Στην πόλη όπου συνυπάρχουν οι μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες, την Ιερουσαλήμ, αυτό που μέχρι πριν από λίγα χρόνια αντιμετωπιζόταν ως περιθωριακή πρόκληση εξτρεμιστών, καταγράφεται σήμερα ως μια ανησυχητική κοινωνική τάση: ενισχύεται το αντιχριστιανικό κλίμα, με νεαρούς Ισραηλινούς να φτύνουν, να επιτίθενται και να εξευτελίζουν μοναχούς, μοναχές και ιερείς επειδή είναι χριστιανοί.
Η πιο εύγλωττη εικόνα δεν είναι κάποια θεαματική επίθεση αλλά μια σκηνή στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ: ομάδα εφήβων χτυπά την πόρτα της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας και ρωτά αν μέσα βρίσκονται χριστιανοί. Οχι για να μιλήσουν μαζί τους, αλλά για να τους… φτύσουν. Οταν τους ζητούνται εξηγήσεις, απαντούν ότι πρόκειται για θρησκευτικό καθήκον τους, για μιτσβά. Οι χριστιανοί, λένε, είναι «ειδωλολάτρες» και «πρέπει να τους μισούμε».
Η σκηνή αυτή, που καταγράφει η «Wall Street Journal», συμπυκνώνει μια μεταβολή που παρατηρούν εδώ και χρόνια μοναχοί, ιερείς, ερευνητές και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων: η αντιχριστιανική συμπεριφορά στο Ισραήλ δεν είναι πλέον ένα σποραδικό φαινόμενο. Στην Ιερουσαλήμ, την ιερή πόλη του χριστιανισμού, του ιουδαϊσμού αλλά και σημείο αναφοράς για τους μουσουλμάνους, το φτύσιμο προς κληρικούς, οι λεκτικές επιθέσεις, οι βανδαλισμοί σε εκκλησίες και μοναστήρια και οι απειλές κατά χριστιανικών συμβόλων εμφανίζονται με ολοένα μεγαλύτερη συχνότητα.
Ανησυχητικό στοιχείο όμως δεν είναι μόνο ο αριθμός των περιστατικών, αλλά η ηλικία των δραστών. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι περισσότεροι ανήκουν σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, ενώ οι αρνητικές στάσεις απέναντι στον χριστιανισμό εμφανίζονται εντονότερες όσο μειώνεται η ηλικία των ερωτωμένων και όσο αυξάνεται ο βαθμός θρησκευτικής προσήλωσης. Η προκατάληψη μοιάζει να περνά από γενιά σε γενιά, όχι ως προσωπική ιδιοτροπία, αλλά ως πολιτισμικό και θρησκευτικό αντανακλαστικό.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν αυτή τη μετατόπιση. Ο οργανισμός Religious Freedom Data Center κατέγραψε το πρώτο εξάμηνο του 2026 συνολικά 107 περιστατικά κατά χριστιανών, υπερδιπλάσια από εκείνα της αντίστοιχης περιόδου του 2024. Η πλειονότητα σημειώθηκε μέσα και γύρω από την Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, ενώ οι συνηθέστερες μορφές ήταν το φτύσιμο, οι ύβρεις και συνθήματα όπως «Θάνατος στους χριστιανούς». Δεν πρόκειται για μεμονωμένα επεισόδια οργής, αλλά για επαναλαμβανόμενες πράξεις δημόσιας ταπείνωσης.
«Οποιος είναι χριστιανός γίνεται στόχος», εξηγεί η Γίσκα Χαράνι, ισραηλινή ερευνήτρια που παρακολουθεί τέτοια κρούσματα. «Ενας αυξανόμενος αριθμός θρησκευόμενων Εβραίων ενεργούν με αυτόν τον τρόπο και οι ισραηλινές Αρχές δεν το αντιμετωπίζουν σοβαρά. Κάνουν τα στραβά μάτια, και αυτό λειτουργεί ως ενθάρρυνση». Επισήμως η ισραηλινή κυβέρνηση υπερασπίζεται τη θρησκευτική ελευθερία κι έχει διορίσει νέο άραβα χριστιανό πρεσβευτή για τη βελτίωση των σχέσεων με τις χριστιανικές κοινότητες.
