Στο επίκεντρο μιας έντονης πολιτισμικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η Ομοσπονδία Συλλόγων και Φορέων Ριζίτικου Τραγουδιού, η οποία με επίσημη παρέμβασή της καταγγέλλει την αλλοίωση του παραδοσιακού ύφους κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εκκλησιαστικών τελετών στην Κρήτη. Η διαμαρτυρία αφορά συγκεκριμένο περιστατικό που έλαβε χώρα το Σάββατο, 28 Μαρτίου 2026, στο Σπήλι του Ρεθύμνου, κατά την υποδοχή του νέου Μητροπολίτη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, όπου η απόδοση ενός εμβληματικού ριζίτικου τραγουδιού προκάλεσε την έντονη αντίδραση των θεματοφυλάκων της παράδοσης.

Σύμφωνα με την επιστολή που υπογράφουν ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας, Ευτύχης Κοπασάκης, και ο γραμματέας, Γιώργος Μαυρογεννάκης, το επίμαχο περιστατικό σημειώθηκε όταν ο Σύλλογος Παραδοσιακών Μουσικών Αγίου Βασιλείου απέδωσε το ριζίτικο της τάβλας με τίτλο «…και με τσ αγγέλους έκαμα». Η βασική ένσταση της Ομοσπονδίας έγκειται στο γεγονός ότι το τραγούδι συνοδεύτηκε από μουσικά όργανα (λύρες και λαούτα), πρακτική που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το εθιμικό τυπικό του ριζίτικου, το οποίο είναι αποκλειστικά φωνητικό.

Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι οι μουσικοί δεν μερίμνησαν να ενημερωθούν για το ύφος της «Ρίζας των Λευκών Ορέων», με αποτέλεσμα το τραγούδι να αποδοθεί σε «λάθος σκοπό», παραφράζοντας το νόημά του και προσβάλλοντας την καταγωγή του. Η χρήση οργάνων σε ένα είδος που από τη φύση του στερείται συνοδείας χαρακτηρίζεται από τους φορείς ως ενέργεια που «γελοιοποιεί» το ιστορικό άκουσμα.

Ριζίτικο εναντίον Μαντινάδας: Η αμετακίνητη φύση του είδους

Στο κείμενο της διαμαρτυρίας, η Ομοσπονδία επιχειρεί να οριοθετήσει το ριζίτικο τραγούδι ως ένα διακριτό πολιτισμικό μέγεθος που δεν επιδέχεται πειραματισμούς. Χρησιμοποιώντας τη μεταφορά του «ριζιμιού χαρακιού», τονίζεται ότι η συγκεκριμένη παράδοση δεν μπορεί να «πελεκηθεί» ή να «φτιασιδωθεί» κατά το δοκούν για τις ανάγκες ενός πανηγυριού ή για τη δημιουργία εντυπώσεων.

«Δεν είναι μαντινάδα το ριζίτικο να το “πλάσουμε” όπως θέλουμε και να του “φυτέψουμε” ένα σκοπό που μας αρέσει», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση, υπογραμμίζοντας ότι το είδος αυτό μεταφέρει αρχέγονη γνώση και ήθος που οφείλουν να παραμείνουν αναλλοίωτα στους αιώνες.

Η σύγκριση με την τελετή στον Αποκόρωνα

Ως σημείο αναφοράς για την ορθή απόδοση του εθίμου, η Ομοσπονδία παραθέτει την αντίστοιχη τελετή ενθρόνισης του Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου, η οποία πραγματοποιήθηκε την ίδια ημέρα στον Αποκόρωνα Χανίων. Εκεί, το ίδιο τραγούδι αποδόθηκε με τον «σωστό σκοπό και νόημα», τιμώντας τον νέο ποιμενάρχη σύμφωνα με τους κανόνες της λαϊκής παράδοσης.

Η σύγκριση αυτή χρησιμοποιείται για να καταδειχθεί ότι υπήρχε η δυνατότητα σωστής ενημέρωσης των καλλιτεχνών, εφόσον είχαν απευθυνθεί στους αρμόδιους φορείς. Η Ομοσπονδία ξεκαθαρίζει ότι η ευθύνη για την αισθητική και εθιμική αστοχία βαραίνει αποκλειστικά τους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες συλλόγους και όχι την Εκκλησία.

