Στο μικροσκόπιο της ανάλυσης για τις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ της τοπικής κοινωνίας και της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στα Χανιά τίθεται η πρόσφατη εθελοντική δράση στο Παράρτημα Προστασίας Παιδιού και Νέων. Η πρωτοβουλία, η οποία εξελίχθηκε το τελευταίο τετραήμερο του Ιανουαρίου, αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής «Community Engagement» (COMREL) και αναδεικνύει τον ρόλο των ανθρωπιστικών παρεμβάσεων ως εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής και ενίσχυσης της δημόσιας εικόνας της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή.
Από τις 27 έως τις 29 Ιανουαρίου, προσωπικό της Αμερικανικής Βάσης της Σούδας πραγματοποίησε σειρά παρεμβάσεων στις εγκαταστάσεις του Παραρτήματος Προστασίας Παιδιού και Νέων Χανίων. Η δράση περιελάμβανε τον χρωματισμό των δωματίων των παιδιών, καθώς και των ενιαίων χώρων του ιδρύματος, με στόχο την αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση του περιβάλλοντος διαβίωσης.
Παράλληλα με τις τεχνικές εργασίες, οι συμμετέχοντες προχώρησαν στη διανομή κλινοσκεπασμάτων, συμπεριλαμβανομένων παπλωμάτων, μαξιλαριών και σεντονιών, καλύπτοντας βασικές ανάγκες του προσωπικού και των φιλοξενούμενων του ιδρύματος. Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται σε έναν προγραμματισμένο κύκλο δράσεων που αναμένεται να συνεχιστεί το επόμενο διάστημα, δυστύχως, με την ανοχή των τοπικών φορέων και αρχών..
Το δόγμα COMREL: Η στρατιωτική παρουσία μέσω της κοινωνικής προσφοράς
Οι δράσεις αυτές, αν και φέρουν τον μανδύα του εθελοντισμού, ερμηνεύονται από αναλυτές ως εφαρμογή της στρατηγικής με την κωδική ονομασία COMREL (Community Relations – Σχέσεις με την Κοινότητα). Πρόκειται για ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο δράσης του στρατιωτικού προσωπικού των Ηνωμένων Πολιτειών που υπηρετεί σε βάσεις του εξωτερικού, το οποίο συμμετέχει συχνά σε δράσεις που στοχεύουν στην εξυπηρέτηση και ενίσχυση της τοπικής κοινότητας, όπως ο καθαρισμός παραλιών, το βάψιμο εκκλησιών ή χώρων με υψηλό ηθικό κεφάλαιο όπως το Παράρτημα Προστασίας Παιδιού και Νέων Χανίων.
Η επιλογή χώρων όπως τα ιδρύματα προστασίας ανηλίκων, οι εκκλησίες ή ο καθαρισμός κοινόχρηστων χώρων και παραλιών δεν θεωρείται τυχαία. Με μηδαμινό ουσιαστικά κόστος παράγεται “καλή δημοσιότητα” ως προς το καθεστώς των βάσεων ενώ οικοδομούνται σχέσεις εμπιστοσύνης και εξάρτησης που πετυχαίνουν την άμβλυνση αντιδράσεων. Η πρακτική αυτή αποτελεί βασικό πυλώνα της «ήπιας ισχύος» (soft power), όπου η διπλωματία ασκείται μέσω των δημοσίων σχέσεων και δράσεων με κοινωνικό πρόσημο.
Στρατηγικοί στόχοι και η στάση των τοπικών αρχών
Η υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς, τόσο σε τακτικό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο. Πρακτικά, διευκολύνει τη συνύπαρξη του στρατιωτικού στοιχείου με τον τοπικό πληθυσμό, ενώ διπλωματικά ενισχύει το αφήγημα της συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, η συχνότητα και η στόχευση αυτών των ενεργειών προκαλούν ενίοτε συζητήσεις σχετικά με τα όρια της παρέμβασης ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στην κοινωνική πρόνοια και τη στάση των τοπικών φορέων.
