Σε μία εξονυχιστική χαρτογράφηση των σεισμικών επιπτώσεων που αναμένεται να επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην παγκόσμια και την αμερικανική οικονομία έως το τέλος της δεκαετίας προχώρησε η εταιρεία ερευνών Anthropic, δίνοντας στη δημοσιότητα την τεχνική έκθεση Economic Scenarios for Transformative AI (Korinek et al., 2026) και τη διαδραστική πλατφόρμα πρόβλεψης «Econ Scenario Explorer».

Βασισμένη στην ανατομία της εργασίας ως πλέγματος επιμέρους καθηκόντων, η μελέτη αποκαλύπτει ότι, ενώ η παραγωγικότητα και ο παγκόσμιος πλούτος θα καταγράψουν πρωτοφανή μεγέθυνση —με το αμερικανικό ΑΕΠ να κυμαίνεται από τα 34,1 έως τα 44,4 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2030—, τα οφέλη αυτά απειλούν να κατανεμηθούν με εξαιρετικά άνισο τρόπο.

Στα πλέον ριζοσπαστικά σενάρια, οι εργαζόμενοι έντασης γνώσης (knowledge workers) απειλούνται με μισθολογική καθίζηση και εκτίναξη της ανεργίας σε επίπεδα ιστορικής ύφεσης που αγγίζουν το 17,9%, την ώρα που το κεφάλαιο ιδιοποιείται τη μερίδα του λέοντος από την παραγόμενη αξία.

Από τα καθήκοντα στο μακροοικονομικό τοπίο: Το μοντέλο της νοσηλεύτριας και η ανατομία της εργασίας

Η μεθοδολογική προσέγγιση της Anthropic δεν αντιμετωπίζει τα επαγγέλματα ως ενιαίες και αδιαίρετες οντότητες, αλλά ως δέσμες συγκεκριμένων καθηκόντων, αξιοποιώντας την ταξινόμηση O*NET του υπουργείου Εργασίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Με βάση αυτό το πλαίσιο, η τεχνολογία δεν αντικαθιστά αυτομάτως ολόκληρες θέσεις, αλλά επιδρά διαφοροποιημένα σε κάθε επιμέρους δραστηριότητα: ορισμένα καθήκοντα παραμένουν αναλλοίωτα, άλλα ενισχύονται (augmented) από τα αλγοριθμικά εργαλεία, κάποια αυτοματοποιούνται πλήρως, ενώ παράλληλα γεννώνται εντελώς νέες λειτουργίες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το επάγγελμα της νοσηλεύτριας. Ενώ δραστηριότητες όπως το μπάνιο των ασθενών απαιτούν αποκλειστικά φυσική ανθρώπινη παρουσία, η σύνταξη των οδηγιών εξιτηρίου, η παρακολούθηση ασθενών εξ αποστάσεως και ο προγραμματισμός των βαρδιών ενισχύονται σημαντικά από την τεχνητή νοημοσύνη, αυξάνοντας την ταχύτητα και την ακρίβεια. Ταυτόχρονα, λειτουργίες όπως η καταγραφή των ζωτικών σημείων ή η παραγγελία προμηθειών μπορούν να αυτοματοποιηθούν πλήρως. Παράλληλα, αναδύονται νέα καθήκοντα, όπως ο έλεγχος της ορθότητας της αυτόματης διαλογής ασθενών που εκτελεί το λογισμικό ή η κλινική αξιολόγηση των σχεδίων θεραπείας που προτείνει ο αλγόριθμος.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, όταν αυτά τα εκατομμύρια καθημερινά καθήκοντα αθροιστούν σε εθνικό επίπεδο, διαμορφώνουν το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία σήμερα στις ΗΠΑ υπερβαίνει τα 30 τρισεκατομμύρια δολάρια σε τιμές του 2025:

«Η απάντηση στο πώς η AI θα διαμορφώσει την οικονομία του μέλλοντος εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο επιδρά σε όλα τα καθήκοντα που συγκροτούν την οικονομία, τα νέα καθήκοντα που δημιουργεί και την ταχύτητα με την οποία αναλαμβάνει αυτό το έργο. Θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ενίσχυση ή αυτοματοποίηση; Πόσο πιο παραγωγικούς θα μας κάνει; Αυτά τα ερωτήματα έχουν άμεσες συνέπειες στο ΑΕΠ, στην αγορά εργασίας και στο μερίδιο της πίτας που καταλήγει στους εργαζομένους».