Αίτημα για δημόσια συγγνώμη και ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης

Η παρέμβαση καταλήγει με την απαίτηση για μια δημόσια έγγραφη συγγνώμη από τους φορείς που είχαν την ευθύνη της απόδοσης στο Σπήλι. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας θεωρεί ότι η συγγνώμη οφείλεται πρωτίστως προς τον λαό, ο οποίος έγινε αποδέκτης μιας «απαράδεκτης εικόνας», ώστε να διασφαλιστεί ότι οι νέες γενιές θα αντιλαμβάνονται σωστά το ήθος της κρητικής παράδοσης.

Παράλληλα, απευθύνεται κάλεσμα προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης να διασφαλίζουν τη συμμετοχή και την ενημέρωση των τοπικών Συλλόγων Ριζίτικου πριν από κάθε εκδήλωση. Η Ομοσπονδία, η οποία εδρεύει στον Ρωσικό Στρατώνα στα Χανιά, δηλώνει έτοιμη να παράσχει κάθε απαραίτητη διευκρίνιση σε όποιον επιθυμεί καλόπιστα να ενημερωθεί για τις λεπτομέρειες και τους κανόνες του ριζίτικου τραγουδιού.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την αυξανόμενη ανάγκη για προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς σε μια εποχή όπου η τουριστική και επικοινωνιακή προβολή συχνά συγκρούεται με την αυθεντικότητα των εθιμικών κανόνων.

Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο όπως αποστάλθηκε στην εφημερίδα μας:

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΦΟΡΕΩΝ ΡΙΖΙΤΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

ΕΔΡΑ ΧΑΝΙΑ – ΡΩΣΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΩΝΑΣ

Με την παρούσα επιστολή, το Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας Συλλόγων και φορέων Ριζίτικου Τραγουδιού, εκφράζει την έντονη διαμαρτυρία του, γιατί κατά τη διαρκεια της  υποδοχής του Σεβασμιότατου ποιμενάρχη,  στην τελετή ενθρόνισής του, στην έδρα της Μητρόπολης Λάμπης Συβρίτου και Σφακίων, στο Σπήλι, την 28/03/2026, ακούστηκε τραγούδι με λύρες και λαούτα απο το Σύλλογο Παραδοσιακών Μουσικων Αγίου Βασιλείου, που παραπέμπει σε γνωστό Ριζίτικο. Δυστυχώς οι Παραδοσιακοί Μουσικοί δεν έλαβαν τα μέτρα εκείνα και δε ρώτησαν για να ενημερωθούν ότι το τραγούδι (ριζίτικο της τάβλας: …και με τσ αγγέλους έκαμα) όπως το είπαν, προσβάλλει την παράδοση και το ύφος της Ρίζας των Λευκών Ορέων απο όπου προέρχεται. Ξέχωρα ότι τραγουδήθηκε με μουσικά όργανα, αποδόθηκε σε λάθος σκοπό, γελοιοποιώντας το τραγούδι και παραφράζοντας το νόημά του. Δεν είναι μαντιναδα το Ριζίτικο να το “πλάσουμε” όπως θέλουμε και να του “φυτέψομε” ένα σκοπό που μας αρέσει, να το πούμε στο πανηγύρι να κάνομε εντύπωση. Η παράδοση αυτή, είναι ριζιμιό χαράκι και δε μετακινείται, δεν πελεκάται, δεν διαμορφώνεται, δε φτιασιδώνεται όπως θέλουμε. Κρατά τη θέση του και το σκοπό του στους αιώνες, μεταλαμπαδεύοντας αρχέγονη γνώση και ήθος.

Το τραγούδι “Και με τσ Αγγέλους έκαμα” αποδόθηκε σε ανάλογη τελετή στον Αποκόρωνα Χανίων, την ίδια μέρα, αποδίδοντας το σωστό σκοπό και νόημα, τιμώντας τον νέο ποιμενάρχη Σεβασμιότατο Κυδωνίας και Αποκορώνου κατα την τελετή υποδοχής για την ενθρόνισή του στην Αγια Μητρόπολη. Θα μπορούσαν να απευθυνθούν εκεί οι Σύλλογοι και οι καλλιτέχνες παραδοσιακής μουσικής, να ενημερωθούν αρμοδίως.Τέτοιες τελετές, που πραγματοποιουνται με παραδοσιακό εθιμικό αιώνων απο την εκκλησία μας, πρέπει να συνοδεύονται με απόδοση, σωστά, της λαικής παράδοσης. Αυτό είναι ευθύνη και υποχρέωση των φορέων που  υποστηρίζουν την λαική παράδοσή μας, φυσικά και όχι της εκκλησίας.

Απο την πλευρά των Οργανισμών Τοπικής αυτοδιοίκησης ζητούμε πριν απο καθε εκδήλωση, να ενημερώνονται οι τοπικοί σύλλογοι Φορείς του Ριζίτικου ώστε να έχουμε μια σωστή απόδοση των τραγουδιών

Απαιτούμε ως Διοικητικό Συμβούλιο μια Δημόσια έγγραφη συγνώμη απο τους φορείς ή φορέα ή σύλλογο που είχαν την ευθύνη απόδοσης του τραγουδιού,συγνώμη προς το λαό, που είναι τελικά ο αποδέκτης της απαράδεκτης αυτής εικόνας, ώστε να διαφανεί στις νέες γενιές, ότι το ήθος της παράδοσής μας παραμένει αναλλοίωτο στους αιώνες. Για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή απορία ειμαστε στη διάθεση ΄ποιου επιθυμεί καλόπιστα να ενημερωθεί.

Μία νέα αυτοκτονία συγκλονίζει την Κρήτη καθώς ένας άνθρωπος έβαλε τέλος στη ζωή του.

Σύμφωνα με πληροφορίες του patris.gr όλα συνέβησαν σήμερα όταν ένας 67χρονος εντοπίστηκε απαγχονισμένος στο σπίτι του στο Ηράκλειο.

Το άψυχο σώμα του βρήκε η γυναίκα του που σε κατάσταση σοκ ενημέρωσε τις αρχές.

Στο σημείο έσπευσε ασθενοφόρο με τους διασώστες όμως να μην μπορούν να του προσφέρουν καμία βοήθεια καθώς ήδη είχε αφήσει την τελευταία του πνοή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο άτυχος 67χρονος ήταν διευθυντής σε Κέντρο Υγείας σε χωριό του νομού Ρεθύμνου.

Άφησε σημείωμα

Σύμφωνα με αστυνομικές πηγές βρέθηκε ιδιόχειρο σημείωμα του 67χρονου το οποίο αναφέρει μεταξύ άλλων ότι το τελευταίο διάστημα αντιμετώπιζε αρκετές δυσκολίες στην καθημερινότητά του που τον είχαν ρίξει ψυχολογικά. Είχε δυσκολίες ακόμα και στον ύπνο. Σε άλλο σημείο του σημειώματας φέρεται σύμφωνα πάντα με αστυνομικές πηγές να γίνεται λόγος και για κάποια εξαπάτηση με θύμα τον ίδιο.

Σε κάθε περίπτωση αστυνομικοί θα εξετάσουν τα στοιχεία που προκύπτουν από το ιδιόχειρο σημείωμα για να διαπιστώσουν εάν οι λόγοι της αυτοκτονίας σχετίζονται με την πιθανή βεβαρυμμένη ψυχολογική του κατάσταση ή συντρέχουν άλλοι λόγοι που τον οδήγησαν σε αυτοχειρία.

Με εξαιρετικά αυξημένη συμμετοχή και έντονο διεθνές ενδιαφέρον, ο Επετειακός 10ος Διεθνής Μαραθώνιος Κρήτης 2026 προδιαγράφεται ως η μεγαλύτερη διοργάνωση στην ιστορία του θεσμού. Η μεγάλη δρομική γιορτή θα πραγματοποιηθεί στα Χανιά την Κυριακή 19 Απριλίου 2026, με επίκεντρο το Εθνικό Στάδιο Χανίων.

Οι εγγραφές στον Μαραθώνιο δρόμο καταγράφουν αύξηση 45% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, φτάνοντας ήδη τις 468 συμμετοχές έναντι 330 πέρυσι, είκοσι ημέρες πριν από τη διοργάνωση. Παράλληλα, έχει ήδη καταρριφθεί το ρεκόρ διεθνών συμμετοχών στον Μαραθώνιο, με 181 εγγραφές από το εξωτερικό έναντι 84 την προηγούμενη χρονιά.

Ανοδική είναι η πορεία και στις υπόλοιπες διαδρομές των 10 χλμ., 5 χλμ. και 2,5 χλμ., με αύξηση 30%, ενώ οι συνολικές συμμετοχές από το εξωτερικό έχουν φτάσει τις 432 από 46 χώρες, έναντι 255 πέρυσι, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή απήχηση της διοργάνωσης.

