Ο Γιάνης Βαρουφάκης δηλώνει ότι μέχρι την έναρξη του πολέμου με το Ιράν θεωρούσε τον Ντόναλντ Τραμπ πολιτικά ενισχυμένο: είχε, κατά την εκτίμησή του, επιβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο πεδίο των δασμών, είχε διαμορφώσει μια εύθραυστη αλλά λειτουργική ισορροπία με την Κίνα και είχε κατορθώσει να διατηρεί τον έλεγχο της πολιτικής ατζέντας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η απόφαση εμπλοκής στο Ιράν, όμως, άλλαξε ριζικά αυτή την εκτίμηση.

Κατά τον ίδιο, η αμερικανική οικονομία απέφυγε την ύφεση την προηγούμενη χρονιά κυρίως χάρη στην εκρηκτική άνοδο των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη. Υποστηρίζει όμως ότι αυτός ο κύκλος εξασθενεί, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι η AI μπορεί να αποδειχθεί «φούσκα», ενώ η ενεργειακή ένταση των σχετικών υποδομών τις καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες στις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Η τριπλή πίεση: AI, ανεργία, επιτόκια

Ο Βαρουφάκης συνοψίζει την οικονομική του εκτίμηση σε τρεις παράγοντες: εξασθένιση της επενδυτικής έκρηξης στην τεχνητή νοημοσύνη, άνοδο της ανεργίας και αντιστροφή της πορείας των επιτοκίων.

Κατά την ανάλυσή του, η αμερικανική οικονομία είχε δεχθεί πληθωριστική πίεση από τους δασμούς, όμως η άνοδος των επενδύσεων στην AI είχε προσφέρει επαρκή ώθηση ώστε να αποφευχθεί η ύφεση. Τώρα, όμως, θεωρεί ότι η δυναμική αυτή υποχωρεί.

«Η AI splurge πεθαίνει και αυτό αποτελεί σημαντική αιτία ανησυχίας, ακόμη και για τη Big Tech», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι η ανεργία είχε ήδη αρχίσει να αυξάνεται τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ τα επιτόκια, τα οποία την προηγούμενη χρονιά κινούνταν πτωτικά, πλέον ακολουθούν ανοδική πορεία. Κατά την εκτίμησή του, ο συνδυασμός αυτός μπορεί να δημιουργήσει μια «τέλεια καταιγίδα» με άμεσες πολιτικές συνέπειες για τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

«Μέχρι τον πόλεμο με το Ιράν, ο Τραμπ κέρδιζε»

Ο Βαρουφάκης υποστήριξε ότι πριν από την πολεμική εμπλοκή με το Ιράν θεωρούσε τον Τραμπ επιτυχημένο, τουλάχιστον με βάση τους δικούς του πολιτικούς και γεωστρατηγικούς στόχους.

Αναφέρθηκε στην εμπορική αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία θεωρεί ότι ο Τραμπ είχε το πάνω χέρι, καθώς και στη σχέση με την Κίνα. Σύμφωνα με την περιγραφή του, η αρχική επιβολή υψηλών αμερικανικών δασμών και η απάντηση του Σι Τζινπίνγκ με περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών οδήγησαν σε μια «ισορροπία τρόμου» που, από την οπτική του Τραμπ, δεν ήταν δυσμενής.

Για την Ουκρανία ανέφερε ότι, ακόμη και αν θεωρούσε λανθασμένη τη διαχείριση του πολέμου, αυτή παρέμενε εντός των πολιτικών παραμέτρων που είχε θέσει ο ίδιος ο Τραμπ. Παράλληλα, περιέγραψε ως «αποτρόπαιη» τη στροφή που, κατά τη δική του εκτίμηση, είχε συντελεστεί σε πόλεις όπως η Μινεάπολη και το Πόρτλαντ, αλλά επέμεινε ότι πολιτικά ο Τραμπ εξακολουθούσε να βρίσκεται σε θέση ισχύος.

Η εικόνα αυτή άλλαξε, όπως είπε, από τη στιγμή που ξεκίνησαν οι επιθέσεις στο Ιράν.

«Νομίζω ότι πολιτικά τώρα το έχει χάσει», ανέφερε.

Η κριτική για την εμπλοκή στο Ιράν

Ο Βαρουφάκης δήλωσε ότι του προκάλεσε εντύπωση το γεγονός ότι ο Τραμπ αποδέχθηκε μια στρατιωτική εμπλοκή στο Ιράν, ενώ στην πρώτη προεδρική του θητεία είχε, κατά την περιγραφή του, αντισταθεί σε αντίστοιχες πιέσεις από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Υποστήριξε ότι ένα από τα στοιχεία πάνω στα οποία είχε οικοδομηθεί η πολιτική ταυτότητα του «Trump 2.0» ήταν η υπόσχεση αποφυγής νέων πολέμων και η προτεραιότητα στον ανταγωνισμό με την Κίνα.

