Μια βαθιά ιδεολογική και πολιτική ρωγμή στο εσωτερικό του ισραηλινού κατεστημένου αναδεικνύει η δημόσια διακήρυξη του πρώην προέδρου της Κνεσέτ, Αβρούμ Μπουργκ (Avrum Burg). Ο κ. Μπουργκ, ένα πρόσωπο που θεσμικά ταυτίστηκε επί σειρά ετών με τον πυρήνα της πολιτικής ζωής του Ισραήλ, προχώρησε σε μια ανατρεπτική τοποθέτηση, αποκηρύσσοντας τη σιωνιστική του ταυτότητα και καλώντας για τη μετατροπή της χώρας σε ένα κράτος όλων των πολιτών του. Η παρέμβαση αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τις παραδοσιακές ισορροπίες της εγχώριας πολιτικής σκηνής, καθώς ο πρώην αξιωματούχος υποστηρίζει ότι ο σύγχρονος Σιωνισμός έχει μεταβληθεί σε έναν κώδικα εθνικού αποκλεισμού και διακρίσεων, ο οποίος υπονομεύει τα θεμέλια της ίδιας της δημοκρατίας.

Η κριτική στους κυβερνητικούς συνασπισμούς και ο εθνοτικός διαχωρισμός

Η ανάλυση του Αβρούμ Μπουργκ εκκινεί από τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι πολιτικές συμμαχίες στο Ισραήλ ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πάγια επιδίωξη των κομμάτων για τον σχηματισμό μιας «σιωνιστικής κυβέρνησης» λειτουργεί στην πράξη ως ένας κώδικας που διασφαλίζει την εβραϊκή αποκλειστικότητα, γεγονός που αντανακλά μια μορφή εγχώριου ρατσισμού. Ο κ. Μπουργκ επισημαίνει ότι ο αποκλεισμός των Αράβων πολιτών από τις κυβερνητικές διεργασίες αποτελεί τη σαφέστερη απόδειξη αυτού του διαχωρισμού.

Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνει ότι το πολιτικό φάσμα, ακόμη και στις πιο μετριοπαθείς εκδοχές του, επιλέγει να κινείται χωρίς τη συμμετοχή του αραβικού στοιχείου ή των υπερορθόδοξων Εβραίων, συνδυάζοντας αποκλεισμούς υπό τον μανδύα του πατριωτισμού. Παράλληλα, παραβάλλει την κατάσταση με τα δεδομένα των δυτικών δημοκρατιών, υπογραμμίζοντας τις αντιδράσεις που θα προκαλούσε σε μια ευρωπαϊκή ή αμερικανική χώρα ο εκ των προτέρων αποκλεισμός των Εβραίων από τις κυβερνητικές συμμαχίες, και καταγγέλλει ότι πρακτικές που θεωρούνται απαράδεκτες διεθνώς επιτρέπονται στο Ισραήλ όταν στρέφονται εναντίον των Παλαιστινίων.

Διαβάστε όσα αναφέρει σε ανάρτησή του στο substack ο πρώην πρόεδρος της ισραηλινής Κνεσέτ, Αβρούμ Μπουργκ, και το κάλεσμα που απευθύνει ώστε το Ισραήλ να γίνει κράτος των πολιτών του:

Πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση, όλοι εδώ συγκροτούν κυβερνήσεις. Κάθε ψηφοφόρος είναι στρατηγικός αναλυτής, ο καθένας ένας ανώτερος σύμβουλος. Μία συμφωνία πλανάται πάνω από όλα αυτά: πρέπει να είναι μια «σιωνιστική κυβέρνηση». Δηλαδή: όλοι φαίνεται να καταλαβαίνουν, χωρίς να το λένε ακριβώς, ότι ο Σιωνισμός έχει γίνει ένας κώδικας για την εβραϊκή αποκλειστικότητα, και στην πράξη για τον εβραϊκό ρατσισμό. Πώς αλλιώς να εκλάβουμε μια κυβέρνηση που σχηματίζεται χωρίς Άραβες;

Είναι αλήθεια ότι ορισμένοι κινούνται σε ένα ευρύτερο σιωνιστικό φάσμα, εξίσου χωρίς Άραβες και χωρίς υπερορθόδοξους. Καταφέρνουν να είναι ταυτόχρονα ρατσιστές και αντισημίτες, και όμως «τρομερά πατριώτες». Τυχεροί είμαστε, δύο στην τιμή του ενός. Πράγματι, στο σημερινό Ισραήλ, ο Σιωνισμός είναι ρατσισμός.

