Το τελικό προσχέδιο της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν έχει επιτευχθεί με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, η οποία αναμένεται να ανακοινωθεί εντός των επόμενων ωρών, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Όπως μεταδίδουν, η συμφωνία θα περιλαμβάνει άμεση και συνολική κατάπαυση του πυρός, δεσμεύσεις και από τις δύο πλευρές να αποφύγουν τη στοχοποίηση υποδομών και εγγυήσεις για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ στο πλαίσιο ενός κοινού μηχανισμού παρακολούθησης.
Πιο αναλυτικά, το τηλεοπτικό δίκτυο Al-Arabiya ισχυρίζεται: Επιτεύχθηκε το τελικό προσχέδιο της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί εντός των επόμενων ωρών.
🔷 1. Αυτό το προσχέδιο περιλαμβάνει άμεση και συνολική κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα.
🔷 2. Τα Μέρη δεσμεύονται αμοιβαία να απέχουν από τη στοχοποίηση υποδομών.
🔷 3. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ είναι εγγυημένη υπό έναν κοινό μηχανισμό παρακολούθησης.
🔷 4. Οι κυρώσεις θα αρθούν σταδιακά με αντάλλαγμα τη συμμόρφωση του Ιράν με τους όρους της συμφωνίας.
🔷 5. Οι διαπραγματεύσεις για τα εκκρεμή ζητήματα θα ξεκινήσουν εντός κατ’ ανώτατο όριο επτά ημερών.
Με δραματικό επίλογο ολοκληρώθηκαν οι έρευνες για τον εντοπισμό του 33χρονου γιατρού Αλέξη Τσικόπουλου, καθώς το απόγευμα της Πέμπτης εντοπίστηκε και ταυτοποιήθηκε η σορός του στην περιοχή Τζιτζιφές Αποκορώνου, στα Χανιά.
Η κινητοποίηση των αστυνομικών αρχών και των ιατροδικαστικών υπηρεσιών υπήρξε άμεση μετά την ειδοποίηση από πολίτη, βάζοντας τέλος στην αγωνιώδη αναζήτηση των τελευταίων ημερών.
Σύμφωνα με τις πρώτες επίσημες δηλώσεις της Ελληνικής Αστυνομίας, οι οποίες βασίζονται στα ευρήματα του σημείου και την επιτόπια εξέταση, έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο εγκληματικής ενέργειας, ενώ αναμένεται η έκδοση αναλυτικού δελτίου Τύπου για τον πλήρη προσδιορισμό των συνθηκών της απώλειας του άτυχου νέου.
Το χρονικό του εντοπισμού στον Τζιτζιφέ Αποκορώνου
Η σορός του νεαρού επιστήμονα εντοπίστηκε σε σημείο της επαρχιακής περιοχής του Αποκόρωνα που καλυπτόταν από πυκνή βλάστηση. Όπως διευκρινίστηκε από την Αστυνομική Διεύθυνση Χανίων, η ανακάλυψη έγινε από έναν πολίτη που κινούταν στην περιοχή, ο οποίος αντιλήφθηκε το σώμα του άτυχου άνδρα και ειδοποίησε αμέσως το κέντρο της άμεσης δράσης.
Ο Αστυνομικός Διευθυντής Χανίων, Κανέλλος Νικολάου, περιγράφοντας τις πρώτες στιγμές της επιχείρησης και τον τρόπο με τον οποίο οι αρχές προσέγγισαν το σημείο, ανέφερε:
«Ένας περαστικός είδε τη σορό και μας ειδοποίησε. Εμείς ήρθαμε αμέσως —και το τοπικό τμήμα και εγώ με την ομάδα μου— και είδαμε ότι τα χαρακτηριστικά της εξαφάνισης ταιριάζουν, καθώς και ο ρουχισμός του και κάποια άλλα στοιχεία που βρέθηκαν».
Αναφορικά με τη γεωγραφική θέση και αν αυτή σχετιζόταν με κάποιο θρησκευτικό κτίσμα της περιοχής, ο κ. Νικολάου ξεκαθάρισε ότι η σορός βρισκόταν «στον εξωτερικό χώρο, όχι, καμία σχέση με το εκκλησάκι».
Η δυσκολία στον πρότερο εντοπισμό του 33χρονου γιατρού αποδίδεται κυρίως στη φυσική κάλυψη του εδάφους, η οποία εμπόδιζε την ορατότητα από τους παρακείμενους δρόμους. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση για το αν το σημείο ήταν εύκολα ορατό, ο Αστυνομικός Διευθυντής σημείωσε:
«είχε θαμνώδη βλάστηση και πολλά κλαδιά από δέντρα από πάνω, οπότε δεν μπορούσε να εντοπιστεί εύκολα».
Η ιατροδικαστική εξέταση και η διαδικασία της ταυτοποίησης
Αμέσως μετά την αρχική ανακάλυψη, η περιοχή αποκλείστηκε από ισχυρές δυνάμεις του τοπικού αστυνομικού τμήματος, ενώ στο σημείο έσπευσαν στελέχη της ερευνητικής ομάδας της Διεύθυνσης Χανίων μαζί με τον αρμόδιο ιατροδικαστή προκειμένου να διενεργήσουν την απαραίτητη αυτοψία χώρου.
Αν και από τα πρώτα λεπτά υπήρχε ισχυρή ένδειξη αντιστοιχίας λόγω των ενδυμάτων και των σωματικών χαρακτηριστικών, η οριστική επιβεβαίωση δόθηκε μετά την ολοκλήρωση της επιτόπιας επιστημονικής έρευνας.
«Μετά από έρευνα που κάναμε μαζί με τον ιατροδικαστή, ταυτοποιήθηκε ότι η σορός ανήκει στον εξαφανισθέντα νεαρό γιατρό», δήλωσε κατηγορηματικά ο κ. Νικολάου, σφραγίζοντας το αποτέλεσμα των αναζητήσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα που απασχόλησε τις αρχές αφορούσε την πιθανότητα ύπαρξης δόλου ή εμπλοκής τρίτου προσώπου στον θάνατο του γιατρού. Η τοποθέτηση του Αστυνομικού Διευθυντή Χανίων υπήρξε απολύτως σαφής, αποκλείοντας το σενάριο της βίαιης αφαίρεσης ζωής:
«Όχι, καμία σχέση. Θα ακολουθήσει δελτίο Τύπου της Αστυνομίας, οπότε εκεί θα μάθετε ακριβώς τις συνθήκες».
Η επίσημη γραπτή ανακοίνωση που θα εκδοθεί από την Αστυνομία τις επόμενες ώρες θα αποτελέσει το τελικό θεσμικό έγγραφο που θα αποσαφηνίσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γράφτηκε ο επίλογος της υπόθεσης, προσφέροντας τις αναγκαίες απαντήσεις στην οικογένεια και στους οικείους του.
Την επίσημη παρουσίαση του κόμματός της πραγματοποίησε η Μαρία Καρυστιανού, σε εκδήλωση στον κινηματογράφο «Ολύμπιον» της Θεσσαλονίκης. Από το βήμα ανακοίνωσε τον νέο πολιτικό φορέα που θα φέρει τον τίτλο «Ελπίδα για Δημοκρατία»κι έχει ως σύμβολο ένα περιστέρι κι ένα κλαδί ελιάς.
Στο σημείο αλλά και στην πλατεία Αριστοτέλους, όπου είχε στηθεί γιγαντοοθόνη, βρέθηκε αρκετός κόσμος, με υποστηρικτές να έχουν ταξιδέψει από αρκετές περιοχές της χώρας για να δηλώσουν το «παρών» στο ξεκίνημα του νέου κινήματος. Η Μαρία Καρυστιανού εισήλθε στον χώρο, ενώ εν μέσω χειροκροτημάτων προχώρησε στις πρώτες της δηλώσεις, κάνοντας λόγο για μια «νέα Ελλάδα». Kόσμος που είχε συγκεντρωθεί από νωρίς της φώναζε «Μαρία όρμα τους» και «για τα παιδιά μας!».
«Σήμερα γεννιέται η Ελπίδα για τη Δημοκρατία. Σήμερα γεννιέται η απαίτηση της κοινωνίας να μην επιτρέψει τον ευτελισμό της χώρας μας. Το υγιές κομμάτι της Ελλάδας έχει αφυπνιστεί και ενωθεί», είπε η κ. Καρυστιανού και παρουσίασε τα βασικά σημεία της Ιδρυτικής Διακήρυξης, μεταξύ των οποίων είναι τα εξής:
Να βιώσουν οι πολίτες άμεσα την αλλαγή, να νιώσουν ασφαλείς.
Στήριξη της κοινωνίας, της οικογένειας, των νέων.
Ανασυγκρότηση του εκπαιδευτικού συστήματος.
Πρόνοια για την τρίτη ηλικία, τις ευάλωτες ομάδες, τα άτομα με αναπηρία, τους συνταξιούχους με αποκατάσταση των αποδοχών τους.
Ανασυγκρότηση του ΕΣΥ.
Οι πολιτικοί είναι υπηρέτες του λαού.
Η εδραίωση ενός αληθούς κράτους δικαίου, η διάκριση των εξουσιών.
Έλεγχος όλων των δημοσίων συμβάσεων.
Διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας των Τραπεζών.
Προστασία πρώτης κατοικίας.
Ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Προστασία εργασιακών δικαιωμάτων.
Χάραξη εθνικής στρατηγικής ανάπτυξης.
Ανεξαρτησία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.
Προάσπιση της εθνικής κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας.
Στη διάρκεια της εκδήλωσης προβλήθηκαν βίντεο με δηλώσεις υποστήριξης στο πολιτικό εγχείρημα της κ. Καρυστιανού αποδήμων από διάφορες χώρες, ανθρώπων από τον αγροτικό τομέα, επιστημόνων, επιχειρηματιών, ελεύθερων επαγγελματιών και νέων. Ανάμεσα τους η γυναίκα σύμβολο της κυπριακής τραγωδίας Χαρίτα Μάντολες.
Έξω από την αίθουσα είχε τοποθετηθεί γιγαντοοθόνη που μετέδιδε την εκδήλωση ενώ υπήρχαν και τραπεζάκια όπου πολίτες που προσέρχονταν υπέγραφαν σε κατάλογο για τη δημιουργία του νέου κόμματος.
Τον συντονισμό και την παρουσίαση έκαναν ο δημοσιογράφος Θανάσης Αυγερινός και η ηθοποιός, παραγωγός, σεναριογράφος και ακτιβίστρια Κατερίνα Μουτσάτσου.
Η παρουσίαση της ιδρυτικής διακήρυξης του Ανεξάρτητου Κινήματος Πολιτών:
Η Μαρία Καρυστιανού μίλησε για τους 20 βασικούς στόχους της παράταξης:
«Έφτασε λοιπόν η μέρα που προσπαθήσαμε να αποτυπώσουμε σε χαρτιά, να το πούμε ιδρυτική διακήρυξη, αυτό που είχαμε μέσα μας. Αυτό που θέλαμε να κάνουν οι άλλοι, αυτό που θέλαμε να ακούσουν τα αυτιά μας, αλλά δεν ακούγαμε. Το υγιές κομμάτι της Ελλάδος έχει αφυπνιστεί και έχει ήδη ενωθεί. Και αυτή η πορεία που θα μας οδηγήσει σε κάτι πολύ ωραίο, σήμερα λοιπόν ξεκινά και δεν ανακοινώνουμε απλώς ένα νέο πολιτικό κίνημα. Σήμερα γεννιέται η απαίτηση της κοινωνίας να μην επιτρέψει άλλο τον ευτελισμό της χώρας της. Η ιστορική ιδρυτική διακήρυξη του κινήματος είναι από σήμερα δημόσια αναδυμένη στην ιστοσελίδα μας, εγώ θα αναφερθώ σε κάποιους από τους βασικούς στόχους μας και θέλω να σας πω ότι πραγματικά δουλέψαμε πολλοί άνθρωποι, πάρα πολλές ώρες, για αυτό που θα διαβάσω. Και τους ευχαριστώ πάρα πολύ για τη συνδρομή τους, και για τη στήριξη, και για το όραμα, το κοινό όραμα, και για την καλή πρόθεση».