Η εμπλοκή στο Ιράν, κατά την άποψή του, διέλυσε αυτή τη γεωστρατηγική συνοχή και δημιούργησε μια κατάσταση χωρίς σαφή έξοδο.

«Ήταν αξιοθρήνητο ότι δεν είχε σχέδιο Β. Αλλά ήταν ακόμη χειρότερο ότι δεν είχε σχέδιο Α», είπε.

Στη συνέχεια χαρακτήρισε τον πόλεμο παράνομο και υποστήριξε ότι ο Τραμπ πρέπει να καταδικαστεί γι’ αυτή την επιλογή.

Η θεωρία του «μόνιμου πολέμου»

Ο Βαρουφάκης συνέδεσε τη σημερινή κατάσταση με μια ευρύτερη κριτική της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Αναφέρθηκε στους πολέμους στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη και στη Συρία, υποστηρίζοντας ότι ο στόχος τους δεν ήταν απαραίτητα η τελική νίκη αλλά η διατήρηση μιας διαρκούς πολεμικής κατάστασης, η οποία, κατά τη δική του θεωρία, εντάσσεται σε ένα οικονομικό μοντέλο που συνδέει την αμερικανική ηγεμονία με το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα.

Στην ανάλυσή του χρησιμοποίησε την έννοια μιας πολιτικής οικονομίας που στηρίζεται σε ένα τρίγωνο μεταξύ Wall Street, μεγάλου λιανεμπορίου και Big Tech, υποστηρίζοντας ότι για μεγάλο διάστημα οι ΗΠΑ μπορούσαν να διατηρούν ή και να διευρύνουν την ισχύ τους ακόμη και χωρίς καθαρές στρατιωτικές νίκες.

Το πετρέλαιο και το προηγούμενο της δεκαετίας του 1970

Ιδιαίτερη θέση στη συνέντευξη είχε η επίδραση της αύξησης των τιμών της ενέργειας.

Ο Βαρουφάκης αναφέρθηκε σε ιστορικό προηγούμενο της δεκαετίας του 1970 και στην αμερικανική στρατηγική της εποχής, υποστηρίζοντας ότι μια μεγάλη άνοδος της τιμής του πετρελαίου μπορούσε να πλήξει ισχυρότερα τους ανταγωνιστές των ΗΠΑ, όπως την Ιαπωνία και τη Γερμανία, και έτσι να ενισχύσει σχετικώς την αμερικανική ηγεμονία.

Θεωρεί, όμως, ότι η σημερινή κατάσταση είναι διαφορετική.

Παρότι ο Τραμπ μπορεί να υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ ως εξαγωγέας πετρελαίου ωφελούνται από τις υψηλές τιμές, ο Βαρουφάκης αντιτείνει ότι τα κέρδη αυτά δεν διαχέονται ισότιμα στην κοινωνία.

Έδωσε έμφαση στην εκλογική βάση του MAGA, την οποία περιέγραψε ως σημαντικά εξαρτημένη από την καθημερινή μετακίνηση με αυτοκίνητο και, συνεπώς, εκτεθειμένη στην αύξηση του κόστους καυσίμων.

«Δεν λαμβάνουν κανένα από τα υπερκέρδη της Chevron ή της Exxon Mobil», είπε, προβλέποντας σοβαρό πολιτικό κόστος για τον Τραμπ.

Η πρόβλεψη για τις ενδιάμεσες εκλογές

Ο Βαρουφάκης διατύπωσε την εκτίμηση ότι ο Τραμπ θα χάσει τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας στις εκλογές του Νοεμβρίου.

Πρόσθεσε, πάντως, ότι ακόμη και σε ένα τέτοιο σενάριο ο πρόεδρος θα εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντικές εκτελεστικές εξουσίες και, κατά την άποψή του, την υποστήριξη ή ανοχή του Ανώτατου Δικαστηρίου σε αρκετά ζητήματα.

Προέβλεψε έτσι ότι θα μπορούσε να ενταθεί η σύγκρουση μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου.

Η κριτική στους Δημοκρατικούς

Ο Βαρουφάκης δεν εμφανίστηκε περισσότερο αισιόδοξος για την αντιπολίτευση.