Από το 2016 μέχρι σήμερα, ο Μαραθώνιος Κρήτης έχει εξελιχθεί σε έναν σημαντικό αθλητικό, κοινωνικό και πολιτιστικό θεσμό για τα Χανιά και ολόκληρη την Κρήτη. Η επετειακή 10η διοργάνωση αναμένεται να προσφέρει μια ξεχωριστή εμπειρία σε δρομείς και επισκέπτες, μέσα από διαδρομές που αναδεικνύουν εμβληματικά σημεία της πόλης, όπως το ενετικό λιμάνι, η παλιά πόλη και η παραλιακή ζώνη έως το Μάλεμε.

Ο Μαραθώνιος Κρήτης είναι αφιερωμένος στον Μακαριστό Μητροπολίτη Ειρηναίο Γαλανάκη, ενώ οι επιμέρους αγώνες τιμούν τον Ήρωα Σμηναγό Κώστα Ηλιάκη, τον Μίκη Θεοδωράκη και τις Αξίες του Μαζικού Αθλητισμού.

Η διοργάνωση περιλαμβάνει σειρά πολιτιστικών δράσεων. Στις 15 Απριλίου στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων στις 18:30 θα πραγματοποιηθεί ημερίδα με θέμα «Οι αξίες του Μαζικού Αθλητισμού». Την Παρασκευή 17 Απριλίου στις 19:00 προγραμματίζεται η κοπή κότινου για τη βράβευση των αθλητών από την Αρχαία Ελιά των Βουβών του Δήμου Πλατανιά. Το Σάββατο 18 Απριλίου στις 13:00 στο ξενοδοχείο SAMARIA θα παρουσιαστεί το βιβλίο «Τρέχω» του Γιώργου Σαββίδη.

Την ίδια ημέρα θα πραγματοποιηθεί Λαμπαδηδρομία από την Περιφέρεια και τους Δήμους με κατάληξη στο Ε.Α.Κ. Χανίων (γήπεδο) στις 20:10 για την τελετή έναρξης, ενώ θα ακολουθήσει pasta party.

Ο Μαραθώνιος Κρήτης διοργανώνεται από τον Σύλλογο Δρομέων Υγείας Χανίων, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης και τους Δήμους Χανίων, Πλατανιά, Αποκορώνου, Κισσάμου, Σφακίων και Γαύδου. Λόγω της μεγάλης συμμετοχής, οι εγγραφές ενδέχεται να κλείσουν νωρίτερα από την προβλεπόμενη ημερομηνία της 9ης Απριλίου λόγω εξάντλησης των ορίων συμμετοχών, μέσω της επίσημης ιστοσελίδας της διοργάνωσης.

Η πρόσφατη ολοκλήρωση ενός κύκλου αντιπολεμικών κινητοποιήσεων στα Χανιά φαίνεται πως ανοίγει έναν νέο γύρο εσωτερικού διαλόγου και έντονης κριτικής στους κόλπους της αριστεράς. Παρά την κρισιμότητα των διεθνών εξελίξεων και τη διαρκή λειτουργία της βάσης της Σούδας ως ορμητηρίου, οι διαδηλώσεις του τελευταίου διημέρου χαρακτηρίστηκαν από περιορισμένη συμμετοχή, σύμφωνα με το ΚΚΕ (μ-λ). Με επίσημη ανακοίνωσή της, η οργάνωση θέτει το ζήτημα της «αναντιστοιχίας» ανάμεσα στις ανάγκες της συγκυρίας και τη μαζικότητα των δρόμων, στρέφοντας τα βέλη της κυρίως προς την ηγεσία του ΚΚΕ και άλλες δυνάμεις του κινήματος.

Πιο αναλυτικά, στη σχετική ανακοίνωση αναφέρονται τα εξής:

Πραγματοποιηθηκάν δύο αντιπολεμικές διαδηλώσεις στα Χανιά. Η πρώτη στις 27/3 με συγκέντρωση στη χάληδων, όπου ακολούθησε πορεία στους δρόμους του κέντρου. Η δεύτερη στις 28/3 ξεκινησε με συγκέντρωση στην πλατεία της Σούδας και κατέληξε με διαδήλωση προς την αμερικάνικη βάση στο Μαράθι Ακρωτηρίου.