-Δεν είναι κανονικότητα μια μάνα να φοβάται όταν το παιδί της μπαίνει στο τρένο
-Ήρθαμε να αλλάξουμε πορεία, ήρθαμε να συγκρουστούμε με αυτό που κατέστρεψε την εμπιστοσύνη μας. Όταν ο πολίτης ορθώνει το ανάστημά του στο κατεστημένο, τότε το κατεστημένο απειλείται
-Δεν σας καλώ να στηρίξετε ένα ακόμα κίνημα. Μαζί να ξαναχτίσουμε την Δικαιοσύνη. Δεν μπορεί να υπάρχουν πολίτες δύο ταχυτήτων. Και η Δημοκρατία χωρίς Δικαιοσύνη είναι γράμμα κενό. Το Δημογραφικό είναι νούμερο 1 απειλή των επομένων ετών. Η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα στήριξη της οικογένειας. Χωρίς τη νεολαία μας δεν έχουμε μέλλον.
-Δεν είμαστε επαγγελματίες πολιτικοί που τρέχουν να χάσουν τις καρέκλες τους». Εμείς θα αγωνιστούμε για την Ελλάδα που θα παράγει, θα προστατεύει την οικογένεια, θα στηρίζει τη μάνα και τους αδύναμους.
-Με καθαρά χέρια θα φέρουμε ξανά το φως και την ελπίδα
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα Τέμπη, τονίζοντας την ανάγκη για ένα κράτος που να εγγυάται την ασφάλεια των πολιτών. «Η προστασία της ανθρώπινης ζωής είναι υποχρέωση της Πολιτείας», ανέφερε χαρακτηριστικά και δεσμέυτηκε «για ανεξάρτητους μηχανισμούς και πραγματική λογοδοσία».
«Αυτά τα τρία χρόνια είδα κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Ανθρώπους που βγήκαν στους δρόμους να μιλήσουν για την αλήθεια, για τη δικαιοσύνη», ανέφερε συγκινημένη. «Και εκεί κατάλαβα ότι η Ελλάδα δεν έχει τελειώσει. Και όσο υπάρχει αυτή η ψυχή, υπάρχει ελπίδα».
«Χρωστάμε σ’ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα ‘ρθουνε, θα περάσουν. Κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι , οι νεκροί» είπε κλείνοντας την ομιλία της με Παλαμά.
Οι βασικοί στόχοι του νέου κόμματος, σύμφωνα με την ιδρυτική διακήρυξη είναι:
Βασικοί στόχοι μας είναι να βιώσουν οι πολίτες την αλλαγή, να φανεί
άμεσα ότι ύψιστη προτεραιότητά μας είναι η Ελλάδα, οι συμπολίτες και
η ζωή όλων μας σε ένα πλαίσιο αληθινής Δημοκρατίας, με εδραίωση
της λαϊκής κυριαρχίας, της ισονομίας, της δικαιοσύνης και της
αξιοκρατίας. Ήρθε η ώρα οι πολίτες αυτής της χώρας να αισθανθούν
ασφαλείς. Δικαιούνται να εισπράττουν το ενδιαφέρον και να
απολαμβάνουν τη φροντίδα μιας Πολιτείας, που επιδεικνύει μηδενική
ανοχή στη διαφθορά και είναι δίπλα στον άνθρωπο, έχει
προτεραιότητα την κάθαρση, την αποκατάσταση της λειτουργίας των
θεσμών, αλλά και την ευημερία των πολιτών.
2. Άμεσος και στρατηγικός στόχος μας είναι η στήριξη της κοινωνίας. Η
φροντίδα και η οικονομική ενίσχυσή της, αλλά και η αντιμετώπιση του
κρίσιμου δημογραφικού προβλήματος με ουσιαστικά μέτρα στήριξης
και σύσταση ειδικού φορέα για το δημογραφικό, την οικογένεια και
τους νέους. Ο πληθυσμός της χώρας συρρικνώνεται λόγω της
υπογεννητικότητας, της γήρανσης του πληθυσμού, της αυξανόμενης
φτωχοποίησης και της εξώθησης των νέων σε φυγή στο εξωτερικό
(brain drain). Γι’ αυτό και πρώτιστο μέλημά μας είναι η με κάθε μέσο
στήριξη της οικογένειας, που είναι ο πυρήνας και το θεμέλιο της
κοινωνίας και ειδικά των νέων, της ελπίδας της πατρίδας μας.
3. Ανασυγκρότηση του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε να
καταστεί ισχυρό και ποιοτικό, με μέριμνα στην ειδική αγωγή και με
γενναία στήριξη των λειτουργών του. Στόχος της παιδείας είναι να
προετοιμάσει ενεργούς και σκεπτόμενους πολίτες, ικανούς να
ανταποκριθούν στις ραγδαίες τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές,
μέσα σ’ ένα ευχάριστο και δημιουργικό εκπαιδευτικό περιβάλλον με
προοπτική για τη ζωή και το μέλλον τους.
4. Προτεραιότητά μας είναι η πρόνοια για τους συμπολίτες μας της τρίτης
ηλικίας και όλων των ευάλωτων ομάδων, που οφείλουμε να
στηρίζουμε με σεβασμό, αγάπη, ανθρωπιά, αλληλεγγύη και
συμπερίληψη. Επιβάλλεται η οικονομική ενίσχυση για αξιοπρεπή
διαβίωση και η ειδική μέριμνα για τις αυξημένες ανάγκες φροντίδας
των ανθρώπων με αναπηρία και των οικογενειών τους, καθώς και η
ειδική επιστημονική υποστήριξή τους. Οι συνταξιούχοι είναι οι
άνθρωποι που κράτησαν την κοινωνία όρθια και δικαιούνται
αξιοπρεπή διαβίωση με ειδική φροντίδα και αποκατάσταση
αποδοχών.
5. Η πρόληψη και η προστασία του πολύτιμου αγαθού της υγείας αποτελεί
για το Κίνημά μας τη βάση μιας ανθρωπιστικής και αλληλέγγυας
κοινωνίας. Δεσμευόμαστε για την εξυγίανση και την ανασυγκρότηση
του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) και για τη στήριξη των ιατρών,
των νοσηλευτών και του προσωπικού υγείας. Κάθε πολίτης
ανεξαρτήτως εισοδήματος δικαιούται πρόσβασης σε υψηλού επιπέδου
υπηρεσίες υγείας, χωρίς κρυφές «συναλλαγές» και λίστες αναμονής της
ντροπής. Σε ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας με δημόσιο, δωρεάν και
καθολικό χαρακτήρα.
6. Για το Κίνημά μας οι πολιτικοί είναι υπηρέτες του λαού, κάθε πράξη
και απόφασή τους οφείλει να υπηρετεί και να προάγει το δημόσιο
συμφέρον. Στόχος είναι το Κίνημά μας να αποτελέσει έμπνευση, ώστε
οι πολίτες να είμαστε ενεργοί, να γίνουμε κοινωνοί και να
συμμετέχουμε στα κοινά με ελεύθερη κρίση. Προτρέπουμε τους πολίτες
να συμμετέχουν στη δημόσια διαβούλευση και να ασκούν τα
δικαιώματά τους για τη διαμόρφωση αποφάσεων, όπως αυτό
προβλέπεται από το Σύνταγμα.
7. Εδραίωση ενός αληθούς κράτους δικαίου, με νόμους σαφείς, που
εφαρμόζονται και υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Το Κίνημά μας
επιθυμεί διακαώς την εφαρμογή όλων των αρχών και εγγυήσεων του
κράτους δικαίου, διότι ζούμε τις θλιβερές συνέπειες από την έλλειψή
τους. Ύψιστη αρχή του Κινήματος η ΙΣΟΝΟΜΙΑ. Όλοι οι πολίτες
είμαστε ίσοι απέναντι στον νόμο, χωρίς αστερίσκους ή εξαιρέσεις,
χωρίς «ακαταδίωκτα» ή άλλα «προνόμια». Βασικοί πυλώνες του
Κινήματός μας είναι η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και η διασφάλισή
της, η παύση ορισμού της ηγεσίας της δικαστικής από την εκτελεστική
εξουσία, η διαυγής διάκριση των εξουσιών και η ορθή λειτουργία των
θεσμών, με ταχύτητα, αξιοπιστία, διαφάνεια και λογοδοσία.
Επιδιώκουμε την αξιοποίηση των προτάσεων όλων των λειτουργών της
δικαιοσύνης και στήριξη του έργου τους.
8. Στόχος μας είναι ο έλεγχος όλων των δημόσιων συμβάσεων, κατά
προτεραιότητα των μνημονιακών, ο έλεγχος της διαχείρισης των
εγχώριων και ευρωπαϊκών κονδυλίων και της διασπάθισης του
δημόσιου χρήματος, η ανάκτηση και η διάθεση των οικονομικών
πόρων στους νόμιμους δικαιούχους τους, με την αξιοποίηση της
γνώσης και της εμπειρίας των εργαζομένων στους οικονομικούς
ελεγκτικούς μηχανισμούς. Κεντρικό μέλημά μας είναι η ορθή
δημοσιονομική διαχείριση, ο σχεδιασμός, ο διαρκής έλεγχος και η
δίκαιη κατανομή των πόρων, η διαφάνεια στα έξοδα και έσοδα του
δημόσιου ταμείου, ώστε να εξαλειφθούν φαινόμενα διαφθοράς. Έτσι
αποκαθίσταται η εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος και τους
θεσμούς και η χώρα μας αναδεικνύει την πολιτική αρετή, την
αξιοκρατία και τη δικαιοσύνη ως πυρήνα της δημόσιας ζωής και
διεκδικεί τον αξιόπιστο ρόλο της στο ευρωπαϊκό και διεθνές γίγνεσθαι.
9. Διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας των Τραπεζών. Επιδίωξή μας είναι
να τερματιστεί η αναβολή φορολόγησής τους και να καθιερωθεί η
ισότιμη συμμετοχή τους στα βάρη και τους φόρους που τους
αναλογούν. Καταπολέμηση της προνομιακής μεταχείρισης ισχυρών
δανειοληπτών, μεταξύ των οποίων μεγάλα επιχειρηματικά
συμφέροντα, οικονομικά βεβαρημένα μέσα «ενημέρωσης», αλλά και τα
κόμματα, που οφείλουν σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ευρώ κι
εξασφαλίζουν συνεχείς παρατάσεις στις ρυθμίσεις δανείων, όταν οι
πολίτες διώκονται και χάνουν τις περιουσίες τους για μικροποσά.
Οριστική παύση των δυσμενών διακρίσεων σε βάρος οικονομικά
ευάλωτων δανειοληπτών, έλεγχος της αισχροκερδούς δράσης των
Servicers και των Funds και παροχή προστασίας της πρώτης
κατοικίας.
10. Μία κυρίαρχη χώρα οφείλει να στηρίζεται πρωτίστως στις δικές της
δυνάμεις. Στόχος μας είναι η ριζική και βάσει εθνικού προγράμματος
παραγωγική και βιομηχανική ανασυγκρότηση της οικονομίας.
