Σε ισχύ έχει τεθεί από τις 12 Ιουνίου το Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση που προβλέπει μεταξύ άλλων ταχύτερες διαδικασίες καταγραφής, χορήγησης ασύλου και επιστροφών, αν η αίτηση απορριφθεί. 

Η ΜΚΟ νομικής υποστήριξης προσφύγων Refugee Support Aegean καταγγέλλει ότι σε δύο περιπτώσεις αιτούντες άσυλο, που ακολούθησαν την προβλεπόμενη διαδικασία και απευθύνθηκαν στα ΚΥΤ, δεν καταγράφηκαν και συνελήφθησαν.

Οι αιτούντες άσυλο συνελήφθησαν παρά το γεγονός ότι ζήτησαν να καταγραφούν

Η Σάρα και τα δύο μικρά παιδιά 6 και 8 ετών ήθελαν να πάρουν άσυλο, ώστε να επανενωθούν με τον πατέρα της οικογένειας που ζει σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. 

Αφού έφτασαν στην Αττική και προσπάθησαν να κλείσουν ραντεβού για καταγραφή μέσω της προβλεπόμενης ηλεκτρονικής πλατφόρμας στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) Μαλακάσας στις 6 Ιουλίου 2026, αλλά δεν δόθηκε ποτέ ραντεβού, καθώς η πλατφόρμα είναι εκτός λειτουργίας από τις 12 Ιουνίου.

Στις 7  Ιουλίου 2026 εμφανίστηκαν στο ΚΥΤ Μαλακάσας και ζήτησαν προστασία, όμως το ΚΥΤ τους απαγόρευσε την είσοδο και κάλεσε την Αστυνομία. Η Σάρα  και τα παιδιά της, παρότι αιτούσα και αιτούντα άσυλο συνελήφθησαν, ενώπιον αρμόδιων υπαλλήλων του ΚΥΤ, κρατήθηκαν σε αστυνομικό τμήμα και παραπέμφθηκαν σε εισαγγελέα για να δικαστούν για «παράνομη παραμονή», η οποία από τον Σεπτέμβριο του 2025 ποινικοποιείται και τιμωρείται με διετή φυλάκιση χωρίς αναστολή. Το ένα παιδί μάλιστα, ήταν άρρωστο και διακομίσθηκε από το νοσοκομείο στο κρατητήριο.

Στη συνέχεια, η οικογένεια τέθηκε υπό κράτηση στο ΠΡΟΚΕΚΑ Αμυγδαλέζας και εκδόθηκε απόφαση απέλασης σε βάρος τους, παρότι είχαν ήδη ζητήσει άσυλο και παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις της Refugee Support Aegean προς όλες τις εμπλεκόμενες αρχές. Για την περίπτωση της Σάρα κατατέθηκε αναφορά στην Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΥπΥΤ) και στον Συνήγορο του Πολίτη, καθώς και προσφυγή κατά της απόφασης επιστροφής. Δύο μέρες μετά την προσφυγή, η οικογένεια μεταφέρθηκε από την Αστυνομία στο ΚΥΤ Μαλακάσας.

«Η ρητή άρνηση της Διεύθυνσης του ΚΥΤ Μαλακάσας να καταγράψει μια αιτούσα και τα παιδιά της και η μετέπειτα κλήση των αστυνομικών αρχών από το ΚΥΤ Μαλακάσας που οδήγησαν στη σύλληψή τους για το ποινικό αδίκημα της παράνομης παραμονής και στην έκδοση διοικητικής απόφασης επιστροφής και κράτησής τους από τις αστυνομικές αρχές -υπό άθλιες μάλιστα συνθήκες- συνιστά παράνομη μεταχείριση που παραβιάζει κατάφωρα την ελληνική, ενωσιακή και διεθνή νομοθεσία, θέτει σε κίνδυνο ανθρώπους και προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Η εγκατάσταση τέτοιων πρακτικών, αλλά και η καταστρατήγηση αδιαμφισβήτητων δικαιωμάτων του ανθρώπου ενόψει και της εφαρμογής του Νέου Συμφώνου, είναι παράνομες και δεν είναι ανεκτές σε μια δημοκρατική πολιτεία», τόνισε η δικηγόρος Μαρία Τζαφεράκου.

Η Λόρα ούσα σε προχωρημένη κύηση και ο σύντροφός της Τζέιμς έφτασαν στη Λέσβο στις 12 Ιουνίου 2026. Μεταφέρθηκαν από τις αρχές στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή (ΚΕΔ) Λέσβου για να υπαχθούν σε διαδικασίες «ελέγχου διαλογής» και ασύλου. Παρέμειναν κρατούμενοι και ακατάγραφοι εκεί για διάστημα σχεδόν ενός μήνα, χωρίς κανένα έγγραφο, καμία ενημέρωση για το καθεστώς τους. Στα σχετικά ερωτήματα που υπέβαλε η Refugee Support Aegean στην ΥπΥΤ για την κατάστασή τους δεν έλαβε απάντηση, ενώ το ζευγάρι παρέμεινε χωρίς δυνατότητα εξόδου από το καμπ. Στις 9 Ιουλίου 2026 η Refugee Support Aegean κατέθεσε αντιρρήσεις στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Μυτιλήνης για να σταματήσει η αυθαίρετη κράτησή τους. Μία μέρα μετά, και αφού ενημερώθηκε η Διοίκηση για τις αντιρρήσεις και προτού εκδοθεί η απόφαση του δικαστηρίου, το ζευγάρι καταγράφηκε και έλαβε δελτία αιτούντων άσυλο.

Τα κοινά μοτίβα

Η Refugee Support Aegean έχει κφράσει την αντίθεσή της στο Νέο Σύμφωνο και τις έντονες επιφυλάξεις της για τον εφαρμοστικό νόμο επισημαίνοντας ότι παραβιάζει διεθνείς συμβάσεις για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. «Ζητούμε τη διασφάλιση των εγγυήσεων ασύλου με πρωταρχική την εξασφάλιση της πρόσβασης στο άσυλο, τον τερματισμό της κράτησης των αιτούντων/ουσών άσυλο και την τήρηση του δικαίου και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ζητούμε τον σεβασμό, χωρίς διακρίσεις, των δικαιωμάτων στη ζωή, την ελευθερία και την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου, όπως αυτά κατοχυρώνονται από το διεθνές δίκαιο και το Σύνταγμα, τα οποία παρανόμως καταστρατηγεί το Νέο Σύμφωνο και ο εφαρμοστικός του νόμος».