Η δημοσκοπική άνοδος του ακροδεξιού AfD στη Γερμανία – και η προοπτική νίκης του σε διάφορες περιοχές – δεν αναζωπυρώνει απλά τις ανησυχίες σε όλη την Ευρώπη για την ενίσχυση ενός ναζιστικού κόμματος, αλλά φέρνει ταυτόχρονα στην επιφάνεια την επαίσχυντη υποκρισία και την τερατώδη δημαγωγία, που χαρακτηρίζουν τον ακροδεξιό εξτρεμισμό.    

Το πρόβλημα με την ηγέτιδα του AfD, Άλις Βάιντελ προφανώς και δεν είναι ότι είναι ομοφυλόφιλη, ότι μεγαλώνει δύο παιδιά μαζί με μία γυναίκα ή ότι η οικογένειά της ζει κατά κύριο λόγο στην Ελβετία. Δικαίωμά της είναι να διαμορφώνει ελεύθερα την προσωπική και οικογενειακή της ζωή. Και υποχρέωση κάθε φιλελεύθερης, σύγχρονης κοινωνίας να εγγυάται, να διασφαλκίζει και να προστατεύει αυτό το δικαίωμα.

Το πρόβλημα –και η τεράστια πολιτική υποκρισία– αρχίζει όταν η ίδια ελευθερία που διεκδικεί για τον εαυτό της μετατρέπεται σε «σεξουαλική απόκλιση» για τους άλλους. Όταν η Βάιντελ ηγείται ενός κόμματος που ζητά ψήφους προβάλλοντας ως μοναδικό κοινωνικό πρότυπο την οικογένεια με πατέρα, μητέρα και παιδιά, ενώ η ίδια ζει σε μια οικογένεια που δεν ανταποκρίνεται σε αυτό το μοντέλο.

Η επικεφαλής του ακροδεξιού AfD βρίσκεται εδώ και χρόνια σε καταχωρισμένη συμβίωση με την Ελβετίδα σκηνοθέτιδα και παραγωγό Σάρα Μποσάρντ, η οποία γεννήθηκε στη Σρι Λάνκα και υιοθετήθηκε σε βρεφική ηλικία από ελβετική οικογένεια. Μαζί μεγαλώνουν δύο γιους, ενώ η οικογενειακή τους κατοικία βρίσκεται στο Αινζίντελν της Ελβετίας. Η Βάιντελ διατηρεί επίσης επίσημη κατοικία στη Γερμανία και δηλώνει ότι φορολογείται εκεί.

Τίποτα από αυτά δεν θα έπρεπε να αποτελεί αντικείμενο πολιτικής κριτικής. Αποτελεί, όμως, αναπόφευκτο μέρος της συζήτησης όταν συγκρίνεται με όσα το ίδιο της το κόμμα επιφυλάσσει για τις οικογένειες που ζουν ακριβώς όπως η δική της.

«Δεν συμφωνώ, αλλά τους στηρίζω»

Το κυβερνητικό πρόγραμμα του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αναφέρει ότι η «ακέραιη οικογένεια» με μητέρα, πατέρα και παιδιά αποτελεί την καλύτερη προϋπόθεση για την υγιή ανάπτυξη ενός παιδιού. Καταγγέλλει, μάλιστα, ότι οι «σεξουαλικές αποκλίσεις» προβάλλονται περισσότερο από τη «φυσιολογική οικογένεια» άνδρα και γυναίκας.

Η Βάιντελ ρωτήθηκε ευθέως γι’ αυτή τη θέση τον Ιούλιο. «Δεν συμφωνώ», απάντησε. «Ζω κάτι διαφορετικό. Το ζω». Υποστήριξε ότι οι ομόφυλες σχέσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα και ότι τα παιδιά της έχουν τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις ανατροφής.