Κινητοποιούμε όλες τις υγιείς δυνάμεις της χώρας με σκοπό την απτή
οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία οικονομίας ευκαιριών, την
ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και της ψηφιακής
μετάβασης, την εξάλειψη της γραφειοκρατίας και την απλοποίηση των
διαδικασιών, που συνθλίβουν το επιχειρείν και αποτρέπουν τις
επενδύσεις και βέβαια την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων
που η νέα τάξη πραγμάτων θέλει να αφανίσει, ενώ ιστορικά
αποτελούσαν τα θεμέλια της οικονομίας της χώρας.
11. Καμία παραγωγική ανασυγκρότηση δεν μπορεί να είναι επιτυχής,
δίκαιη και βιώσιμη χωρίς την προστασία των εργασιακών
δικαιωμάτων. Η οικονομική ανάπτυξη της χώρας απαιτεί σταθερές
εργασιακές σχέσεις και διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης.
Στόχος μας είναι να εξαλειφθεί η οικονομική εξαθλίωση ευρύτατων
κοινωνικών στρωμάτων, να εκλείψει η φτωχοποίηση των Ελλήνων και
η φυγή πολύτιμου έμψυχου δυναμικού από τον οικονομικό ιστό της
χώρας.
12. Εξυγίανση όλων των υπηρεσιών καταπολέμησης των καρτέλ, που
διαμορφώνουν ασύδοτα τις τιμές, επιβάλλουν ανεξέλεγκτη ακρίβεια
και φτωχοποιούν τους πολίτες για να κερδοσκοπούν. Αυστηρός
έλεγχος της δεσπόζουσας θέσης μονοπωλίων και ολιγοπωλίων.
Υποστήριξη του υγιούς ανταγωνισμού και εθνικός σχεδιασμός για την
εξάλειψη της αισχροκέρδειας.
13. Ο πρωτογενής και ο δευτερογενής τομέας απαιτούν τη χάραξη εθνικής
στρατηγικής ανάπτυξης. Η χρηματοδότηση επενδύσεων για την
αύξηση της ανταγωνιστικότητας, η στήριξη της γεωργίας, της
κτηνοτροφίας, της αλιείας, της μελισσοκομίας, της δασοπονίας, η
αξιοποίηση των εθνικών φυσικών πόρων και η ενίσχυση των
εξαγωγών αποτελούν θεμέλια της εθνικής οικονομίας, της διατροφικής
επάρκειας, της κοινωνικής συνοχής και της παραγωγικής
ανεξαρτησίας της Ελλάδος, και δημιουργούν συνθήκες βιώσιμης
ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία και διασφαλίζουν αξιοπρέπεια
και προοπτική για τους Έλληνες παραγωγούς. Στήριξη της
εξωστρέφειας του κλάδου με νέα καινοτόμα τεχνολογικά εργαλεία και
επαναξιοποίηση της γης, με πλήρη σεβασμό των ανθρώπων, που
μοχθούν στον αγροδιατροφικό τομέα.
14. Προστασία του εθνικού φυσικού πλούτου και ορθολογική αξιοποίηση
των φυσικών πόρων μας. Εθνικό πρόγραμμα ανάπτυξης και
διαχείρισης των στρατηγικών κλάδων της οικονομίας και των
υποδομών υψηλού δημοσίου συμφέροντος, όπως είναι οι μεταφορές, οι
συγκοινωνίες, οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια και η ύδρευση.
Αποτροπή της καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος, ολοκλήρωση
του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, αποκατάσταση των ζωνών
natura και καλλιέργεια οικολογικής συνείδησης. Η ανάπτυξη δεν
μπορεί να πραγματοποιείται εις βάρος του περιβάλλοντος, της
βιοποικιλότητας, των οικοσυστημάτων και της ποιότητας ζωής των
πολιτών. Δεσμευόμαστε για ουσιαστική προστασία των δασών και των
ορεινών όγκων, για αυστηρό έλεγχο κάθε ενεργειακής παρέμβασης στο
φυσικό περιβάλλον, όπως η ανεξέλεγκτη εγκατάσταση
ανεμογεννητριών και για επανεξέταση του κανονιστικού πλαισίου για
τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Έμπρακτη στήριξη της φιλοζωίας και
των καταφυγίων με ειδικούς κωδικούς χρηματοδότησης στην τοπική
αυτοδιοίκηση. Ενίσχυση των φιλοζωικών οργανώσεων και των
εθελοντών, γιατί ο εθελοντισμός αποτελεί εθνικό πλούτο. Μια κοινωνία
που σέβεται τα ζώα και τον φυσικό πλούτο, σέβεται τον άνθρωπο.
15. Υψώνουμε φραγμό στη διαρκή υποβάθμιση της ελεύθερης ενημέρωσης
των πολιτών. Ενίσχυση της υποστήριξης όλων των ΜΜΕ και των
λειτουργών της ελευθεροτυπίας – πυλώνα της Δημοκρατίας. Θέσπιση
διαφανών κανόνων στην κρατική χρηματοδότηση των ΜΜΕ και
αντικειμενικών κριτηρίων στην κατανομή της διαφήμισης σε όλον τον
δημόσιο τομέα.
16. Ενίσχυση της πολιτιστικής δημιουργίας, ενσωμάτωσή της στην
εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά και στην καθημερινή ζωή του πολίτη.
Γενναία χρηματοδότηση έργων πολιτισμού, δημιουργικών
πρωτοβουλιών της νεολαίας, διάσωση, συντήρηση και ανάδειξη των
πολιτιστικών και ιστορικών μνημείων, προστασία του πολιτιστικού
κεφαλαίου μας. Στήριξη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και εν γένει των
λειτουργών του πολιτισμού. Η Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, πολύτιμη
κληρονομιά του ελληνισμού, αποτελεί παγκόσμια πνευματική
παρακαταθήκη και θεμέλιο του σύγχρονου πολιτισμού, της φιλοσοφίας,
των επιστημών και της δημοκρατικής σκέψης. Η ανάπτυξη
ολοκληρωμένων δράσεων ψηφιοποίησης, καταγραφής, διάσωσης,
μετάφρασης και ελεύθερης επιστημονικής αξιοποίησης των κειμένων
και των έργων της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας αποτελεί
προτεραιότητά μας, προς όφελος της επιστημονικής κοινότητας, της
παιδείας και της ανθρωπότητας. Ενίσχυση της εξωστρέφειας των
πολιτιστικών δράσεων και σύνδεση με την καινοτομία, πρωτοβουλιών
διάσωσης και προώθησης τοπικών παραδόσεων και προϊόντων.
17. Ο αθλητισμός είναι ύψιστη κοινωνική δραστηριότητα της ελληνικής
αγωνιστικής παράδοσης, γνωστής για τις αξίες που εμπέδωσε
παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων το ολυμπιακό πνεύμα, ο θεσμός της
εκεχειρίας και του ευ αγωνίζεσθαι. Σήμερα απαιτείται η ριζική θεσμική
ανασυγκρότηση για την ανάπτυξη των αθλητικών σωματείων –
κυττάρου της αθλητικής κοινωνίας και μιας από τις βάσεις της υγείας,
της ευεξίας και της διαπαιδαγώγησης του λαού μας -, η φροντίδα και η
προστασία των αθλητών και αθλουμένων και ο προσδιορισμός του
ρόλου και των σχέσεων των συμμετεχόντων στην αθλητική
δραστηριότητα. Εξίσου ενίσχυσης και υποστήριξης χρήζει και ο
παραολυμπιακός αθλητισμός.
18. Η ελληνική επαρχία ερημώνει. Απαιτούνται άμεσα και δραστικά μέτρα
ανάταξης της ελληνικής υπαίθρου, σχέδιο αποτελεσματικής
αποκέντρωσης, με ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης για την
επανακατοίκηση και ανάπτυξη της περιφέρειας. Χωρίς ζωντανή
επαρχία δεν υπάρχει Ελλάδα. Αποτροπή της επιθετικής εξαγοράς
ολόκληρων οικισμών και περιοχών και μάλιστα στην παραμεθόρια
ζώνη, από ξένα συμφέροντα.
19. Προάσπιση της εθνικής κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων
της χώρας, των εθνικών συμφερόντων και της εδαφικής ακεραιότητας
με βάση το διεθνές δίκαιο. Χάραξη εθνικής στρατηγικής και ανάπτυξη
δράσεων και πρωτοβουλιών για τη διαφύλαξη των συνόρων της
Ελλάδας και την ενίσχυση της διεθνούς θέσης της, άσκηση εξωτερικής
πολιτικής λαμβάνοντας υπόψη τον σύγχρονο πολυπολικό κόσμο και τις
ραγδαίες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η Πατρίδα μας αξίζει και
μπορεί να αναγνωριστεί ως χώρα που σέβεται τις διεθνείς της
υποχρεώσεις, αλλά δεν λειτουργεί ως ακολούθημα κανενός ξένου
εταίρου και πρέπει να είναι πάντα μέρος της λύσης και όχι του
προβλήματος. Η Ελλάδα ως φιλειρηνική δύναμη προάγει ιστορικά τη
σταθερότητα, ενώ παράλληλα οφείλει να ενισχύει την άμυνα και την
εγχώρια αμυντική βιομηχανία και τεχνολογία, να υπερασπίζεται την
εθνική και πολιτισμική της ταυτότητα, να εδραιώνει τη θέση της στην
περιφερειακή και διεθνή σκηνή, να ενδιαφέρεται για τους ομογενείς
και τον απόδημο Ελληνισμό όπου γης, να προάγει και να προωθεί τα
παγκοσμίου αναγνώρισης πολιτιστικά της αγαθά και τις ιστορικές της
αξίες.
Aυτοί που εγκλημάτησαν να γνωρίζουν ότι η τιμωρία τους πλησιάζει
Ο Θανάσης Αυγερινός κάνει το καλωσόρισμα με μπλούζα Τολστόι, Ντοστογιέφσκι και Τσέχοφ στην «ιστορική βραδιά», όπως λέει. Κάνει αναφορά στο αριστούργημα του Ρώσου συγγραφέα Φιόντορ Ντοστογιέφσκι «Έγκλημα και Τιμωρία» και τονίζει «αυτοί που εγκλημάτησαν πρέπει να γνωρίζουν ότι η τιμωρία τους πλησιάζει».
Αποφυλακίζεται, μετά από 24 χρόνια, και με περιοριστικούς όρους, ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο οποίος έχει καταδικαστεί ως αρχηγός της τρομοκρατικής οργάνωσης “17 Νοέμβρη“.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο αποφάσισε θετικά για το αίτημα αποφυλάκισής του, το οποίο ήταν το πέμπτο κατά σειρά και κατατέθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2025.
Του επιβλήθηκαν οι επριοριστικοί όροι της διαμονής στον τόπο κατοικίας που έχει δηλώσει, της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα και της εμφάνισης στο αστυνομικό τμήμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Αλεξ. Γιωτόπουλος είχε προσφύγει ενώπιον του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Πειραιά με αίτημα την υφ’ όρων απόλυση του, ωστόσο απορρίφθηκε. Στη συνέχεια, άσκησε έφεση στα πλαίσια της οποίας υπήρξε αρνητική εισαγγελική πρόταση, ωστόσο το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά την έκανε δεκτή.
Έκλειστοι παραμένουν οι Δημήτρης Κουφοντίνας, Σάββας και Χρστόδουλος Ξηρός.
Η σύλληψη του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου
Στις 17 Ιουλίου 2002 συνελήφθη από την αντιτρομοκρατική υπηρεσία στους Λειψούς. Του αποδόθηκαν κατηγορίες για ηθική αυτουργία σε δολοφονίες, ληστείες και εκρήξεις, καθώς και για συμμετοχή στην οργάνωση 17 Νοέμβρη σύμφωνα με μαρτυρίες συγκατηγορουμένων του και με στοιχεία που βρήκε η αστυνομία σε διαμερίσματα που διατηρούσε η οργάνωση.
