Στη γεωπολιτική διάσταση των ισορροπιών στο Στενό του Γιβραλτάρ και στους συσχετισμούς μεταξύ Ισραήλ, Ισπανίας και Μαρόκου αναφέρθηκε με δημόσια παρέμβασή του στην πλατφόρμα X ο Κένεθ Ροθ.

Ο πρώην εκτελεστικός διευθυντής του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch) και νυν ανώτερος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Yale έθεσε το ερώτημα σχετικά με τα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ όσον αφορά τον έλεγχο της Σέουτα, συνδέοντας τη γεωγραφική θέση της περιοχής με την πρόσβαση στους διεθνείς θαλάσσιους δρόμους.

Η γεωστρατηγική οπτική και ο ρόλος της Σέουτα

Ο Κένεθ Ροθ, ο οποίος διετέλεσε επικεφαλής του Human Rights Watch από το 1993 έως το 2022, είναι νυν ανώτερος ερευνητής στη Νομική Σχολή και τη Σχολή Jackson του Πανεπιστημίου Yale και συγγραφέας του βιβλίου Righting Wrongs, ανέπτυξε τη συλλογιστική του σχετικά με τη στάση του Ισραήλ απέναντι στις διεκδικήσεις του Μαρόκου για τη Σέουτα.

Στην ανάρτησή του, ο Αμερικανός αναλυτής έθεσε το ερώτημα για ποιον λόγο το Ισραήλ θα προτιμούσε να ελέγχεται η Σέουτα από το Μαρόκο, το οποίο αποτελεί σύμμαχό του, παρά από την Ισπανία, την οποία χαρακτήρισε ως επικριτή του.

Όπως επισημαίνει ο κ. Ροθ στη δήλωσή του:

«Γιατί το Ισραήλ να θέλει ο σύμμαχός του, το Μαρόκο, να ελέγχει τη Σέουτα, αντί της επικριτικής απέναντί του Ισπανίας; Ένας λόγος μπορεί να είναι ότι η Σέουτα είναι το πλησιέστερο σημείο της Αφρικής στην Ευρώπη, ευρισκόμενη εκατέρωθεν του Στενού του Γιβραλτάρ, πράγμα που σημαίνει ότι η Ισπανία ελέγχει αυτή τη στιγμή και τις δύο πλευρές του στενού».

Η σύγκριση με τα Στενά του Ορμούζ και οι θαλάσσιες οδοί

Στη συνέχεια της ανάλυσής του, ο πρώην επικεφαλής του Human Rights Watch προέβη σε μια σύγκριση των γεωγραφικών αναλογιών μεταξύ του Στενού του Γιβραλτάρ και του Στενού του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας τη σημασία των στενών θαλάσσιων περασμάτων για τη ναυσιπλοΐα και τους στρατηγικούς σχεδιασμούς των κρατών.

Εξηγώντας τη γεωγραφική αναλογία και τις πιθανές επιπτώσεις στην πρόσβαση του Ισραήλ στον Ατλαντικό Ωκεανό, ο Κένεθ Ροθ σημείωσε:

«Το Στενό του Γιβραλτάρ έχει πλάτος μόλις 8 μίλια, σε αντίθεση με το Στενό του Ορμούζ, που είναι 21 μίλια. Εάν το Ιράν μπορεί να ελέγξει το Στενό του Ορμούζ, η Ισπανία θα μπορούσε εύκολα να ελέγξει το Στενό του Γιβραλτάρ και ενδεχομένως να αποκλείσει την πρόσβαση του Ισραήλ στον Ατλαντικό».

Τι συνέβη τις προηγούμενες ημέρες

Δεκάδες χιλιάδες μετανάστες τις τελευταίες ημέρες πέρασαν σε μια μικρή χερσόνησο που διοικείται από την Ισπανία στις ακτές του Μαρόκου, επιδεινώνοντας τις εντάσεις γύρω από ένα σύνορο που ταλανίζει εδώ και καιρό τις σχέσεις μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.

Τουλάχιστον 67 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας να εισέλθουν στο έδαφος της Θέουτα τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με κυβερνητικό εκπρόσωπο εκεί, ενώ μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής, η συντριπτική πλειονότητα αυτών των νέων αφίξεων είχε επιστρέψει στο Μαρόκο. Το Σάββατο, οι ισπανικές αρχές δήλωσαν ότι τοποθετούν ένα πλωτό φράγμα κοντά σε έναν θαλάσσιο βραχίονα μεταξύ του Μαρόκου και του αυτόνομου ισπανικού εδάφους, για να αποτρέψουν περαιτέρω διελεύσεις.