Μπορούμε να παρακάμψουμε τα τετριμμένα επιχειρήματα του τύπου «φανταστείτε μια ευρωπαϊκή ή αμερικανική χώρα της οποίας τα μεγάλα κόμματα δεσμεύονται εκ των προτέρων να σχηματίσουν συνασπισμό χωρίς Εβραίους». Τι γιορτή κλάματος και αυτολύπησης θα προκαλούσε αυτό! Ωστόσο, για άλλη μια φορά, ό,τι απαγορεύεται στον υπόλοιπο κόσμο, επιτρέπεται στους Ισραηλινούς Εβραίους όταν το στρέφουν εναντίον των Παλαιστινίων, οι οποίοι τυχαίνει να μην είναι λιγότερο σημιτικοί από εμάς. Και έτσι, ας μείνουμε εδώ και ας σκάψουμε προς τα μέσα, στα ίδια τα σιωνιστικά ερωτήματα.

Η «Σιωνιστική Ολυμπιάδα»

Είναι διασκεδαστικό, έως και γελοίο, να παρακολουθεί κανείς αυτή τη Σιωνιστική Ολυμπιάδα. Ξεπεσμένοι πολιτικοί που δεν έχουν τίποτα να προσφέρουν παρά μόνο υποκίνηση, ανταγωνίζονται για το ποιος είναι ο καλύτερος Σιωνιστής. «Εγώ είμαι Σιωνιστής» και «εσύ είσαι μετα-Σιωνιστής», «αυτός είναι Σιωνιστής με τη βούλα» και «αυτή σίγουρα δεν είναι». Ο όρος «μετα-Σιωνιστής» έχει ήδη γίνει μια τρομερή βρισιά, η χειρότερη.

Για τι πράγμα μιλάνε στην πραγματικότητα; Η ιδέα του Χερτζλ (Herzl), τουλάχιστον στην πολιτική της αρχιτεκτονική, ήταν αρκετά ξεκάθαρη: να ιδρυθεί στο Λεβάντε ένα έθνος-κράτος στα πρότυπα της Κεντρικής Ευρώπης του 19ου αιώνα, μια κοινοβουλευτική δημοκρατία εντός της οποίας θα επιλύονταν οι προκλήσεις της εβραϊκής συλλογικότητας. Το πέρασμα από έναν αρχαίο θρησκευτικό λαό σε ένα κοσμικό σύγχρονο έθνος ήταν ουσιαστικό και συνοδευόταν από σαφείς οδηγίες:

«Θα σεβόμαστε τους ραβίνους, αλλά θα φροντίσουμε η θέση τους να είναι στις συναγωγές, όπως ακριβώς η θέση του στρατού είναι στους στρατώνες».

Αυτό κράτησε για πολύ λίγο. Σήμερα, όσο πιο δεξιά κινείσαι στη σιωνιστική κλίμακα, τόσο περισσότερο οι ραβίνοι βρίσκονται μέσα στους στρατώνες του στρατού, και ο στρατός γίνεται ο μακρύς, εκτεταμένος βραχίονας των θρησκευτικών ταραχοποιών. Όσο πιο αριστερά κινείσαι, τόσο περισσότερο κυριεύεσαι από τυφλή πίστη σε αυτόν τον ίδιο απειθάρχητο στρατό και από συνεχή υποτέλεια μπροστά στους ραβίνους. Ο Σιωνισμός, και στους δύο πόλους του, λατρεύει τώρα ακριβώς τους θεσμούς που ο Χερτζλ επεδίωξε να κρατήσει μέσα στα όριά τους.