Από την πρώτη στιγμή αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι τον ενέπλεξαν συγκατηγορούμενοί του, προκειμένου να πετύχουν ευνοϊκή μεταχείριση βάσει του τότε νέου αντιτρομοκρατικού νόμου.
Με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών παραπέμφθηκε σε δίκη με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας για όλες τις ενέργειες της οργάνωσης από την ίδρυσή της μέχρι και τον Ιούλιο του 2002, ενώ του αποδόθηκε ο ρόλος του ηγέτη και του καθοδηγητή της οργάνωσης.
Κατά του βουλεύματος άσκησε αίτηση ακύρωσης, η οποία απορρίφθηκε από το ποινικό τμήμα του Αρείου Πάγου.
Δίκη και φυλάκιση
Πρωτόδικα καταδικάστηκε από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων σε 21 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξης, απόφαση που τη χαρακτήρισε υπαγορευμένη από ξένα συμφέροντα.
Μετά την απόφαση του δικαστηρίου, οδηγήθηκε στις φυλακές Κορυδαλλού, όπου ήταν ήδη προφυλακισμένος.
Τον Δεκέμβριο του 2005 ξεκίνησε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο στο Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων. Κατά τη διάρκεια της δίκης αποχώρησε από την ακροαματική διαδικασία, ανακαλώντας την εντολή εκπροσώπησης προς τους δύο δικηγόρους του, Γιάννη Ραχιώτη και Κώστα Χρυσικόπουλο. Το δικαστήριο διόρισε αυτεπάγγελτα τους ίδιους δικηγόρους. Ύστερα από αλλεπάλληλους διορισμούς δικηγόρων, ο Γιωτόπουλος επέστρεψε στην ακροαματική διαδικασία, προκειμένου να καταγραφούν οι απόψεις του ενόψει προσφυγής του στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το δικαστήριο όμως αρνήθηκε στον ίδιο να διορίσει δικηγόρο. Εντέλει με την παραίτηση του ενός εκ των τριών διορισμένων δικηγόρων, διόρισε δικηγόρο της επιλογής του με την ταυτόχρονη εικονική παρουσία των άλλων δύο.
Η απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων ήταν 17 φορές ισόβια για τα ίδια εγκλήματα.
Μετά την απόφαση του εφετείου, κατέθεσε αίτηση αναίρεσης κατά της δευτεροβάθμιας απόφασης, την οποία όμως δεν έκανε δεκτή ο Άρειος Πάγος. Τον Απρίλιο του 2011 προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Τον Μάρτιο του 2010 ο Συνήγορος του Πολίτη δικαίωσε τον Γιωτόπουλο μετά την απόρριψη του αιτήματός του από τη διεύθυνση των φυλακών για χρήση υπολογιστή για εκπαιδευτικούς λόγους.
Ο πρώην υποψήφιος βουλευτής Χανίων με την Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου Ιωάννης Φρονιμάκης, “ένας απλος επιχειρηματίας” κατά δήλωσή του, εκπροσώπησε την Κρήτη στην παρουσίαση του κόμματος της Ιωάννας Καρυστιανού, μιλώντας μέσω σύντομου βίντεο. Ο κ. Φρονιμάκης εστίασε στην εποχή των μνημονίων και τις καταστρεπτικές συνέπειες που είχε για τις ζωές χιλιάδων μικρομεσαίων.
Είπε πιο αναλυτικά:
Άλλοι χρεοκόπησαν, άλλοι μπήκαν φυλακή από τα χρέη, άλλοι κατέρρευσαν ψυχολογικά, άλλοι ακόμα-ακόμα αυτοκτόνησαν. Η κυβέρνηση και η δήθεν αντιπολίτευση, το πολιτικό προσωπικό στο σύνολό του, κατέστρεψε τη χώρα, διέλυσε την κοινωνία.
Η χώρα μας αντιμετωπίζει υπαρξιακό πρόβλημα. Ως εκ τούτου, αυτό που γίνεται σήμερα είναι ίσως η τελευταία ευκαιρία που έχουμε για να διορθώσουμε την κατάσταση. Όπως καταλαβαίνετε, η ευθύνη που έχει η καθεμία και ο καθένας μας είναι μεγάλη — ευθύνη για εμάς και τα παιδιά μας, για τις επόμενες γενιές.
Η ιστορία θα μας κρίνει και είμαι σίγουρος ότι θα μας κρίνει θετικά.
Ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας Λι Τζε-μιονγκ (Lee Jae Myung) δήλωσε την Τετάρτη ότι η Σεούλ θα πρέπει να εξετάσει τα εντάλματα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ παράλληλα καταδίκασε έντονα την κατάληψη από τον ισραηλινό στρατό ενός σκάφους ανθρωπιστικής βοήθειας που κατευθυνόταν προς τη Γάζα και μετέφερε Νοτιοκορεάτες ακτιβιστές, μεταδίδει το Anadolu.
Μιλώντας σε συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ο Λι αμφισβήτησε τη νομική βάση για την αναχαίτιση του Παγκόσμιου Στολίσκου Sumud (Global Sumud Flotilla), ρωτώντας εάν το σκάφος είχε εισέλθει στα ισραηλινά χωρικά ύδατα ή είχε παραβιάσει κάποιο αναγνωρισμένο σύνορο, σύμφωνα με την εφημερίδα The Chosun Daily.
«Σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον Νετανιάχου και έχουν ανακοινώσει σχέδια για τη σύλληψή του εάν εισέλθει στα εδάφη τους. Θα πρέπει και εμείς να το εξετάσουμε αυτό», δήλωσε.
«Υπάρχουν ελάχιστοι διεθνείς κανόνες και το Ισραήλ τους παραβιάζει όλους. Πρέπει να τηρούν τις αρχές· το έχουμε ανεχτεί αυτό για πάρα πολύ καιρό», πρόσθεσε.
«Ποια είναι η νομική βάση για το Ισραήλ να καταλαμβάνει ή να βυθίζει πλοία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μεταφέρουν πολίτες μας, οι οποίοι προσφέρουν εθελοντική εργασία για τη Γάζα; Δεν είναι η εισβολή και η κατοχή της Γάζας από το Ισραήλ παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου;» είπε ο Λι.
Η συζήτηση στο Υπουργικό Συμβούλιο
Σε απάντηση, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Γουί Σουνγκ-λακ (Wi Sung-lac) δήλωσε: «Αυτό απαιτεί προσεκτική εξέταση… Η σύγκρουση ξεκίνησε με τη Χαμάς να επιτίθεται στο Ισραήλ και να σκοτώνει σχεδόν 2.000 ανθρώπους, οδηγώντας το Ισραήλ στο να επιβάλει στρατιωτικό έλεγχο στην περιοχή».
Σε αυτό, ο Λι ρώτησε εάν η Γάζα είναι ισραηλινό έδαφος. Ο Γουί απάντησε: «Δεν είναι ισραηλινό έδαφος».
«Δεν θα έπρεπε να διαμαρτυρηθούμε; Ακόμη και κατά τη διάρκεια μαχών, μπορούν να καταλαμβάνονται πλοία τρίτων χωρών; Αυτό είναι θέμα βασικής κοινής λογικής, όχι μόνο νόμου, σωστά;» είπε ο Λι.
Τα πλοία που δέχθηκαν επίθεση και καταλήφθηκαν από το ισραηλινό ναυτικό μετέφεραν επίσης δύο πολίτες της Νότιας Κορέας.
Σχετικά με την αποστολή του στολίσκου
Ο στολίσκος, αποτελούμενος από περισσότερα από 50 σκάφη, απέπλευσε την Πέμπτη από την περιοχή της Μαρμαρίδας (Marmaris) στην τουρκική Μεσόγειο, σε μια ανανεωμένη προσπάθεια να σπάσει τον ισραηλινό αποκλεισμό που έχει επιβληθεί στη Γάζα από το 2007.
Οι διοργανωτές δήλωσαν ότι στην αποστολή συμμετείχαν 426 άτομα, ανάμεσά τους 96 Τούρκοι ακτιβιστές και συμμετέχοντες από 39 άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας, των ΗΠΑ, της Αργεντινής, της Αυστραλίας, του Μπαχρέιν, της Βραζιλίας, της Αλγερίας, της Ινδονησίας, του Μαρόκου, της Γαλλίας, της Νότιας Αφρικής, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, του Καναδά, της Αιγύπτου, του Πακιστάν, της Τυνησίας, του Ομάν και της Νέας Ζηλανδίας.
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ο στολίσκος δέχεται επίθεση.
Οι ισραηλινές δυνάμεις επιτέθηκαν επίσης στον στολίσκο ανθρωπιστικής βοήθειας Παγκόσμιος Στολίσκος Sumud στα ανοικτά των ακτών του ελληνικού νησιού της Κρήτης κατά τη διάρκεια της νύχτας μεταξύ 29 Απριλίου και 30 Απριλίου.
Η διεθνής νομική και ακαδημαϊκή κοινότητα παρακολουθεί μια πρωτοφανή υπαρξιακή αναμέτρηση στους κόλπους της εβραϊκής διανόησης, η οποία επανακαθορίζει τα όρια του δημόσιου διαλόγου για το Μεσανατολικό ζήτημα. Το έναυσμα για αυτή τη βαθιά ιδεολογική ρήξη δίνει η κυκλοφορία του νέου βιβλίου του διακεκριμένου Ισραηλινοαμερικανού ιστορικού και μελετητή του Ολοκαυτώματος, Όμαρ Μπαρτόβ, υπό τον τίτλο «Israel, What Went Wrong?». Η δημόσια αντιπαράθεση του καθηγητή του Πανεπιστημίου Brown με τον βραβευμένο Ισραηλινό δημοσιογράφο της εφημερίδας Haaretz, Γκίντεον Λεβί, στο πλαίσιο της εκπομπής Democracy Now!, δεν αποτελεί μια απλή θεωρητική έριδα, αλλά μια ανατομία των δομικών αντιφάσεων του κράτους του Ισραήλ από την ίδρυσή του έως τις τρέχουσες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας, θέτοντας το θεμελιώδες ερώτημα αν το σιωνιστικό εγχείρημα υπήρξε εξ αρχής ελαττωματικό ή αν διολίσθησε στην πορεία προς τον εθνοτικό αποκλεισμό.
Η παρέμβαση του καθηγητή Όμαρ Μπαρτόβ φέρει ένα ιδιαίτερο θεσμικό και επιστημονικό βάρος, καθώς ο ίδιος αναγνωρίζεται από το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ηνωμένων Πολιτειών ως ένας από τους κορυφαίους ειδικούς παγκοσμίως στον τομέα των Γενοκτονικών Σπουδών. Κατέχοντας την έδρα Διακεκριμένου Καθηγητή Ευρωπαϊκής Ιστορίας «John P. Birkelund» στο Πανεπιστήμιο Brown, ο κ. Μπαρτόβ είχε τηρήσει, στα τέλη του 2023, μια προσεκτική, νομικά αυστηρή στάση. Σε άρθρο του που είχε προκαλέσει αίσθηση εκείνη την περίοδο, σημείωνε ότι ενώ ήταν εξαιρετικά πιθανό να διαπράττονται εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα, εντούτοις κατέληγε στο συμπέρασμα ότι «δεν υπήρχαν ακόμη αποδείξεις ότι συντελείται γενοκτονία».
