19.8 C
Chania
Τετάρτη, 6 Μαΐου, 2026

47 χρόνια εσφαλμένων υπολογισμών: Πώς Ουάσιγκτον, Τεχεράνη και Τελ Αβίβ οδηγήθηκαν στον πόλεμο

Ο Αλί Βάεζ του International Crisis Group αναλύει την αλυσίδα των αστοχιών που οδήγησαν στη σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν — από την επανάσταση του 1979 έως την αποτυχία των διαπραγματεύσεων Τραμπ

Η κυβέρνηση Τραμπ υπολόγισε λάθος τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν θα αντιδρούσε στον πόλεμο. Αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και το Ισραήλ έφτασαν στο χείλος της σύγκρουσης εξαιτίας μιας ολόκληρης σειράς εσφαλμένων εκτιμήσεων που εκτείνονται σε δεκαετίες. Ο Αλί Βάεζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στο International Crisis Group, πυρηνικός επιστήμονας και συμμέτοχος στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην πυρηνική συμφωνία του 2015, αναλύει πώς σε 47 χρόνια οι τρεις χώρες κατέληξαν να βλέπουν η μία την άλλη ως απειλή — και γιατί κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης απέτυχε.

Η επανάσταση του 1979 και η ρήξη με τη Δύση

Πριν από την επανάσταση, το Ιράν ήταν μια χώρα οικονομικά εύρωστη, με καλές σχέσεις τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με τη Σοβιετική Ένωση, και τον ισχυρότερο στρατό στη Μέση Ανατολή. Όπως επισημαίνει ο Βάεζ, το μόνο που έλειπε ήταν η πολιτική ελευθερία. Η εξουσία βρισκόταν στα χέρια του Σάχη και μιας διεφθαρμένης ελίτ, ενώ υπήρχε διαδεδομένη αντίληψη ότι ο Σάχης ήταν μαριονέτα των ΗΠΑ.

Η επανάσταση του 1978–1979 δεν ήταν αποκλειστικά ισλαμική: περιελάμβανε φιλελεύθερους, αριστερούς, φεμινίστριες, εθνικιστές και θρησκευόμενους. Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί θεωρούνταν μεταβατικός ηγέτης, αλλά μόλις υποδέχτηκε τρία εκατομμύρια κόσμου στους δρόμους της Τεχεράνης, αντιλήφθηκε το μέγεθος της εξουσίας του και άρχισε να τη μονοπωλεί, εγκαθιδρύοντας μια θεοκρατία.

Η κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη και η κράτηση 52 Αμερικανών ομήρων για 444 ημέρες δημιούργησε το ρήγμα που δεν έχει επουλωθεί ακόμα. Όπως εξηγεί ο Βάεζ, το γεγονός χρησιμοποιήθηκε από τον Χομεϊνί για να απομακρύνει τις μετριοπαθέστερες φωνές και να συγκεντρώσει όλη την εξουσία.

Παράλληλα, η κρίση συνδέεται με ένα βαθύτερο τραύμα: το πραξικόπημα του 1953, όταν οι ΗΠΑ και η Βρετανία ανέτρεψαν τον δημοφιλή πρωθυπουργό Μοσαντέκ που είχε εθνικοποιήσει το πετρέλαιο. Όπως λέει ο Βάεζ, ίσως οι περισσότεροι Αμερικανοί να μην γνωρίζουν τι συνέβη το 1953, αλλά κάθε παιδί στο Ιράν έχει ακούσει γι’ αυτό — είναι ενσωματωμένο στην ψυχή τους.

Ο πόλεμος Ιράν–Ιράκ και η γέννηση των Φρουρών της Επανάστασης

Το 1980, ο Σαντάμ Χουσεϊν εισέβαλε στο Ιράν, με τη στήριξη σχεδόν ολόκληρης της περιοχής και των μεγάλων δυνάμεων. Ο Βάεζ, που μεγάλωσε στο Ιράν εκείνη την περίοδο, περιγράφει έναν άνισο πόλεμο: το Ιράν ήταν μόνο.

Ο πόλεμος 1980–1988, με χρήση χημικών όπλων και χαρακτηριστικά πολέμου χαρακωμάτων, εδραίωσε το επαναστατικό καθεστώς αντί να το αποδυναμώσει και δημιούργησε ένα αφήγημα μαρτυρίου και θυσίας. Ήταν ο πρώτος πόλεμος σε 250 χρόνια στον οποίο το Ιράν δεν έχασε έδαφος.

Από αυτόν τον πόλεμο γεννήθηκαν δύο στοιχεία που κυριαρχούν στη σημερινή σύγκρουση: το βαλλιστικό πρόγραμμα και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Οι Επαναστάτες δεν εμπιστεύονταν τον στρατό του Σάχη — εκπαιδευμένο από τις ΗΠΑ — και δημιούργησαν παράλληλο στρατό. Το IRGC, όπως σημειώνει ο Βάεζ, δεν περιέχει καν τη λέξη «Ιράν» στον τίτλο του — σχεδιάστηκε για να προστατεύει την επανάσταση, όχι το έθνος. Από την ίδια περίοδο προέρχεται και η αίσθηση «στρατηγικής μοναξιάς» που οδήγησε το Ιράν στη δημιουργία δικτύου αντιπροσώπων (προξένων) μακριά από τα σύνορά του.

Ο Χαμενεϊ, ο φαύλος κύκλος και οι χαμένες ευκαιρίες

Μετά τον θάνατο του Χομεϊνί το 1989, ο Αλί Χαμενεϊ ανέλαβε ως ανώτατος ηγέτης — ένας «αουτσάιντερ», σύμφωνα με τον Βάεζ, που κανείς δεν έπαιρνε στα σοβαρά. Δεν ήταν καν Αγιατολάχ όταν ανέλαβε — τον έκαναν μέσα σε μία νύχτα. Με τα χρόνια όμως, υπερκέρασε όλους τους αντιπάλους του, στηριζόμενος στους Φρουρούς της Επανάστασης, μιλιταρίζοντας την πολιτική σε βαθμό που ο ίδιος ο Χομεϊνί είχε απαγορεύσει.

Η ιστορία των σχέσεων ΗΠΑ–Ιράν, όπως την περιγράφει ο Βάεζ, είναι μια ιστορία χαμένων ευκαιριών.

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, το Ιράν πρόσφερε πληροφορίες και στρατιωτική συνεργασία κατά των Ταλιμπάν. Ο Βάεζ σημειώνει το εντυπωσιακό γεγονός ότι ο Κασέμ Σολεϊμανί — ο ίδιος διοικητής που ο Τραμπ δολοφόνησε το 2020 — ήταν ο πρώτος που έφτασε στο Αφγανιστάν για να προετοιμάσει το έδαφος για τα αμερικανικά μαχητικά. Αλλά το 2002, ο Μπους ένταξε το Ιράν στον «άξονα του κακού» και η πόρτα έκλεισε.

Όπως περιγράφει ο Βάεζ, υπάρχει ένας φαύλος κύκλος: κάθε ενέργεια του Ισραήλ εντείνει την αίσθηση απειλής του Ιράν, που ενισχύει τους προξένους και τα πυρηνικά, που εντείνει την αίσθηση απειλής του Ισραήλ, που παρασύρει τις ΗΠΑ βαθύτερα. Και ο κύκλος συνεχίζεται.

Οι σκληροπυρηνικοί και στις τρεις πλευρές τρέφονται αμοιβαία, ενώ οι μετριοπαθείς — όπως ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος Χαταμί στη δεκαετία του 1990 ή ο Ροχανί με την πυρηνική συμφωνία — κάθε φορά αποδυναμώνονται.

Η πυρηνική συμφωνία του 2015 και η κατάρρευσή της

Η συμφωνία JCPOA του 2015 αποτέλεσε την πιο φιλόδοξη προσπάθεια επίλυσης. Η βασική ανταλλαγή ήταν απλή: πυρηνικοί περιορισμοί και διαφάνεια σε αντάλλαγμα για οικονομικά κίνητρα.

Το Ιράν απέστειλε το 97% του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου, αποσυναρμολόγησε τις μισές φυγοκεντρούς και δέχτηκε επιθεωρήσεις πρωτοφανούς αυστηρότητας. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας επιβεβαίωνε, σε 15 διαδοχικές εκθέσεις, πλήρη συμμόρφωση.

Η θεωρία του Βάεζ για τη συμφωνία ήταν μακροπρόθεσμη: με 5% οικονομική ανάπτυξη για μια δεκαετία, η ιρανική μεσαία τάξη — ήδη το 65% του πληθυσμού, φιλοδυτική και μετριοπαθής — θα έφτανε το 80–85%, συμπίπτοντας με τη βιολογική φθορά της επαναστατικής ελίτ.

Αντί για αυτό, ο Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία το 2018 και επέβαλε την πολιτική «μέγιστης πίεσης». Η πολιτική αυτή, σύμφωνα με τον Βάεζ, αποδυνάμωσε τη μεσαία τάξη και ενίσχυσε τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Το Ιράν δεν παραδόθηκε: ενίσχυσε τους προξένους, επιτάχυνε το πυρηνικό πρόγραμμα και έγινε πιο καταπιεστικό στο εσωτερικό. Όταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ο χρόνος για την παραγωγή επαρκούς ουρανίου για ένα πυρηνικό όπλο είχε μειωθεί από 12 μήνες σε 6 ημέρες.

Οι αποτυχημένες διαπραγματεύσεις και ο πόλεμος χωρίς σχέδιο

Οι διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν υπό τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Ουίτκοφ ήταν καταδικασμένες να αποτύχουν, εκτιμά ο Βάεζ. Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές περίμεναν απαντήσεις ναι ή όχι αντί για σύνθετες τεχνικές λύσεις, συχνά δεν έπαιρναν μαζί τους εμπειρογνώμονες και η τεχνική κατανόηση ήταν ελλιπής.

Ωστόσο, ο Βάεζ πιστεύει ότι οι Ιρανοί ήταν πράγματι απελπισμένοι για συμφωνία και ήταν διατεθειμένοι να προσφέρουν περισσότερα από ό,τι έδωσαν στον Ομπάμα — αλλά όχι να συνθηκολογήσουν.

Ο πόλεμος που ακολούθησε βασίστηκε, σύμφωνα με τον Βάεζ, σε σχεδόν πλήρη απουσία σχεδιασμού. Υπήρχε η απόφαση να χτυπήσουν, ίσως η πεποίθηση ότι οι Ιρανοί θα εξεγείρονταν και θα ανατρέπονταν το καθεστώς — κάτι που ο ίδιος ο Τραμπ κάλεσε τους Ιρανούς να κάνουν. Αλλά όπως παρατηρεί ο Βάεζ, το καθεστώς είναι βαθιά ριζωμένο: η πολιτική ελίτ και ο μηχανισμός ασφαλείας δεν βλέπουν εναλλακτική — δεν έχουν βίλες στην Κοτ ντ’ Αζύρ ή στην Καλιφόρνια. Και δεν υπάρχει οργανωμένη αντιπολίτευση με δυνατότητα να αναλάβει την εξουσία.

