Στο επίκεντρο έντονου προβληματισμού βρίσκεται η διαχείριση της Βίλας Κούνδουρου στα Χανιά, ενός από τα σημαντικότερα ιστορικά κτίρια της πόλης, μετά από επίσημη παρέμβαση που εξέδωσε ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Χανίων.

Ο επιστημονικός φορέας εκφράζει την έντονη ανησυχία και την αντίθεσή του στις πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν το μνημειακό αυτό οικοδόμημα, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την πολιτική και κοινωνική ιστορία της Κρήτης.

Η παρέμβαση έρχεται ως απάντηση σε καταγγελίες που αφορούν την κατάργηση του εσωτερικού χώρου ιστορικής μνήμης, την απομάκρυνση κρίσιμων εκθεμάτων και τη μετατροπή των αιθουσών σε γραμματειακή υποστήριξη δημοτικών υπηρεσιών, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τον σεβασμό των θεσμικών δεσμεύσεων απέναντι στην τοπική κοινωνία.

Οι καταγγελίες για την αλλοίωση του χαρακτήρα του ιστορικού τοποσήμου

Σύμφωνα με την επίσημη τοποθέτηση του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, η Βίλα Κούνδουρου δεν αποτελεί ένα απλό δημοτικό ακίνητο το οποίο δύναται να αναπροσαρμόζεται αποσπασματικά βάσει των εκάστοτε λειτουργικών αναγκών των υπηρεσιών.

Αντίθετα, αποτελεί ένα προστατευόμενο ιστορικό τοπόσημο, το οποίο παραχωρήθηκε αρχικά στο Ελληνικό Δημόσιο και στη συνέχεια στον Δήμο Χανίων υπό πολύ συγκεκριμένους όρους, με σαφή και απαρέγκλιτη πρόβλεψη για τη διατήρηση και την ανάδειξη της ιστορικής του ταυτότητας.

Οι πρόσφατες παρεμβάσεις στο εσωτερικό του κτιρίου, οι οποίες περιλαμβάνουν την απομάκρυνση των εκθεμάτων που είχαν παραχωρηθεί από την οικογένεια Κούνδουρου καθώς και από σφακιανούς φορείς, έχουν προκαλέσει εύλογη αγανάκτηση.

Η μετατροπή των χώρων αυτών σε γραφεία γραμματείας του Δήμου θεωρείται από τον επιστημονικό κλάδο ως παραβίαση των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί απέναντι στους δωρητές, τους απογόνους τους και τους πολίτες των Χανίων.

Παράλληλα, ο Σύλλογος επισημαίνει ότι η διαχείριση ενός τέτοιου μνημειακού κελύφους δεν μπορεί να περιορίζεται στη στοιχειώδη χρήση του, καθώς οι εμφανείς εικόνες φθοράς και εγκατάλειψης σε διάφορα στοιχεία του κτιρίου επιβεβαιώνουν την ανάγκη για συνεχή φροντίδα και ουσιαστική συντήρηση.

Το αίτημα για δημόσια λογοδοσία και η επιστημονική δεοντολογία

Η παρέμβαση, η οποία φέρει την υπογραφή της Γραμματέως του Συλλόγου, υπογραμμίζει ότι η προστασία του πολιτισμού δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικές εκδηλώσεις ή επετειακές αναφορές, αλλά οφείλει να αποδεικνύεται καθημερινά μέσω της συνεπούς στάσης απέναντι στην ιστορική μνήμη και τους θεσμούς.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων απευθύνει σαφές κάλεσμα προς τη Δημοτική Αρχή Χανίων να ενημερώσει δημόσια την κοινότητα για το σκεπτικό, τον σχεδιασμό και το ακριβές πλαίσιο των παρεμβάσεων που υλοποιήθηκαν.

Ζητείται επίσης η δημοσιοποίηση των σχετικών μελετών, εγκρίσεων και διαδικασιών που υποστηρίζουν τις αλλαγές αυτές, δεδομένου ότι το κτίριο αποτελεί κρίσιμο τεκμήριο της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής φυσιογνωμίας της πόλης.

Το πνεύμα της έντονης αντίθεσης του κλάδου αποτυπώνεται ανάγλυφα στη σχετική ανακοίνωση του φορέα:

«Η Βίλα Κούνδουρου δεν αποτελεί απλώς ένα δημοτικό ακίνητο που μπορεί να προσαρμόζεται κατά περίπτωση στις λειτουργικές ανάγκες μιας υπηρεσίας. Πρόκειται για ένα ιστορικό τοπόσημο, το οποίο παραχωρήθηκε στο Δημόσιο και στη συνέχεια στον Δήμο Χανίων υπό συγκεκριμένους όρους, με σαφή πρόβλεψη για τη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής του ταυτότητας.»

Η αποκατάσταση της μνημειακής ακεραιότητας ως συλλογική ευθύνη

Ως θεσμικός φορέας που τάσσεται στην υπηρεσία της προστασίας και ανάδειξης του δομημένου περιβάλλοντος, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Χανίων κρίνει ως απολύτως απαραίτητη τη διασφάλιση της αρχιτεκτονικής και ιστορικής ακεραιότητας του μνημείου, καθώς και του περιβάλλοντος χώρου του, με αυστηρή προσήλωση στις αρχές διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Οι αρχιτέκτονες προτάσσουν ως άμεση ανάγκη την πλήρη αποκατάσταση όλων των στοιχείων που συγκροτούσαν τον χαρακτήρα και τη λειτουργία του κτιρίου ως τόπου ιστορικής μνήμης, ζητώντας παράλληλα την επανένταξη των εκθεμάτων που αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής και εκπαιδευτικής του διάστασης.

Επιπλέον, επισημαίνεται η ανάγκη για την άμεση έναρξη και προώθηση των απαραίτητων εργασιών συντήρησης, προστασίας και αποκατάστασης του κτιριακού κελύφους και των επιμέρους αρχιτεκτονικών του στοιχείων. Οι εργασίες αυτές, σύμφωνα με τον φορέα, οφείλουν να πραγματοποιηθούν με βάση τις αρχές της επιστημονικής δεοντολογίας και της ορθής πρακτικής στη διαχείριση μνημείων και ιστορικών οικοδομημάτων.