Κοινό χαρακτήριστικό και των 2 συγκεντρωσεων η μικρή συμμετοχή κόσμου που περιορίστηκε σε ένα δυναμικό γύρω από τις οργανώσεις κτλ. Μια συμμετοχή αναντίστοιχη (προφανώς) με τις ανάγκες της μαζικής καταγγελίας του πολέμου και της εμπλοκής της χώρας, αλλά και πολύ κάτω από τις σημερινές δυνατοτήτες, όπως διαφάνηκαν στο συλλαλητήριο της 12/3.

Η αιτία δεν είναι φυσικά ο λαός που “ταχα” δεν καταλαβαίνει. Η αιτία βρίσκεται στις δυναμεις του κινηματος που αν και υποτιθεται εχουν την οργανωτική δυνατότητα, εχουν τις πλειοψηφίες στα σωματεία, στους φορείς κτλ, δεν ενδιαφερονται να στηθεί μαζικό αντιβασικό μέτωπο στη πόλη μας.

Ιεραρχούνται οι κινητοποιήσεις “καπέλο” όπου με  προσχήματα επιδιώκεται να θαφτεί η αλλη άποψη.

Ιεραρχούνται οι ακτιβισμοί ακόμα και οι θεατρινισμοί εις βαρος της μαζικής κινητοποιησης.

Ιεραρχούνται οι πανελλαδικοί προγραμματισμοί που δεν εχουν καμιά σχεση με τις ανάγκες ισχυροποίησης του κινήματος, αλλά σαφώς γίνονται με το βλέμμα στις κάλπες.

Και έτσι η αγωνιστική διάθεση ενός κόσμού ξοδευεται και οδηγείται στην απογοήτευση, ενώ τελικά η ανησυχία μπροστα στις εξελίξεις, καλείται να γίνει τελικά ψήφος στις όποιες κάλπες θα στηθούν, για να στείλει το μήνυμα!

Τα πρωτεία σε αυτήν τη στάση φυσικά τα εχει το ΚΚΕ, που στη σύσκεψη μετά το πετυχημένο συλλαλητήριο της 12/3, ανακοίνωσε ότι η επόμενη κινητοποιηση θα είναι δύο μήνες μετα!

Και για να μην υπάρχει αμφιβολία για την κατέυθυνση, στην ίδια σύσκεψη μας ανακοίνωσε ότι, αφού αναβαλεται η ελευση του αεροπλανοφόρου στη Σούδα, αναβαλλεται και η αντιπολεμική κινητοποιηση. Ολά αυτά εν μέσω της ιμπεριαλιστικής επιδρομής των ΗΠΑ, και ενώ η βάση της Σούδας, χρησιμοποιείται καθημερινά για τον πόλεμο!

Δυστυχώς και μια σειρά δυνάμεις του εξωκοινοβουλίου επιμένουν να κινούνται με αντίστοιχη  λογική. Αυτό εκφράστηκε με τη σταση τους στην κινητοποιηση στη βάση στις 28/3. Μια κινητοποιηση που δεν της έλειψαν οι υπογραφές των σωματείων, αλλά η μαζικότητα ήταν αναντίστοιχη. Χαρακτηριστικό ότι από την ΕΛΜΕ Ηρακλείου δεν εμφανίστηκε καμμιά από τις δυνάμεις που ψήφισαν στο ΔΣ την κινητοποίηση!

Συμμετείχαμε και στις δύο αυτές κινητοποιήσεις που καλέστηκανμε το δικό μας μπλοκ.

Ιεραρχήσαμε, παρά τις διαφωνίες μας με την αντίληψη των διοργανωτών για “κλιμάκωση”, τη στήριξη  σε μια αντιβασική διαδήλωση την ίδια ώρα που χρησιμοποιείται ο τόπος μας για ορμητήριο.

Ο πόλεμος συνεχίζεται. Οι κίνδυνοι κλιμάκωσης ακόμα και μέ χερσαία επέμβαση είναι ορατοί στον καθένα μας. Φυσικά όλοι γνωρίζουν ότι η εμπλοκή της χώρας είναι δεδομένη και μεσώ της Σούδας. Μεγάλη η ανάγκη για αντιπολεμικό-αντιβασικό κίνημα. Να συνεχίσουμε να βγαίνουμε στο δρόμο, να παλευούμε ενάντια στην εμπλοκή της χώρας στα σχέδια των ιμπεριαλιστών!