Η πρόσφατη είδηση για την αναστολή λειτουργίας της βάσης της Ryanair στη Θεσσαλονίκη δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο επιχειρηματικό γεγονός περιορισμένης εμβέλειας. Για όσους παρακολουθούν την εξέλιξη των αερομεταφορών στην Ελλάδα, η κίνηση αυτή ανασύρει μνήμες από το παρελθόν και αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες ενός μοντέλου διαχείρισης που ξεκίνησε υπό την πίεση των δανειστών και σήμερα επανακαθορίζει τον χάρτη της εθνικής συνδεσιμότητας.

Η διαφαινόμενη συρρίκνωση των δρομολογίων μεταξύ Μακεδονίας και Κρήτης δεν είναι παρά το τελευταίο επεισόδιο σε ένα σίριαλ που ξεκίνησε με την εκχώρηση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων.

Η «αποικιακή» εκχώρηση και το πλαίσιο της Fraport

Η ρίζα του ζητήματος εντοπίζεται στη συμφωνία του 2015, όταν η γερμανική κρατική εταιρεία Fraport ανέλαβε τη διαχείριση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων της χώρας. Η κίνηση αυτή, η οποία χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως εκχώρηση στρατηγικής σημασίας εθνικού πλούτου κατόπιν εκβιασμού από τους διεθνείς πιστωτές, άλλαξε άρδην τα οικονομικά δεδομένα των πτήσεων.

Η Fraport ανέλαβε τα αεροδρόμια με μια προκαταβολή 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, ωστόσο η αύξηση των τελών χρήσης των αεροδρομίων αποτέλεσε το κύριο σημείο τριβής με τις αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους. Η Ryanair, ακολουθώντας μια πάγια τακτική, δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει την απειλή της αποχώρησης ως μέσο πίεσης για τη μείωση των χρεώσεων, μια στρατηγική που εφαρμόστηκε κατά κόρον και στα Χανιά.

Ο λόγος της απειλής; Το υψηλό κόστος των τελών που επέβαλε η γερμανική εταιρεία.

Σήμερα, η ιστορία επαναλαμβάνεται στη Θεσσαλονίκη, απειλώντας να εξαφανίσει την απευθείας σύνδεση της Βόρειας Ελλάδας με τη μεγαλόνησο και να μετατρέψει τη γραμμή σε ένα ιδιότυπο μονοπώλιο της Aegean, με προφανείς συνέπειες για το επιβατικό κοινό και για την οικονομία της Κρήτης.

Η επόμενη ημέρα για τη συνδεσιμότητα

Η σημερινή πραγματικότητα φέρνει την ελληνική Πολιτεία προ των ευθυνών της. Η διαχείριση των υποδομών στρατηγικής σημασίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με όρους λογιστικής εξυγίανσης ή προς χάριν των απαιτήσεων των δανειστών.

Η ανάγκη για προστασία του ανταγωνισμού και η διασφάλιση προσιτών μετακινήσεων για τους πολίτες παραμένουν ζητούμενα σε ένα περιβάλλον όπου η «ιδιωτικοποίηση» φαίνεται να οδηγεί σε συγκέντρωση της αγοράς.

Το στοίχημα για την Κρήτη και τη Μακεδονία είναι πλέον κοινό.

Χωρίς μια συγκροτημένη εθνική πολιτική για τις αερομεταφορές, που θα εξισορροπεί τα συμφέροντα των διαχειριστών των αεροδρομίων με την ανάγκη για ανοιχτούς και προσβάσιμους αιθέρες, ο κίνδυνος του απομονωτισμού και της ακρίβειας θα παραμείνει μια μόνιμη απειλή.