Οι κίνδυνοι που διαγράφονται: πυρηνικά, αποσταθεροποίηση και ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων

Ο Βάεζ προειδοποιεί για μια σειρά κινδύνων. Ακόμα και αν ο πόλεμος τελειώσει, το Ιράν διαθέτει σχεδόν μισό τόνο ουρανίου εμπλουτισμένου σε 60% — αρκετό για 10 πυρηνικές κεφαλές και τέσσερα υποτυπώδη πυρηνικά όπλα τύπου Χιροσίμα. Είναι πιθανό, εκτιμά, ο γιος του Χαμενεϊ να αποφασίσει ότι ο πατέρας του έκανε λάθος που δίστασε να επιδιώξει το «απόλυτο αποτρεπτικό».

Παράλληλα, ο Βάεζ επισημαίνει τον κίνδυνο το Ιράν να μετατραπεί σε αρένα ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Η Ρωσία ήδη βοηθά το Ιράν και στοχεύει αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή. Η Κίνα παρέχει όπλα και οικονομική στήριξη. Αν το Ιράν επιβιώσει, Μόσχα και Πεκίνο ενδέχεται να το δουν ως ασπίδα απέναντι στην αμερικανική κυριαρχία στη Μέση Ανατολή — όπου βρίσκεται ακόμα το μεγαλύτερο μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών πόρων.

Ελπίδα δεν είναι στρατηγική

«Η ελπίδα δεν είναι στρατηγική», λέει ο Βάεζ. Οι ΗΠΑ ακολούθησαν το Ισραήλ σε αυτόν τον πόλεμο ελπίζοντας ότι το «αύριο» θα έρχονταν γρήγορα και μαγικά. Για το Ισραήλ, όπως περιγράφει ο Βάεζ, κάθε έκβαση είναι αποδεκτή: ένα αδύναμο Ιράν μπορεί να χτυπηθεί ξανά, ένα κατερρευσμένο βρίσκεται μακριά για να επηρεάσει το Ισραήλ. Αλλά για τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη και την παγκόσμια ασφάλεια, οι συνέπειες είναι βαθιά ανησυχητικές.

Η ιστορία των 47 ετών, όπως την αφηγείται ο Βάεζ, δείχνει ότι οι βραχυπρόθεσμες νίκες έχουν την τάση να επιστρέφουν ως μακροπρόθεσμες καταστροφές. Η ανατροπή του Μοσαντέκ το 1953 τροφοδότησε την επανάσταση του 1979. Η «μέγιστη πίεση» ενίσχυσε τους σκληροπυρηνικούς αντί να τους αποδυναμώσει. Η εισβολή στο Ιράκ έδωσε στο Ιράν περισσότερη επιρροή στην περιοχή. Το ερώτημα που θέτει ο Βάεζ είναι απλό και ανησυχητικό: σε 47 χρόνια αναχαίτισης, το πρόβλημα λύθηκε ή έγινε χειρότερο;

Πηγή: The Ezra Klein Show (The New York Times). Συνομιλητής: Ali Vaez, διευθυντής προγράμματος Ιράν, International Crisis Group.

 

Κατέθεσαν υπόμνημα για τον σιδηρόδρομο στην Κρήτη: Το «ώριμο» αίτημα για ένα μέσο σταθερής τροχιάς στο τραπέζι της κυβέρνησης

Σε μια συντονισμένη κίνηση για την ανατροπή του συγκοινωνιακού χάρτη της μεγαλονήσου, η Παγκρήτια Ανοικτή Επιτροπή για τη Δημιουργία Μέσου Σταθερής Τροχιάς κατέθεσε επίσημο υπόμνημα προς την ελληνική κυβέρνηση, χαρακτηρίζοντας τη δημιουργία σιδηροδρομικού δικτύου στην Κρήτη ως μια επιλογή «αναγκαία, ζητούμενη και εφικτή».

Η πρωτοβουλία, η οποία υποστηρίζεται από ένα ευρύ φάσμα θεσμικών εκπροσώπων, δημάρχων και επιστημονικών φορέων, θέτει το ζήτημα της βιώσιμης κινητικότητας ως κορυφαία προτεραιότητα για το μέλλον της Περιφέρειας, ειδικά ενόψει των μεγάλων αναπτυξιακών προκλήσεων που φέρνει η κατασκευή του νέου Διεθνούς Αεροδρομίου στο Καστέλλι.

Η δημογραφική πίεση και το «κενό» των υποδομών

Παρά το γεγονός ότι η Κρήτη αποτελεί τη μεγαλύτερη νησιωτική περιφέρεια της χώρας με πληθυσμό που ξεπερνά τους 630.000 μόνιμους κατοίκους, παραμένει μία από τις λίγες μεγάλες νησιωτικές περιοχές της Ευρώπης χωρίς καμία υποδομή μέσου σταθερής τροχιάς. Το υπόμνημα επισημαίνει με έμφαση ότι κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, η οποία πλέον αγγίζει τους επτά μήνες ετησίως, ο πραγματικός πληθυσμός που μετακινείται στον βόρειο άξονα του νησιού συχνά υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο άτομα.

Η συγκέντρωση του 75% της οικονομικής δραστηριότητας και του πληθυσμού κατά μήκος του βορείου διαδρόμου δημιουργεί συνθήκες κυκλοφοριακού κορεσμού, τις οποίες το υπάρχον οδικό δίκτυο αδυνατεί να διαχειριστεί με όρους ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας. Η εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο όχι μόνο αυξάνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά επιτείνει και το φαινόμενο της «μεταφορικής φτώχειας» για τα νοικοκυριά που επωμίζονται το συνεχώς αυξανόμενο κόστος μετακίνησης.

Ο παράγοντας «Καστέλλι» και η διεθνής εμπειρία

Κεντρικό επιχείρημα για την άμεση δρομολόγηση του έργου αποτελεί η λειτουργία του νέου αεροδρομίου στο Καστέλλι, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει τον δεύτερο μεγαλύτερο αεροπορικό κόμβο (hub) της Ελλάδας. Η απόσταση των 35 χιλιομέτρων από το Ηράκλειο καθιστά τη σιδηροδρομική σύνδεση απαραίτητη για την αποτελεσματική διακίνηση των επτά εκατομμυρίων επισκεπτών που δέχεται ετησίως το νησί.

Η Επιτροπή επικαλείται τη διεθνή πρακτική, παραθέτοντας παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές νησιωτικές περιφέρειες, όπως η Σικελία, η Σαρδηνία, η Κορσική και η Μαγιόρκα, όπου τα σιδηροδρομικά δίκτυα και τα συστήματα τραμ-τρένου (tram-train) λειτουργούν ως ραχοκοκαλιά των μεταφορών, συνδέοντας λιμάνια, αεροδρόμια και αστικά κέντρα. Η πρόταση για την Κρήτη αφορά έναν κεντρικό άξονα από την Κίσσαμο έως τη Σητεία, με ειδικό κλάδο σύνδεσης του Ηρακλείου με το νέο αεροδρόμιο.

Ακολουθεί ολόκληρο το υπόμνημα προς την ελληνική κυβέρνηση:

Μέσο σταθερής τροχιάς στην Κρήτη: Αναγκαίο, Ζητούμενο και Εφικτό

  1. Εισαγωγή και βασικά ζητούμενα

Η Κρήτη αποτελεί τη μεγαλύτερη νησιωτική περιφέρεια της Ελλάδας και το πολυπληθέστερο νησί της χώρας, με πληθυσμό που υπερβαίνει τους 630.000 μόνιμους κατοίκους, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς και τουριστικούς πόλους της Μεσογείου. Παρά τη στρατηγική σημασία της για την εθνική οικονομία και την ευρωπαϊκή και παγκόσμια τουριστική αγορά, η Κρήτη παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις μεγαλύτερες νησιωτικές περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς καμία υποδομή Μέσου Σταθερής Τροχιάς.

Η Περιφέρεια Κρήτης καταγράφει ετησίως πολύ υψηλή τουριστική κίνηση, η οποία υπερβαίνει τα επτά (7) εκατομμύρια επισκέπτες, ενώ η τουριστική περίοδος στο νησί έχει πλέον επεκταθεί σημαντικά και σε πολλές περιοχές φθάνει τους επτά (7) μήνες ετησίως. Παράλληλα, η Κρήτη αποτελεί τη δεύτερη (2η) περιφέρεια της χώρας σε αριθμό επισκεπτών μετά την Περιφέρεια Αττικής, γεγονός που αναδεικνύει τον κομβικό της ρόλο στο ελληνικό και ευρωπαϊκό τουριστικό σύστημα.

Ταυτόχρονα, στο νησί υλοποιούνται σημαντικές υποδομές μεταφορών και τουρισμού, με σημαντικότερη την κατασκευή του νέου Διεθνούς Αεροδρομίου Καστελλίου, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει το δεύτερο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας σε επιβατική κίνηση και αριθμό πτήσεων, με χαρακτηριστικά διεθνούς κόμβου (Ηub). Το νέο αυτό αεροδρόμιο κατασκευάζεται σε απόσταση μεγαλύτερη των 35 χιλιομέτρων από την πόλη του Ηρακλείου, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα κρίσιμη την ανάπτυξη σύγχρονων και αξιόπιστων συστημάτων δημόσιων μεταφορών για τη σύνδεσή του με τους βασικούς αστικούς και τουριστικούς πόλους του νησιού.

Παρά τη σημαντική οικονομική και τουριστική ανάπτυξη της Κρήτης, το νησί στερείται μέχρι σήμερα ενός ολοκληρωμένου συστήματος μαζικών μεταφορών υψηλής χωρητικότητας, το οποίο να συνδέει τους βασικούς αστικούς πόλους του βόρειου άξονα της Κρήτης και τις κύριες πύλες εισόδου και εξόδου του νησιού, δηλαδή τα λιμάνια και τα αεροδρόμια.

Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη στον βόρειο άξονα του νησιού, όπου συγκεντρώνεται η πλειονότητα του πληθυσμού, της οικονομικής δραστηριότητας και της τουριστικής ανάπτυξης της Κρήτης. Οι βασικοί δήμοι του διαδρόμου του βόρειου άξονα, συγκεντρώνουν περισσότερους από 470.000 μόνιμους κατοίκους, δηλαδή περίπου το 75% του συνολικού πληθυσμού της Κρήτης.

Εάν ληφθεί υπόψη και η έντονη τουριστική δραστηριότητα που αναπτύσσεται στον ίδιο αυτό βόρειο διάδρομο, ο πραγματικός πληθυσμός που εξυπηρετείται και μετακινείται σε αυτή την περιοχή αυξάνεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Σε περιόδους υψηλής ζήτησης, ο συνολικός πληθυσμός που βρίσκεται ή μετακινείται στη βόρεια πλευρά της Κρήτης — συνυπολογίζοντας μόνιμους κατοίκους, εργαζόμενους και επισκέπτες — υπερβαίνει σε πολλές περιόδους το ένα (1) εκατομμύριο, γεγονός που αναδεικνύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη ύπαρξης αξιόπιστων και σύγχρονων συστημάτων μαζικής μεταφοράς υψηλής χωρητικότητας.