Η «Σκαλωσιά» του 1948

Ποιο είναι το πρόβλημα; Αυτός ο ορισμός του «Σιωνιστή» είναι περιττός εξαρχής, και όποιος επιμένει ακόμη να τον χρησιμοποιεί, το κάνει στην υπηρεσία του αποκλεισμού και της κακίας. Ο Σιωνισμός ήταν το κίνημα που είχε σκοπό να επιτρέψει στον εβραϊκό λαό να περάσει από μια διάσπαρτη, διασπορική τάξη σε μια νέα δομή διακυβέρνησης, συγκεντρωτική και κυρίαρχη. Ήταν η σκαλωσιά που κατέστησε δυνατή τη μετακόμιση από το παλιό σπίτι στο καινούργιο.

Τον Μάιο του 1948 το έργο ολοκληρώθηκε. Το νέο σπίτι εγκαινιάστηκε μέσα σε μια πρωτοφανή έξαρση χαράς για τον εβραϊκό λαό και σε μια αποτρόπαια καταστροφή για τον παλαιστινιακό λαό. Μέσα σε όλους τους πανηγυρισμούς και τον πανικό, κανείς δεν θυμήθηκε να αφαιρέσει τη σκαλωσιά, παρόλο που ήταν εντελώς περιττή από την ημέρα που χτίστηκε το σπίτι.

Έκτοτε, κάθε Ισραηλινός έχει τρία ονόματα:

• Το οικογενειακό μας όνομα: Είμαστε όλοι ανθρώπινα όντα, όπως όλα τα άλλα πλάσματα.

• Το μεσαίο μας όνομα: Ισραηλινοί, δυνάμει της ταυτότητας και της υπηκοότητάς μας.

• Το μικρό μας όνομα: Ποικίλλει ανάλογα με τη θρησκευτική ή πολιτισμική ταυτότητα του καθενός.

Τι το χρειαζόμαστε ένα τέταρτο όνομα, το σιωνιστικό; Τι προσθέτει που δεν το καλύπτουν ήδη τα άλλα τρία; Τίποτα καλό.

Το τεστ του «είσαι Σιωνιστής» χρησιμεύει στο Ισραήλ για να χτιστεί μια κλίμακα νομιμοφροσύνης και προνομίων, παρόλο που κανένας μεμονωμένος ορισμός δεν αποτυπώνει ολόκληρο το φάσμα εκείνων που αυτοαποκαλούνται Σιωνιστές. Όλοι γνωρίζουν ποιος είναι προνομιούχος και ποιος μένει έξω από τον φράχτη. Ο Σιωνισμός είναι το φίλτρο, ο μηχανισμός διαλογής με τον οποίο οι Ισραηλινοί κάνουν διακρίσεις ο ένας εις βάρος του άλλου.

Το Φίλτρο των Διακρίσεων

Η δεξιά χρησιμοποιεί τον Σιωνισμό της για να κάνει διακρίσεις κατά των Αράβων. Το κοσμικό στρατόπεδο χρησιμοποιεί τον Σιωνισμό του για να περιφρονεί τους υπερορθόδοξους. Οι υπερορθόδοξοι, επίσης, μπαίνουν στο παιχνίδι και αυτοαποκαλούνται Σιωνιστές για να καταριούνται τους πρόσφυγες και τους μετανάστες εργάτες —θυμηθείτε, χωρίς καμία νοσταλγία, τον Ελί Γισάι (Eli Yishai). Ο καθένας έχει το δικό του σιωνιστικό φίλτρο.

