Στο βάθος μιας απότομης και πυκνοκατοικημένης κοιλάδας, ακριβώς κάτω από τα τείχη της Παλαιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ, η γη έχει ταρακουνηθεί τις τελευταίες εβδομάδες από κομπρεσέρ και μπουλντόζες.

Αυτοί είναι οι ήχοι της Ιερουσαλήμ εδώ και δεκαετίες, καθώς το ισραηλινό κράτος επιδιώκει αμείλικτα να επιβάλει μια ομοιόμορφη εβραϊκή ταυτότητα στο κατεχόμενο ανατολικό τμήμα της πόλης, εξαλείφοντας παράλληλα τον παλαιστινιακό χαρακτήρα της.

Συνήθως, πίσω από το τιμόνι των μπουλντόζων βρίσκονται εργαζόμενοι του κράτους και του δήμου, αλλά στη γειτονιά al-Bustan, ο θόρυβος προέρχεται από μια πιο πρόσφατη εξέλιξη.

Είναι ο ήχος των Παλαιστινίων που κατεδαφίζουν τα ίδια τους τα σπίτια.

«Είναι κάτι πραγματικά δύσκολο. Είναι κάτι πικρό», είπε ο Τζαλάλ αλ-Ταουίλ καθώς παρακολουθούσε ένα τρακτέρ που είχε νοικιάσει, εξοπλισμένο με εμπρόσθιο φορτωτή μπροστά και κομπρεσέρ πίσω, να γκρεμίζει τα τελευταία απομεινάρια του σπιτιού που είχε χτίσει ο πατέρας του, το οποίο με τη σειρά του βρισκόταν στο σημείο όπου κάποτε στεκόταν το σπίτι των παππούδων του.

Μέχρι το πρωί της Τετάρτης, οι περισσότεροι τοίχοι είχαν γκρεμιστεί μέχρι τα θεμέλια και τα ερείπια είχαν συσσωρευτεί σε έναν μόνο σωρό. Ο Αλ-Ταουίλ άφησε για το τέλος την παχιά, γεμάτη κόμπους ρίζα ενός αμπελιού 35 ετών.

«Παλιά έδινε σταφύλια σε όλη την al-Bustan», είπε. Τα ανοιξιάτικα φύλλα του αμπελιού είχαν ήδη βλαστήσει κατά μήκος της πέργκολας πάνω από το κεφάλι του, αλλά είχε αποδεχτεί το γεγονός ότι δεν θα έδιναν ποτέ ξανά καρπούς.

Η εμπειρία του να κατεδαφίζει το ίδιο του το πατρικό σπίτι και την ιστορία της οικογένειάς του είχε εξαντλήσει τον Αλ-Ταουίλ, όμως, όπως είπε, όλα κατέληγαν στη σκληρή οικονομική πραγματικότητα. Ο δήμος της Ιερουσαλήμ τον είχε ενημερώσει ότι η κατεδάφιση του σπιτιού από τα δημοτικά συνεργεία θα του κόστιζε 280.000 σέκελ (περίπου 83.000 ευρώ). Αντίθετα, αν νοίκιαζε ο ίδιος εξοπλισμό και εργάτες, το κόστος θα ήταν μικρότερο από το ένα δέκατο αυτού του ποσού.

«Επίσης, αν το κάνουν εκείνοι, θα ξεριζώσουν τη γη και θα τα καταστρέψουν όλα», είπε. Για τον ίδιο, όπως εξήγησε, ήταν σαν να του έδιναν την επιλογή ανάμεσα στην αυτοκτονία και τη δολοφονία.

Περισσότερα από 57 σπίτια στην περιοχή, που αποτελεί μέρος της ευρύτερης συνοικίας Silwan στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, έχουν κατεδαφιστεί τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ τουλάχιστον άλλα οκτώ έχουν προγραμματιστεί να κατεδαφιστούν τις επόμενες εβδομάδες.

Στη θέση τους προβλέπεται να κατασκευαστεί ένα θεματικό πάρκο με την ονομασία «Kings Garden», στο σημείο όπου – σύμφωνα με την παράδοση – ο βασιλιάς Σολομώντας περνούσε τον ελεύθερο χρόνο του πριν από περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια.