Η αποδοχή και η διευκόλυνση τέτοιων δράσεων από τις τοπικές αρχές αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχία τους. Στην περίπτωση των Χανίων, η ανοχή ή η συνεργασία των φορέων επιτρέπει τη συνέχιση αυτού του μοντέλου «κοινωνικής διπλωματίας».
Σύμφωνα με αναλυτές, η επαφή με τις τοπικές κοινότητες βοηθά στην «ανθρωποποίηση» της στρατιωτικής παρουσίας και στην οικοδόμηση σχέσεων αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των στρατιωτών και των πολιτών. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε χώρες που φιλοξενούν βάσεις των ΗΠΑ, οι οποίες συχνά βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Η θετική αλληλεπίδραση μειώνει τις εντάσεις και ενισχύει την αίσθηση κοινών στόχων.
Ήπια Ισχύς και Δημόσια Διπλωματία
Η έννοια της ήπιας ισχύος (soft power), που αναπτύχθηκε από τον πολιτικό επιστήμονα Joseph Nye, αναφέρεται στην ικανότητα μιας χώρας να επηρεάζει άλλες όχι μέσω εξαναγκασμού (σκληρή ισχύς, π.χ. στρατιωτική δύναμη), αλλά μέσω έλξης και πειθούς. Περιλαμβάνει τον πολιτισμικό αντίκτυπο, τις πολιτικές αξίες και τις εξωτερικές πολιτικές που θεωρούνται ηθικά νόμιμες ή ελκυστικές.
Κατά τη διάρκεια αποστολών στο εξωτερικό, ειδικά σε χώρες-συμμάχους ή εταίρους, τέτοιες δράσεις αποτελούν μέρος της προβολής της ήπιας ισχύος των ΗΠΑ. Μέσω της βοήθειας προς τις τοπικές κοινότητες, ο στρατός προάγει το καλό κλίμα, ενισχύει τις συμμαχίες και αντιμετωπίζει αντιαμερικανικά αισθήματα. Δείχνει ότι η παρουσία των ΗΠΑ δεν είναι μόνο στρατιωτική, αλλά και ανθρωπιστική και συνεργατική.
Πραγματικά Παραδείγματα
-
Ιαπωνία: Οι Δυνάμεις των ΗΠΑ στην Ιαπωνία συμμετέχουν συχνά σε καθαρισμούς παραλιών και τοπικά φεστιβάλ, ιδιαίτερα στην Οκινάουα, όπου η αμερικανική παρουσία έχει προκαλέσει διαφωνίες. Αυτές οι δράσεις στοχεύουν στην ενίσχυση της συμμαχίας ΗΠΑ-Ιαπωνίας και στη μείωση των κοινωνικών εντάσεων.
-
Ελλάδα: Προσωπικό του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στη Σούδα συμμετείχε σε επισκέψεις σε σχολεία, αιμοδοσίες και τοπικά περιβαλλοντικά έργα, ενισχύοντας την εικόνα της βάσης ως μέρους του κοινωνικού ιστού.
-
Αφρική και Νοτιοανατολική Ασία: Κατά τη διάρκεια ανθρωπιστικών αποστολών, όπως το Pacific Partnership ή τα MEDCAPS της AFRICOM, ιατρικές και μηχανικές ομάδες του στρατού των ΗΠΑ παρέχουν βοήθεια σε τοπικούς πληθυσμούς, βελτιώνοντας παράλληλα τη ζωή των ανθρώπων και την εικόνα των ΗΠΑ.
Στρατηγική Επικοινωνία Μέσω Πράξεων
Αυτές οι ενέργειες δεν αποτελούν απλώς καλές δημόσιες σχέσεις. Είναι στοχευμένα στοιχεία της εξωτερικής πολιτικής:
-
Δηλώνουν προσήλωση στις συμμαχίες.
-
Ενισχύουν αμυντικές συνεργασίες μέσω πολιτισμικής ευαισθησίας και φροντίδας.
-
Υποστηρίζουν επιχειρήσεις σταθερότητας, ειδικά σε ευάλωτες ή μεταπολεμικές περιοχές.