Παρά την έντονη αυτή πληθυσμιακή, οικονομική και τουριστική συγκέντρωση στον βόρειο διάδρομο του νησιού, η Κρήτη εξακολουθεί να βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις οδικές μετακινήσεις και στο ιδιωτικό αυτοκίνητο, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές πιέσεις στο οδικό δίκτυο, αυξημένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και περιορισμένες δυνατότητες ανάπτυξης σύγχρονων, βιώσιμων και κοινωνικά δίκαιων συστημάτων μεταφοράς.

Για τον λόγο αυτό, η Παγκρήτια Ανοιχτή Επιτροπή για τη Δημιουργία Μέσου Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη – σε συνέχεια της κρίσιμης εκδήλωσης που συνδιοργάνωσε με την Περιφέρεια Κρήτης στις 9 Φεβρουαρίου 2026- απευθύνεται στην Ελληνική Κυβέρνηση προκειμένου να ζητήσει:

  1. Την ένταξη της πρόβλεψης για Μέσο Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών, το οποίο βρίσκεται σε διαδικασία επικαιροποίησης σήμερα.
  2. Την ενσωμάτωση της πρόβλεψης για Μέσο Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη στο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Κρήτης.
  3. Την άμεση εκπόνηση αναγνωριστικής μελέτης χάραξης, η οποία θα διερευνήσει τις εναλλακτικές λύσεις ανάπτυξης ενός σύγχρονου συστήματος μέσου σταθερής τροχιάς στο νησί και θα προσδιορίσει την όδευση του μέσου, συνοδευόμενη από τις απαραίτητες μελέτες σκοπιμότητας καθώς και τη συγκοινωνιακή και λειτουργική μελέτη.

Η πρωτοβουλία αυτή δεν αφορά απλώς την υλοποίηση ενός έργου υποδομής, αλλά την ανάγκη ενός στρατηγικού σχεδιασμού βιώσιμων μεταφορών για το μέλλον της Κρήτης, ο οποίος συνδέεται άμεσα με την κοινωνική συνοχή, την περιβαλλοντική προστασία, την οδική ασφάλεια, την άμβλυνση της μεταφορικής φτώχειας και την ευρύτερη ανάπτυξη του νησιού.

  1. Προτεινόμενη χωρική διάρθρωση του δικτύου

Η πρόταση αφορά την ανάπτυξη ενός δικτύου μέσου σταθερής τροχιάς (σιδηροδρομικού ή ελαφρού ηλεκτρικού σιδηρόδρομου με ευελιξία σε υψηλότερες μηκοτομικές κλίσεις, τύπου tram-train ή άλλης σχετικής υποδομής) που θα συνδέει όλους τους κύριους αστικούς και τουριστικούς πόλους του βορρά της Κρήτης και τις πύλες εισόδου–εξόδου του νησιού (λιμάνια- αεροδρόμια). Συγκεκριμένα, τέθηκε ως αναγκαία η διερεύνηση μιας σύνδεσης από τη Σητεία έως την Κίσσαμο με επιπλέον κλάδο σύνδεσης Ηράκλειο – Νέο Αεροδρόμιο στο Καστέλι.

  1. Σκοπιμότητα και αναγκαιότητα ανάπτυξης Μέσου Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη

Η ανάπτυξη ενός σύγχρονου συστήματος μέσου σταθερής τροχιάς στην Κρήτη αποτελεί στρατηγική επιλογή σύγχρονης κινητικότητας και χωρικής ανάπτυξης, η οποία ανταποκρίνεται στις σύγχρονες κοινωνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το νησί.

Η σκοπιμότητα και η αναγκαιότητα ενός τέτοιου έργου τεκμηριώνονται μέσα από ένα σύνολο παραμέτρων που σχετίζονται με τη βιώσιμη κινητικότητα, την κοινωνική συνοχή, την προστασία του περιβάλλοντος, την οδική ασφάλεια και τον ορθολογικό χωρικό σχεδιασμό.

Κοινωνική σκοπιμότητα και βελτίωση της δημόσιας υγείας

Η ανάπτυξη ενός συστήματος μαζικών μεταφορών υψηλής ποιότητας και υψηλής χωρητικότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στις μετακινήσεις. Σήμερα, η πλειονότητα των μετακινήσεων στην Κρήτη πραγματοποιείται με ιδιωτικά οχήματα, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές κοινωνικές ανισότητες και αυξημένο οικονομικό βάρος για τα νοικοκυριά.

Η ανάπτυξη μέσου σταθερής τροχιάς μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά:

  • στη μείωση του κόστους μετακινήσεων για τα νοικοκυριά
  • στη βελτίωση της προσβασιμότητας για όλες τις κοινωνικές ομάδες
  • στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής
  • στη μείωση της μεταφορικής φτώχειας.

Παράλληλα, η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της κυκλοφοριακής πίεσης στις αστικές περιοχές συμβάλλει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, περιορίζοντας παράγοντες που συνδέονται με αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις.

Περιβαλλοντική σκοπιμότητα και αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης

Οι μεταφορές αποτελούν έναν από τους βασικούς τομείς εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η ανάπτυξη ενός συστήματος μέσου σταθερής τροχιάς μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των μετακινήσεων. Ειδικότερα, τα μέσα σταθερής τροχιάς συμβάλλουν:

  • στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂)
  • στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (PM5 και PM10)
  • στη μείωση των εκπομπών οξειδίων του αζώτου
  • στη μείωση του θορύβου στις αστικές και περιαστικές περιοχές.

Η ενίσχυση των δημόσιων μεταφορών υψηλής χωρητικότητας αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης και την επίτευξη των στόχων βιώσιμης κινητικότητας, σύμφωνα με όλα τα επιστημονικά δεδομένα.

Άμβλυνση της κυκλοφοριακής συμφόρησης

Η σημαντική αύξηση της κινητικότητας στον βόρειο άξονα της Κρήτης δημιουργεί αυξανόμενες πιέσεις στο οδικό δίκτυο. Η εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο οδηγεί σε φαινόμενα κυκλοφοριακής συμφόρησης, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές και στους βασικούς τουριστικούς διαδρόμους. Η ανάπτυξη ενός συστήματος μέσου σταθερής τροχιάς μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά:

  • στη μεταφορά μεγάλου αριθμού μετακινήσεων από το οδικό δίκτυο προς τις δημόσιες μεταφορές
  • στη μείωση της κυκλοφοριακής επιβάρυνσης
  • στη βελτίωση της λειτουργίας των αστικών περιοχών.

Ενίσχυση της μεταφορικής ικανότητας

Τα μέσα σταθερής τροχιάς διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα ως προς τη μεταφορική τους ικανότητα. Σε σχέση με τις οδικές μεταφορές, έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν πολλαπλάσιο αριθμό επιβατών στον ίδιο χώρο και με υψηλό επίπεδο αξιοπιστίας.

Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Κρήτη, δεδομένης της διαμονής του 75% του πληθυσμού της Κρήτης στη βόρεια πλευρά της Κρήτης αλλά και της συνεχούς αύξησης της επισκεψιμότητας στο νησί και της συγκέντρωσης μεγάλου αριθμού μετακινήσεων κατά μήκος του βόρειου άξονα. Ένα σύγχρονο σύστημα μέσου σταθερής τροχιάς μπορεί να εξυπηρετήσει αποτελεσματικά τόσο τις καθημερινές μετακινήσεις των κατοίκων όσο και τις αυξημένες ανάγκες μετακίνησης κατά την τουριστική περίοδο.

Βελτίωση της οδικής ασφάλειας

Η Κρήτη αντιμετωπίζει διαχρονικά σημαντικές προκλήσεις στον τομέα της οδικής ασφάλειας. Η ανάπτυξη εναλλακτικών μέσων μετακίνησης υψηλής χωρητικότητας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της εξάρτησης από το ιδιωτικό αυτοκίνητο και κατ’ επέκταση στη μείωση των τροχαίων συμβάντων και των θανάτων και σοβαρών τραυματισμών σε αυτά.

Η βελτίωση της οδικής ασφάλειας αποτελεί κρίσιμο κοινωνικό όφελος, το οποίο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και στην αξιολόγηση κόστους – οφέλους τέτοιων έργων υποδομής.

Οικονομική διάσταση και αποτίμηση των ωφελειών

Η ανάπτυξη ενός σύγχρονου συστήματος μέσου σταθερής τροχιάς στην Κρήτη δεν αποτελεί μόνο κοινωνική και περιβαλλοντική επένδυση, αλλά και μια σημαντική οικονομική επένδυση με πολλαπλά άμεσα και έμμεσα οφέλη για την οικονομία του νησιού και της χώρας.

Η διεθνής εμπειρία και η πρακτική των συγκοινωνιακών μελετών δείχνουν ότι τα έργα μέσων σταθερής τροχιάς αξιολογούνται με βάση την ανάλυση κόστους–οφέλους, η οποία λαμβάνει υπόψη όχι μόνο το κόστος κατασκευής και λειτουργίας του έργου, αλλά και τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την κοινωνική, περιβαλλοντική και λειτουργική του επίδραση.

Στην περίπτωση της Κρήτης, η οικονομική διάσταση του έργου μπορεί να αποτιμηθεί μέσα από μια σειρά παραμέτρων.

  • Μείωση κόστους μετακινήσεων για τα νοικοκυριά

Η σημερινή εξάρτηση του νησιού από το ιδιωτικό αυτοκίνητο συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό βάρος για τα νοικοκυριά, που περιλαμβάνει: καύσιμα, συντήρηση και ασφάλιση οχημάτων, κόστος αγοράς και αντικατάστασης οχημάτων. Η ανάπτυξη ενός συστήματος δημόσιων μεταφορών υψηλής χωρητικότητας μπορεί να μειώσει σημαντικά το κόστος αυτό, δημιουργώντας άμεσο οικονομικό όφελος για τα νοικοκυριά και την τοπική οικονομία.

  • Οικονομικό όφελος από τη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης

Η κυκλοφοριακή συμφόρηση δημιουργεί σημαντικές οικονομικές απώλειες, που σχετίζονται με: τις καθυστερήσεις στις μετακινήσεις, την αυξημένη κατανάλωση καυσίμων και την απώλεια παραγωγικού χρόνου.

Η μεταφορά σημαντικού αριθμού μετακινήσεων από το οδικό δίκτυο σε ένα σύστημα μέσου σταθερής τροχιάς μπορεί να μειώσει τα κόστη αυτά, δημιουργώντας οικονομικά οφέλη που αποτιμώνται σε εξοικονόμηση χρόνου και πόρων.

  • Οικονομική αποτίμηση των περιβαλλοντικών ωφελειών

Η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έχει επίσης οικονομική διάσταση. Στις σύγχρονες αναλύσεις κόστους–οφέλους, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις μεταφράζονται σε οικονομικούς όρους μέσω της αποτίμησης: των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), των αιωρούμενων σωματιδίων (PM2.5 και PM10) και των επιπτώσεων στην υγεία των πολιτών.

Η μείωση αυτών των επιβαρύνσεων οδηγεί σε οικονομικά οφέλη που συνδέονται με τη μείωση του κόστους υγείας και την προστασία του περιβάλλοντος.