Κατηγόρησε το Δημοκρατικό Κόμμα ότι δεν ασκεί ουσιαστική κριτική στην ίδια την ιμπεριαλιστική λογική ή στις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, αλλά επικεντρώνεται περισσότερο στο αν η κυβέρνηση Τραμπ ακολούθησε τις σωστές θεσμικές διαδικασίες.

Συνέδεσε αυτή τη στάση με προηγούμενες αμερικανικές επεμβάσεις επί Δημοκρατικών κυβερνήσεων και αναφέρθηκε ειδικά στη Λιβύη επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.

Στη συνέχεια επανέφερε την κριτική του για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε ο Μπέρνι Σάντερς το 2016. Υποστήριξε ότι θα έπρεπε τότε να είχε αποχωρήσει από το Δημοκρατικό Κόμμα και να επιχειρήσει τη δημιουργία μιας τρίτης πολιτικής δύναμης, αξιοποιώντας τους περίπου 900.000 εθελοντές που, όπως ανέφερε, συμμετείχαν στην καμπάνια του.

Το βλέμμα στις επόμενες προεδρικές εκλογές

Ο Βαρουφάκης δήλωσε ότι το περισσότερο ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον, κατά τη γνώμη του, στις επόμενες προεδρικές εκλογές και στο κατά πόσο μια προοδευτική υποψηφιότητα θα μπορούσε να ξεπεράσει τα εσωκομματικά εμπόδια στους Δημοκρατικούς.

Αναφέρθηκε ονομαστικά στην Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ και στον Ζόραν Μαμντάνι, εκφράζοντας ωστόσο φόβο ότι ο μηχανισμός του κόμματος θα μπορούσε να αποτρέψει μια τέτοια υποψηφιότητα ακόμη και αν αυτό ευνοούσε τελικά τον Τζ. Ντ. Βανς.

Ισραήλ, Δυτική Όχθη και ο ρόλος του Νετανιάχου

Στο δεύτερο μισό της συνέντευξης, ο Βαρουφάκης επανέφερε τη συζήτηση στο Ισραήλ και στον Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Χρησιμοποίησε πολύ βαρείς χαρακτηρισμούς για το ισραηλινό κράτος και υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου έχει πολιτικό συμφέρον από τη διατήρηση μιας κατάστασης «μόνιμου πολέμου», ώστε να αποσπάται η προσοχή από όσα συμβαίνουν στη Δυτική Όχθη και στη Γάζα.

Παράλληλα, επιχείρησε να ερμηνεύσει την αμερικανική στρατηγική απέναντι στο Ιράν ως αντίδραση στη σταδιακή προσέγγιση των κρατών του Κόλπου με την Τεχεράνη, η οποία είχε πραγματοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια με κινεζική διαμεσολάβηση.

Κατά τη δική του εκτίμηση, η πολεμική κλιμάκωση διέκοψε αυτή την τάση, αλλά με τεράστιο κόστος και χωρίς ένα πειστικό στρατηγικό σχέδιο.

Οι κυρώσεις, οι βομβαρδισμοί και η κριτική στη λογική αλλαγής καθεστώτος

Ο Βαρουφάκης έκλεισε τη συνέντευξη με μια ευρύτερη τοποθέτηση για τη στάση που, κατά τη γνώμη του, πρέπει να κρατήσει η προοδευτική πολιτική απέναντι σε αυταρχικές κυβερνήσεις.

Υποστήριξε ότι η κριτική απέναντι σε καθεστώτα όπως εκείνα του Ιράν, της Συρίας ή παλαιότερα του Ιράκ και της Γιουγκοσλαβίας δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αποδοχή στρατιωτικών επεμβάσεων από δυτικές δυνάμεις.

«Η δημοκρατία δεν ξεπηδά από την καταστροφή που φέρνουν οι δυτικές βόμβες σε μια χώρα», ανέφερε.

Για το Ιράν αναφέρθηκε στο πραξικόπημα του 1953, υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να επικαλούνται με αξιοπιστία την υπεράσπιση της δημοκρατίας στη χώρα.

Κάλεσε σε τερματισμό των βομβαρδισμών και των κυρώσεων, λέγοντας ότι οι τελευταίες πλήττουν κυρίως τους φτωχούς και ευνοούν δίκτυα λαθρεμπορίου, ορισμένα από τα οποία, όπως υποστήριξε, συνδέονται με το καθεστώς.

Το πολιτικό επιχείρημα με το οποίο ολοκλήρωσε ήταν ότι οι κοινωνίες του Ιράν, της Συρίας και της Λιβύης πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να καθορίσουν το μέλλον τους μέσα από τις δικές τους κοινωνικές και πολιτικές διαδικασίες και όχι μέσα από ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις.