Σε μία εξαιρετικά κρίσιμη διπλωματική αποκάλυψη αναφορικά με το καθεστώς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, τις προϋποθέσεις επαναλειτουργίας του στρατηγικού περάσματος και τις ευρύτερες ισορροπίες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή προχώρησε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Δρ. Σαγέντ Αμπάς Αραγτσί (Seyed Abbas Araghchi), κατά τη διάρκεια επίσημης συνάντησής του στην Τεχεράνη με τον Ιάπωνα γερουσιαστή του «Κόμματος της Ζωής» (Party of Life), Κέντζι Ισεζάκι (Kenji Isezaki).

Όπως γνωστοποίησε το γραφείο του Ιάπωνα κοινοβουλευτικού, η Τεχεράνη και το Μουσκάτ βρίσκονται σε προχωρημένες διαβουλεύσεις για την από κοινού εγγραφή μίας νέας ναυτιλιακής διαδρομής κατά μήκος της «μέσης γραμμής» στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), η οποία θα αντικαταστήσει τις υφιστάμενες εθνικές οδούς.

Ωστόσο, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας υπογράμμισε με έμφαση ότι η τεχνική αυτή διευθέτηση δεν συνεπάγεται αυτόματα το άνοιγμα των Στενών, θέτοντας ως απαράβατο πολιτικό όρο την πλήρη εφαρμογή του «Μνημονίου του Ισλαμαμπάντ» της 17ης Ιουνίου 2026 και καταγγέλλοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες για παραβίαση της συμφωνηθείσας εκεχειρίας, ενώ απηύθυνε σαφείς προειδοποιήσεις προς το Τόκιο σχετικά με τα διδάγματα από τη φιλοξενία αμερικανικών βάσεων.

Το σχέδιο Ιράν – Ομάν για τη «μέση γραμμή» και η κατάργηση των παλαιών διαδρομών

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην έδρα του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών στην Τεχεράνη, σε μία χρονική συγκυρία κατά την οποία ο κ. Αραγτσί ολοκλήρωνε τις προετοιμασίες για επίσημη επίσκεψή του στην Κίνα. Ο Ιάπωνας γερουσιαστής εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για τον χρόνο που του παραχωρήθηκε, επαναβεβαιώνοντας τους στενούς δεσμούς που διατηρούνται από την περίοδο κατά την οποία ο κ. Αραγτσί υπηρετούσε ως πρέσβης της Ισλαμικής Δημοκρατίας στο Τόκιο.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών τέθηκε το μείζον ζήτημα της επανέναρξης της διεθνούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπου διακινείται το μεγαλύτερο μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών. Σύμφωνα με όσα εξήγησε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών:

«Βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ιράν και του Ομάν για την καταχώριση μίας νέας ναυτιλιακής διαδρομής κοινής διαχείρισης κατά μήκος της “μέσης γραμμής” στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO)».

Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου μεταβάλλει ριζικά το γεωγραφικό και επιχειρησιακό τοπίο του θαλάσσιου διαύλου. Όπως επισημάνθηκε, εάν το εγχείρημα ολοκληρωθεί, η βόρεια ναυτιλιακή διαδρομή προς την πλευρά του Ιράν και η νότια διαδρομή προς την πλευρά του Ομάν θα καταστούν πλήρως απροσπέλαστες, αφήνοντας ως μοναδική λειτουργική επιλογή τη νέα οδό, την οποία θα επιτηρούν και θα διαχειρίζονται από κοινού τα δύο κράτη.

Το «Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ» και οι καταγγελίες κατά της Ουάσιγκτον για την εκεχειρία

Παρά τις τεχνικές αυτές διαβουλεύσεις, η ηγεσία της ιρανικής διπλωματίας ξεκαθάρισε ότι οι ρυθμίσεις αυτές δεν αρκούν από μόνες τους για την αποκατάσταση της ομαλότητας στο θαλάσσιο στενό. Ο Δρ. Αραγτσί τόνισε κατηγορηματικά ότι η ουσία του προβλήματος παραμένει αμιγώς πολιτική και στρατιωτική, συνδέοντας άμεσα το άνοιγμα των Στενών με την τήρηση των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί σε ανώτατο επίπεδο.

Συγκεκριμένα, ο κ. Αραγτσί υπογράμμισε ότι ο πυρήνας της επίλυσης έγκειται στην πιστή εφαρμογή του «Μνημονίου Συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ» (Islamabad MoU):

«Πρόκειται για μία συμφωνία-πλαίσιο 14 σημείων, η οποία υπεγράφη ηλεκτρονικά από τους ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν στις 17 Ιουνίου 2026, με το Άρθρο 1 να ορίζει ρητά την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Διατυπώνοντας την επίσημη θέση της Τεχεράνης, ο επικεφαλής του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών εξέφρασε την άποψη ότι ήταν η πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών εκείνη που παραβίασε την κατάπαυση του πυρός, η οποία αποτελούσε τη θεμελιώδη προϋπόθεση για τη λειτουργία και εφαρμογή του μνημονίου. Κατά συνέπεια, χωρίς την επιστροφή στο πλαίσιο των δεσμεύσεων του Ισλαμαμπάντ, το πέρασμα του Ορμούζ παραμένει υπό καθεστώς περιορισμών.

Τα «μαθήματα» για το Τόκιο: Οι βάσεις των ΗΠΑ στον Κόλπο και το κοινοβούλιο της Ιαπωνίας

Πέρα από τα ζητήματα των θαλασσίων οδών, ο Δρ. Αραγτσί στάθηκε ιδιαίτερα στα διδάγματα που οφείλει να εξαγάγει η Ιαπωνία από τις πρόσφατες στρατιωτικές συγκρούσεις, κάνοντας μία ευθεία παραλληλία ανάμεσα στην αρχιτεκτονική ασφαλείας του Περσικού Κόλπου και της Ανατολικής Ασίας.

Ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε την εμπειρία των συμμάχων της Ουάσιγκτον στην περιοχή:

«Στις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) που είχαν φιλοξενήσει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις για τη δική τους ασφάλεια, αυτές ακριβώς οι βάσεις συνέβαλαν στην κατάρρευση της ασφάλειας κατά τη διάρκεια αυτής της σύγκρουσης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έθεσαν ως προτεραιότητα την ασφάλεια του Ισραήλ έναντι εκείνης των φιλοαμερικανικών συμμάχων τους στον Κόλπο, και τελικά ούτε το ίδιο το Ισραήλ κατάφερε να διαφύγει τις καταστροφές».

Από την πλευρά του, ο γερουσιαστής Κέντζι Ισεζάκι σημείωσε στον κ. Αραγτσί ότι αποτελεί θέση την οποία ο ίδιος υποστηρίζει με συνέπεια και αναδεικνύει αδιάλειπτα μέσα στο ιαπωνικό κοινοβούλιο (Diet) ήδη από την περίοδο της διακυβέρνησης του πρωθυπουργού Σιγκέρου Ισίμπα (Shigeru Ishiba). Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών υποδέχθηκε την παρατήρηση γνέφοντας σιωπηρά σε ένδειξη επιβεβαίωσης.

Το βάρος της ιρανικής θέσης και οι διεθνείς προεκτάσεις

Ολοκληρώνοντας την επίσκεψή του στο κτίριο του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, ο Κέντζι Ισεζάκι κατέγραψε τον βαθύ αντίκτυπο που προκαλούν οι τοποθετήσεις της Τεχεράνης: μίας χώρας που βρίσκεται σε τροχιά ευθείας σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, διατηρώντας ωστόσο σταθερά φιλική στάση απέναντι στην Ιαπωνία.

Οι αποκαλύψεις για τη διμερή συμφωνία Ιράν – Ομάν και οι αυστηρές προειδοποιήσεις περί τήρησης του Μνημονίου του Ισλαμαμπάντ καθιστούν σαφές ότι η εξομάλυνση στα Στενά του Ορμούζ δεν εξαρτάται από επιφανειακές τεχνικές ρυθμίσεις, αλλά συνδέεται άρρηκτα με την αποκλιμάκωση σε όλα τα περιφερειακά μέτωπα και την επανεξέταση της ξένης στρατιωτικής παρουσίας στην ευρύτερη ζώνη της Μέσης Ανατολής.