Σφοδρές αντιδράσεις και προβληματισμό στους κόλπους των θρησκευτικών κοινοτήτων προκαλούν οι δημόσιες τοποθετήσεις του υπουργού Οικονομικών του Ισραήλ, Μπεζαλέλ Σμότριχ (Bezalel Smotrich), ο οποίος εξαπέλυσε ευθείες θεολογικές βολές κατά του χριστιανισμού και του ισλάμ.

Σε δηλώσεις του, ο επικεφαλής του κόμματος «Θρησκευτικός Σιωνισμός» υποστήριξε ότι η ιστορική παρουσία και η οικονομική και τεχνολογική επιτυχία του κράτους του Ισραήλ κατέρριψαν τις θεολογικές θέσεις των δύο άλλων μονοθεϊστικών θρησκειών, οι οποίες οικοδομήθηκαν πάνω στην εικόνα ενός «κατατρεγμένου και διωκόμενου» εβραϊκού λαού στην εξορία.

Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, ο Ισραηλινός υπουργός χαρακτήρισε τον χριστιανισμό «θρησκεία επινοημένη από ανθρώπινο χέρι» που αναγκάστηκε να αλλάξει το δόγμα της μέσω των συγκεντρωτικών της οργάνων, ενώ υποστήριξε ότι το ισλάμ, λόγω της αποκεντρωμένης δομής του, αδυνατεί να διαχειριστεί τη σύγχρονη πραγματικότητα της ισραηλινής κυριαρχίας.

Η εξορία, η «θεωρία αντικατάστασης» και η επιτυχία του ισραηλινού κράτους

Αναλύοντας τη θεολογική του οπτική για την ιστορική διαδρομή του εβραϊκού λαού, ο Μπεζαλέλ Σμότριχ επέμεινε στην έννοια της αμετάβλητης θεϊκής εκλογής, υποστηρίζοντας ότι η διασπορά δεν σήμαινε ποτέ εγκατάλειψη από τον Θεό, σε αντίθεση με όσα δίδασκε η λεγόμενη θεολογία της αντικατάστασης:

«Εμείς υποστηρίζουμε ότι ο Άγιος, Ευλογητός Αυτός δεν μας εγκατέλειψε ποτέ. Μας έστειλε στην εξορία, πρέπει να διορθώσουμε πολλά πράγματα, αλλά το “που μας επέλεξε ανάμεσα σε όλους τους λαούς” δεν έχει αλλάξει. Και αυτοί υποστηρίζουν ότι αντικαθιστούν τον εβραϊκό λαό. Όσο ο εβραϊκός λαός είναι διασκορπισμένος και διαιρεμένος ανάμεσα σε όλους τους λαούς, στην εξορία, θλιμμένος, κατατρεγμένος και διωκόμενος — τότε η θεωρία λειτουργεί άψογα».

Συνεχίζοντας τον συλλογισμό του, ο κ. Σμότριχ υπογράμμισε ότι τόσο ο χριστιανισμός όσο και το ισλάμ βάσισαν τα αφηγήματά τους στην αδυναμία των Εβραίων κατά την περίοδο της διασποράς:

«Ορίστε, πώς λέει ο χριστιανισμός; Σωστά, ο εβραϊκός λαός πρέπει να επιβιώσει ως διωκόμενος λαός για να γνωρίζει όλος ο κόσμος τι συμβαίνει σε όποιον τα βάζει… Η θεωρία του ισλάμ, δηλαδή και του χριστιανισμού — οι θεωρίες τους λειτουργούν μια χαρά όταν είμαστε στην εξορία».

Κατά την κρίση του, η ίδρυση και η άνοδος του σύγχρονου κράτους του Ισραήλ επέφεραν καίριο πλήγμα σε αυτή την κοσμοθεώρηση:

«Αλλά όταν ο λαός του Ισραήλ επιστρέφει πίσω στο κράτος του Ισραήλ — η θεωρία καταρρέει. Επιστρέφει στη σκηνή της ιστορίας, πετυχαίνει, ανθίζει και αφήνει τους πάντες να τρώνε τη σκόνη του. Πραγματικά, η Γη του Ισραήλ δίνει εδώ απλόχερα: δες τι συμβαίνει εδώ στην οικονομία, δες τι συμβαίνει εδώ — πρωτοπόροι στην παγκόσμια τεχνολογία, πρωτοπόροι σε… Αυτό είναι το μεγαλύτερο χαστούκι στη θεολογία τους! Πού, δεν λέγατε ότι ο Άγιος, Ευλογητός Αυτός μάς εγκατέλειψε; Σιγά μην μας εγκατέλειψε! Έτσι μοιάζει ένας λαός τον οποίο εγκατέλειψε ο Άγιος, Ευλογητός Αυτός;!».

Οι αιχμές για τον χριστιανισμό και η σύγκριση με το ισλάμ

Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, ο υπουργός Οικονομικών του Ισραήλ στάθηκε στη διαφοροποίηση των αντιδράσεων των δύο θρησκευτικών παραδόσεων απέναντι στα νέα ιστορικά δεδομένα, αμφισβητώντας ευθέως τη θεία προέλευση του χριστιανισμού:

«Παρεμπιπτόντως, τι έκανε λοιπόν ο χριστιανισμός; Ο χριστιανισμός, επειδή είναι πολύ πιο οργανωμένος και συγκεντρωτικός, κάθισε η Εκκλησία —συνήλθε από το ’64— και άλλαξε τη θεολογία. Ξέρεις, μια θρησκεία που είναι επινοημένη από ανθρώπινο χέρι μπορεί επίσης να αλλάξει την αντίληψή της».

Η συγκεκριμένη αναφορά του κ. Σμότριχ φαίνεται να συνδέεται με τη Β’ Βατικάνεια Σύνοδο και την ιστορική διακήρυξη Nostra Aetate (1965, με τις εργασίες να εκκινούν νωρίτερα), μέσω της οποίας η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αναθεώρησε ριζικά τη στάση της απέναντι στον ιουδαϊσμό και απέρριψε τη συλλογική ευθύνη του εβραϊκού λαού.