Ένα αληθινό δημοκρατικό κράτος δεν μπορεί να συντηρηθεί σε βάθος χρόνου με μια τέτοια μέθοδο. Σε ένα δημοκρατικό κράτος, η ιδιότητα του πολίτη προορίζεται να είναι το μόνο καθεστώς, χωρίς δοκιμασίες ιδεολογικής ταυτότητας. Τη στιγμή που το τεστ του Σιωνισμού πήρε τη θέση του τεστ του πολίτη, η δημοκρατία πέθανε από μέσα. Εμείς, από όλους τους ανθρώπους, θα έπρεπε να το γνωρίζουμε αυτό, διότι η διαλογή των ανθρώπινων όντων από το κράτος είναι ακριβώς η επιλογή (selection) που οι Εβραίοι αναγκάστηκαν να υποστούν τόσες φορές στην ιστορία. Φαίνεται ότι η εβραϊκή καμήλα δεν μπορεί να δει τη δική της ρατσιστική καμπούρα.

Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη χρήση του σιωνιστικού τεστ είναι πολύ περισσότερο από ένα παλιό κατάλοιπο της γλώσσας. Είναι μια προδοσία της ισραηλινότητας. Λέει στους πολίτες, και ιδιαίτερα στους Άραβες πολίτες, ότι η ένταξή τους στο κράτος είναι υπό αίρεση, εξαρτώμενη από την υποταγή τους στο ιδεολογικό πλαίσιο της εβραϊκής πλειοψηφίας. Είναι επίσης μια προδοσία της δημοκρατίας, διότι μια αληθινή δημοκρατία ανήκει σε όλους τους πολίτες της, και όχι μόνο σε εκείνους που περνούν ένα εθνικό τεστ εντός αυτής.

Όταν ο όρος «Σιωνιστής» γίνεται συνώνυμο του νόμιμου, τότε «αυτός που δεν είναι Σιωνιστής» γίνεται αυτόματα ύποπτος, κατάλληλος να δεχτεί ολόκληρο το πακέτο των αποκλεισμών και των διακρίσεων. Ας είναι λοιπόν ξεκάθαρο:

Δεν είμαι Σιωνιστής, είμαι Ισραηλινός. Ο Σιωνισμός ολοκλήρωσε το έργο του το 1948, και εγώ ήρθα στον κόσμο μετά την ημερομηνία λήξης του. Είμαι ένας Ισραηλινός, όπως όλοι οι Ισραηλινοί, μέλη του δικού μου λαού και μέλη άλλων λαών, εκείνοι που σκέφτονται όπως εγώ και εκείνοι των οποίων οι απόψεις είναι οι αντίθετες από τις δικές μου. Είμαστε όλοι ίσοι μεταξύ μας.

Σε αυτή την έντονη και επώδυνη έννοια, ο Σιωνισμός στο σημερινό Ισραήλ έχει γίνει ρατσισμός. Όσο εκείνοι που ισχυρίζονται ότι θα αντικαθιστούσαν το φυλετικό δόγμα που κατέχει την εξουσία σήμερα συνεχίζουν να αποφεύγουν την ξεκάθαρη δήλωση ότι τάσσονται υπέρ της πλήρους πολιτικής ισότητας, χωρίς όλα τα σιωνιστικά κόλπα και τερτίπια, παραμένουν ουσιαστικά το ίδιο πράγμα. Πιο ευγενικοί, λίγο πιο κοσμικοί, και όμως εξίσου επιλεκτικοί και εξίσου μακριά από την ισότητα.

Η πραγματική δημοκρατική εναλλακτική λύση θα ξεκινήσει τη στιγμή που κάποιος μέσα στο πολιτικό σύστημα θα τολμήσει να δηλώσει, με καθαρή φωνή, ότι το Κράτος του Ισραήλ ανήκει σε όλους τους πολίτες του και ότι η ιδιότητα του πολίτη είναι η μόνη κατηγορία που καθορίζει τη θέση τους. Μέχρι να ακουστεί αυτή η φωνή, ξεκάθαρα και χωρίς υπεκφυγές, εκείνοι που προσφέρουν μόνο μια πιο ευγενική εκδοχή της ίδιας ιεραρχίας δεν αξίζουν την ψήφο μας.