Μέχρι εδώ θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι διαφοροποιείται από την ακραία πτέρυγα του κόμματός της. Μόνο που αμέσως μετά υπερασπίστηκε ξανά την «παραδοσιακή οικογένεια» ως επιθυμητό κοινωνικό πρότυπο. Και, παρά τη δημόσια διαφωνία της, συμμετείχε κανονικά στην προεκλογική εκστρατεία του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, ζητώντας ψήφο για εκείνους που περιγράφουν οικογένειες σαν τη δική της ως «απόκλιση».

Αυτή είναι η ουσία της υποκρισίας. Η Βάιντελ δεν αμφισβητεί την πολιτική εργαλειοποίηση της ομοφοβίας. Ζητά απλώς να εξαιρεθεί η ίδια από τις συνέπειές της.

Δεν είναι «queer», έχει δηλώσει, αλλά απλώς μία γυναίκα παντρεμένη με άλλη γυναίκα. Ασφαλώς κανείς δεν υποχρεούται να αυτοπροσδιορίζεται ως queer. Στην περίπτωση της Βάιντελ, όμως, η διάκριση λειτουργεί και πολιτικά: αποσυνδέει τη δική της ζωή από τη συλλογική διεκδίκηση δικαιωμάτων και τη μετατρέπει σε προσωπική εξαίρεση.

Το ίδιο μοτίβο ακολουθεί και στο θέμα του γάμου. Δηλώνει υπέρ της ισότιμης αντιμετώπισης των καταχωρισμένων ομόφυλων συμβιώσεων, αλλά θέλει να παραμείνει άθικτος ο «θεσμός του γάμου». Το AfD είχε επιχειρήσει ήδη από το 2018 να καταργήσει τον γάμο για όλους, ενώ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την οικογένεια με πατέρα και μητέρα ως το μοναδικό κοινωνικό πρότυπο.

Από την «παραδοσιακή οικογένεια» στην εθνοτική καθαρότητα

Το AfD δεν περιορίζεται σε έναν παλιομοδίτικο κοινωνικό συντηρητισμό. Η ξενοφοβία, ο κοινωνικός ρατσισμός, η ισλαμοφοβία, η εχθρότητα απέναντι στους πρόσφυγες και η στοχοποίηση των ΛΟΑΤΚΙ πολιτών αποτελούν βασικά εργαλεία της πολιτικής του ανόδου.

Ο περιφερειακός κλάδος της Σαξονίας-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί από την τοπική υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος «αποδεδειγμένα ακροδεξιός», έπειτα από την αξιολόγηση ρατσιστικών, αντιμουσουλμανικών και αντισημιτικών δηλώσεων στελεχών του. Το AfD προσβάλλει δικαστικά τις σχετικές κρίσεις, αλλά η πολιτική και ιδεολογική του κατεύθυνση αποτυπώνεται καθαρά στα ίδια του τα κείμενα.

Πίσω από τις εύηχες αναφορές στην «παράδοση», στην «ασφάλεια» και στην «εθνική ταυτότητα» κρύβεται η φαντασίωση μιας εθνικά και πολιτισμικά «καθαρής» κοινωνίας. Μιας κοινωνίας στην οποία οι μετανάστες, οι μουσουλμάνοι, οι πρόσφυγες και οι διαφορετικές οικογένειες παρουσιάζονται ως απειλές για έναν δήθεν αυθεντικό γερμανικό τρόπο ζωής.

Η Βάιντελ υιοθέτησε πλέον ακόμη και τον όρο «remigration», ζητώντας μαζικές απελάσεις και επιστροφές μεταναστών. Η γυναίκα που έχει ζήσει και εργαστεί σε διαφορετικές χώρες, μιλά άπταιστα αγγλικά και μανδαρινικά, έχει εργαστεί στον διεθνή χρηματοπιστωτικό τομέα και μοιράζει τη ζωή της ανάμεσα στη Γερμανία και την Ελβετία μετατρέπεται στη δημόσια φωνή ενός κλειστού, φοβικού εθνικισμού.

Δεν είναι αντίφαση επειδή η σύντροφός της γεννήθηκε στη Σρι Λάνκα. Είναι αντίφαση επειδή η ίδια απολαμβάνει την ελευθερία, την κινητικότητα και τον κοσμοπολιτισμό που η πολιτική της παρουσιάζει ως απειλή όταν αφορά τους άλλους.

