Μετωπική σύγκρουση με το Υπουργείο Υγείας ανοίγουν οι Ιατρικοί Σύλλογοι της Κρήτης και η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, ζητώντας την άμεση απόσυρση της προωθούμενης νομοθετικής ρύθμισης στο άρθρο 280 του νόμου 4512/2018. Η επίμαχη διάταξη εκχωρεί στον Υπουργό Υγείας την εξουσία διορισμού προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής, Ανώτατου Πειθαρχικού Συμβουλίου Ιατρών και Εξελεγκτικής Επιτροπής στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ). Οι επιστημονικοί φορείς καταγγέλλουν την πρωτοβουλία ως ευθεία παραβίαση της συνταγματικά κατοχυρωμένης αυτοτέλειας των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) σωματειακής μορφής, προειδοποιώντας για τη δημιουργία επικίνδυνου θεσμικού προηγουμένου.

Το μέτωπο της Κρήτης και η συνταγματική αυτοτέλεια των ΝΠΔΔ

Σε κοινό δελτίο τύπου που εξέδωσαν οι Ιατρικοί Σύλλογοι Ηρακλείου, Χανίων, Ρεθύμνου, Λασιθίου και Σητείας, υπογραμμίζεται η ανάγκη διαφύλαξης της θεσμοθετημένης αυτονομίας των επιστημονικών φορέων. Οι ιατρικοί σύλλογοι της Μεγαλονήσου επισημαίνουν ότι η δυνατότητα του εποπτεύοντος Υπουργού να διορίζει διοικητικά και πειθαρχικά όργανα στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο προσβάλλει την ουσία του αυτοδιοίκητου των νομικών προσώπων σωματειακού χαρακτήρα.

Στο πλευρό των ιατρικών συλλόγων τάσσεται με απόφασή της και η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος. Η Συντονιστική Επιτροπή, η οποία συνεδρίασε στην Αθήνα στις 20 Ιουλίου 2026, εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση εκφράζοντας την πλήρη αντίθεσή της στη διαγραφόμενη νομοθετική εξέλιξη.

Η παρέμβαση των Δικηγορικών Συλλόγων και η νομική θεμελίωση

Η ηγεσία του δικηγορικού σώματος της χώρας υποστηρίζει ότι η ανάμειξη της εκτελεστικής εξουσίας στη συγκρότηση των διοικητικών οργάνων ενός σωματειακού ΝΠΔΔ συνιστά υπέρβαση των ορίων της συνταγματικής εποπτείας.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην απόφαση της Συντονιστικής Επιτροπής των Δικηγορικών Συλλόγων:

«Η Συντονιστική Επιτροπή εκφράζει την απόλυτη αντίθεσή της στην προωθούμενη διάταξη, σύμφωνα με την οποία ο Υπουργός Υγείας αποκτά την εξουσία να διορίζει προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο καθώς και προσωρινό Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο Ιατρών και Εξελεγκτική Επιτροπή, καθότι παραβιάζει ανεπίτρεπτα τη θεσμοθετημένη και συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλεια και αυτονομία των ΝΠΔΔ σωματειακής μορφής και δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο ανεπίτρεπτων παρεμβάσεων και σε άλλους φορείς της ίδιας νομικής φύσης».

Παράλληλα, οι νομικοί εκπρόσωποι υπογραμμίζουν ότι η εκλογή των οργάνων διοίκησης αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των μελών των συλλόγων. Σύμφωνα με την απόφαση, «η εκλογή των οργάνων των ΝΠΔΔ σωματειακού χαρακτήρα ανήκει αποκλειστικά και μόνο στα μέλη τους, η δε λειτουργία τους καθορίζεται με αποφάσεις των οργάνων τους». Όσον αφορά τυχόν λειτουργικές ή διοικητικές εμπλοκές, επισημαίνεται ότι αυτές «θα πρέπει να επιλύονται είτε από τα θεσμοθετημένα όργανά τους, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους είτε από τα αρμόδια δικαστήρια».

Ο κίνδυνος πολιτικού ελέγχου και η απουσία κριτηρίων

Ιδιαίτερος προβληματισμός εκφράζεται για τους όρους και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες προβλέπεται η άσκηση της υπουργικής εξουσίας. Η Συντονιστική Επιτροπή των Δικηγορικών Συλλόγων στηλιτεύει την απουσία αντικειμενικών κριτηρίων επιλογής, καθώς και τη μεγάλη χρονική διάρκεια της προσωρινής διοίκησης.

Στο κείμενο της απόφασης σημειώνεται:

«Ο διορισμός των οργάνων ΝΠΔΔ σωματειακού χαρακτήρα από τον εποπτεύοντα Υπουργό και μάλιστα χωρίς τη θέσπιση οποιουδήποτε κριτηρίου ως προς την επιλογή των προσώπων, χωρίς την πρόβλεψη διαδικασίας έκφρασης γνώμης, ανάλογα με την περίπτωση και μάλιστα για μεγάλο χρονικό διάστημα που υπερβαίνει σημαντικά το αναγκαίο διάστημα για τη διενέργεια αρχαιρεσιών συνιστά ανεπίτρεπτη παρέμβαση στην εσωτερική λειτουργία του».

Στο ίδιο πλαίσιο, οι δικηγορικοί σύλλογοι υπενθυμίζουν τα θεσμικά όρια της διοικητικής εποπτείας, τονίζοντας ότι «η προβλεπόμενη εποπτεία, που περιορίζεται αυστηρά στον έλεγχο νομιμότητας, δεν πρέπει να μετατρέπεται σε προσπάθεια πολιτικού ελέγχου, υποκατάστασης αιρετών οργάνων και επηρεασμού μελλοντικών διαδικασιών».

Το θεσμικό διακύβευμα για το αυτοδιοίκητο των επιστημονικών φορέων

Η ταυτόχρονη παρέμβαση των Ιατρικών Συλλόγων Ηρακλείου, Χανίων, Ρεθύμνου, Λασιθίου και Σητείας, σε συνδυασμό με την απόφαση της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, προσδίδει ευρύτερες διαστάσεις στο ζήτημα. Η ενδεχόμενη επικράτηση ρυθμίσεων που επιτρέπουν τον διορισμό διοικήσεων από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία εγείρει ανησυχίες για το μέλλον της ανεξαρτησίας των επιστημονικών και επαγγελματικών φορέων της χώρας.

Κατόπιν των ανωτέρω, η Συντονιστική Επιτροπή των Δικηγορικών Συλλόγων και οι Ιατρικοί Σύλλογοι της Κρήτης απευθύνουν έκκληση στον Υπουργό Υγείας να προχωρήσει στην άμεση απόσυρση της διάταξης, προστατεύοντας τη συνταγματική τάξη και τη δημοκρατική λειτουργία των ΝΠΔΔ.