Η Θέουτα είναι μία από τις μόλις δύο πόλεις στην αφρικανική ήπειρο που αποτελούν επίσημα μέρος της Ευρώπης. Χιλιάδες μετανάστες με την πάροδο των ετών έχουν σκαρφαλώσει σε έναν συνοριακό φράχτη ύψους 6 μέτρων (20 ποδιών) για να μπουν στη Θέουτα ή έχουν εισέλθει στο έδαφος από τη θάλασσα σε επεισόδια μαζικής διέλευσης.

Ωστόσο, τόσο πολλοί μετανάστες πραγματοποίησαν το πέρασμα την Πέμπτη, ώστε η Ισπανία αναγκάστηκε να κινητοποιήσει τον στρατό της, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από τη δεξιά αντιπολίτευση της χώρας. Η εν λόγω παράταξη κατηγόρησε την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ για χαλαρότητα στον έλεγχο των συνόρων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη ραγδαία αύξηση των ροών

Γιατί η Θέουτα αποτελεί σημείο αιχμής για τις διελεύσεις;

Μια χερσόνησος μήκους 10 χιλιομέτρων (6 μιλίων) στις βόρειες ακτές του Μαρόκου, η Θέουτα είναι ένα ισπανικό αποσπασμένο έδαφος (exclave) οχυρωμένο με διπλό φράχτη και παρουσία της ισπανικής αστυνομίας και παραστρατιωτικών δυνάμεων.

Η πόλη, η οποία διοικείται από την Ισπανία εδώ και αιώνες, μαζί με τη Μελίγια, μια άλλη αυτόνομη ισπανική πόλη ανατολικότερα κατά μήκος της ακτής, διαθέτουν τα μόνα χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αφρική.

Αυτό σημαίνει ότι μετανάστες που αναζητούν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης, πολλοί από τους οποίους προέρχονται από το Μαρόκο, προσπαθούν συχνά να περάσουν από εκεί στην Ευρώπη.

Το 2021, περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι πέρασαν τα σύνορα προς τη Θέουτα μέσα σε δύο ημέρες. Έναν χρόνο αργότερα, τουλάχιστον 23 μετανάστες έχασαν τη ζωή τους από συνωστισμό και ποδοπάτημα κατά τη διάρκεια απόπειρας μαζικής διέλευσης στη Μελίγια. Πολλοί άλλοι έχουν χάσει τη ζωή τους στη θάλασσα.

Ορισμένοι μετανάστες κολυμπούν γύρω από τον φράχτη. Άλλοι κάνουν σύντομες διαδρομές με σκάφη προς τη Θέουτα από το Μαρόκο. Στην πλειονότητά τους όμως, τρέχουν και σκαρφαλώνουν στον φράχτη ή χρησιμοποιούν κόφτες για να τον διασπάσουν, ενώ συχνά εντοπίζονται κατά τη διαδικασία από ανιχνευτές κίνησης και φρουρούς σε πύργους παρατήρησης.

Τι συνέβη;

Υπολογίζεται ότι 50.000 έως 60.000 μετανάστες κατευθύνθηκαν προς τη Θέουτα την Πέμπτη και την Παρασκευή, ανακοίνωσαν οι αρχές. Μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής, περισσότεροι από 48.000 είχαν επιστρέψει, σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας.

Η εισροή μεταναστών τις τελευταίες ημέρες είναι πολύ υψηλότερη από ό,τι σε αντίστοιχες περιόδους, ακόμη και κατά την κορύφωση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής κρίσης το 2015.

Η κυβέρνηση της Ισπανίας ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι αποστέλλει στρατιωτικές διμοιρίες για την ενίσχυση της ασφάλειας των συνόρων, αυξάνοντας την αεροπορική και ναυτική υποστήριξη και στέλνοντας ομάδες δυτών για περιπολία στα ύδατα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρθηκε να στείλει στην Ισπανία υποστήριξη από τη Frontex, τον οργανισμό συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής της.

Ο κ. Σάντσεθ, ο Ισπανός πρωθυπουργός, δήλωσε από τα σύνορα την Παρασκευή ότι η κυβέρνησή του κάνει ό,τι είναι δυνατόν για τον επαναπατρισμό των μεταναστών που εισήλθαν στη χώρα «παράτυπα». Η μαροκινή κυβέρνηση δεν έχει ακόμη απαντήσει επίσημα στη ραγδαία αύξηση των ροών.