  • Οικονομική αποτίμηση της οδικής ασφάλειας

Η βελτίωση της οδικής ασφάλειας αποτελεί επίσης σημαντικό οικονομικό παράγοντα. Στις ευρωπαϊκές αναλύσεις μεταφορών, κάθε τροχαίο συμβάν και κάθε ανθρώπινη απώλεια αποτιμάται σε συγκεκριμένο οικονομικό κόστος που αφορά: το κόστος υγειονομικής περίθαλψης, την απώλεια παραγωγικότητας και το κοινωνικό κόστος των τροχαίων συμβάντων.

Η ανάπτυξη ενός αξιόπιστου συστήματος μαζικής μεταφοράς μπορεί να συμβάλει στη μείωση των τροχαίων συμβάντων, γεγονός που μεταφράζεται και σε σημαντικό οικονομικό όφελος για την κοινωνία.

  • Οικονομική ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης

Η ανάπτυξη υποδομών Μέσων Σταθερής Τροχιάς συμβάλλει συστηματικά στην ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και της τοπικής οικονομίας. Τα μέσα σταθερής τροχιάς μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για: την ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων, την αύξηση της ελκυστικότητας επενδύσεων, την ενίσχυση του τουρισμού με περιβαλλοντικά φιλικούς όρους, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Η εμπειρία από άλλες ευρωπαϊκές περιφέρειες δείχνει ότι τέτοιου τύπου υποδομές μπορούν να δημιουργήσουν πολλαπλασιαστικά οικονομικά οφέλη για την τοπική και εθνική οικονομία.

Πολεοδομικά και χωροταξικά οφέλη

Τα μέσα σταθερής τροχιάς αποτελούν σημαντικό εργαλείο για τον ορθολογικό χωρικό σχεδιασμό και την οργανωμένη αστική ανάπτυξη. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η ανάπτυξη υποδομών Μέσων Σταθερής Τροχιάς συμβάλλει:

  • στον περιορισμό της αστικής διάχυσης
  • στη μείωση της άναρχης εκτός σχεδίου δόμησης
  • στην ενίσχυση της ανάπτυξης γύρω από οργανωμένους κόμβους μεταφορών
  • στη δημιουργία πιο βιώσιμων και λειτουργικών αστικών περιοχών.
  1. Ευρωπαϊκές πολιτικές μεταφορών και διαχρονική αναγνώριση της ανάγκης

Η ανάπτυξη σιδηροδρομικών υποδομών και εν γένει υποδομών Μέσων Σταθερής Τροχιάς αποτελεί βασική προτεραιότητα των ευρωπαϊκών πολιτικών μεταφορών. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (European Green Deal) και των πολιτικών βιώσιμης κινητικότητας, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί συστηματικά τη μεταφορά μετακινήσεων από το οδικό δίκτυο προς πιο βιώσιμα μέσα μεταφοράς, όπως τα Μέσα Σταθερής Τροχιάς. Επενδύει συστηματικά σε σιδηροδρομικές υποδομές, συστήματα tram-train και δίκτυα δημόσιων μεταφορών υψηλής χωρητικότητας.

Η Ευρώπη έχει θέσει ως στρατηγικές προτεραιότητες:

  • την ενίσχυση των σιδηροδρομικών μεταφορών,
  • τη μεταφορά μετακινήσεων από το οδικό στο σιδηροδρομικό δίκτυο,
  • τη μείωση των εκπομπών στις μεταφορές.

Πρωτοβουλίες όπως η στρατηγική Shift to Rail και η ανάπτυξη του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (TEN-T) ενισχύουν την ανάγκη ανάπτυξης σύγχρονων σιδηροδρομικών υποδομών και συστημάτων μαζικής μεταφοράς υψηλής χωρητικότητας.

Η ανάπτυξη ενός Μέσου Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη ευθυγραμμίζεται πλήρως με αυτές τις ευρωπαϊκές στρατηγικές και μπορεί να αποτελέσει σημαντική ευκαιρία αξιοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Παράλληλα, η ανάγκη δημιουργίας Μέσου Σταθερής Τροχιάς στο νησί έχει αναγνωριστεί διαχρονικά σε διάφορες περιόδους του αναπτυξιακού σχεδιασμού της χώρας, με ορόσημα το 1880, το 1900, το 1914, το 1924, το 2000, το 2007, το 2017, το 2012 και το 2022. Παρότι η ανάγκη αυτή έχει επανειλημμένα επισημανθεί, δεν έχει μέχρι σήμερα προχωρήσει η συστηματική διερεύνηση του ολοκληρωμένου σχεδίου ανάπτυξης μέσου σταθερής τροχιάς για την Κρήτη.

  1. Διεθνής Πρακτική

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η ανάπτυξη μέσων σταθερής τροχιάς αποτελεί βασικό στοιχείο των σύγχρονων συστημάτων μεταφορών, ακόμη και σε νησιωτικές περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα.

Σε πολλές ευρωπαϊκές νησιωτικές περιφέρειες έχουν αναπτυχθεί σιδηροδρομικά δίκτυα και  δίκτυα τραμ που συνδέουν βασικούς αστικούς πόλους, τα αεροδρόμια, τα λιμάνια και τις ζώνες αυξημένης παρουσίας επισκεπτών.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν:

  • η Κορσική, με σιδηροδρομική σύνδεση μεταξύ των βασικών αστικών κέντρων
  • η Μαγιόρκα, με σιδηροδρομικό δίκτυο και γραμμές τραμ
  • η Σικελία, με περιφερειακό σιδηροδρομικό δίκτυο που συνδέει τις κύριες πόλεις του νησιού
  • η Σαρδηνία, με περιφερειακό σιδηροδρομικό δίκτυο και τοπικές γραμμές τραμ στις αστικές περιοχές
  • η Τενερίφη στα Κανάρια Νησιά, όπου λειτουργούν σύγχρονα συστήματα τραμ.

Η διεθνής πρακτική αποδεικνύει ότι τα μέσα σταθερής τροχιάς μπορούν να αποτελέσουν αποτελεσματική λύση για τη βιώσιμη κινητικότητα και την περιφερειακή ανάπτυξη ακόμη και σε νησιωτικά περιβάλλοντα με έντονη τουριστική δραστηριότητα.

  1. Σύγχρονα Αιτήματα προς την Ελληνική Κυβέρνηση για το Μέσο Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη

Στις 9 Φεβρουαρίου 2026, η Παγκρήτια Ανοιχτή Επιτροπή για τη Δημιουργία Μέσου Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, διοργάνωσε στο Ηράκλειο Ανοικτή Δημόσια Εκδήλωση με θέμα την αναγκαιότητα ανάπτυξης μέσου σταθερής τροχιάς στο νησί.

Η εκδήλωση αποτέλεσε μία κρίσιμη δημόσια διαδικασία διαλόγου και τεκμηρίωσης, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι της πολιτείας, της αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων, επαγγελματικών οργανώσεων, αναπτυξιακών οργανισμών, κοινωνικών φορέων και πολίτες.

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μετά την εκδήλωση αυτή έχει πλέον συντελεστεί μια ουσιαστική και ευρεία μετατόπιση της κοινής γνώμης, αλλά κυρίως των θεσμικών και κοινωνικών φορέων της Κρήτης.

Το αίτημα για τη δημιουργία μέσου σταθερής τροχιάς στο νησί είναι πλέον γνωστό, ώριμο και συγκροτημένο, ενώ επιβεβαιώθηκε με σαφήνεια η αναγκαιότητά του και διαμορφώθηκε ένα σαφές διεκδικητικό πλαίσιο για τα επόμενα βήματα.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης αναδείχθηκε με απόλυτη σαφήνεια ότι το μέσο σταθερής τροχιάς στην Κρήτη είναι ΑΝΑΓΚΑΙΟ, είναι ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ και είναι ΕΦΙΚΤΟ.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν οκτώ βουλευτές από τη Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής, τον ΣΥΡΙΖΑ- Προοδευτική Συμμαχία και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, εκπρόσωποι της Περιφέρειας Κρήτης, Αντιπεριφερειάρχες, Περιφερειακοί Σύμβουλοι τόσο της συμπολίτευσης όσο και της αντιπολίτευσης, στελέχη της Περιφέρειας Κρήτης, εκπρόσωποι της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, Δήμαρχοι και Αντιδήμαρχοι από τους Δήμους Ηρακλείου, Ρεθύμνης, Χερσονήσου, Σητείας, Μινώα Πεδιάδας, Μαλεβιζίου, Αρχανών–Αστερουσίων, Ιεράπετρας, Μυλοποτάμου και Οροπεδίου Λασιθίου, εκπρόσωποι της Ένωσης Δημάρχων Κρήτης και τέως Δήμαρχοι,  εκπρόσωποι του Επιμελητηρίου Ηρακλείου, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας- Τμήματος Ανατολικής και Δυτικής Κρήτης, του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Νομού Ηρακλείου, του Συλλόγου Ξενοδόχων Ρεθύμνου, του Συνδέσμου Ξενοδόχων Λασιθίου, του Εμπορικού Συλλόγου Ηρακλείου, του αναπτυξιακού οργανισμού ΔΑΙΔΑΛΟΣ, της Αναπτυξιακής Ηρακλείου, του Πανελλήνιου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης και Κυκλοφοριακής Αγωγής (ΠΣΕΟ), του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΕΣΥΠΡΟΤΑ), της ΑΜΚΕ Akako, εκπρόσωποι του ΔΑΗΚ – Αεροδρομίου Καστελλίου, μελετητές Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, εκπρόσωποι της ομογένειας στον Καναδά και πολίτες.

Η Παγκρήτια Ανοικτή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι θεωρεί το μέσο σταθερής τροχιάς βασική κοινωνική υποδομή και μέσο άσκησης θεμελιωδών δικαιωμάτων των κατοίκων της Κρήτης, καθώς διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση στη μετακίνηση, στην εργασία, στην εκπαίδευση, στην υγεία και στην οικονομική δραστηριότητα με οφέλη για το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία, την οδική ασφάλεια, τη μείωση των καθυστερήσεων και της συμφόρησης και για την τοπική οικονομία. Στόχος είναι η βέλτιστη εξυπηρέτηση των αναγκών του νησιού και η ουσιαστική αναθεώρηση του συγκοινωνιακού τοπίου στην Κρήτη, τόσο σε σχέση με τις υπεραστικές μετακινήσεις προσώπων, όσο και σε σχέση με τη μεταφορά εμπορευμάτων και τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών.

Κατόπιν όλων των ανωτέρω η Παγκρήτια Ανοικτή Επιτροπή για τη Δημιουργία Μέσου Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη διεκδικεί από την Κεντρική Πολιτεία:

  1. Την ένταξη της πρόβλεψης για Μέσο Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών, το οποίο βρίσκεται σε διαδικασία επικαιροποίησης σήμερα.
  2. Την ενσωμάτωση της πρόβλεψης για Μέσο Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη στο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Κρήτης.
  3. Την άμεση εκπόνηση αναγνωριστικής μελέτης χάραξης, η οποία θα διερευνήσει τις εναλλακτικές λύσεις ανάπτυξης ενός σύγχρονου συστήματος μέσου σταθερής τροχιάς στο νησί και θα προσδιορίσει την όδευση του μέσου, συνοδευόμενη από τις απαραίτητες μελέτες σκοπιμότητας καθώς και τη συγκοινωνιακή και λειτουργική μελέτη.