Τρία σενάρια για το 2030: Από την επίδραση του διαδικτύου στην εκτίναξη των 44,4 τρισ. δολαρίων

Συγκρίνοντας την πορεία της οικονομίας χωρίς τεχνητή νοημοσύνη —όπου το αμερικανικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα έφτανε τα 33,5 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2030—, η μελέτη δομεί τρεις διαφορετικές τροχιές εξέλιξης ανάλογα με την ταχύτητα υιοθέτησης και τις δυνατότητες των συστημάτων:

• Το μετριοπαθές σενάριο (Modest scenario): Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μακροοικονομικό αντίκτυπο ανάλογο με εκείνον της εμφάνισης του διαδικτύου. Το ΑΕΠ φτάνει τα 34,1 τρισεκατομμύρια δολάρια, με τα οικονομικά οφέλη να κινούνται εντός των ιστορικών προτύπων και να ενσωματώνονται σταδιακά.

• Το ουσιαστικό σενάριο (Substantial scenario): Η επίδραση υπερβαίνει εκείνη του διαδικτύου ή των σιδηροδρόμων, οδηγώντας το ΑΕΠ στα 36,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, με ρυθμό ανάπτυξης διπλάσιο του συνήθους. Μέχρι το 2030, η AI είναι ικανή να εκτελεί αυτόνομα το 50% του συνόλου της εργασίας γνώσης, αν και δεν υιοθετείται στο σύνολό της, αφήνοντας μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων υπό παραδοσιακή διαχείριση.

• Το ακραίο σενάριο (Extreme scenario): Υπό την προϋπόθεση εμφάνισης συστημάτων αναδρομικής αυτοβελτίωσης (recursively self-improving AI) και ταχύτατης επιχειρηματικής υιοθέτησης, η τεχνητή νοημοσύνη καθίσταται πιο παραγωγική από τον άνθρωπο στη συντριπτική πλειονότητα των νοητικών καθηκόντων, εκτελώντας τα σχεδόν εξ ολοκλήρου αυτόνομα και δημιουργώντας ελάχιστα νέα καθήκοντα για ανθρώπους. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ αγγίζει το 15%, διπλασιάζοντας το μέγεθος της οικονομίας κάθε 4,5 χρόνια και εκτοξεύοντας την αξία της στα 44,4 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2030.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα δημοσκόπησης που διενήργησε η Anthropic τον Αύγουστο σε δείγμα άνω των 10.000 Αμερικανών πολιτών: η μέση εκτίμηση των συμμετεχόντων συγκλίνει με το «ουσιαστικό» σενάριο (πρόσθετη αύξηση ΑΕΠ κατά 10% και ανεργία γύρω στο 5%), ενώ ένα ποσοστό της τάξης του 10% αναμένει την επαλήθευση του «ακραίου» σεναρίου.

Η πόλωση στην απασχόληση: Ανεργία 17,9% στους εργαζομένους γνώσης και πίεση στους μισθούς

Πίσω από τη ραγδαία άνοδο των μακροοικονομικών δεικτών, η μελέτη αποτυπώνει έναν βίαιο κατακερματισμό της αγοράς εργασίας. Ενώ στα μετριοπαθή σενάρια η ανεργία συγκρατείται στα ιστορικά δεδομένα (3,9% συνολικά στο μετριοπαθές και 4,6% στο ουσιαστικό σενάριο για το 2030), στο ακραίο σενάριο η συνολική ανεργία εκτινάσσεται στο 11,9%.

