Η μείωση των αποβλήτων χαρτιού αποτελεί σημαντική περιβαλλοντική πρόκληση που μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από απλές καθημερινές πρακτικές, σύμφωνα με οδηγίες της Διεύθυνσης Αναπτυξιακού Προγραμματισμού και Παρακολούθησης Επικινδύνων Αποβλήτων, με στόχο την ευαισθητοποίηση των πολιτών για την πρόληψη παραγωγής αποβλήτων.

Το χαρτί αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα υλικά καθημερινής χρήσης, τόσο σε επίπεδο νοικοκυριού όσο και σε επαγγελματικούς χώρους, σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες. Η παραγωγή του απαιτεί σημαντικές ποσότητες νερού, ενέργειας και πρώτης ύλης από δασικούς πόρους, ενώ η υπερβολική και αλόγιστη χρήση του επιβαρύνει τόσο το περιβάλλον όσο και τον όγκο των παραγόμενων αποβλήτων.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, μόνο το 2023 παρήχθησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση 79,7 εκατομμύρια τόνοι απορριμμάτων συσκευασίας, από τους οποίους το μεγαλύτερο ποσοστό (40,4%), αφορούσε σε χαρτί και χαρτόνι (32,3 εκατομμύρια τόνοι). Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για άμεση δράση σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.

Η πρόληψη παραγωγής αποβλήτων χάρτινων συσκευασιών και χαρτιού ξεκινά από απλές, καθημερινές πρακτικές εξοικονόμησης χαρτιού. Στο σπίτι, συνιστάται η συστηματική ανακύκλωση του χαρτιού που δεν μπορεί να αποφευχθεί η χρήση του και δεν μας είναι πλέον χρήσιμο, καθώς και η επαναχρησιμοποίηση όπου είναι εφικτό. Ειδικότερα, προτείνεται η χρήση επαναχρησιμοποιούμενων φίλτρων καφέ, καθώς αν και υπάρχουν βιοδιασπώμενα φίλτρα, είναι προτιμότερο να αποφεύγεται εντελώς η χρήση χαρτιού, χρησιμοποιώντας επαναχρησιμοποιούμενα ανοξείδωτα φίλτρα, για παράδειγμα στις καφετιέρες παρασκευής γαλλικού καφέ.

Επιπλέον, συνιστάται η επιλογή επαναχρησιμοποιούμενων πάνινων πετσετών αντί για χαρτί κουζίνας και χαρτοπετσέτες, όπου είναι εφικτό, καθώς και η χρήση υφασμάτινων τραπεζομάντιλων και σουπλά αντί για χάρτινα μιας χρήσης. Η αποφυγή χάρτινων πιάτων και ποτηριών υπέρ ανθεκτικών σκευών που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν αποτελεί άλλη μία σημαντική πρακτική για τη μείωση των αποβλήτων.

Στις αγορές και τις αποστολές, οι καταναλωτές καλούνται να πουν «όχι» στις χάρτινες σακούλες μιας χρήσης και να επιλέγουν τσάντες πολλαπλών χρήσεων για τα ψώνια τους. Προτείνεται επίσης η προτίμηση προϊόντων χύμα ή σε επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες, καθώς και προϊόντων με όσο το δυνατόν λιγότερη συσκευασία, αποφεύγοντας τις περιττές ή υπερβολικές χάρτινες συσκευασίες.

Για τις αποστολές δεμάτων, συνιστάται η χρήση χάρτινων κουτιών που ήδη διαθέτουμε ή χάρτινων σακούλων. Εάν όμως δεν διαθέτουμε, επιλέγουμε χάρτινες συσκευασίες σωστού μεγέθους για τα προϊόντα μας, αποφεύγοντας τα υπερμεγέθη χάρτινα κουτιά ή την υπερβολική επένδυση που προσθέτουν μόνο περιττό υλικό στις αποστολές μας. Η προτίμηση στην αγορά ανακυκλωμένου χαρτιού που πληροί τα απαιτούμενα πράσινα κριτήρια αποτελεί επιπλέον σημαντική επιλογή.

Η ψηφιακή εναλλακτική αντί του χαρτιού προσφέρει σημαντικές δυνατότητες εξοικονόμησης. Όσοι διαθέτουν κινητό ή tablet μπορούν να χρησιμοποιούν τα αντίστοιχα ψηφιακά σημειωματάρια αντί για χαρτί σημειώσεων. Προτείνεται επίσης η προτίμηση ψηφιακών προσκλήσεων και ευχετήριων καρτών αντί για έντυπες, καθώς και η λήψη συνδρομητικών περιοδικών ή και εφημερίδων ηλεκτρονικά, εφόσον δίνεται η δυνατότητα.

Άλλες ψηφιακές πρακτικές περιλαμβάνουν τη διαγραφή από έντυπα ενημερωτικά φυλλάδια και συνδρομητικά περιοδικά που δεν ενδιαφέρουν τους παραλήπτες, την προτίμηση παραλαβής λογαριασμών και αποδείξεων μέσω ηλεκτρονικής αποστολής, την εκτύπωση μόνο όσων είναι απολύτως απαραίτητων και την προτίμηση εκτύπωσης και στις δύο πλευρές του χαρτιού. Η χρήση προεπισκόπησης πριν την εκτύπωση βοηθά στην αποφυγή λανθασμένων και πολλαπλών εκτυπώσεων. Για την εκτύπωση ιστοσελίδων, συνιστάται να αντιγράφουμε και να επικολλούμε το κείμενο σε ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου, ώστε να μορφοποιηθεί σωστά για εκτύπωση, καθώς η εκτύπωση ιστοσελίδων «ως έχουν» συχνά εκτυπώνει πολλά στοιχεία που δεν είναι χρήσιμα σε πολλαπλές σελίδες.

Έξω από το σπίτι, προτείνεται η επιλογή δανεισμού βιβλίων από δανειστικές βιβλιοθήκες, καθώς και η χρήση του ατομικού επαναχρησιμοποιούμενου σκεύους σε καταστήματα take away.

Η υιοθέτηση καλών πρακτικών που σχετίζονται με την πρόληψη παραγωγής αποβλήτων μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση φυσικών πόρων, ώστε να βελτιώσουμε το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται μέσω των Οδηγών Ενημέρωσης της ΔΕΔΙΣΑ Α.Ε. (ΟΤΑ). Όλοι μπορούν να βοηθήσουν το περιβάλλον και τον τόπο τους μέσα από το σπίτι ή τον χώρο εργασίας τους, ξεκινώντας από σήμερα με μια μικρή συνήθεια.