Η εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και η κλιμάκωση της ανθρωπιστικής κρίσης οδήγησαν τον Ισραηλινοαμερικανό ακαδημαϊκό σε μια ριζική αναθεώρηση της θέσης του. Η δημοσίευση του δοκιμίου του στους New York Times με τον εμφατικό τίτλο «Είμαι μελετητής γενοκτονιών. Το αναγνωρίζω όταν το βλέπω», προκάλεσε ισχυρούς κλυδώνες στους διεθνείς ακαδημαϊκούς και νομικούς κύκλους. Η κατάληξη του κ. Μπαρτόβ ευθυγραμμίζεται πλέον με τα συμπεράσματα πολυάριθμων διεθνών οργάνων και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων —όπως η Ανεξάρτητη Εξεταστική Επιτροπή του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών, το Ινστιτούτο Lemkin για την Πρόληψη των Γενοκτονιών, ο οργανισμός Genocide Watch, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, η ηγέτιδα ισραηλινή οργάνωση B’Tselem, η Διεθνής Αμνηστία και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch).
Η θεσμική αυτή σύγκλιση ενισχύεται από τη διπλωματική και νομική κινητοποίηση κρατών, με κυριότερη την επίσημη προσφυγή της Νότιας Αφρικής κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ). Στο νέο του βιβλίο, ο Μπαρτόβ θέτει το κεντρικό ερώτημα: «Πώς είναι δυνατόν ένα κράτος που ιδρύθηκε στον άμεσο απόηχο του Ολοκαυτώματος να στέκεται σήμερα βάσιμα κατηγορούμενο για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου μεγάλης κλίμακας, αναγκαστικού εκτοπισμού αμάχων και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας; Από ποια πικρή πανουργία της Ιστορίας;»
Η Γένεση του Σιωνισμού: Μεταξύ Ευρωπαϊκής Χειραφέτησης και Αποικιοκρατίας Εγκατάστασης
Για να προσεγγίσει τις ρίζες αυτής της ιστορικής εξέλιξης, ο κ. Μπαρτόβ ανατρέχει στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν ο Σιωνισμός εμφανίστηκε ως ένα κίνημα απελευθέρωσης και χειραφέτησης. Στόχος του ήταν η διάσωση της συντριπτικής πλειοψηφίας του παγκόσμιου εβραϊσμού —περίπου του 80%— που διαβιούσε στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη υπό συνθήκες διαρκώς αυξανόμενης καταπίεσης, συστηματικής βίας και της ανάδυσης του επιθετικού ευρωπαϊκού εθνο-εθνικισμού.
Το δομικό πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο το σιωνιστικό κίνημα επέλεξε να απαντήσει σε αυτή την απειλή. Ο Σιωνισμός αντέγραψε ακριβώς τα ιδεολογικά σχήματα των εθνο-εθνικιστικών κινημάτων που περιέβαλλαν και καταδίωκαν τους Εβραίους στην Ευρώπη (όπως του πολωνικού, του ουκρανικού, του λιθουανικού και του γερμανικού εθνικισμού), διακηρύσσοντας ότι οι Εβραίοι αποτελούν επίσης έναν διακριτό λαό με δικαίωμα στην αυτοδιάθεση. Καθώς όμως δεν υπήρχε δυνατότητα διεκδίκησης εδαφών στην ευρωπαϊκή ήπειρο, προτάθηκε η επιστροφή στην ιστορική, μυθική και θρησκευτική κοιτίδα, τη «Γη του Ισραήλ» (Eretz Yisrael).
Ο κ. Μπαρτόβ επισημαίνει ότι αυτή η διπλή φύση του κινήματος έγινε ορατή κατά τις δεκαετίες του ’20 και του ’30: από τη μία πλευρά, αποτελούσε ένα σωτήριο καταφύγιο για εκατοντάδες χιλιάδες διωκόμενους ανθρώπους, ειδικά μετά το κλείσιμο των συνόρων των Ηνωμένων Πολιτειών στην εβραϊκή μετανάστευση. Από την άλλη πλευρά, η εγκατάστασή τους στην Παλαιστίνη έλαβε τα χαρακτηριστικά μιας αποικιοκρατίας εγκατάστασης (settler colonialism), η οποία άρχισε να καταπατά τη γη και τα δικαιώματα των Αράβων Παλαιστινίων που ζούσαν ήδη εκεί, πυροδοτώντας τη γέννηση ενός αντίστοιχου παλαιστινιακού εθνικού κινήματος που επίσης διεκδικούσε δικαίωμα αυτοδιάθεσης και εθνικής εστίας.
Το Ορόσημο του 1948: Η Χαμένη Ευκαιρία για ένα «Κανονικό Κράτος»
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία του κ. Μπαρτόβ, το έτος 1948 αποτελεί την κρισιμότερη καμπή, τη στιγμή όπου η ιστορική τροχιά του Ισραήλ θα μπορούσε να είχε ακολουθήσει μια διαφορετική κατεύθυνση. Η ίδρυση του κράτους, η οποία συνέπεσε με τα γεγονότα της Νάκμπα —της εθνοκάθαρσης και της εκδίωξης των Παλαιστινίων— έθεσε την ισραηλινή ηγεσία ενώπιον μιας θεμελιώδους επιλογής.
Το Ισραήλ είχε τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε ένα «κανονικό κράτος», υλοποιώντας τις υποσχέσεις της ίδιας της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας του: να εκδώσει ένα Σύνταγμα που θα διασφάλιζε την απόλυτη ισότητα όλων των πολιτών του, να καθορίσει με σαφήνεια τα σύνορά του και να δημιουργήσει ένα σταθερό νομικό πλαίσιο εντός του οποίου θα λειτουργούσε, προχωρώντας ενδεχομένως και σε κάποιου τύπου αποκατάσταση των συνεπειών της Νάκμπα και της εθνοκάθαρσης.
Αντί όμως να ακολουθήσει αυτή την οδό, η πολιτική ηγεσία αποφάσισε να μετατρέψει τον Σιωνισμό σε επίσημη κρατική ιδεολογία.
«Με την πάροδο του χρόνου —αν και αυτό δεν ήταν προκαθορισμένο και δεν μπορούμε να πούμε ότι όλα έπρεπε να συμβούν κατ’ αυτόν τον τρόπο— ο Σιωνισμός έγινε ολοένα και πιο μιλιταριστικός, συγκεντρωτικός, επεκτατικός, ρατσιστικός και, όπως είδαμε από τον Οκτώβριο του 2023, γενοκτονικός. Ως εκ τούτου, έχασε την ίδια του τη νομιμότητα ως πολιτική ιδεολογία», υποστηρίζει ο Μπαρτόβ.
Το Υπαρξιακό Δίλημμα: Είναι ο Σιωνισμός Μεταρρυθμίσιμος;
Η κριτική του Όμαρ Μπαρτόβ αποκτά ιδιαίτερη ηθική ένταση λόγω του προσωπικού του υπόβαθρου, καθώς ο ίδιος μεγάλωσε ως Σιωνιστής και υπηρέτησε ως αξιωματικός του Ισραηλινού Στρατού (IDF) κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1973. Παρά τη σφοδρή του κριτική, ο Μπαρτόβ αποφεύγει να αυτοπροσδιοριστεί ως «αντι-σιωνιστής» με την παραδοσιακή έννοια του όρου, υποστηρίζοντας ότι εάν κάποιος αναγνωρίζει το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στους Εβραίους, οφείλει νομικά και ηθικά να το αναγνωρίσει και στους Παλαιστίνιους.
Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει το δικαίωμα άσκησης καταπίεσης ή εκτοπισμού άλλων πληθυσμών από τη γη που διεκδικεί κανείς. Ο καθηγητής του Brown θεωρεί ότι ο Σιωνισμός, στην παρούσα φάση της εξέλιξής του, έχει καταστεί ένα μη μεταρρυθμίσιμο σύστημα ιδεών. Για να μπορέσει το Ισραήλ να επανέλθει στη διεθνή κοινότητα ως ένα κανονικό, ευνομούμενο κράτος, οφείλει να αποσυνδεθεί πλήρως από αυτόν.
Πρέπει να τον τοποθετήσει στον «σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας» και να επαναπροσδιοριστεί πηγαίνοντας πίσω στη θεσμική αφετηρία του 1948, αναζητώντας έναν τρόπο ισότιμης συνύπαρξης και διαμοιρασμού του γεωγραφικού χώρου μεταξύ των 7 εκατομμυρίων Εβραίων και των 7 εκατομμυρίων Παλαιστινίων που κατοικούν σήμερα στην περιοχή, υπό καθεστώς ισονομίας και μακριά από τις πολιτικές του εθνοτικού διαχωρισμού.
Η Ριζοσπαστική Αντίρρηση του Γκίντεον Λεβί: «Το Σύστημα Ξεκίνησε Λάθος»
Η ακαδημαϊκή προσέγγιση του καθηγητή Μπαρτόβ βρίσκει έναν αντίλογο, όχι λιγότερο καταγγελτικό αλλά δομικά διαφοροποιημένο, στη σκέψη του Γκίντεον Λεβί. Ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Haaretz αναδεικνύει μια θεμελιώδη αντίφαση στην απροθυμία του Μπαρτόβ να αυτοπροσδιοριστεί ως αντι-σιωνιστής, παρά τη δριμεία κριτική που ασκεί στο ιδεολογικό οικοδόμημα του Ισραήλ. Για τον Λεβί, η θέση αυτή δεν επιδέχεται μεσοβέζικες λύσεις, επισημαίνοντας ότι η αποδέσμευση από την κρατική ιδεολογία αποτελεί μια συναισθηματικά επώδυνη διαδικασία για όσους μεγάλωσαν στο Τελ Αβίβ της ίδιας περιόδου: «Ή είσαι αντι-σιωνιστής επειδή αυτό είναι τρομερό, ή είσαι σιωνιστής και μπορείς να ζήσεις με αυτό».
Η κύρια διαφωνία του με τον Μπαρτόβ έγκειται στο αν η πορεία του Ισραήλ αποτελεί μια μεταγενέστερη παρέκκλιση ή ένα προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα. Ο Λεβί υποστηρίζει ότι ο Σιωνισμός δεν «εκτροχιάστηκε» στην πορεία, αλλά είχε εξαρχής ελαττωματική αφετηρία. Ενώ αναγνωρίζει ότι η Παλαιστίνη υπήρξε το μοναδικό καταφύγιο σωτηρίας για τους καταδιωκόμενους Εβραίους της Ευρώπης, τονίζει ότι η διαδικασία αυτή θα μπορούσε να είχε ακολουθήσει μια ριζικά διαφορετική οδό συνύπαρξης.
«Δεν έρχεσαι σε μια γειτονιά και γυρίζεις την πλάτη στους ανθρώπους που ζούσαν εκεί για αιώνες πριν από εσένα. Αυτό που έκανε ο Σιωνισμός από την αρχή δεν ήταν ότι πήγε λάθος· ξεκίνησε λάθος, χωρίς την πίστη ή την πεποίθηση ότι μπορούμε να ζήσουμε μαζί. Ο Σιωνισμός ποτέ δεν προσπάθησε πραγματικά να ενσωματώσει τους Παλαιστινίους. Αφορούσε πάντα την υποταγή τους, τη μεταφορά τους, την υφαρπαγή των θέσεων εργασίας τους, των ζωών τους και των περιουσιών τους, προκειμένου να καταστεί ο μοναδικός λαός μεταξύ του ποταμού και της θάλασσας», δηλώνει ο Λεβί.
