Ομιλία Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σύνοδο των BRICS στο Νέο Δελχί: Καταγγελία της «αποικιοκρατικής νοοτροπίας» και του διαχωρισμού σε «κήπο και ζούγκλα» — Το κάλεσμα για αναμόρφωση του ΟΗΕ και νέα οικονομική αρχιτεκτονική

Σφοδρή επίθεση κατά των παραδοσιακών δυνάμεων που επιχειρούν να ανακόψουν την ανάδυση ενός πολυπολικού κόσμου εξαπέλυσε από το Νέο Δελχί ο πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, μιλώντας στις εργασίες της Συνόδου Κορυφής των κρατών-μελών των BRICS. Ενώπιον των ηγετών του συνασπισμού και υπό την ινδική προεδρία του πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι, ο Ρώσος ηγέτης κατήγγειλε ευθέως όσους επιμένουν να προσεγγίζουν τις διεθνείς ισορροπίες μέσα από «αποικιοκρατικές κατηγορίες», διαχωρίζοντας τον πλανήτη σε έναν «ανθισμένο κήπο» και μία «άγρια ζούγκλα» ενώ ζουν σε βάρος τρίτων.

Αφήνωντας σαφής υπόνοια για τις προσπαθειες ΗΠΑ – Ισραήλ υποβάθμισης του ΟΗΕ ο Βλάντιμιρ Πούτιν μιλά για την ανάγκη όχι να αντικατασταθεί αλλά να βελτιώσει την ποιότητα των δραστηριοτήτων του.

Υποστηρίζοντας ότι η άρνηση αποδοχής των νέων γεωπολιτικών δεδομένων εκδηλώνεται πλέον με δασμολογικούς πολέμους, παράνομες κυρώσεις, οικονομικό εκβιασμό και ωμή στρατιωτική ισχύ, ο κ. Πούτιν πρόταξε το μέγεθος και το τεχνολογικό δυναμικό των BRICS —ενός μπλοκ που συγκεντρώνει το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ και το ήμισυ σχεδόν του παγκόσμιου πληθυσμού—, θέτοντας ως επιτακτική ανάγκη τη ριζική αναμόρφωση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και τη θεμελίωση αυτόνομων χρηματοπιστωτικών και ρυθμιστικών υποδομών.

Η καταγγελία για τον «ανθισμένο κήπο» και τα εργαλεία ανάσχεσης των αναδυόμενων αγορών

Εστιάζοντας στις τριβές που συνοδεύουν τη μετάβαση στο νέο διεθνές σύστημα, ο Ρώσος πρόεδρος υπογράμμισε ότι η οικοδόμηση της πολυπολικότητας προσκρούει στη σθεναρή αντίσταση των κατεστημένων κέντρων ισχύος, τα οποία αρνούνται να αποδεχθούν την ανακατανομή του διεθνούς βάρους:

«Η διαμόρφωση ενός πολυπολικού κόσμου δεν είναι απαλλαγμένη από δυσκολίες. Αυτό το βλέπουμε μαζί σας. Συναντά την αντίσταση εκείνων που έχουν συνηθίσει να σκέφτονται με αποικιοκρατικές κατηγορίες, διαιρώντας ουσιαστικά τον κόσμο σε έναν ανθισμένο κήπο και μια άγρια ζούγκλα και ζώντας σε βάρος κάποιου άλλου. Δεν είναι έτοιμοι να αποδεχθούν τη μεταβαλλόμενη πραγματικότητα και επιδιώκουν να συγκρατήσουν τους αναπτυσσόμενους ανταγωνιστές με κάθε δυνατό τρόπο».

Σύμφωνα με τον κ. Πούτιν, η προσπάθεια αυτή περιλαμβάνει ένα ευρύ οπλοστάσιο πιέσεων που διαβρώνει συνολικά τη διεθνή έννομη τάξη:

«Όλα τα μέσα χρησιμοποιούνται, συμπεριλαμβανομένων δασμολογικών πολέμων, παράνομων κυρώσεων, αποπειρών οικονομικής επιβολής, εκβιασμών, παρεμβάσεων σε εσωτερικές υποθέσεις και απλώς ωμής βίας. Παλιές εστίες έντασης αναζωπυρώνονται και προκαλούνται όλο και περισσότερες νέες συγκρούσεις και διαφωνίες. Ως αποτέλεσμα, ολόκληρο το σύστημα των διεθνών σχέσεων δυσλειτουργεί και η αποτελεσματικότητα μιας σειράς πολυμερών δομών και θεσμών μειώνεται».

Το ειδικό βάρος των BRICS και η μετατόπιση του παγκόσμιου κέντρου βάρους

Απευθυνόμενος στον Ινδό ομόλογό του και στους εκπροσώπους των υπολοίπων κρατών, ο Βλαντίμιρ Πούτιν εξήρε την εμβέλεια της οργάνωσης, χαρακτηρίζοντάς την ως τη μεγαλύτερη συμμαχία στον πλανήτη σήμερα. Υπενθύμισε ότι τα κράτη-μέλη καταλαμβάνουν το ένα τρίτο της χερσαίας έκτασης της Γης, παράγουν το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ και φιλοξενούν σχεδόν τον μισό ανθρώπινο πληθυσμό, αναδεικνύοντας παράλληλα ένα πρόσθετο στοιχείο υπεροχής:

«Θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σε μία ακόμη συνθήκη, η οποία υπό τις σύγχρονες συνθήκες κατά τη γνώμη μου είναι ίσως καθοριστική: Ένα τεράστιο, ισχυρό πνευματικό και τεχνολογικό δυναμικό είναι συγκεντρωμένο στις χώρες μας. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί το σημαντικό μας πλεονέκτημα».

