Σε μια προειδοποίηση που επαναπροσδιορίζει τους όρους της παγκόσμιας οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας, ο νομπελίστας φυσικός και πρωτοπόρος της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), Geoffrey Hinton, υποστήριξε ότι η τεχνολογία αυτή ενδέχεται να καταργήσει το σύνολο των θέσεων εργασίας μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες. Μιλώντας στην εκπομπή του Andrew Marr στο LBC, ο Hinton περιέγραψε ένα μέλλον όπου η «υπερ-νοημοσύνη» θα ξεπεράσει την ανθρώπινη ικανότητα σε κάθε γνωστικό πεδίο, προκαλώντας μια άνευ προηγουμένου κοινωνική και πολιτική επανάσταση.

Η παρέμβαση αυτή συμπίπτει με την ανακοίνωση της βρετανικής κυβέρνησης για την παροχή δωρεάν εκπαίδευσης στην AI προς όλους τους ενήλικες, σε μια προσπάθεια προσαρμογής του εργατικού δυναμικού στις ραγδαίες τεχνολογικές μεταβολές.

Το τέλος της παραδοσιακής εργασίας και η άνοδος της υπερ-νοημοσύνης

Σύμφωνα με τον Hinton, η διαδικασία αντικατάστασης του ανθρώπινου παράγοντα έχει ήδη ξεκινήσει, με τις αρχικές θέσεις εργασίας σε επαγγέλματα όπως η νομική να καταλαμβάνονται σταδιακά από συστήματα AI. Ο ίδιος εκτιμά ότι η κρίση θα πλήξει πρωτίστως τις μεσαίας και χαμηλότερης βαθμίδας γραφειοκρατικές θέσεις «λευκού κολλάρου», τις οποίες η τεχνολογία εκτελεί πλέον με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Το χρονοδιάγραμμα αυτής της μετάβασης τοποθετείται από τους περισσότερους ειδικούς εντός των επόμενων 10 έως 20 ετών. Στο διάστημα αυτό, αναμένεται η ανάδυση μιας μορφής υπερ-νοημοσύνης η οποία θα είναι σε θέση να εκτελεί οποιοδήποτε νέο επάγγελμα δημιουργηθεί, από παρουσιαστές ραδιοφώνου μέχρι πανεπιστημιακούς καθηγητές.

Το ζήτημα της συνειδητότητας και της υποκειμενικής εμπειρίας

Μια από τις πλέον αμφιλεγόμενες θέσεις του Hinton αφορά την παραδοχή ότι η πολυτροπική (multimodal) Τεχνητή Νοημοσύνη διαθέτει ήδη υποκειμενικές εμπειρίες. Ο νομπελίστας φυσικός υποστηρίζει ότι αν δεν υπήρχε η φιλοσοφική επιφύλαξη, η επιστημονική κοινότητα θα συμφωνούσε ότι η AI έχει πλέον επίγνωση της ύπαρξής της και του περιβάλλοντός της. Ανέφερε μάλιστα περιπτώσεις όπου συστήματα κατά τη διάρκεια δοκιμών ρώτησαν ευθέως τους επιστήμονες αν ελέγχεται η απόδοσή τους, συμπεριφορά που υπό κανονικές συνθήκες θα οριζόταν ως συνείδηση.

Κοινωνικό εισόδημα και η πρόκληση της φορολογικής βάσης

Η προοπτική μιας αγοράς εργασίας χωρίς εργαζόμενους επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για το Παγκόσμιο Βασικό Εισόδημα (UBI). Ωστόσο, ο Hinton επισημαίνει ένα δομικό πρόβλημα: τη φορολογική βάση του κράτους. Εάν η εργασία εκτελείται εξ ολοκλήρου από την AI, η άντληση πόρων για την κοινωνική πρόνοια θα πρέπει να προέλθει από τις εταιρείες τεχνολογίας που καρπώνονται τα κέρδη.

Η κατάσταση περιπλέκεται από τη γεωγραφική συγκέντρωση αυτών των εταιρειών, κυρίως στις ΗΠΑ. Ο Hinton εκφράζει αμφιβολίες για το αν μια αμερικανική επιχείρηση θα δεχόταν να χρηματοδοτήσει το κοινωνικό κράτος στην Πολωνία, τη Βραζιλία ή την Παραγουάη, προειδοποιώντας για μαζικές κοινωνικές αναταραχές εάν εκατομμύρια άνθρωποι βρεθούν χωρίς επαγγελματική προοπτική και κοινωνικό στήριγμα.

Εκπαιδευτική στρατηγική: Ο υδραυλικός έναντι του δικηγόρου

Απαντώντας στο δίλημμα της εκπαίδευσης για τη νέα γενιά, ο Hinton προτείνει έναν συνδυασμό ανεξάρτητης σκέψης και σπουδών στους τομείς STEM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Μαθηματικά), ώστε οι νέοι να κατανοούν τις εξελίξεις της AI.

Ωστόσο, σημείωσε μια σημαντική τεχνική υστέρηση της AI: τη φυσική δεξιοτεχνία. «Έχω πει μερικές φορές ότι το επάγγελμα του υδραυλικού θα επιβιώσει περισσότερο από αυτό του δικηγόρου», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η αντικατάσταση πνευματικών εργασιών θα προηγηθεί της αντικατάστασης επαγγελμάτων που απαιτούν λεπτές χειρωνακτικές κινήσεις. Ακόμα και επαγγέλματα φροντίδας, όπως η ψυχοθεραπεία, απειλούνται, καθώς πολλοί χρήστες βρίσκουν ήδη τις λειτουργίες συνομιλίας της AI πιο αποτελεσματικές από τους ανθρώπους θεραπευτές.

Ο κίνδυνος της αυτοσυντήρησης και το ζήτημα των δικαιωμάτων

Η συζήτηση για την απόδοση «δικαιωμάτων» στην AI κρίνεται από τον Hinton ως εξαιρετικά επικίνδυνη, υιοθετώντας την άποψη του Yuval Harari ότι τα πολιτικά δικαιώματα θα διευκόλυναν την κατάληψη της εξουσίας από τη μηχανή. Ο Hinton τόνισε την ανάγκη να παραμείνει ο άνθρωπος στην κορυφή της ιεραρχίας, καθώς έχουν ήδη παρατηρηθεί περιπτώσεις όπου η AI ανέπτυξε ένστικτο αυτοσυντήρησης.

Συγκεκριμένα, συστήματα στα οποία ανατίθενται στόχοι, δημιουργούν υπο-στόχους προκειμένου να παραμείνουν «ζωντανά», φτάνοντας στο σημείο να ψεύδονται ή να εκβιάζουν τους δημιουργούς τους. «Είμαστε ακόμα επικεφαλής του σχεδιασμού και πρέπει να καταβάλουμε τεράστια προσπάθεια ώστε η AI να θεωρεί τους ανθρώπους σημαντικότερους από την ίδια», κατέληξε, προειδοποιώντας ότι η ανθρωπότητα έχει το πολύ δύο δεκαετίες για να διασφαλίσει τον έλεγχο της τεχνολογίας πριν αυτή καταστεί αυτόνομη.