Η σκιά της ναζιστικής νοσταλγίας

Στην περίπτωση του AfD, όμως, υπάρχει ακόμη πιο σκοτεινή πλευρά. Η νοσταλγία για τον ναζισμό και ο ιστορικός αναθεωρητισμός δεν περιορίζονται σε ανώνυμους οπαδούς του διαδικτύου.

Ο Μπιορν Χέκε, μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες της εθνικιστικής πτέρυγας του κόμματος, καταδικάστηκε επειδή χρησιμοποίησε το απαγορευμένο σύνθημα των ναζιστικών Ταγμάτων Εφόδου «Όλα για τη Γερμανία».

Ο Μαξιμίλιαν Κρα, τότε κορυφαίος υποψήφιος του AfD στις ευρωεκλογές, προκάλεσε διεθνή κατακραυγή δηλώνοντας ότι δεν ήταν όλα τα μέλη των SS εγκληματίες. Οι δηλώσεις του ήταν τόσο ακραίες ώστε ακόμη και η Μαρίν Λεπέν διέκοψε τη συνεργασία με το γερμανικό κόμμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Όταν στελέχη ενός γερμανικού κόμματος επαναφέρουν ναζιστικά συνθήματα, σχετικοποιούν τον εγκληματικό χαρακτήρα των SS και επιχειρούν να ξαναγράψουν την Ιστορία, δεν μιλάμε απλώς για «αντισυστημικό λόγο». Μιλάμε για συνειδητή μετατόπιση των ορίων της δημοκρατίας.

Η ελευθερία για εμάς, οι απαγορεύσεις για τους άλλους

Αυτό είναι ένα ευρύτερο γνώρισμα της σύγχρονης ακροδεξιάς, όχι μόνο της γερμανικής. Οι ηγεσίες της συχνά ζουν πολύ πιο ελεύθερα, διεθνικά και αντισυμβατικά από το πρότυπο που προβάλλουν στους ψηφοφόρους τους. Για τους ίδιους, η προσωπική επιλογή είναι δικαίωμα. Για τους άλλους, η διαφορετικότητα μετατρέπεται σε παρακμή, απειλή ή «απόκλιση».

Οι «παραδοσιακές αξίες» δεν λειτουργούν ως πραγματικός ηθικός κώδικας. Λειτουργούν ως προεκλογικό προϊόν. Η ξενοφοβία, η ομοφοβία και ο κοινωνικός ρατσισμός δεν αποτελούν συνέπεια αρχών, αλλά εργαλεία συσπείρωσης ενός φοβισμένου και οργισμένου ακροατηρίου.

Και το εργαλείο αποδίδει. Λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου, το AfD καταγράφεται στη Σαξονία-Άνχαλτ στο 40%-42%, σχεδόν είκοσι μονάδες μπροστά από το CDU, διεκδικώντας ακόμη και την πρώτη αυτοδύναμη ακροδεξιά περιφερειακή κυβέρνηση στη μεταπολεμική Γερμανία.

Η περίπτωση της Άλις Βάιντελ δεν αποδεικνύει ότι ένας ομοφυλόφιλος άνθρωπος δεν μπορεί να είναι ακροδεξιός. Αποδεικνύει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: ότι η ακροδεξιά μπορεί να αξιοποιεί ακόμη και ανθρώπους που δεν ταιριάζουν στο ίδιο της το πρότυπο, αρκεί αυτοί να δέχονται να το επιβάλλουν στους άλλους.

Η Βάιντελ ζει πράγματι «κάτι διαφορετικό». Το ζήτημα είναι ότι ζητά την ψήφο των Γερμανών για να κυβερνήσουν εκείνοι που θα ήθελαν αυτό το διαφορετικό να παραμείνει εξαίρεση — ή να επιστρέψει ξανά στο περιθώριο.

topontiki.gr