Το πάρκο σχεδιάζεται ως μέρος ενός ευρύτερου, σε μεγάλο βαθμό εποικιστικού, αρχαιολογικού εγχειρήματος που εστιάζει αποκλειστικά στο εβραϊκό παρελθόν της Ιερουσαλήμ και επικεντρώνεται σε αυτό που αποκαλείται «Πόλη του Δαβίδ» – παρά το γεγονός ότι πολλοί Ισραηλινοί αρχαιολόγοι θεωρούν πως τα ορατά ευρήματα προέρχονται από άλλες ιστορικές περιόδους, πριν και μετά τη σιδηρά εποχή του βασιλιά Δαβίδ.

«Το Ισραήλ εξαφανίζει ο,τιδήποτε δεν είναι εβραϊκό»

Ο Aviv Tatarsky, ανώτερος ερευνητής της οργάνωσης Ir Amim, η οποία υποστηρίζει μια δίκαια μοιρασμένη Ιερουσαλήμ, δήλωσε ότι η περίπτωση της al-Bustan συμπυκνώνει τη διαγραφή των Παλαιστινίων τόσο από τη γεωγραφία όσο και από την ιστορία.

«Το Ισραήλ δεν είναι διατεθειμένο να αναγνωρίσει την πολυεθνοτική και πολυπολιτισμική πραγματικότητα της Ιερουσαλήμ και εξαφανίζει πρώτα απ’ όλα τους Παλαιστινίους – αλλά στην πραγματικότητα ο,τιδήποτε δεν είναι εβραϊκό – και μετά το καλύπτει με αυτή τη “ντισνεϊοποιημένη” ανοησία», είπε.

«Αν αυτό ολοκληρωθεί, οι Ισραηλινοί θα πηγαίνουν εκεί, θα βλέπουν την ιστορία του πάρκου και θα αγνοούν εντελώς ότι καταστράφηκαν ζωές, ότι καταστράφηκε μια ολόκληρη κοινότητα για να δημιουργηθεί χώρος για αυτό», πρόσθεσε ο ίδιος.

Η σκιά του θεματικού πάρκου «Kings Garden» πλανάται πάνω από την περιοχή al-Bustan εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, όμως μέχρι σήμερα οι μπουλντόζες κρατούνταν μακριά λόγω της παλαιστινιακής αντίστασης, σε συνδυασμό με τις διεθνείς αντιδράσεις και τη διστακτικότητα που υπήρχε σε τμήμα της ισραηλινής πολιτικής σκηνής.

Και τα τρία αυτά εμπόδια, ωστόσο, κατέρρευσαν μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, την εισβολή και τις επιθέσεις που ακολούθησαν στη Λωρίδα της Γάζας και την επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ.

Πρέσβεις ξένων χωρών συνεχίζουν να επισκέπτονται την περιοχή και να εκφράζουν τη στήριξή τους, όμως, με τη στήριξη της Ουάσινγκτον προς το Ισραήλ, οι παρεμβάσεις τους αποδεικνύονται αναποτελεσματικές.

«Θα στήσουμε μια σκηνή. Δεν θα φύγουμε»

«Υπάρχουν αδέσποτα σκυλιά που κυκλοφορούν τη νύχτα στη γειτονιά και αισθάνονται πιο ασφαλή από εμάς», δήλωσε ο 60χρονος Mohammad Qwaider, πατέρας έξι παιδιών.

Ο ίδιος κατεδάφισε πρόσφατα μέρος του σπιτιού του, το οποίο αποτελούσε οικογενειακή κατοικία για περισσότερα από 50 χρόνια, ελπίζοντας ότι έτσι θα κατευνάσει τις αρχές πολεοδομίας.

Ωστόσο, όπως είπε, αυτή την εβδομάδα υπάλληλος του δήμου τον ενημέρωσε ότι οι μπουλντόζες θα επιστρέψουν για να ισοπεδώσουν και το υπόλοιπο σπίτι.

Ο Qwaider αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα στη μέση, έχει έναν γιο με ειδικές ανάγκες και μια ηλικιωμένη μητέρα με σοβαρά προβλήματα υγείας που αδυνατεί να μετακινηθεί. Όπως λέει, η οικογένεια δεν έχει άλλη επιλογή.

«Αν κατεδαφίσουν το σπίτι μας, θα στήσουμε μια σκηνή. Δεν θα φύγουμε», δήλωσε. «Ίσως παρεξηγούν τη νοοτροπία μας ως Παλαιστινίων. Δεν είμαστε εύκολος στόχος. Δεν μπορείτε να μας πάρετε τη γη».