Η Ευρωπαϊκή Φρίκη ως Καταλύτης και η «Κατάκτηση της Εργασίας»
Απαντώντας στην κριτική του Λεβί, ο Όμαρ Μπαρτόβ επαναφέρει την ιστορική συγκυρία της Ανατολικής Ευρώπης ως το αναγκαίο ερμηνευτικό πλαίσιο για τη γέννηση της σιωνιστικής βίας. Ο Σιωνισμός, κατά τον Μπαρτόβ, λειτούργησε ως καθρέφτης των ευρωπαϊκών εθνικισμών, υιοθετώντας τις ίδιες βίαιες μεθόδους «διαχωρισμού των πληθυσμών» (unmixing) που αποτελούσαν τον κανόνα στην Ευρώπη εκείνης της περιόδου. Ωστόσο, η μεταφορά αυτού του μοντέλου στην Παλαιστίνη προσέλαβε αναγκαστικά αποικιοκρατικά χαρακτηριστικά, καθώς ένας πληθυσμός μετακινήθηκε από τη μία ήπειρο στην άλλη, διεκδικώντας την αποκλειστική κυριαρχία επί μιας ήδη κατοικημένης γης με σκοπό τη δημιουργία μιας εβραϊκής πλειοψηφίας.
Η υπαρξιακή αναγκαιότητα αυτής της μετακίνησης παραμένει αδιαμφισβήτητη και για τους δύο στοχαστές, αναδεικνύοντας την τραγική αντίφαση ενός κινήματος που λειτουργούσε ταυτόχρονα ως μηχανισμός διάσωσης από μια γενοκτονία και ως προάγγελος μιας άλλης εκτοπιστικής διαδικασίας. «Γνωρίζουμε ότι αν δεν είχαν φύγει από την Ευρώπη, θα είχαν δολοφονηθεί. Τόσο ο Γκίντεον όσο και εγώ δεν θα είχαμε γεννηθεί καθόλου, αν οι παππούδες μας δεν είχαν αποφασίσει να εγκαταλείψουν την Ευρώπη και να έρθουν εκεί. Όποιος έμεινε πίσω, εξοντώθηκε», παραδέχεται ο Μπαρτόβ.
Η συζήτηση αγγίζει επίσης το φαινόμενο της «κατάκτησης της εργασίας» (conquest of labor), μιας στρατηγικής οικονομικού και κοινωνικού αποκλεισμού των γηγενών που εφαρμόστηκε πολύ πριν από το 1948. Ο Λεβί επισημαίνει ότι η σύγκρουση με τους ντόπιους δεν ήταν η μόνη επιλογή, υπενθυμίζοντας ιστορικές εξαιρέσεις όπως η οργάνωση «Brit Shalom», μια κίνηση Εβραίων διανοουμένων που πίστευαν στη δυνατότητα μιας κοινής, μη βίαιης πορείας, η οποία όμως περιθωριοποιήθηκε από την κυρίαρχη μιλιταριστική πτέρυγα του κινήματος.
Από την Ελπίδα του Όσλο στη Δολοφονία του Γιτζάκ Ραμπίν
Η εστίαση της ανάλυσης μετατοπίζεται στη συνέχεια στις χαμένες ευκαιρίες διόρθωσης αυτής της ιστορικής πορείας κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Ο καθηγητής Μπαρτόβ υποστηρίζει ότι, παρά τον βίαιο χαρακτήρα της ίδρυσης του κράτους, υπήρξαν ιστορικές στιγμές όπου η ισραηλινή κοινωνία επιχείρησε να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τους Παλαιστινίους. Η σημαντικότερη από αυτές τις στιγμές υπήρξε η ειρηνευτική διαδικασία του Όσλο στη δεκαετία του ’90, κατά την οποία τέθηκε για πρώτη φορά στο δημόσιο προσκήνιο η ιδέα ενός «κράτους όλων των πολιτών του».
Η προσπάθεια αυτή ανακόπηκε βίαια το 1995 με τη δολοφονία του Πρωθυπουργού Γιτζάκ Ραμπίν. Ο Μπαρτόβ προχωρεί σε μια βαρυσήμαντη πολιτική καταγγελία, συνδέοντας απευθείας εκείνη την τρομοκρατική πράξη με την τρέχουσα πολιτική ηγεσία του Ισραήλ. Σημειώνει ότι ο Ραμπίν, ένας πρώην στρατηγός που δεν ήταν «ένας σπουδαίος άνθρωπος της ειρήνης» αλλά είχε κατανοήσει ότι η Κατοχή ήταν πλέον μη υποστηρίξιμη, εξοντώθηκε ως αποτέλεσμα μιας συστηματικής εκστρατείας πολιτικής υποκίνησης.
«Ο Ραμπίν δολοφονήθηκε εξαιτίας της υποκίνησης από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχει το αίμα του στα χέρια του μέχρι σήμερα. Αυτό σκότωσε εκείνη τη διαδικασία και επιτάχυνε αυτό που βλέπουμε τώρα ως μια προσπάθεια πλήρους εκκένωσης της γης από τον παλαιστινιακό πληθυσμό», υπογραμμίζει ο Μπαρτόβ, αναδεικνύοντας τη δομική συνέχεια της πολιτικής Νετανιάχου.
Η Γάζα ως Πεδίο Εθνοκάθαρσης και η Ιστορική Άρνηση της Νάκμπα
Η κορύφωση αυτής της μακράς ιστορικής διαδικασίας εκδηλώνεται, σύμφωνα με τον Μπαρτόβ, στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που ξεκίνησαν μετά τον Οκτώβριο του 2023. Ο ιστορικός αναδεικνύει μια βαθιά ιδεολογική διαστρέβλωση στην επίσημη ισραηλινή ρητορική: ενώ το κράτος του Ισραήλ αρνιόταν συστηματικά επί δεκαετίες την ιστορική πραγματικότητα της Νάκμπα του 1948, η τρέχουσα ηγεσία και μέρος της κοινωνίας απειλούσαν ανοιχτά με τη διεξαγωγή μιας «δεύτερης Νάκμπα» στη Λωρίδα της Γάζας.
Η ανάλυση του Μπαρτόβ συγκλίνει στο συμπέρασμα ότι η γενοκτονική επιχείρηση στη Γάζα υπήρξε το αποτέλεσμα της αποτυχίας ενός αρχικού σχεδίου εθνοκάθαρσης. Η πρόθεση της ισραηλινής κυβέρνησης να εκτοπίσει πλήρως τον παλαιστινιακό πληθυσμό εκτός των συνόρων προσέκρουσε στην άρνηση των κατοίκων να εγκαταλείψουν τη γη τους, παρά τις αποτρόπαιες συνθήκες διαβίωσης σε μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του πλανήτη. Η αποτυχία αυτού του αναγκαστικού εκτοπισμού μετέτρεψε τη στρατιωτική δράση σε μια συστηματική διαδικασία καταστροφής των υποδομών και της ανθρώπινης ζωής, η οποία πλέον φέρει όλα τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά μιας γενοκτονικής επιχείρησης που πρέπει να απορριφθεί προκειμένου να υπάρξει οποιαδήποτε προοπτική για το μέλλον.
Η Έρπουσα Αποικιοκρατία στη Δυτική Όχθη και η Πραγματικότητα του 2026
Η ανάλυση της ισραηλινής πολιτικής δεν μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στο μέτωπο της Λωρίδας της Γάζας, καθώς η δυναμική της εθνοτικής εκκαθάρισης εκδηλώνεται με συστηματικό τρόπο και στα εδάφη της Δυτικής Όχθης. Ο Γκίντεον Λεβί υπογραμμίζει ότι η παρούσα κατάσταση αποτελεί την ιστορική συνέχεια μιας αμετάβλητης στρατηγικής που εφαρμόζεται από το 1948 έως σήμερα, χωρίς καμία διακοπή. Η καθημερινότητα στη Δυτική Όχθη αναπαράγει τις ίδιες ακριβώς σκηνές και τις ίδιες σκληρές, βίαιες μεθόδους που χαρακτήριζαν τις δεκαετίες του ’20, του ’30 και του ’40, αποδεικνύοντας ότι ο πυρήνας της κρατικής συμπεριφοράς παραμένει αναλλοίωτος.
Στο σύγχρονο περιβάλλον, η συζήτηση έχει πάψει προ πολλού να αφορά την απλή εξασφάλιση ενός εβραϊκού κράτους ή τη διατήρηση μιας δημογραφικής πλειοψηφίας. Ο Λεβί επισημαίνει ότι η τρέχουσα πραγματικότητα συνιστά μια έκφανση καθαρής αποικιοκρατίας και ρατσισμού, η οποία καθοδηγείται από μια ρητά διακηρυγμένη και ομολογημένη φιλοδοξία: τη δημιουργία μιας αμιγώς εβραϊκής επικράτειας σε ολόκληρο τον γεωγραφικό χώρο μεταξύ του ποταμού Ιορδάνη και της Μεσογείου Θάλασσας. Αυτή η πολιτική επιδίωξη καθιστά τη συμβίωση αδύνατη υπό το υφιστάμενο ιδεολογικό πλαίσιο, καθώς προϋποθέτει τη σταδιακή εξάλειψη της παλαιστινιακής παρουσίας από τις πατρικές της εστίες.
Η Αντοχή του «Σουμούντ» και η Αναγκαιότητα του Κοινού Γεωγραφικού Χώρου
Απέναντι σε αυτή τη συστηματική πίεση για τον εδαφικό και πληθυσμιακό αναδιαχωρισμό, η παλαιστινιακή κοινωνία αντιτάσσει την ιστορική έννοια του σουμούντ (sumud) —της ακλόνητης σταθερότητας και της ανθεκτικότητας πάνω στη γη. Ο καθηγητής Μπαρτόβ σημειώνει ότι η προσπάθεια της ισραηλινής κυβέρνησης να εκκενώσει πλήρως τα εδάφη από τον αυτόχθονα πληθυσμό είναι νομοτελειακά καταδικασμένη σε αποτυχία, καθώς οι Παλαιστίνιοι αρνούνται να εγκαταλείψουν την περιοχή, παρά τις εξαιρετικά αντίξοες και απάνθρωπες συνθήκες υπό τις οποίες αναγκάζονται να διαβιούν.
Η δημογραφική και γεωγραφική πραγματικότητα θέτει αντικειμενικά όρια στις επιδιώξεις των φανατικών και μεσσιανικών κύκλων της ισραηλινής δεξιάς. Στον χώρο αυτόν κατοικούν σήμερα 7 εκατομμύρια Εβραίοι και 7 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι, και είναι σαφές ότι καμία από τις δύο ομάδες δεν πρόκειται να αποχωρήσει. Ο κ. Μπαρτόβ υποστηρίζει ότι η συζήτηση πρέπει αναγκαστικά να μετατοπιστεί από τη λογική του εκτοπισμού στην αναζήτηση ενός κοινού μέλλοντος, όπου οι δύο λαοί θα βρουν τον τρόπο να μοιραστούν τον ίδιο χώρο με όρους ισονομίας, απορρίπτοντας τις πολιτικές του εβραϊκού υπεροχισμού (Jewish supremacy) που οδηγούν στην καταστροφή.
Η Ανατομία της Θεσμικής Σιωπής στην Ισραηλινή Κοινωνία
Μια από τις πλέον ανησυχητικές παρατήρησεις του Όμαρ Μπαρτόβ αφορά τη βαθιά βαρβαροποίηση (brutalization) της ισραηλινής κοινωνίας και την πλήρη κατάρρευση των ηθικών αντανακλαστικών των θεσμικών της οργάνων. Σε μια κοινωνία που διολισθαίνει προς γενοκτονικές πρακτικές, η συστηματική κακοποίηση και ο εξευτελισμός των Παλαιστινίων δεν αντιμετωπίζονται πλέον με σκεπτικισμό, αλλά συχνά προκαλούν ένα αίσθημα ικανοποίησης στην κοινή γνώμη, το οποίο τροφοδοτείται από την επίσημη κυβερνητική ρητορική.
