Σαν σήμερα, στις 23 Αυγούστου 1864, γεννήθηκε στις Μουρνιές Χανίων ο Ελευθέριος Βενιζέλος, γιος του Χανιώτη εμπόρου Κυριάκου Βενιζέλου και της Στυλιανής Πλουμιδάκη από το Θέρισο, σηματοδοτώντας την αφετηρία της διαδρομής μιας από τις πιο καθοριστικές προσωπικότητες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Η πολιτική και διπλωματική του πορεία υπήρξε άρρηκτα συνδεδεμένη με το όραμα για μια ισχυρή, σύγχρονη και εθνικά ολοκληρωμένη Ελλάδα, αφήνοντας πίσω του πέντε μείζονα ιστορικά επιτεύγματα που μετασχημάτισαν ριζικά τη θεσμική συγκρότηση, τα γεωγραφικά όρια και τη διεθνή θέση της χώρας.

Από την Κρητική Πολιτεία και το Θέρισο στην Ένωση του 1913

Η πολιτική δράση του Ελευθερίου Βενιζέλου ξεκίνησε από την ιδιαίτερη πατρίδα του, όπου τέθηκε επικεφαλής του αγώνα για την εθνική αποκατάσταση της Κρήτης.

Κατά την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στα δημόσια πράγματα και συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του Κρητικού Συντάγματος. Το 1905 ηγήθηκε της Επανάστασης του Θερίσου, δημιουργώντας τους όρους για τις πολιτικές εξελίξεις που οδήγησαν τελικά στην επίσημη Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα το 1913.

Ο θεσμικός εκσυγχρονισμός μετά το 1910 και το Σύνταγμα του 1911

Μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας το 1910, ο Βενιζέλος δρομολόγησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων με στόχο τον ριζικό εκσυγχρονισμό της ελληνικής πολιτείας.

Στο πλαίσιο αυτό, προχώρησε στην αναδιοργάνωση:

• Της δημόσιας διοίκησης

• Της δικαιοσύνης

• Της οικονομίας

• Των ενόπλων δυνάμεων

Κομβικό σταθμό της περιόδου αποτέλεσε η ψήφιση του νέου Συντάγματος του 1911, το οποίο έθεσε νέες βάσεις για την ενίσχυση του Κράτους Δικαίου και τη θεσμική λειτουργία της χώρας.

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι και ο διπλασιασμός της ελληνικής επικράτειας

Η στρατηγική και διπλωματική διαχείριση των Βαλκανικών Πολέμων από τον Ελευθέριο Βενιζέλο επέφερε θεαματική διεύρυνση της ελληνικής επικράτειας.

Με την ολοκλήρωση του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου και την υπογραφή της Συνθήκης του Βουκουρεστίου το 1913, η Ελλάδα σχεδόν διπλασίασε την έκταση και τον πληθυσμό της. Την ίδια χρονιά ολοκληρώθηκε και τυπικά η ενσωμάτωση της Κρήτης στον εθνικό κορμό, επισφραγίζοντας τις προσπάθειες δεκαετιών.

Η Συνθήκη των Σεβρών και η «Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών»

Το 1920, με την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών, η ελληνική διπλωματία υπό την καθοδήγηση του Βενιζέλου έφτασε στην κορύφωση της εδαφικής επέκτασης του κράτους.

Η συνθήκη προέβλεπε την παραχώρηση της Ανατολικής και Δυτικής Θράκης, καθώς και την εγκαθίδρυση ελληνικής αρμοστείας στη Σμύρνη, διαμορφώνοντας τη συγκυρία που αποτυπώθηκε ιστορικά και συμβολικά ως η «Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών».

Η διεθνής διπλωματία και η ευρωπαϊκή παρακαταθήκη

Παράλληλα με την εσωτερική ανασυγκρότηση και τις εδαφικές μεταβολές, ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα στη διεθνή διπλωματία, επιδιώκοντας να καταστήσει την Ελλάδα υπολογίσιμη δύναμη στην ευρωπαϊκή σκηνή.

Ακόμη και μετά από μεγάλες πολιτικές ανατροπές, συνέχισε να εργάζεται με συνέπεια για τη σταθερότητα και την ενίσχυση των διεθνών συμμαχιών της χώρας. Η ιστορική του κληρονομιά παραμένει ταυτισμένη με την προσπάθεια οικοδόμησης ενός σύγχρονου, λειτουργικού και ισχυρού ευρωπαϊκού κράτους.