Η μητέρα του, η Yusra Qwaider, είναι καθηλωμένη σε κρεβάτι μέσα σε ένα μικρό δωμάτιο στο ισόγειο. Η προσωπική της ιστορία συμπυκνώνει ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης παλαιστινιακής ιστορίας.

Γεννήθηκε πριν από 97 χρόνια στη Jaffa, όμως η οικογένειά της αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή το 1948, κατά τη διάρκεια αυτού που οι Παλαιστίνιοι αποκαλούν Nakba («Καταστροφή») – του μαζικού εκτοπισμού Παλαιστινίων που αποτελεί την άλλη όψη της ιστορικής αφήγησης της ίδρυσης και ανεξαρτησίας του Ισραήλ την ίδια χρονιά.

Η ημέρα μνήμης της Nakba έπεσε φέτος την Παρασκευή, μία ημέρα μετά την εθνικιστική πορεία Ισραηλινών Εβραίων στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ για την «Ημέρα της Ιερουσαλήμ», κατά την οποία ακούστηκαν συνθήματα όπως «θάνατος στους Άραβες».

Από τη Jaffa, η οικογένεια της Yusra Qwaider κατέφυγε σε ένα χωριό με το όνομα Yalo, σε περιοχή δυτικά της Ιερουσαλήμ που τότε βρισκόταν υπό ιορδανικό έλεγχο.

Το 1967, κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Έξι Ημερών, η οικογένεια εκδιώχθηκε ξανά, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις κατεδάφισαν το σπίτι τους μαζί με το υπόλοιπο χωριό.

Στη συνέχεια μετακινήθηκαν στην εβραϊκή συνοικία της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ το 1970, όμως κατάφεραν να μείνουν εκεί μόλις τρία χρόνια, πριν κατεδαφιστούν μεγάλα τμήματα της περιοχής από τις νέες αρχές της πόλης.

«Μετά την εβραϊκή συνοικία, ήρθαμε εδώ, στο Silwan. Από εδώ δεν φεύγουμε. Ούτε εγώ ούτε τα παιδιά μου», είπε.

«Από μέσα μου καίγομαι»

Δύο πόρτες πιο κάτω, ο πρόεδρος της κοινότητας, Fakhri Abu Diab, πήρε την ίδια απόφαση όταν το σπίτι του κατεδαφίστηκε το 2024.

Σήμερα, ο ίδιος και η σύζυγός του, Amina Abu Diab, ζουν μέσα σε ένα προκατασκευασμένο κοντέινερ, ανάμεσα στα ερείπια αυτού που κάποτε ήταν το οικογενειακό τους σπίτι επί τέσσερις γενιές. Από το παλιό σπίτι έχει απομείνει όρθιο μόνο ένα μέρος της κουζίνας.

«Εδώ τρώγαμε με τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου», είπε ο Abu Diab. «Κατεδάφισαν το παρελθόν μας. Κατεδάφισαν τις αναμνήσεις μας. Κατεδάφισαν τα όνειρά μας. Κατεδάφισαν τα παιδικά μας χρόνια, τα παιδικά χρόνια όλων μας, και κατεδάφισαν το μέλλον μας».

Παρομοίασε το μαρτύριο του να ζει μέσα στα συντρίμμια της οικογενειακής του ιστορίας με σωματική ασθένεια.

«Η καρδιά μου καίγεται», είπε. «Μπορεί να με βλέπετε να κάθομαι εδώ και να σας μιλάω, αλλά από μέσα μου καίγομαι».

Ο Abu Diab εξακολουθεί να αποπληρώνει το πρόστιμο των 43.000 σέκελ (περίπου 12.700 ευρώ) που του επέβαλε ο δήμος για να καλύψει το κόστος της κατεδάφισης του σπιτιού του, καταβάλλοντας 4.000 σέκελ (περίπου 1.175 ευρώ) τον μήνα.

Όπως είπε, υποχρεώθηκε επίσης να πληρώσει 9.000 σέκελ (περίπου 2.650 ευρώ) ακόμη και για τα σάντουιτς που έτρωγαν οι αστυνομικοί κατά τη διάρκεια της πολυήμερης επιχείρησης κατεδάφισης.

Με πληροφορίες από Guardian