Για τους χριστιανούς της Ιερουσαλήμ η αλλαγή είναι απτή. Ο Βενεδικτίνος ηγούμενος Νικόδημος Σνάμπελ, που ζει στην πόλη από το 2000, θυμάται ότι όταν πρωτοέφτασε οι επιθέσεις ήταν σπάνιες. Σήμερα, λέει, «δεν περνά ούτε μία μέρα χωρίς να με φτύσουν». Ενας αρμένιος ιερέας περιγράφει ότι κάμερες ασφαλείας κατέγραψαν άνθρωπο να ουρεί δίπλα στην είσοδο της εκκλησίας του, ενώ σε τοίχους εμφανίστηκαν συνθήματα όπως «θάνατος στους χριστιανούς και τους Αραβες».
Η συντριπτική πλειονότητα των χριστιανών που ζουν στην Ιερουσαλήμ είναι Παλαιστίνιοι. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της αντιχριστιανικής συμπεριφοράς στοχεύει ξένους κληρικούς, μοναχές και τα εμφανή χριστιανικά σύμβολα της πόλης, σύμφωνα με τα θύματα και οργανώσεις δικαιωμάτων που παρακολουθούν τέτοια περιστατικά.
Οι περισσότερες επιθέσεις δεν είναι ιδιαίτερα βίαιες, όμως η σωρευτική τους επίδραση είναι βαθιά. Οπως επισημαίνει το δημοσίευμα της «WSJ», τέτοιες συμπεριφορές αντανακλούν ένα ευρύτερο πρόβλημα: οι νεότεροι Ισραηλινοί στερούνται γνώσεων για τον χριστιανισμό και όσα λίγα γνωρίζουν συχνά τροφοδοτούν τη μισαλλοδοξία.
Οι ερευνητές εντοπίζουν τις ρίζες του φαινομένου σε έναν συνδυασμό άγνοιας, ιστορικής μνήμης και θρησκευτικής καχυποψίας. Πολλοί νέοι Ισραηλινοί γνωρίζουν τον χριστιανισμό κυρίως μέσα από τις διώξεις που υπέστησαν οι Εβραίοι από χριστιανικές κοινωνίες της Ευρώπης, από τις Σταυροφορίες έως το Ολοκαύτωμα. Τα αγάλματα και οι εικόνες των εκκλησιών αντιμετωπίζονται από αρκετούς ως ειδωλολατρία, ενώ παραμένει ισχυρός ο φόβος του προσηλυτισμού. Ταυτόχρονα, η κριτική του Βατικανού και άλλων χριστιανικών θεσμών για τον πόλεμο στη Γάζα έχει ενισχύσει τη δυσπιστία απέναντι στις χριστιανικές κοινότητες.
Η αλλαγή φαίνεται και στην εκπαίδευση. Εκπαιδευτικές επισκέψεις ισραηλινών μαθητών σε χριστιανικούς τόπους, που παλαιότερα ήταν σχετικά συνηθισμένες, σταδιακά εγκαταλείφθηκαν καθώς αυξάνονταν οι αντιδράσεις γονέων και μαθητών. Οσο λιγότερη είναι η επαφή, τόσο ευκολότερα η προκατάληψη αντικαθιστά τη γνώση.
Παρά το σκοτεινό τοπίο, η ιστορία δεν τελειώνει μόνο με φόβο. Μικρά περιστατικά που δείχνουν κάποια κίνηση προσέγγισης έχουν επίσης καταγραφεί. Οι εθελοντές λένε πως κάποιοι «προσπαθούν να καταλάβουν».