Με εκτίμηση,

Τα Μέλη της Παγκρήτιας Ανοικτής Επιτροπής:

  • Νίκος Ξυλούρης, Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος
  • Ζαχαρίας Δοξαστάκης, Δήμαρχος Χερσονήσου
  • Γιώργος Ζερβάκης, Δήμαρχος Σητείας
  • Αλέξης Καλοκαιρινός, Δήμαρχος Ηρακλείου
  • Βασίλης Κεγκέρογλου, Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας
  • Γιώργης Μαρινάκης, Δήμαρχος Ρεθύμνης & Πρόεδρος ΠΕΔ Κρήτης
  • Γιώργος Ταβερναράκης, Πρόεδρος Δ.Ε. ΤΕΕ/ΤΑΚ
  • Βαγγέλης Καρκανάκης, Πρόεδρος Δ.Σ. Επιμελητηρίου Ηρακλείου
  • Τάσος Βάμβουκας, πρ. Δήμαρχος Χανίων
  • Λευτέρης Μιχελάκης, Γ. Γραμματέας Πανελλήνιου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης και Κυκλοφοριακής Αγωγής
  • Άρης Ζωγράφος, Πρόεδρος Πανελλήνιου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης και Κυκλοφοριακής Αγωγής
  • Μαρία Σίτη, Συγκοινωνιολόγος
  • Γιώργος Νάθενας, Συγκοινωνιολόγος

 

Χανιά: Αιφνίδια απώλεια για τον νομικό κόσμο – Έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης Ποντικάκης

Η νομική κοινότητα των Χανίων και ολόκληρης της Κρήτης θρηνεί από τα ξημερώματα της Δευτέρας την απώλεια του διακεκριμένου δικηγόρου Δημήτρη Ποντικάκη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή αιφνιδίως. Ο θάνατος του επί σειρά ετών προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στον νομικό κλάδο, καθώς ο εκλιπών υπήρξε μια εμβληματική φυσιογνωμία που συνέδεσε το όνομά του με τις σημαντικότερες θεσμικές διεκδικήσεις των τελευταίων δεκαετιών στην περιοχή.

Μια διαδρομή αφιερωμένη στη νομική επιστήμη

Ο Δημήτρης Ποντικάκης γεννήθηκε και δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά στα Χανιά, διαγράφοντας μια πορεία πολλών ετών που χαρακτηρίστηκε από τη συνέπεια και την ενεργό συμμετοχή στα κοινά. Κατά τη διάρκεια της μακράς σταδιοδρομίας του, ανέλαβε σημαντικές υποθέσεις που απασχόλησαν την τοπική κοινωνία, ενώ η επαγγελματική του επάρκεια τον κατέστησε έναν από τους πλέον σεβαστούς λειτουργούς της δικαιοσύνης στη μεγαλόνησο.

Η παρουσία του στον νομικό κόσμο δεν περιορίστηκε στις δικαστικές αίθουσες, αλλά επεκτάθηκε στη συνολική προσπάθεια για την ανάπτυξη και την ομαλή λειτουργία της τοπικής νομικής κοινότητας, παραμένοντας πάντα στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων.

Η θεσμική παρακαταθήκη και η προεδρία του Συλλόγου

Η εμπιστοσύνη των συναδέλφων του προς το πρόσωπό του αποτυπώθηκε στην εκλογή του στη θέση του Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων για τρεις θητείες. Από τη θέση αυτή, ο Δημήτρης Ποντικάκης εργάστηκε συστηματικά για την προάσπιση των επαγγελματικών και θεσμικών δικαιωμάτων του κλάδου, αφήνοντας το στίγμα του στην οργάνωση των δικαστικών υπηρεσιών.

Στο επίκεντρο της δράσης του βρέθηκαν κρίσιμα ζητήματα της δικαιοσύνης, με κορυφαία τη συντονισμένη προσπάθεια για τη διατήρηση του ενιαίου Εφετείου στην Κρήτη με έδρα τα Χανιά. Η θεσμική του συνέχεια παραμένει ζωντανή μέσω του γιου του, Νίκου Ποντικάκη, ο οποίος υπηρετεί σήμερα τον Σύλλογο από τη θέση του Αντιπροέδρου, συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση προσφοράς στον κλάδο.

Το τελευταίο «αντίο» στον Ιερό Ναό Πέτρου και Παύλου

Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε κύμα συγκίνησης, με πλήθος συναδέλφων και πολιτών να εκφράζουν τα συλλυπητήριά τους στην οικογένεια του εκλιπόντος. Η απώλεια του Δημήτρη Ποντικάκη σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για τη δικηγορία στα Χανιά, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά αγώνων για την αναβάθμιση του λειτουργήματος.

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί αύριο, Τρίτη 17 Μαρτίου, στις 15:30 στον Ιερό Ναό Πέτρου και Παύλου στα Χανιά. Η σορός του εκλιπόντος θα βρίσκεται στον ναό από τις 14:30 για τον τελευταίο αποχαιρετισμό από συγγενείς, φίλους και συναδέλφους. Η αιφνίδια αναχώρησή του υπενθυμίζει τη σημασία της προσωπικής αφοσίωσης στο δημόσιο καθήκον, μια αξία που ο Δημήτρης Ποντικάκης υπηρέτησε μέχρι το τέλος της ζωής του.

O Αγώνας της Κρήτης εκφράζει τα θερμά του συλληπητήρια στους οικείους και την οικογένειά του.

Ημερίδα για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την Ενσυναίσθηση στις 20 Μαρτίου στο ΚΑΜ Χανίων

Ημερίδα με θέμα «Τεχνητή Νοημοσύνη και Ενσυναίσθηση: Ηθικά Διλήμματα» διοργανώνει το Κέντρο Ένταξης Μεταναστών του Κέντρου Κοινότητας Δήμου Χανίων, την Παρασκευή 20 Μαρτίου στις 09:00, στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (ΚΑΜ). Η εκδήλωση επιχειρεί να φωτίσει κρίσιμα ζητήματα που αναδύονται από την ταχεία ανάπτυξη των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης και την ολοένα αυξανόμενη παρουσία τους στην καθημερινότητα.

Στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου που παραχωρήθηκε σήμερα, Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026, στην Αίθουσα Τύπου του Δημαρχείου Χανίων, η Αντιδήμαρχος Κοινωνικών Υπηρεσιών Ελένη Ζερβουδάκη και η παιδαγωγός του Κέντρου Ένταξης Μεταναστών Ειρήνη Παντελάκη γνωστοποίησαν τον σκοπό και το περιεχόμενο της ημερίδας. Η εκδήλωση εστιάζει στη σχέση της τεχνητής νοημοσύνης με την ανθρώπινη ενσυναίσθηση, καθώς και στα ηθικά διλήμματα που προκύπτουν από τη χρήση αλγορίθμων σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η εργασία και η δημόσια ζωή.

«Όλοι γνωρίζουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει πλέον στη ζωή μας, το θέμα όμως είναι την τεχνητή νοημοσύνη ο άνθρωπος να τη χρησιμοποιεί ως εργαλείο και στο προσκήνιο να είναι ο άνθρωπος και όχι η τεχνητή νοημοσύνη», τόνισε χαρακτηριστικά κατά την τοποθέτησή της η κα. Ζερβουδάκη, παρατηρώντας ότι τείνουμε η ζωή μας να είναι πλέον ομοιογενής ως προς την έκφραση, τη διατύπωση και τη σκέψη. «Ο άνθρωπος είναι μπροστά και όλα τα υπόλοιπα, που η τεχνολογία μας προσφέρει, είναι τα εργαλεία ως βοηθητικά για τον άνθρωπο», πρόσθεσε η αρμόδια Αντιδήμαρχος, απευθύνοντας κάλεσμα συμμετοχής στην ενδιαφέρουσα ημερίδα.

Από την πλευρά της, η παιδαγωγός του Κέντρου Ένταξης Μεταναστών Ειρήνη Παντελάκη επεσήμανε: «Με αφορμή όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας και την πορεία που έχει πάρει η τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή μας, πήραμε την απόφαση μαζί με την ομάδα που συνεργαζόμαστε, να οργανώσουμε αυτή την ημερίδα. Στόχος μας είναι να αντιμετωπίσουμε τις προκαταλήψεις οι οποίες δημιουργούνται πολλές φορές από τα δεδομένα που δίνει ο άνθρωπος και αναπαράγονται από την τεχνητή νοημοσύνη. Θέλουμε να βάλουμε τον άνθρωπο στο τιμόνι και όχι την τεχνητή νοημοσύνη».

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας, επιστήμονες και ειδικοί από διαφορετικά γνωστικά πεδία θα παρουσιάσουν τις σύγχρονες εξελίξεις στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ θα αναπτυχθεί διάλογος γύρω από τα όρια, τις δυνατότητες και τις ευθύνες που συνοδεύουν τη χρήση αυτών των τεχνολογιών. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να συμβάλει στη δημόσια συζήτηση για την ηθική διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης και να αναδείξει την ανάγκη για έναν ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό στην ανάπτυξη και αξιοποίησή της. Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.

Θρησκεία, εθνικισμός και πόλεμος: Το Al Jazeera για τη βιβλική ρητορική που διαπερνά τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν | Βίντεο

Από το Πεντάγωνο έως τον ισραηλινό στρατό, ο χριστιανικός εθνικισμός και ο θρησκευτικός σιωνισμός αναδιαμορφώνουν τη γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν επανειλημμένα παρουσιαστεί ως κοσμικές δημοκρατίες που αντιμετωπίζουν ένα θεοκρατικό καθεστώς στο Ιράν. Ωστόσο, καθώς η στρατιωτική κλιμάκωση συνεχίζεται, μια διαφορετική εικόνα αναδύεται: Αμερικανοί αξιωματούχοι επικαλούνται βιβλικό καθήκον για την υπεράσπιση του Ισραήλ, στρατιωτικοί διοικητές κάνουν λόγο για θεϊκή αποστολή και Ισραηλινοί ηγέτες επικαλούνται βιβλικές αξιώσεις επί εδαφών. Η σύγκλιση θρησκείας, εθνικισμού και γεωπολιτικής αναδιαμορφώνει την αφήγηση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή με τρόπους που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα. To Al Jazeera αναλύει:

Προσευχές στο Οβάλ Οφίς: Η άκρα δεξιά του ευαγγελισμού στην καρδιά της εξουσίας

Σε πρόσφατες εικόνες από τον Λευκό Οίκο, πάστορες προσεύχονται για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ζητώντας «σοφία από τον ουρανό», προστασία για τις ένοπλες δυνάμεις και καθοδήγηση σε «δύσκολους καιρούς». Η εικόνα δεν είναι πρωτόγνωρη — οι ΗΠΑ έχουν γνωρίσει ευαγγελικούς προέδρους, όπως τον Τζίμι Κάρτερ και τον Τζορτζ Ουόκερ Μπους. Ωστόσο, σύμφωνα με την Μέλανι ΜακΆλιστερ, καθηγήτρια Αμερικανικών Σπουδών και Διεθνών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσιγκτον, αυτό που διαφοροποιεί την παρούσα στιγμή είναι ότι η άκρα δεξιά του αμερικανικού ευαγγελισμού έχει αποκτήσει πρωτοφανή πρόσβαση στον Λευκό Οίκο και στο Κογκρέσο.

