Πώς αλλάξαν τα Χανιά τόσο γρήγορα; Πώς χάθηκαν οι αρχές μας; Πόσα δολάρια χρειάστηκαν για να γίνει αυτό;

Τα Χανιά δεν είναι ένας απλός τόπος. Από τα Χανιά ξεκίνησαν επαναστάσεις, αντιστάσεις σε δικτατορικά καθεστώτα, στα Χανιά υπήρξαν πανίσχυρα κινήματα ενάντια στους πολέμους και υπέρ της συνύπαρξης των λαών, ο λαός των Χανίων αντιστάθηκε στους ναζί με μόνο όπλο πέτρες και κατσούνες αφού ο δικτάτορας Μεταξάς άφησε τον λαό άοπλο. Τα δημοκρατικά Χανιά και οι Χανιώτες είχαν πάντα ένα ισχυρό υπόβαθρο αξιών που στο επίκεντρό του βρισκόταν οι αγώνες για Ελευθερία και Ειρήνη. Δεν ήταν ποτέ ένας εύκολος τόπος για τους ισχυρούς της γης.

Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που οι Χανιώτες πετούσαν στη θάλασσα τους αμερικάνους ναύτες στο λιμάνι επειδή έδειχναν ασέβεια σε μία γυναίκα. Ακόμα λιγότερα είναι τα χρόνια από τότε που ο φωτισμένος Γέροντας Ειρηναίος, ο τέως Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου, συμμετείχε σε διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος των βάσεων.Ο Γέροντας έκαιγε ομοιώματα πυραύλων και κήρυττε την Ειρήνη με κάθε τρόπο. Ανακήρυξε το Ακρωτήρι της Σπάθας σε Ακρωτήρι Ειρήνης!

Ο στοχος ήταν να δημιουργήσει ένα σημείο συνάντησης ηγετών παγκοσμίου κύρους και προς αυτό καθιερώθηκε με πρωτοβουλία του και το βραβείο Ούλοφ Πάλμε για την Παγκόσμια Ειρήνη.

Ο τότε διευθυντής του ΟΗΕ στην Ελλάδα Τεό Λουάρ την ημέρα που εγκαινιάστηκε το Διεθνές Ακρωτήρι Ειρήνης είχε πει:

«Λαέ της Κρήτης, ο δρόμος της ειρήνης δεν είναι εύκολος, αλλά λαμβάνοντας υπόψη την εναλλακτική λύση, τον ΠΟΛΕΜΟ, είναι ο μόνος δρόμος».

Και τώρα πώς φτάσαμε εδώ που είμαστε σήμερα;

Πώς φτάσαμε στο σημείο ένας ολόκληρος νομός να υποκλίνεται στη μηχανή του πολέμου για μία χούφτα δολάρια;

Μία βόλτα στο λιμάνι των Χανίων αυτές τις μέρες που έχει καταφθάσει το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford προκαλεί κατάθλιψη σε όποιον του έχει μείνει ίχνος αξιοπρέπειας.

Από την πρώτη μέρα που έφτασε το αεροπλανοφόρο καταστηματάρχες του παλιού λιμανιού είχαν προετοιμαστεί καταλλήλως. Οι πραμάτειες τους βγήκαν στους δρόμους, φόρεσαν τα καλά τους…

Κλαμπ που ήταν κλειστά άνοιξαν από νωρίς το απόγευμα. Κράχτες στριπτιτζάδικων βγήκαν στους δρόμους, προσέγγιζαν τους ναύτες και τους καλούσαν να επισκεφθούν το χώρο τους, υποσχόμενοί τους εκπλήξεις.

Πιο κάτω, στο Σαντριβάνι, από νωρίς το μεσημέρι τα μαγαζιά είχαν προσαρμοστεί στις ανάγκες των επισκεπτών. Με μουσική χιπ – χοπ που έπαιζε στο διαπασών τους καλούσαν για ποτά σε καλές τιμές και φαγητό. Σε όλους τους δρόμους κυκλοφορούσαν τσιγγανάκια με λουλούδια, πλησίαζαν τους ναύτες και τους ζητούσαν να αγοράσουν για να τα δώσουν στις γυναίκες που θα συναντήσουν. Τα Χανιά σίγουρα ζωντάνεψαν, όμως με έναν τρόπο που παραπέμπει σε τριτοκοσμικές χώρες.

Παλιότερα, τα μαγαζιά που πήγαιναν οι ναύτες για να διασκεδάσουν ήταν μετρημένα στο χέρι ενός χεριού. Κακόφημα μπαρ, καλά κρυμμένα στα στενά του παλιού λιμανιού. Στους τοίχους τους έχουν κολλημένα αμερικάνικα δολάρια, λες και για να γνωστοποιήσουν με αυτό τον τρόπο τη διάθεσή τους να καλωσορίσουν τους ναύτες και το χρήμα που κουβαλούν στις τσέπες τους. Γνήσια “American bar”. Ήταν στέκια που απόφευγαν οι ντόπιοι, και που επιβιώνουν από τον ερχομό των πολεμικών πλοίων και τα τσούρμα των τουριστών το καλοκαίρι.