Ο Ρώσος ηγέτης ανέφερε ότι η σύμπραξη εντός των BRICS οικοδομείται απαρέγκλιτα στις αρχές της ισότητας, της καλής γειτονίας, του αμοιβαίου σεβασμού των συμφερόντων και της πολιτισμικής ποικιλομορφίας. Υπογράμμισε ότι το μονοπολικό σύστημα που εξυπηρετούσε μία στενή ομάδα χωρών αποτελεί πλέον παρελθόν, με την ισορροπία δυνάμεων να αναδιανέμεται υπέρ των νέων κέντρων ανάπτυξης στον Παγκόσμιο Νότο και την Ανατολή.

Η ανάγκη μεταρρύθμισης του ΟΗΕ, του ΔΝΤ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου

Στο θεσμικό πεδίο, ο πρόεδρος της Ρωσίας χαρακτήρισε εξαιρετικά επίκαιρο το θέμα της συνόδου που πρότεινε η ινδική προεδρία —«συμπεριληπτική παγκόσμια διακυβέρνηση και ενίσχυση της πολυμέρειας»—, τονίζοντας ωστόσο ότι η Ρωσία αποδίδει κομβική σημασία στη διατήρηση του κεντρικού ρόλου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αφήνωντας σαφείς υπόνοιες στις προσπάθειες ΗΠΑ και Ισραήλ να τον αντικαταστήσουν:

«Ο Χάρτης του ΟΗΕ είναι η βασική πηγή του διεθνούς δικαίου. Σε αντίθεση με τις προσπάθειες ορισμένων χωρών να τον αντικαταστήσουν με μια τάξη πραγμάτων βασισμένη σε κάποιους κανόνες που συντάχθηκαν από ποιος ξέρει ποιον, θεωρούμε απαραίτητο να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε μαζί με ομοϊδεάτες στα BRICS για να συμβάλουμε στη βελτίωση της ποιότητας των δραστηριοτήτων του ΟΗΕ».

Προς αυτή την κατεύθυνση, ζήτησε τη διεύρυνση του Συμβουλίου Ασφαλείας με την εκπροσώπηση χωρών της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα του εκσυγχρονισμού των παγκόσμιων οικονομικών θεσμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), η Παγκόσμια Τράπεζα και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ). Όπως σημείωσε, οι οργανισμοί αυτοί ιδρύθηκαν σε εντελώς διαφορετικές ιστορικές πραγματικότητες και προσαρμόζονται με δυσκολία στη μετατόπιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας προς τις αναδυόμενες αγορές, υπενθυμίζοντας ότι κατά τη ρωσική προεδρία των BRICS το 2024 εγκαινιάστηκε μηχανισμός διαβουλεύσεων για θέματα του ΠΟΕ.

Νέα οικονομική αρχιτεκτονική: Από το χρηματοπιστωτικό δίκτυο στην τεχνητή νοημοσύνη

Προχωρώντας πέρα από τη μεταρρύθμιση των υφιστάμενων οργάνων, ο κ. Πούτιν υποστήριξε ότι η ανάδυση ραγδαίων τομέων —όπως η οικονομία των ψηφιακών πλατφορμών, οι χρηματοοικονομικές τεχνολογίες (fintech) και το ψηφιακό εμπόριο— απαιτεί τη δημιουργία νέων, ξεχωριστών θεσμών και ρυθμιστικών κανόνων, όπου τα BRICS μπορούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε ότι η Κίνα, η Ρωσία και άλλα κράτη-μέλη συνίδρυσαν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ο οποίος συστάθηκε τον Ιούλιο στη Σαγκάη. Ταυτόχρονα, επανέφερε στο τραπέζι μία δέσμη ρωσικών οικονομικών πρωτοβουλιών:

• Τη δημιουργία αυτόνομης υποδομής πληρωμών, εκκαθάρισης συναλλαγών και αποθετηρίου στη βάση των BRICS.

• Την ίδρυση μίας νέας επενδυτικής πλατφόρμας.

• Τη συγκρότηση μηχανισμού αντασφάλισης.

• Τη δημιουργία κοινού χρηματιστηρίου σιτηρών (grain exchange) εντός της ένωσης.

Κλείνοντας, ο Ρώσος πρόεδρος εξέφρασε την ικανοποίησή του για το έντονο ενδιαφέρον των επιχειρηματικών κύκλων και του Επιχειρηματικού Συμβουλίου των BRICS, ευχαριστώντας τον Ναρέντρα Μόντι και την ινδική πλευρά για τη φιλοξενία και εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι οι αποφάσεις του Νέου Δελχί ανοίγουν ευρείες προοπτικές για μία αυθεντικά δίκαιη και πολυπολική διεθνή τάξη.