Η ΜακΆλιστερ επισημαίνει ότι ο αμερικανικός ευαγγελισμός είναι ένα ευρύ κίνημα που περιλαμβάνει ανθρώπους όλων των φυλών και αντιπροσωπεύει ίσως το 25% του αμερικανικού πληθυσμού. Αυτό που προκαλεί ανησυχία, τονίζει, είναι η ακραία πτέρυγά του — νεοοργανωμένη και ενεργοποιημένη γύρω από κεντρικές προσωπικότητες και θεσμούς — που κινητοποιείται με σκοπό την απόκτηση ολοένα μεγαλύτερης επιρροής στον κοσμικό κόσμο. Και το επιτυγχάνει αυτό με ιδιαίτερη επιτυχία επί προεδρίας Τραμπ.

Το «Μεγάλη Ισραήλ» και τα βιβλικά σύνορα: Από τον Νείλο έως τον Ευφράτη

Ο Αμερικανός πρέσβης στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, σε πρόσφατη συνέντευξή του φάνηκε να συμφωνεί με την ιδέα ότι το Ισραήλ έχει βιβλικό δικαίωμα σε όλη τη γη μεταξύ του Νείλου στην Αίγυπτο και του Ευφράτη στο Ιράκ, δηλώνοντας: «Θα ήταν μια χαρά αν τα έπαιρναν όλα».

Ο ραββίνος και καθηγητής Σύγχρονων Ιουδαϊκών Σπουδών στο Χάρβαρντ, Σαούλ Μάγκιντ, εξηγεί ότι όταν ο Χάκαμπι κάνει λόγο για τα σύνορα από τον Νείλο έως τον Ευφράτη, αναφέρεται στα σύνορα του βασιλείου του Σολομώντα — μια βιβλική αναφορά, όχι μια σύγχρονη πολιτική θέση που υιοθετείται ευρέως στο ισραηλινό πολιτικό φάσμα. Γενικά, σημειώνει ο Μάγκιντ, όταν στο Ισραήλ γίνεται λόγος για τη «Μεγάλη Ισραήλ», αυτό συνήθως σημαίνει την επέκταση του κράτους από τον Ιορδάνη ποταμό έως τη Μεσόγειο Θάλασσα.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Γιαϊρ Λαπίντ, κεντροαριστερός Ισραηλινός πολιτικός και αντίπαλος του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, αναφέρθηκε επίσης πρόσφατα στα «βιβλικά σύνορα» του Ισραήλ. Αυτό καταδεικνύει, σύμφωνα με τον Μάγκιντ, την περίπλοκη σχέση του κοσμικού κράτους του Ισραήλ με τη θρησκευτική παράδοση: από τη μία πλευρά, κράτος-μέλος των Ηνωμένων Εθνών· από την άλλη, φορέας εκπλήρωσης μιας βιβλικής υπόσχεσης που, τουλάχιστον θεωρητικά, θα επέκτεινε τα σύνορα πέρα από τα σημερινά.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ και το όραμα μιας χριστιανικής σταυροφορίας

Η περίπτωση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύμπλευσης πίστης και στρατιωτικής εξουσίας. Ο Χέγκσεθ έχει γράψει το βιβλίο American Crusade (Αμερικανική Σταυροφορία), στο οποίο παρουσιάζει το Ισλάμ ως εχθρό της Δύσης. Φέρει τατουάζ με σταυρό σταυροφόρων στο στήθος του και τη λέξη kafir (άπιστος) στο μπράτσο του. Αναφέρει αποσπάσματα από τη Γραφή σε ενημερώσεις του Πενταγώνου και προσκάλεσε τον Ντάγκλας Ουίλσον, έναν πάστορα που αυτοπροσδιορίζεται ως χριστιανός εθνικιστής.

Η ΜακΆλιστερ επισημαίνει ότι ο Χέγκσεθ δεν εκπροσωπεί απλώς τον χριστιανικό εθνικισμό αλλά ένα παγκόσμιο όραμα, διαμορφωμένο μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, στο οποίο οι χριστιανοί βρίσκονται σε ανταγωνισμό με τους μουσουλμάνους για οπαδούς, έλεγχο και εξουσία — όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά παγκοσμίως.

Ο ισραηλινός στρατός και η ανοδική πορεία του θρησκευτικού εθνικισμού

Η θρησκευτική ρητορική δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Ο Μάγκιντ επισημαίνει ότι ο ισραηλινός στρατός χρησιμοποιεί ολοένα περισσότερο θρησκευτικά σύμβολα και διακριτικά. Ο στρατός έχει γίνει κατά κύριο λόγο στρατός θρησκευόμενων εθνικιστών Εβραίων, ιδιαίτερα στο σώμα των αξιωματικών, μετατρεπόμενος σε μια δύναμη με εθνικιστικό και μεσσιανικό χαρακτήρα.

Αυτό έχει πρακτικές συνέπειες: σύμφωνα με τον Μάγκιντ, είναι ο λόγος που έποικοι στη Δυτική Όχθη ασκούν βία κατά Παλαιστινίων χωρίς ο στρατός να επεμβαίνει. Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από τον ίδιο ως «πολύ ανησυχητική εξέλιξη» και «εκρηκτική κατάσταση». Το Ισραήλ, αν και παραμένει τυπικά κοσμικό κράτος, αποκτά ολοένα περισσότερο τον χαρακτήρα θρησκευτικού εθνικιστικού κράτους στο ήθος του.

Το «τρίγωνο» των θρησκευτικών εθνικισμών: Χριστιανισμός, ιουδαϊσμός, Ισλάμ

Ο Μάγκιντ περιγράφει μια νέα γεωπολιτική δυναμική που θυμίζει μεσαιωνικές αντιπαλότητες, αλλά με σύγχρονο περιεχόμενο. Στον Μεσαίωνα, υπήρχε η αντιπαράθεση της Χριστιανοσύνης με το Ισλάμ. Τώρα, οι Εβραίοι έχουν εισέλθει σε αυτήν την εξίσωση ως νέος πόλος ισχύος, γινόμενοι κατά κάποιον τρόπο προέκταση του χριστιανικού εθνικιστικού οράματος. Αυτό το «τρίγωνο» — με τον Χέγκσεθ, τον Χάκαμπι και την ισραηλινή θρησκευτική δεξιά — προκαλεί αντιδράσεις στον μουσουλμανικό κόσμο, δεδομένου ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε μια περιοχή με κυρίαρχο μουσουλμανικό πληθυσμό.

Προσωπικές διαδρομές: Όταν η πίστη συγκρούεται με την πραγματικότητα

Οι δύο ακαδημαϊκοί μοιράστηκαν και τις προσωπικές τους εμπειρίες με τον θρησκευτικό εθνικισμό. Η ΜακΆλιστερ, που μεγάλωσε ως ευαγγελική Νότια Βαπτίστρια στις ΗΠΑ, διευκρίνισε ότι δεν ήταν εθνικίστρια, καθώς ο χριστιανικός εθνικισμός δεν είχε την ίδια έλξη στα νεανικά της χρόνια. Αυτό που την οδήγησε μακριά ήταν ο περιοριστικός τρόπος με τον οποίο περιγραφόταν η ηθική, το σωστό και το λάθος — μια νοοτροπία που δεν αφήνει περιθώρια για πολιτική σκέψη ή αμφισβήτηση. Η επιθυμία της να συμβάλει στον κόσμο ήταν αυτό που τελικά την απομάκρυνε.

Ο Μάγκιντ, που εισήλθε στον υπερορθόδοξο ιουδαϊσμό στα 20 του και υπηρέτησε στον ισραηλινό στρατό, περιέγραψε τη δική του ρήξη. Αρχικά ελκύστηκε από ένα ρομαντικό όραμα του σιωνισμού και την ιδέα της επιστροφής στην Αγία Γη. Η στιγμή-καμπή ήρθε όταν υπηρέτησε κατά την πρώτη ιντιφάντα στη Δυτική Όχθη και είδε από πρώτο χέρι τι σημαίνει να κυριαρχείς στη ζωή άλλων ανθρώπων. Είδε το μίσος στα μάτια των παιδιών και, όπως είπε, εκείνα είχαν κάθε λόγο να τον μισούν, γιατί κυριαρχούσε στη ζωή τους. Αυτή ήταν η αρχή του ρήγματος μεταξύ του ρομαντικού οράματος της επιστροφής στην Αγία Γη και της αναγνώρισης ότι υπάρχει ένας άλλος λαός που ζει εκεί εδώ και πολύ καιρό και αξίζει τα ίδια δικαιώματα αυτοδιάθεσης. Όπως το έθεσε ο ίδιος, θεώρησε προβληματικό το γεγονός ότι η δική του αυτοδιάθεση προϋπέθετε την άρνηση αυτοδιάθεσης ενός άλλου λαού.

Τι διακυβεύεται όταν το ιερό συναντά τη γεωπολιτική

Η επανεμφάνιση της θρησκευτικής ρητορικής στον πόλεμο μεταξύ των ΗΠΑ-Ισραήλ και του Ιράν δεν είναι απλώς συμβολική. Διαμορφώνει πολιτικές, νομιμοποιεί εδαφικές αξιώσεις και τροφοδοτεί μια αφήγηση που καθιστά τον διάλογο δυσκολότερο. Όταν πολιτικές αποφάσεις πλαισιώνονται ως θεϊκές εντολές, το περιθώριο για διαπραγμάτευση και συμβιβασμό συρρικνώνεται. Και όταν θρησκευτικοί εθνικισμοί σε διαφορετικές πλευρές ενισχύουν ο ένας τον άλλον, οι συνέπειες για τους λαούς που βρίσκονται στο μέσο μπορεί να είναι βαθιά και διαρκείς.

Πηγή: Al JazeeraUpFront με τη Redi Tlhabi. Συνομιλητές: Melani McAlister (Πανεπιστήμιο George Washington), Shaul Magid (Χάρβαρντ).

 

Βατερλώ: Έμεινε μόνος ο Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ – «Όχι» και από τον Στάρμερ για την αποστολή πολεμικών πλοίων

Ο Κιρ Στάρμερ αρνήθηκε τελικά να στείλει πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή για να προστατέψει τα τάνκερ στα Στενά του Ορμούζ.

Αν και μέχρι χθες η Βρετανία ήταν η μόνη που έδειχνε θετική στις εκκλήσεις (που σήμερα έγιναν απειλές) του Τραμπ για αποστολή βοήθειας από άλλες χώρες, τελικά ο πρωθυπουργός στη μεταξύ τους συνομιλία αρνήθηκε στον Αμερικανό πρόεδρο την αποστολή πολεμικών πλοίων.

Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν τηλεφωνικά και, παρά το γεγονός ότι συμφώνησαν «στη σημασία της επαναλειτουργίας του στενού για να τερματιστεί η διαταραχή της παγκόσμιας ναυτιλίας, η οποία αυξάνει το κόστος παγκοσμίως», δεν έχουν κοινή προσέγγιση για τους τρόπους με τους οποίους θα αποκατασταθεί η τάξη στην περιοχή.

Ωστόσο, η βρετανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να προσφέρει drones ανίχνευσης ναρκών και αναχαίτισης πυραύλων στο πλαίσιο της διεθνούς προσπάθειας για την απελευθέρωση της ναυτιλίας στη διαδρομή.

Όλοι αντίθετοι

Ο Τραμπ βλέποντας πως οι Σύμμαχοι αρνούνται να ανταποκριθούν στο κάλεσμά του, έφτασε στο σημείο να θέσει ζήτημα… ΝΑΤΟ, ωστόσο δεν κατάφερε τίποτα. Από την πρώτη στιγμή Γαλλία και Γερμανία (και κατ΄επέκταση όλη η ΕΕ) απάντησαν αρνητικά, ενώ «όχι» είπε και η Ιαπωνία, αλλά και η Αυστραλία σήμερα.

Από την πρώτη ημέρα έχει απορρίψει αυτό το ενδεχόμενο και η Νότια Κορέα.

Το Lyme Bay κατευθύνεται προς την Κύπρο 

Εν το μεταξύ το βοηθητικό πλοίο του Βασιλικού Πολεμικού Ναυτικού Lyme Bay απέπλευσε από το Γιβραλτάρ με προορισμό την Κύπρο. Είναι το δεύτερο πλοίο που στέλνει το Ηνωμένο Βασίλειο στην περιοχή μετά το αντιτορπιλικό Dragon, το οποίο αναμένεται να φτάσει τις επόμενες μέρες. Το Lyme Bay θα μπορούσε να ηγηθεί μιας επιχείρησης απομάκρυνσης πολιτών, σημειώνουν βρετανικά δημοσιεύματα. Παράλληλα διευκρινίζουν πως η κίνηση αυτή έγινε καθώς τα ισραηλινά τανκς προχωρούσαν βαθύτερα στο εσωτερικό του Λιβάνου και στην περιοχή βρίσκονται εγκλωβισμένοι χιλιάδες βρετανοί πολίτες.

Συνέντευξη τύπου του Βρετανού πρωθυπουργού

Στις 12:30 (ώρα Ελλάδας) ο Βρετανός πρωθυπουργός θα δώσει συνέντευξη Τύπου για να συζητήσει τα σχέδια της κυβέρνησης να στηρίξει τους ανθρώπους που έχουν πληγεί από τις αυξήσεις τιμών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στο Ιράν. Ο Στάρμερ αναμένεται να δεσμεύσει 50 εκατομμύρια λίρες για να στηρίξει τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο δεν καλύπτεται από το ανώτατο όριο τιμών ενέργειας και του οποίου οι τιμές έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, σημειώνουν βρετανικά δημοσιεύματα.

Δήμος Χανίων: Προειδοποίηση για κοπή κλαδιών που εμποδίζουν την κυκλοφορία

Άμεση προειδοποίηση προς ιδιοκτήτες ακινήτων στα Χανιά απευθύνει ο Δήμος Χανίων, ζητώντας την κοπή κλαδιών και δέντρων που εξέχουν από ιδιωτικά οικόπεδα και κτήματα και παρεμποδίζουν την κυκλοφορία οχημάτων και πεζών.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Υπηρεσίας Καθαριότητας, Περιβάλλοντος και Πρασίνου του Δήμου Χανίων, οι ιδιοκτήτες, νομείς ή κάτοχοι ακινήτων καλούνται να προβούν άμεσα στην κοπή κλαδιών, θάμνων και δένδρων που λόγω μεγέθους ή κατάστασης εξέχουν από τις παρόδιες ιδιοκτησίες τους κατά μήκος του δημοτικού οδικού δικτύου.

Η ανακοίνωση επισημαίνει ότι τα εξέχοντα κλαδιά εμποδίζουν την ελεύθερη κίνηση οχημάτων επί των οδών, την ασφαλή κυκλοφορία των πεζών όπου υπάρχουν πεζοδρόμια, καθώς και τη διέλευση ειδικών οχημάτων όπως πυροσβεστικών.

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των ιδιοκτητών, ο Δήμος Χανίων προειδοποιεί ότι θα προχωρήσει αυτεπάγγελτα στις απαιτούμενες εργασίες κοπής, χωρίς άλλη ειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση για τυχόν βλάβες. Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν μετά την πάροδο εύλογης προθεσμίας από τη δημοσίευση της ανακοίνωσης, βάσει των διατάξεων του άρθρου 209 του Ποινικού Κώδικα.

Επιπλέον, ο Δήμος διευκρινίζει ότι η δαπάνη κοπής και απομάκρυνσης των κλαδιών δύναται να καταλογιστεί σε βάρος των ιδιοκτητών που δεν συμμορφώνονται με την υποχρέωσή τους.

Η ανακοίνωση υπενθυμίζει στους πολίτες ότι η παρεμπόδιση της κυκλοφορίας οχημάτων από δέντρα εντός ιδιόκτητων οικοπέδων, των οποίων τα κλαδιά εισέρχονται στο εύρος των δρόμων και διαταράσσουν την ασφάλεια των συγκοινωνιών, αποτελεί ποινικό αδίκημα. Σύμφωνα με το άρθρο 290 του Ποινικού Κώδικα περί «Διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών», το αδίκημα τιμωρείται ακόμα και όταν τελείται από αμέλεια.

Τιμητική εκδήλωση για τη Ζαχαρένια Σημανδηράκη στα Χανιά

Την Τετάρτη 18 Μαρτίου 2026 στις 18:00 θα πραγματοποιηθεί τιμητική εκδήλωση για τη Ζαχαρένια Σημανδηράκη με τίτλο «Ζαχαρένια Σημανδηράκη: μια ζωή προσφοράς», στο χώρο του «Κήπος Cafe» στα Χανιά.

Η εκδήλωση διοργανώνεται από την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, όπως ανακοίνωσε το Γραφείο Τύπου & Δημοσίων/Διεθνών Σχέσεων της υπηρεσίας.

 

Κλείνουν το ένα μετά το άλλο τα μικρομάγαζα της γειτονιάς

Παραδοσιακά καταστήματα, «σύμβολα» της ελληνικής γειτονιάς και αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των καταναλωτών για πολλές δεκαετίες, κατεβάζουν ρολά, ενώ εκείνα που έχουν απομείνει εκπέμπουν SOS για τη βιωσιμότητά τους.

Τα μισά περίπτερα έχουν εξαφανιστεί από τον χάρτη τα τελευταία 13 χρόνια, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας NielsenIQ. Ταυτόχρονα, οι πωλήσεις του λεγόμενου «παραδοσιακού» καναλιού της αγοράς των ταχυκίνητων αγαθών (convenience stores και περίπτερα μαζί), σε αντίθεση με τα υπόλοιπα καταστήματα του κλάδου, συρρικνώνονται. Η πτώση το 2025 έφτασε το 2,7%, ενώ μόνο στα περίπτερα ανήλθε στο 5,5%.

Τη θέση τους στο «καλάθι» των καταναλωτών έχουν πάρει κυρίως τα σούπερ μάρκετ «γειτονιάς» που αναπτύσσονται ραγδαία τα τελευταία χρόνια.

Από τα 11.000 περίπτερα σε όλη την Ελλάδα το 2010, σήμερα υπολογίζεται πως έχουν μείνει περίπου 4.500-4.700, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μισθωτών Περιπτέρων, Θεόδωρο Μάλλιο. Στο διάστημα αυτό, ο κλάδος κλήθηκε να αντιμετωπίσει αρχικά την περίοδο της δεκαετούς οικονομικής κρίσης, στη συνέχεια το πλήγμα από τον περιορισμό των μετακινήσεων λόγω Covid-19 και αργότερα τον ανταγωνισμό από τα μικρά καταστήματα γειτονιάς. Η προσωπική, καθημερινή σχέση που αναπτύσσουν οι ιδιοκτήτες περιπτέρων με τους καταναλωτές δεν είναι πλέον αρκετή για να «κρατήσει» τους πελάτες.

Ζοφερή είναι η εικόνα και σε άλλον έναν κλάδο, διαχρονικά ταυτισμένο με τις καθημερινές αγορές των καταναλωτών σε επίπεδο γειτονιάς. Οι φούρνοι και τα ζαχαροπλαστεία που βρίσκονται αντιμέτωπα μεταξύ άλλων, με το αυξημένο κόστος ενέργειας, τις διαρκείς ανατιμήσεις των πρώτων υλών αλλά και την έλλειψη ενδιαφέροντος από τη νέα γενιά να μάθει την «τέχνη».

Τα κλειστά καταστήματα και τα δεκάδες ενοικιαστήρια στις γειτονιές σε ολόκληρη τη χώρα επιβεβαιώνουν τα στοιχεία της Ενωσης Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής: μόνο τους τελευταίους 30 μήνες, περισσότερα από 3.000 αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία και πρατήρια του κλάδου στην Ελλάδα έχουν βάλει λουκέτο.

Από την πλευρά της, η Συντεχνία Αρτοποιών Αθηνών, Προαστίων και Περιχώρων, έκανε λόγο για περισσότερα από 1.500 λουκέτα σε αρτοποιεία λόγω ενεργειακού κόστους. «Οσες επιχειρήσεις συνεχίζουν να λειτουργούν, το κάνουν με εξαντλητικά ωράρια προσωπικής εργασίας και με ελάχιστο ή μηδενικό περιθώριο κέρδους», σημειώνει σε πρόσφατο υπόμνημά της.

Οταν, μάλιστα, ο επικεφαλής μίας από τις μεγαλύτερες αλυσίδες στην Ελλάδα, ο Παναγιώτης Μονεμβασιώτης της εταιρείας «Βενέτη», περιγράφει την εικόνα στον κλάδο λέγοντας ότι «σε πέντε χρόνια δεν θα υπάρχουμε», αποκαλύπτεται το πραγματικό μέγεθος της κρίσης, αντίστοιχα, για τις μικρότερες και σαφώς πιο ευάλωτες επιχειρήσεις.

efsyn.gr

«Πρεμιέρα» για τις φορολογικές δηλώσεις – Ποιοι κωδικοί μειώνουν το φόρο

Τους κωδικούς του εντύπου Ε1 της φορολογικής δήλωσης που αφορούν εισοδήματα, δαπάνες, τεκμήρια, ανείσπρακτα ενοίκια, προστατευόμενα τέκνα, φοιτητές, φιλοξενούμενους, ασφαλιστικές εισφορές και δωρεές, θα πρέπει να ελέγξουν διεξοδικά από σήμερα- ημέρα έναρξης της διαδικασίας υποβολής των φορολογικών δηλώσεων- μισθωτοί, συνταξιούχοι, επαγγελματίες και αγρότες, για να περιορίσουν το τελικό ποσό του φόρου που θα προκύψει από την εκκαθάριση ή να αποφύγουν πρόσθετες επιβαρύνσεις.