Το αξιοσημείωτο στοιχείο έγκειται στον πλήρη διαχωρισμό μεταξύ πνευματικής και χειρωνακτικής εργασίας:

• Στους εργαζομένους γνώσης: Η ανεργία εκτοξεύεται από 4,5% στο ουσιαστικό σενάριο στο πρωτοφανές 17,9% στο ακραίο σενάριο, καθώς επαγγέλματα όπως οι προγραμματιστές λογισμικού και οι υπάλληλοι τηλεφωνικών κέντρων εκτοπίζονται μαζικά από τους αλγορίθμους.

• Στις υπόλοιπες κατηγορίες εργαζομένων: Η ανεργία υποχωρεί στο 3,9%, καθώς η αυξημένη παραγωγικότητα της διανοητικής εργασίας πολλαπλασιάζει τη ζήτηση για φυσικά επαγγέλματα. Για παράδειγμα, η άμεση και ταχύτατη έκδοση μελετών και αδειών για υποδομές εντείνει την ανάγκη για οικοδόμους και τεχνίτες.

Η επαγγελματική μετακίνηση, ωστόσο, προσκρούει σε σημαντικά εμπόδια. Η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων απαιτεί χρόνο, με αποτέλεσμα οι εκτοπισμένοι εργαζόμενοι γραφείου να αντιμετωπίζουν παρατεταμένες περιόδους ανεργίας.

Ανάλογη απόκλιση καταγράφεται και στις αμοιβές: ενώ ο μέσος μισθός στην οικονομία εμφανίζει άνοδο λόγω των κερδών στη χειρωνακτική εργασία, οι αποδοχές των εργαζομένων γνώσης παραμένουν στάσιμες στο ουσιαστικό σενάριο και καταγράφουν πτώση άνω του 10% στο ακραίο σενάριο μέχρι το 2030.

Η μετατόπιση του πλούτου προς το κεφάλαιο και οι παρατηρήσεις των κορυφαίων οικονομολόγων

Κομβικό εύρημα της έκθεσης αποτελεί η ανατροπή των ιστορικών συσχετισμών μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου. Σήμερα, από κάθε δολάριο που παράγει η αμερικανική οικονομία, περίπου 60 σεντς κατευθύνονται στους μισθούς των εργαζομένων και 40 σεντς στις αποδόσεις του κεφαλαίου. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αυτοματοποιεί όλο και περισσότερα καθήκοντα, η αξία του τεχνολογικού κεφαλαίου αυξάνεται ραγδαία, αντλώντας δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο από την οικονομική ανάπτυξη.

Στο ακραίο σενάριο, παρά την εκρηκτική μεγέθυνση του ΑΕΠ, το συνολικό εισόδημα της εργασίας παραμένει σχεδόν αμετάβλητο έως το 2030. Η κοινωνία καθίσταται συνολικά πλουσιότερη, αλλά η κατανομή καθίσταται εξαιρετικά άνιση, μετατρέποντας το βασικό πρόβλημα πολιτικής από την επιδίωξη της ανάπτυξης στη διαχείριση της διανομής του παραγόμενου πλούτου.

Η πρώτη αυτή έκδοση του μοντέλου (Version 1.0, Σεπτέμβριος 2026) διαμορφώθηκε έπειτα από παρατηρήσεις επιφανών ακαδημαϊκών οικονομολόγων, μεταξύ των οποίων οι Daron Acemoglu, David Autor, Ben Moll, Pascual Restrepo, David Romer, Pete Klenow και Jón Steinsson.

Οι κριτές επισήμαναν αφενός τη δυναμική διεύρυνσης της απόδοσης του κεφαλαίου και αφετέρου τον κίνδυνο απόκλισης των μισθών μεταξύ επαγγελμάτων που εκτίθενται στην τεχνολογία και εκείνων που παραμένουν προστατευμένα. Παράλληλα, σημειώθηκαν οι περιορισμοί του εργαλείου, καθώς δεν ενσωματώνει ακόμη την επίδραση της προηγμένης ρομποτικής, τις μακροοικονομικές διακυμάνσεις της ζήτησης από την κατασκευή ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων, ούτε τις πιθανές κυβερνητικές παρεμβάσεις.

anthropic.com