Εκείνο που προκαλεί ιδιαίτερη αποστροφή στον ιστορικό είναι η καθολική σιωπή των επιστημονικών και επαγγελματικών ενώσεων της χώρας. Με εξαίρεση ελάχιστες φωνές στην εφημερίδα Haaretz και στο περιοδικό +972, η πλειονότητα των θεσμών τηρεί στάση απόλυτης απάθειας. Ο Ιατρικός Σύλλογος του Ισραήλ, ο Δικηγορικός Σύλλογος, οι ακαδημαϊκές ενώσεις και οι πρόεδροι των πανεπιστημίων έχουν επιλέξει τη σιωπή, αποφεύγοντας να καταγγείλουν τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα εγχώρια μέσα ενημέρωσης αρνούνται συστηματικά να αναδείξουν αυτές τις πτυχές της σύγκρουσης, συμβάλλοντας στη συσκότιση της κοινής γνώμης.
Σεξουαλική Βία και η Πολιτική της «Επίθεσης στον Μηνυματοφόρο»
Η ηθική αυτή κρίση έλαβε συγκεκριμένες διαστάσεις με αφορμή τη δημοσίευση της στήλης του Νίκολας Κρίστοφ στους New York Times, υπό τον τίτλο «Η σιωπή που συναντά τον βιασμό των Παλαιστινίων». Στο συγκεκριμένο δημοσίευμα τεκμηριώνεται ένα εκτεταμένο μοτίβο σεξουαλικής βίας από την πλευρά των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας, των ανακριτών και των δεσμοφυλάκων, το οποίο στρέφεται εναντίον ανδρών, γυναικών, ακόμη και παιδιών, περιλαμβάνοντας αναφορές για τη χρήση σκύλων με σκοπό τη σεξουαλική κακοποίηση κρατουμένων. Η αντίδραση της ισραηλινής κυβέρνησης, η οποία απείλησε με την κατάθεση αγωγής δυσφήμισης κατά της αμερικανικής εφημερίδας, αναδεικνύει τη standard στρατηγική της άρνησης.
Ο κ. Μπαρτόβ επισημαίνει ότι αυτές οι πρακτικές είναι ευρέως γνωστές εντός του Ισραήλ, με τον Υπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, να φωτογραφίζεται επανειλημμένα κατά τη διάρκεια επισκέψεων σε σωφρονιστικά ιδρύματα, προβάλλοντας στην τηλεόραση την ταπείνωση των Παλαιστινίων αιχμαλώτων ως επίσημη κρατική πολιτική. Ο Γκίντεον Λεβί συμπληρώνει ότι η ισραηλινή κοινωνία αντιδρά σε κάθε βάσιμη κατηγορία επιτιθέμενη στον μηνυματοφόρο, επιλέγοντας τη στοχοποίηση δημοσιογράφων εγκύρων μέσων αντί να αντικρίσει την πραγματικότητα στον καθρέφτη.
«Η μόνη οδός για το Ισραήλ προκειμένου να πολεμήσει αυτές τις κατηγορίες είναι να επιτεθεί στον μηνυματοφόρο, αντί να κοιτάξουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη, να συνειδητοποιήσουμε ότι στις φυλακές μας συντελείται μια πραγματική βάρβαρη καταστροφή και να βγάλουμε τα απαραίτητα μαθήματα από αυτό», καταλήγει ο Λεβί.
Η Αναπόδραστη Ιστορική Ευθύνη
Η υπαρξιακή συζήτηση μεταξύ του Όμαρ Μπαρτόβ και του Γκίντεον Λεβί φωτίζει το βαθύ θεσμικό και ηθικό αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει το Κράτος του Ισραήλ. Η διολίσθηση από τις αρχικές διακηρύξεις περί ασφαλούς καταφυγίου προς ένα σύστημα δομικού αποκλεισμού και γενοκτονικής βίας δεν αποτελεί μια τυχαία ιστορική παρέκκλιση, αλλά το αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών που αρνήθηκαν τη συνύπαρξη.
Η πραγματικότητα του 2026 επιβεβαιώνει ότι οι πολιτικές του βίαιου εκτοπισμού έχουν εξαντλήσει τα όριά τους, καθώς η ανθεκτικότητα του παλαιστινιακού πληθυσμού παραμένει ενεργή. Η επιβίωση της περιοχής και η επιστροφή του Ισραήλ στη διεθνή νομιμότητα προϋποθέτουν την οριστική εγκατάλειψη των δογμάτων του εθνοτικού υπεροχισμού και την αναζήτηση ενός νέου, κοινού θεσμικού πλαισίου που θα βασίζεται στην ισότητα και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για όλους τους κατοίκους της ιστορικής Παλαιστίνης.
Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, οι σχέσεις μεταξύ Ιαπωνίας και Ρωσίας βρίσκονται έχουν παγώσει ολοκληρωτικά. Ούτε οι ηγέτες των δύο χωρών ούτε οι υπουργοί Εξωτερικών τους έχουν συνομιλήσει τηλεφωνικά από πριν από τον πόλεμο, πόσο μάλλον να έχουν συναντηθεί δια ζώσης. Η Ιαπωνία έχει επίσης επιβάλει εκτεταμένες κυρώσεις στη Ρωσία, με αποτέλεσμα το διμερές εμπόριο να μειωθεί από σχεδόν 20,8 δισεκατομμύρια δολάρια το οικονομικό έτος 2021 σε μόλις 7,6 δισεκατομμύρια δολάρια το οικονομικό έτος 2025.
Τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο, έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ρωγμές στον πάγο, προκαλώντας εικασίες ότι ίσως επιστρέφει κάποια κινητικότητα στις ρωσοϊαπωνικές σχέσεις. Στις 3–5 Μαΐου, ο Σουζούκι Μουνέο, βετεράνος βουλευτής του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (LDP), επισκέφθηκε τη Μόσχα για να συναντηθεί με τον Ρώσο υφυπουργό Εξωτερικών Αντρέι Ρουντένκο. Οι δύο άνδρες συζήτησαν το ενδεχόμενο συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών τον Ιούλιο, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ASEAN στις Φιλιππίνες.
Λίγες μόλις ημέρες αργότερα, στις 11 Μαΐου, ο Μιχαήλ Σβιντκόι, ειδικός εκπρόσωπος του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για τη διεθνή πολιτιστική συνεργασία, προήδρευσε στην εναρκτήρια γκαλά εκδήλωση του επίσημου Φεστιβάλ Ρωσικού Πολιτισμού στην Ιαπωνία, στο Τόκιο. Η πιο προβεβλημένη παρουσία από ιαπωνικής πλευράς ήταν η Άμπε Άκιε, χήρα του πρώην πρωθυπουργού Άμπε Σίνζο, ο οποίος είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της θητείας του στην προώθηση της συνεργασίας με τη Ρωσία. Αν και υποτίθεται ότι επισκέφθηκε την Ιαπωνία ως πολιτιστικός απεσταλμένος, ο Σβιντκόι συζήτησε επίσης τη διμερή ενεργειακή συνεργασία με τον Σουζούκι στο ιαπωνικό κοινοβούλιο στις 12 Μαΐου και συναντήθηκε με τον Φουνακόσι Τακεχίρο, διοικητικό υφυπουργό Εξωτερικών της Ιαπωνίας.
Πέρα από αυτούς τους πολιτικούς ελιγμούς, στις 4 Μαΐου η Ιαπωνία παρέλαβε φορτίο πετρελαίου από το ρωσικό έργο Σαχαλίνη-2, κάτι που έχει κάνει σπάνια από το 2022. Επιπλέον, το ιαπωνικό Υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας (METI) επιβεβαίωσε ότι αποστέλλει αντιπροσωπεία εμπορικών αξιωματούχων — πιθανότατα συνοδευόμενων από εκπροσώπους ιαπωνικών επιχειρήσεων — στη Μόσχα στα τέλη Μαΐου.
Αυτό συνιστά πραγματική αναζωπύρωση δραστηριότητας, έπειτα από τέσσερα χρόνια κατά τα οποία οι σχέσεις βρίσκονταν σε κακόκεφη χειμερία νάρκη. Η εξέλιξη αυτή καθοδηγείται από δύο παράγοντες, αμφότερους συνδεδεμένους με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πρώτον, η καταστροφική απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν τον Φεβρουάριο αποκάλυψε εκ νέου την ενεργειακή ανασφάλεια της Ιαπωνίας. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το 70% των εισαγωγών πετρελαίου της Ιαπωνίας περνούσε μέσω των Στενών του Ορμούζ. Το ενδεχόμενο μακροχρόνιου κλεισίματος αυτού του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος εξαιτίας του πολέμου ανάγκασε την Ιαπωνία να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας, μεταξύ αυτών και από τη Ρωσία.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι η ίδια η προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ προς τη ρωσική ηγεσία. Κατά τη σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα μεταξύ Τραμπ και Πούτιν, τον Αύγουστο του 2025, συζητήθηκε η πιθανή επιστροφή αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στη Ρωσία. Πιο πρόσφατα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Ρώσο ομόλογό του, Σεργκέι Λαβρόφ, στις 5 Μαΐου.
Η Ιαπωνία συχνά ακολουθεί το παράδειγμα του βασικού συμμάχου της, των Ηνωμένων Πολιτειών, σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Δεδομένης της θετικής στάσης του ίδιου του Τραμπ απέναντι στον Πούτιν, το Τόκιο μπορεί να αισθάνεται βέβαιο ότι δεν θα δεχθεί επικρίσεις από την Ουάσιγκτον εάν εξετάσει μια δική του μερική επαναπροσέγγιση.
Ωστόσο, όποιος αναμένει μια πλήρη επιστροφή στην εποχή Άμπε θα απογοητευθεί βαθιά. Πρώτον, ο στρατηγικός υπολογισμός της Ιαπωνίας έχει αλλάξει. Όπως εξήγησε ο Άμπε σε συνέντευξή του μετά την αποχώρησή του από την πολιτική, η προσέγγιση με τη Ρωσία μετά το 2012 ήταν “μια στρατηγική απόφαση — η Ρωσία δεν έπρεπε να ωθηθεί προς την κινεζική πλευρά”. Με άλλα λόγια, επρόκειτο για ρεαλπολιτίκ. Με την Κίνα να αναγνωρίζεται ως η κύρια απειλή για την Ιαπωνία, υπήρχε σαφής λογική στην προσπάθεια δημιουργίας ρήγματος μεταξύ Πεκίνου και Μόσχας, ώστε να αποτραπεί η διαμόρφωση ενιαίου μετώπου.
Αν και αυτή η προσέγγιση είχε θεωρητικά νόημα και ο Άμπε την επιδίωξε επίμονα, τελικά δεν απέδωσε τίποτα. Έχοντας αποτύχει τόσο ξεκάθαρα μία φορά, είναι απίθανο η ιαπωνική ηγεσία να επαναλάβει το ίδιο λάθος, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η ρωσοκινεζική συνεργασία είναι πλέον πολύ στενότερη, καθιστώντας ακόμη πιο απίθανη την επιτυχή απομάκρυνση των δύο χωρών μεταξύ τους από την Ιαπωνία.
Ένας δεύτερος λόγος είναι το προφανές γεγονός ότι η Ρωσία του Πούτιν αποτελεί πολύ λιγότερο αποδεκτό εταίρο απ’ ό,τι κατά την πρωθυπουργία Άμπε, λόγω της εισβολής στην Ουκρανία, η οποία συνέβαλε στην ενίσχυση των αρνητικών διαθέσεων στην ιαπωνική κοινή γνώμη. Δημοσκόπηση που διεξήχθη από το Γραφείο του Υπουργικού Συμβουλίου της Ιαπωνίας στα τέλη του 2025 έδειξε ότι το 93,2% των Ιαπώνων ερωτηθέντων δεν αισθάνονται συμπάθεια προς τη Ρωσία.