Τα τελευταία χρόνια όμως αυτό έχει αλλάξει. Τώρα, οι ναύτες κυκλοφορούν σχεδόν παντού. Το πράσινο φως δόθηκε από τις ίδιες τις βάσεις στα πλαίσια μίας στρατηγικής δημοσίων σχέσεων. Προς αυτή την κατεύθυνση βοήθησε σημαντικά και η στάση όλων των τοπικών αρχών μετά την περίοδο Γιώργου Κατσανεβάκη. Τώρα, ακόμα και στα στέκια που συχνάζουν φοιτητές μπορεί να πετύχεις κάποια παρέα Αμερικάνων στρατιωτικών. Ελάχιστοι έχουν το σθένος να πουν όχι στο δολάριο. Η άρνηση κάποιου καταστήματος πλέον αποτελεί την εξαίρεση στον κανόνα: γίνεται είδηση, όπως με την απόφαση του καταστήματος barfly να μην σερβίρει αμερικάνους στρατιωτικούς λόγω του ρόλου των ΗΠΑ στον πόλεμο Ιράν – Ισραήλ.

«Και τι σε νοιάζει εσένα αν πιούνε ένα ποτό;» είναι η απάντηση που σου δίνουν αν εκφράσεις κάποια αντίδραση.

Το απλό γεγονός είναι ότι η παρουσία τους έγινε μέρος της καθημερινότητάς μας.

Είναι μία εικόνα που έχουμε πλέον συνηθίσει.

Τα Χανιά έχουν διαβρωθεί. Έχουν απωλέσει την ταυτότητά τους. Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού εξαρτάται από την οικονομική συναλλαγή με το καθεστώς των βάσεων. Πολλοί Χανιώτες επιζητούν ενεργά να διαμορφώσουν σχέσεις μαζί τους για οικονομικά οφέλη.

Για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, μεσολάβησαν αρκετά χρόνια οικονομικής κρίσης, και αλλεπάλληλες αυτοδιοικητικές αρχές που έπραξαν ό,τι περνούσε από το χέρι τους για να “καλωσορίσουν το δολάριο”. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και μια κυβέρνηση της Αριστεράς, η οποία όχι μόνο αποδέχτηκε τη σκοπιμότητα  ύπαρξης των βάσεων, αλλά επιδίωξε με κάθε τρόπο την περαιτέρω παραχώρηση εγκαταστάσεων στις ΗΠΑ, επιδεικνύοντας  μία άνευ προηγουμένου για αριστερό κόμμα στάση, δίνοντας διαπιστευτήρια υποτέλειας.

Όταν ακόμα και η κυβερνώσα Αριστερά συμβιβάζεται με το “αναπόφευκτο” και το παρουσιάζει ως αναγκαίο καλό, τότε όσοι συνεχίζουν να αντιδρούν περιθωριοποιούνται ως γραφικοί. Αντιμετωπίζονται ως ιδεολογικά αγκυλωμένοι, λες και η στάση τους δεν πηγάζει από σταθερές αξίες και την ιστορική πορεία του λαού της Κρήτης, αλλά από μια στείρα εμμονή, επειδή δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς… επειδή είναι “κομμουνιστές”. Βιώνουμε, έτσι, μια πλήρη αντιστροφή: εκείνοι που αντιστέκονται θεωρούνται δέσμιοι, ενώ εκείνοι που έχουν υποκλιθεί και αγκαλιάσει τη μηχανή του πολέμου είναι πια …ελεύθεροι από αγκυλώσεις. Τέτοια στρέβλωση… Τέτοια αλλοίωση στην ταυτότητά μας…

Σήμερα, 44 χρόνια μετά, το όραμα του Ειρηναίου μοιάζει πλέον να έχει πεθάνει. Τα Χανιά δεν είναι πλέον τόπος Ειρήνης αλλά ένας τόπος που έχει αγκαλιάσει και στηρίζει τον πόλεμο. Οι αρχές του τόπου δεν εκφράζουν την αντίθεσή τους, δεν ασκούν ελέγχους, σιωπούν. Συχνάζουν στα αεροπλανοφόρα που σπέρνουν τον θάνατο και βραβεύουν τους ανθρώπους που στελεχώνουν τη μηχανή του πολέμου για την εθελοντική τους δράση. Και πολλοί Χανιώτες πλέον δεν διαμαρτύρονται αλλά κτίζουν σχέσεις με τις βάσεις με την ελπίδα ότι θα καρπωθούν οικονομικά οφέλη. Αυτό που πριν λίγα χρόνια ήταν κατακριτέο, σήμερα γίνεται με τις ευλογίες των αρχών. Και όσοι αντιδρούν χαρακτηρίζονται “κομμουνιστές”. Ξεπεσμός…

Το 1982, ο Ειρηναίος “έσπασε” σε μια συμβολική πράξη “τα όπλα του πολέμου” ενώ δύο χρόνια μετά στην Πλατεία της Κισσάμου, το Μεγάλο Σάββατο, δεν κάηκε Ιούδας αλλά με πρωτοβουλία του Ειρηναίου κάηκαν τα ομοιώματα των πυραύλων που σπέρνουν την Καταστροφή.

To 2026 τα Χανιά δεν έχουν κάποιον Ειρηναίο. Πλέον οι ηγέτες αυτού του τόπου δεν αγωνίζονται πια για την Ειρήνη κι ως εκ τούτου, καλό θα είναι να ετοιμαζόμαστε για πόλεμο…