Πριν προχωρήσουν στην οριστική υποβολή της δήλωσης, θα πρέπει να γνωρίζουν τους κρίσιμους κωδικούς που μειώνουν τον λογαριασμό της Εφορίας.

Προσοχή λοιπόν στα εξής:

Τεκμήρια διαβίωσης: Μειωμένα κατά 30% θα είναι τα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες, αυτοκίνητα και σκάφη αναψυχής με αποτέλεσμα να περιορίζεται ή να εξουδετερώνεται ο φόρος για 480.000 φορολογούμενους. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η κατάργηση του ελάχιστου τεκμηρίου των 3.000 ευρώ για τα ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα που έχουν δικό τους εισόδημα.

Εξαρτώμενα τέκνα: Οι μισθωτοί θα πρέπει να αναγράψουν στον πίνακα 8 τον αριθμό και τα στοιχεία των εξαρτώμενων τέκνων όπως όνομα, επώνυμο, έτος γέννησης, η σχολή ή σχολείο, ΑΦΜ, ΑΔΤ στις περιπτώσεις που έχουν εκδοθεί και ΑΜΚΑ προκειμένου να κερδίσουν την έκπτωση φόρου. Διευκρινίζεται ότι τα τέκνα θεωρούνται «εξαρτώμενα» εφόσον το ετήσιο πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημά τους δεν υπερέβη εντός του 2025 τα 3.000 ευρώ ή τα 6.000 ευρώ αν παρουσιάζουν αναπηρία 67% και άνω.

Τεκμαρτές δαπάνες ελεύθερων επαγγελματιών: Οι κωδικοί 045–046 ενεργοποιούνται για νέες μητέρες που ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα, οι οποίες εξαιρούνται από τα τεκμήρια για το έτος γέννησης του παιδιού τους και για τα δύο επόμενα έτη. Επίσης μειώνονται κατά 50% τα ποσά του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για αυτοαπασχολούμενους που έχουν έδρα και κύρια κατοικία σε οικισμούς 501–1.500 κατοίκων ή σε οικισμούς 501–1.700 κατοίκων σε παραμεθόριες περιοχές της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Θράκης. Μείωση 50% ισχύει και για αυτοαπασχολούμενους που εκμεταλλεύονται σχολικά κυλικεία.

Ηλεκτρονικές δαπάνες: Οι κωδικοί 049-050 με τα ποσά των αγορών για αγαθά και τη πληρωμή υπηρεσιών είναι προσυμπληρωμένοι από την ΑΑΔΕ με βάση στοιχεία που έχουν αποστείλει οι τράπεζες αλλά δεν είναι κλειδωμένοι, πράγμα που σημαίνει ότι  οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να προσθέσουν δαπάνες σε περίπτωση που η αξία τους δεν καλύπτει το όριο του 30% του φορολογητέου εισοδήματος υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν τα αναγκαία παραστατικά που να αποδεικνύουν τις έξτρα δαπάνες. Επισημαίνεται ότι οι δαπάνες για γιατρούς μετρούν διπλά για τη κάλυψη του ορίου και τα σχετικά ποσά  αναγράφονται διακριτά σε ειδικό πίνακα. Αν δεν καλύπτεται το όριο του 30% θα χρεωθούν με πέναλτι 22% επί του ελλείμματος των αποδείξεων. Κανένα κίνδυνο δεν διατρέχουν καθώς απαλλάσσονται από την υποχρέωση πραγματοποίησης δαπανών με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής οι ακόλουθες κατηγορίες: όσοι έχουν συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας τους, άτομα με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω, φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής που υποχρεούνται σε υποβολή δήλωσης στην Ελλάδα, δημόσιοι λειτουργοί και δημόσιοι υπάλληλοι που υπηρετούν στην αλλοδαπή, φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας που διαβιούν ή εργάζονται στην αλλοδαπή, ανήλικοι που υποχρεούνται σε υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, υπηρετούντες την υποχρεωτική στρατιωτική τους θητεία, φορολογούμενοι που κατοικούν μόνιμα σε χωριά με πληθυσμό έως 500 κατοίκους και σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων εκτός αν πρόκειται για τουριστικούς τόπους, δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, φορολογούμενοι που βρίσκονται σε κατάσταση μακροχρόνιας νοσηλείας πέραν των 6 μηνών, όσοι διαμένουν σε οίκο ευγηρίας και σε ψυχιατρικό κατάστημα,  φυλακισμένοι κ.α.

Για την απαλλαγή από τις ηλεκτρονικές δαπάνες οι παραπάνω φορολογούμενοι θα πρέπει να συμπληρώσουν τους κωδικούς 023-024

Ηλεκτρονικές αποδείξεις (e-αποδείξεις) από 20 επαγγέλματα: Μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις δηλώνονται οι δαπάνες με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής για ηλεκτρολόγους, υδραυλικούς, κομμωτήρια, γυμναστήρια κ.α για τις οποίες από το φορολογητέο εισόδημα αφαιρείται αναλογικά ποσό ίσο με το 30% των δαπανών. Όμως το αφαιρούμενο ποσό εισοδήματος δεν μπορεί να υπερβαίνει το συνολικό πραγματικό εισόδημα με ανώτατο ύψος τα 5.000 ευρώ ετησίως. Οι συγκεκριμένες δαπάνες αναγράφονται διακριτά σε σχετικό πίνακα και αφορούν αποκλειστικά τον φορολογούμενο καθώς το τυχόν πλεονάζον ποσό δεν μπορεί χρησιμοποιηθεί από τον άλλο σύζυγο ή μέλος συμφώνου συμβίωσης

Αναβάθμιση κτιρίων: Στους κωδικούς 627-628 αναγράφεται το συνολικό ποσό των δαπανών για αγαθά  υπηρεσίες που προορίζονται για την ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων. Οι δαπάνες μειώνουν ισόποσα κατανεμημένες σε περίοδο πέντε ετών, τον φόρο εισοδήματος των φυσικών προσώπων, μέχρι του αναλογούντος για κάθε φορολογικό έτος φόρου με ανώτατο συνολικά όριο δαπάνης τις 16.000 ευρώ και εφόσον έχουν εξοφληθεί με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής ή μέσω παρόχου υπηρεσιών πληρωμών.

Ασφαλιστικές εισφορές: Από το φορολογητέο εισόδημα αφαιρούνται οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλονται από τον ίδιο το φορολογούμενο και δηλώνονται στους κωδικούς 351-352 (εξαγορά χρόνου ασφάλισης, ποσά υπέρ ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης κ.α.)

Φιλοδωρήματα: Τα φιλοδωρήματα έως του ποσού των 300 ευρώ μηνιαίως που λαμβάνουν μισθωτοί προαιρετικά από πελάτες της επιχείρησης και αναγράφονται στους κωδικούς 689-690 ή 691-692 ανάλογα με το εάν υπάρχει ηλεκτρονική πληροφόρηση απαλλάσσονται από το φόρο εισοδήματος.

Άτομα με ειδικές ανάγκες: Όσοι έχουν αναπηρία 67% και άνω θα πρέπει να συμπληρώσουν τους κωδικούς 001-002, 005-006 και 009-010 προκειμένου να κερδίσουν αυτόματη μείωση του φόρου εισοδήματος κατά 200 ευρώ.

Δωρεές προς το Δημόσιο και κοινωφελή ιδρύματα: Στους κωδικούς 059-060 δηλώνονται οι χρηματικές  δωρεές προς το Δημόσιο, προς φορείς του Δημοσίου, προς ιερούς ναούς, ιερές μονές, νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου και λοιπούς μη δημοσίους φορείς που λειτουργούν για κοινωφελείς σκοπούς, εφόσον υπερβαίνουν στη διάρκεια του προηγούμενου έτους τα 100 ευρώ. Ο φόρος εισοδήματος μειώνεται κατά το 10% του ποσού των δωρεών αλλά η έκπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει το 5% του φορολογητέου εισοδήματος. Τα ποσά για δωρεές προς κοινωφελή ιδρύματα συμπληρώνονται στους κωδικούς 063-064 και μειώνουν κατά 40% του ύψους τους το φόρο αλλά δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 40% του φορολογητέου εισοδήματος του δωρητή

Φοιτητές: Η φοιτητική κατοικία των τέκνων που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο μόνιμης διαμονής δηλώνεται ως δευτερεύουσα από τον γονέα ο οποίος βαρύνεται με το τεκμήριο ακόμη και στην περίπτωση που το μισθωτήριο συντάσσεται στο όνομα του τέκνου.

Φιλοξενούμενοι: Για να απαλλαγούν από το τεκμήριο κατοικίας οι φιλοξενούμενοι που δεν είναι εξαρτώμενα μέλη της οικογένειας αλλά έχουν υποχρέωση υποβολής φορολογικής δήλωσης θα πρέπει να δηλώσουν τον ΑΦΜ του φορολογούμενου που τους φιλοξενεί ο οποίος με τη σειρά του θα πρέπει να συμπληρώσει τους κωδικούς 007-008 με τον ΑΦΜ των φιλοξενούμενων, τους μήνες φιλοξενίας και τα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας. Για τα τέκνα που φιλοξενούνται στην κατοικία των γονέων το τεκμήριο επιβαρύνει τους γονείς

Ανείσπρακτα ενοίκια: Οι φορολογούμενοι, για να μη φορολογηθούν με συντελεστές 15% – 45% για εισοδήματα από ενοίκια που δεν εισέπραξαν το 2025, θα πρέπει, μέχρι την προθεσμία υποβολής της δήλωσης, να έχουν εκδώσει διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή να έχει ασκηθεί (κατατεθεί και κοινοποιηθεί) εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων.

Οι προσυμπληρωμένες δηλώσεις  

Περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο φορολογούμενοι -από το σύνολο των περίπου 7 εκατομμυρίων- θα βρουν τις δηλώσεις τους προσυμπληρωμένες και προεκκαθαρισμένες και απομένει να ελέγξουν όλους τους κρίσιμους κωδικούς πριν την οριστική τους υποβολή. Σε διαφορετική περίπτωση οι δηλώσεις δύναται να αφεθούν για αυτόματη υποβολή και εκκαθάριση αμέσως μετά το Πάσχα, από την φορολογική αρχή.

Οι υπόχρεοι έχουν περιθώριο να υποβάλλουν τη δήλωσή τους έως και τις 15 Ιουλίου, ενώ η πληρωμή του πρόσθετου φόρου για όσους λάβουν χρεωστικά εκκαθαριστικά θα γίνει σε 8 μηνιαίες δόσεις αρχής γενομένης από το τέλος του ίδιου μήνα.

Σε περίπτωση εφάπαξ εξόφλησης προβλέπεται έκπτωση από 2% έως 4%, ανάλογα με τον χρόνο υποβολής της δήλωσης. Ειδικότερα, για δηλώσεις που θα υποβληθούν έως τις 30 Απριλίου η έκπτωση ανέρχεται σε 4%, για δηλώσεις έως τις 15 Ιουνίου σε 3% και για δηλώσεις έως τις 15 Ιουλίου σε 2%.