Η εχθρότητα αυτή επιδεινώθηκε από την υπογραφή της Συνθήκης Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης μεταξύ Μόσχας και Πιονγκγιάνγκ τον Ιούνιο του 2024. Η Ιαπωνία θεωρεί τη Βόρεια Κορέα σοβαρή απειλή για την εθνική της ασφάλεια λόγω των πυρηνικών και βαλλιστικών πυραυλικών δυνατοτήτων της, καθώς και του ιστορικού απαγωγών Ιαπώνων πολιτών. Στο Τόκιο υπάρχουν φόβοι ότι η στρατιωτική συνεργασία με τη Ρωσία μπορεί να ενισχύσει τις τεχνικές δυνατότητες της Βόρειας Κορέας και να αποθρασύνει την ηγεσία της.
Τρίτον, όσοι στην Ιαπωνία υποστηρίζουν στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία είναι πολύ πιο αδύναμοι απ’ ό,τι στην εποχή Άμπε. Ο ίδιος ο Άμπε ήταν ο ισχυρότερος υποστηρικτής της προσέγγισης, όμως δολοφονήθηκε τον Ιούλιο του 2022, λιγότερο από δύο χρόνια μετά την αποχώρησή του από την εξουσία.
Η σημερινή πρωθυπουργός Τακαΐτσι Σανάε, αν και προστατευόμενη του Άμπε, φαίνεται πολύ πιο εχθρική ή τουλάχιστον αδιάφορη απέναντι στη Ρωσία. Όταν η Μόσχα της επέβαλε κυρώσεις τον Μάιο του 2022 λόγω της υποστήριξής της στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, εκείνη απάντησε προκλητικά: “Μια χαρά μου φαίνεται! Δεν είναι ότι θα πήγαινα ακόμη κι αν με προσκαλούσαν!”
Ο πιο προβεβλημένος υποστηρικτής της επαναπροσέγγισης είναι ο προαναφερθείς Σουζούκι Μουνέο. Ο Σουζούκι βρισκόταν στο πολιτικό περιθώριο αφού αναγκάστηκε να αποχωρήσει από το LDP και εξέτισε ποινή φυλάκισης για διαφθορά. Ο Άμπε ανέστησε πολιτικά την καριέρα του διορίζοντάς τον άτυπο σύμβουλο για τις σχέσεις με τη Ρωσία.
Ο Σουζούκι είναι μέλος της Άνω Βουλής, αλλά δεν αποτελεί κορυφαία πολιτική προσωπικότητα και τείνει να υπερβάλλει για την επιρροή του. Επανεξελέγη οριακά στις εκλογές του Ιουλίου 2025 και δεν έχει καταφέρει να πείσει την Τακαΐτσι να αναβιώσει την πρακτική του Άμπε να συναντάται τακτικά μαζί του για να συζητούν τη ρωσική πολιτική.
Η άλλη βασική προσωπικότητα στις ιαπωνορωσικές σχέσεις είναι ο Ιμάι Τακάγια. Πρώην αξιωματούχος του METI, ο Ιμάι υπηρέτησε ως εκτελεστικός γραμματέας του πρωθυπουργού Άμπε. Υπό την Τακαΐτσι, επέστρεψε ως ειδικός σύμβουλος του υπουργικού συμβουλίου. Όπως και ο Σουζούκι, ο Ιμάι είναι ακούραστος υποστηρικτής της προσέγγισης με τη Μόσχα, κυρίως λόγω της πεποίθησής του για τη σημασία της ρωσικής ενέργειας για την ιαπωνική οικονομία. Σχεδόν βέβαιο θεωρείται ότι ο Ιμάι διαδραμάτισε εξέχοντα ρόλο στην πίεση προς το METI να αποστείλει επιχειρηματική αντιπροσωπεία στη Μόσχα στα τέλη Μαΐου.
Ωστόσο, η σχέση του Ιμάι με την Τακαΐτσι είναι πιο αποστασιοποιημένη απ’ ό,τι ήταν με τον Άμπε. Ορισμένα μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για “ανεπανόρθωτο ρήγμα” μεταξύ τους έπειτα από έντονη διαφωνία σχετικά με την πολιτική στη Μέση Ανατολή. Η Τακαΐτσι φέρεται να σκόπευε να αποπέμψει τον Ιμάι, αλλά μεταπείστηκε ώστε να μη διαρρήξει τη σύνδεση με την κληρονομιά του Άμπε, ο οποίος θεωρείται ιερή μορφή από πολλούς στο LDP.
Ούτε η φιλορωσική γραμμή των Σουζούκι και Ιμάι ενισχύεται από την έλλειψη ενθουσιασμού των ιαπωνικών επιχειρήσεων. Όταν το METI προσέγγισε ιαπωνικές εταιρείες για να συζητήσει την ιδέα αποστολής αντιπροσωπείας στη Μόσχα, πολλές αντέδρασαν αρνητικά, φοβούμενες πλήγμα στη φήμη τους. Έτσι, το υπουργείο αναγκάστηκε να υποβαθμίσει τη σημασία της επιχειρηματικής αποστολής, επιμένοντας ότι σκοπός της είναι απλώς η υποστήριξη ιαπωνικών εταιρειών που συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία και όχι η αναζήτηση νέων επιχειρηματικών ευκαιριών.
Η αλήθεια είναι ότι η ιαπωνική κυβέρνηση επιδιώκει έναν βαθμό επαναπροσέγγισης, αλλά σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο απ’ ό,τι επί Άμπε. Το σημαντικότερο είναι ότι η Ιαπωνία δεν έχει δείξει καμία πρόθεση να χαλαρώσει τις κυρώσεις. Αυτό επανέλαβε ο υπουργός Εξωτερικών Μοτέγκι Τοσιμίτσου στις 12 Μαΐου, όταν καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ως “εξοργιστική πράξη που κλονίζει τα ίδια τα θεμέλια της διεθνούς τάξης” και δήλωσε ότι η ιαπωνική θέση σχετικά με τις κυρώσεις “παραμένει αμετάβλητη”. Αυτή η διαρκής προσήλωση εξηγείται από τον φόβο της Ιαπωνίας ότι, αν η Ρωσία θεωρηθεί πως πέτυχε στην Ουκρανία, αυτό θα μπορούσε να ενθαρρύνει την Κίνα να επιχειρήσει να αλλάξει το status quo διά της βίας στην Ανατολική Ασία.
Ο βασικός στόχος της περιορισμένης επαναπροσέγγισης της Ιαπωνίας είναι να διασφαλίσει τη συνέχιση των ενεργειακών προμηθειών από τη Ρωσία. Ακόμη και μετά το 2022, η Ιαπωνία συνέχισε να εισάγει περίπου το 9% του υγροποιημένου φυσικού αερίου της από τον βόρειο γείτονά της. Οι εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, ωστόσο, παρέμειναν ελάχιστες. Ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν ανάγκασε την Ιαπωνία να εξετάσει την επανεκκίνηση μεγαλύτερων εισαγωγών ρωσικού αργού πετρελαίου.
Παράλληλα, η ιαπωνική κυβέρνηση επιθυμεί να επαναφέρει τις επισκέψεις χωρίς βίζα στα υπό ρωσικό έλεγχο Νότια Νησιά Κουρίλες, τα οποία η Ιαπωνία διεκδικεί ως Βόρεια Εδάφη της. Οι επισκέψεις αυτές αφορούν κυρίως πρώην Ιάπωνες κατοίκους που εκδιώχθηκαν μετά την κατάληψη των νησιών από τη Σοβιετική Ένωση στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι επισκέψεις πραγματοποιούνταν κάθε χρόνο, αλλά έχουν ανασταλεί από το 2020, αρχικά λόγω της πανδημίας Covid και πλέον ως μέσο τιμωρίας της Ιαπωνίας από τη Μόσχα εξαιτίας της αντίθεσής της στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η ιαπωνική κυβέρνηση ελπίζει να αξιοποιήσει μια συνάντηση υπουργών Εξωτερικών (ή υφυπουργών Εξωτερικών) για να ασκήσει πίεση υπέρ της επανέναρξης αυτών των επισκέψεων για ανθρωπιστικούς λόγους. Πρόκειται για επείγον ζήτημα, καθώς ο αριθμός των επιζώντων πρώην κατοίκων έχει πέσει κάτω από τις 5.000 και ο μέσος όρος ηλικίας τους ξεπερνά τα ενενήντα έτη.
Οι ελπίδες αυτές μπορεί να διαψευστούν, καθώς η ρωσική πλευρά επιμένει σταθερά ότι οποιεσδήποτε παραχωρήσεις εξαρτώνται από το αν η Ιαπωνία εγκαταλείψει πρώτα τις “εχθρικές πολιτικές” της, δηλαδή τις κυρώσεις. Δεδομένου ότι η κυβέρνηση Τακαΐτσι δεν είναι διατεθειμένη να το πράξει, η σημερινή σύντομη περίοδος θέρμης ίσως σύντομα επιστρέψει στην προηγούμενη ψυχρότητα.
Παγκόσμιας κλάσης πρωτιά στην Κρήτη, καθώς ερευνητές του Ινστιτούτου Φυσικής Πλάσματος και Λέιζερ, σε συνεργασία με το ΕΛΜΕΠΑ, δημιούργησαν τον πρώτο επιταχυντή ιόντων με λέιζερ υψηλής επαναληψιμότητας
Πρωτιά παγκόσμιας κλάσης στην Κρήτη, όπου ερευνητές του Ινστιτούτου Φυσικής Πλάσματος και Λέιζερ σε συνεργασία με το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, μετά από οκτώ χρόνια εντατικής έρευνας, δημιούργησαν τον πρώτο επιταχυντή ιόντων με λέιζερ υψηλής επαναληψιμότητας, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα εποχή στην ιατρική και την τεχνολογία.
Η ανακάλυψη μπορεί να οδηγήσει σε πιο στοχευμένες θεραπείες καρκίνου, αφού η παλμική δέσμη του λέιζερ επιτρέπει στα σωματίδια να χτυπούν με απόλυτη ακρίβεια τους όγκους βαθιά στον ιστό, σε παραγωγή ραδιοϊσοτόπων για εξετάσεις PET απευθείας στα νοσοκομεία και νέα βήματα στην έρευνα για την ενέργεια μέσω σύντηξης.
Η ομάδα συνεργάζεται ήδη με την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, πραγματοποιώντας βιοϊατρικά πειράματα με πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα, με στόχο η τεχνολογία αυτή να περάσει στο μέλλον και στην κλινική εφαρμογή.
Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση για το τρίτο κύμα της διεύρυνησης περιλαμβάνει τα ονόματα της πρώην βουλεύτριας Αγγελικής Αδαμοπούλου και της πρώην υποψήφιας βουλεύτριας Εύας Αμπάζη (από το ΜεΡΑ25) και του πρώην βουλευτή Κυριάκου Χαρακίδη (Ποτάμι).
Επίσης, στον κατάλογο βρίσκουμε, μεταξύ άλλων, τον πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Θεμιστοκλή Λέκκα, την ραδιοφωνική παραγωγό Πέγκυ Λάγιου, τον δημοσιογράφο Βαγγέλη Τριάντη και τον πρόεδρο του Συλλόγου Εκδοτών, Βασίλη Χατζηιακώβου.
Αναλυτικά:
Αδαμοπούλου Αγγελική, Δικηγόρος, πρώην Βουλευτής ΜέΡΑ25
Αντωνοπούλου Ρένα, Γιατρός, πρώην Γενική Διευθύντρια Ιατρικής Υπηρεσίας ΙΚΑ
Αμπάζη Εύα, Δικηγόρος, πρώην υποψήφια Βουλευτής ΜέΡΑ25