Ο απώτερος στόχος είναι να συνδέεται ο αμερικανικός στρατός όχι μόνο με τα αεροπλάνα και τα τανκς, αλλά και με την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία και την κοινή ανθρωπιά.
Οργανωτικά και Στρατηγικά Οφέλη
Βασικός στόχος αυτών των δράσεων είναι η οικοδόμηση και διατήρηση θετικών σχέσεων με τις τοπικές κοινωνίες.
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ (DoD) δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις με την κοινότητα, όπως περιγράφεται σε επίσημες πηγές, όπως η σελίδα “Outreach and Community Relations” του Στρατού.
Οι δράσεις αυτές θέλουν να αποτυπώσουν την εντύπωση στον γηγενή πληθυσμό ότι ο αμερικάνικος στρατός ενδιαφέρεται για την ευημερία της τοπικής κοινωνίας και όχι μόνο για τα δικά του στρατηγικά συμφέροντα, αντιμετωπίζοντας αρνητικές αντιλήψεις και χτίζοντας σχέσεις εξάρτησης.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιοχές κοντά σε βάσεις, όπου η δημόσια υποστήριξη επηρεάζει την πολιτική και τις επιχειρήσεις, καθώς και στο εξωτερικό, όπου η προβολή αξιών όπως η αλληλεγγύη και η συνεργασία εξυπηρετεί ευρύτερους στόχους εξωτερικής πολιτικής.
Σε βάσεις εκτός ΗΠΑ, οι δράσεις αυτές ενισχύουν τη διπλωματική προσπάθεια μέσω της προβολής αξιών των ΗΠΑ.
Έκθεση της RAND Corporation για τις συνεργασίες στρατιωτικών εγκαταστάσεων τονίζει πώς τέτοιες εμπλοκές ενισχύουν τη σχέση στρατού-κοινότητας, στηρίζοντας τη σταθερότητα στις χώρες υποδοχής. Αυτό συνάδει με τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ για συνεργασία και μείωση των εντάσεων.
Πολιτική και Συντονισμός
Οι δράσεις αυτές συντονίζονται από τα γραφεία σχέσεων με την κοινότητα των βάσεων και ευθυγραμμίζονται με τις οδηγίες του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ.
Η έκθεση της GAO για τις σχέσεις με την κοινότητα τονίζει ότι το DoD ακολουθεί αρχές ορθής διαχείρισης, με ετήσια έγγραφα σχεδιασμού προβολής που ορίζουν όρια χρηματοδότησης, διασφαλίζοντας ότι οι δράσεις σχεδιάζονται και υποστηρίζονται με τους κατάλληλους πόρους.
Η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από τις πιστώσεις λειτουργίας και συντήρησης των στρατιωτικών υπηρεσιών, χωρίς να υπάρχει ξεχωριστή κατηγορία στον προϋπολογισμό, κάτι που δείχνει πόσο ενσωματωμένες είναι αυτές οι ενέργειες στη στρατιωτική στρατηγική.
Αυτές οι ενέργειες αντιμετωπίζουν την αντίληψη του στρατού ως αποκλειστικά πολεμικής μηχανής, ειδικά σε περιοχές όπου υπάρχει σκεπτικισμός ή αντίδραση στην παρουσία ξένων στρατευμάτων.
Δεν μπορούν όλοι να πληρώσουν. Και το σεβόμαστε.
Αν βρίσκεσαι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, συνέχισε να μας διαβάζεις δωρεάν. Η ενημέρωση πρέπει να παραμένει προσβάσιμη για όλους.
Αν όμως μπορείς, στήριξέ μας σήμερα. Ορίστε δύο καλοί λόγοι για να το κάνεις:
- Η στήριξή σου ενισχύει άμεσα την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας μας.
- Κοστίζει λιγότερο από έναν καφέ και η διαδικασία διαρκεί λιγότερο από 1 λεπτό.
Επίλεξε σήμερα να γίνεις συνδρομητής ή δωρητής.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
