Όταν μια ξένη μοναχή έπεσε θύμα βίαιης σωματικής επίθεσης στην Ιερουσαλήμ τον περασμένο μήνα, τοπικοί ακτιβιστές και κληρικοί δήλωσαν σοκαρισμένοι αλλά όχι έκπληκτοι. Τα τελευταία χρόνια, τα αντιχριστιανικά περιστατικά έχουν αυξηθεί κατακόρυφα στο Ισραήλ – αποτυπώνοντας πώς μια μικρή μειοψηφία απομονωμένων και κυρίως υπερ-θρησκευόμενων εθνικιστών ή υπερορθόδοξων Εβραίων αποθρασύνεται όλο και περισσότερο να εκδηλώσει την οργή και το μίσος της.
Το βράδυ της Τετάρτης, η Γίσκα Χαράνι (Yisca Harani) πέρασε αρκετές ώρες σε ένα τοπικό αστυνομικό τμήμα.
«Έλαβα μια αναφορά για κάποιον που “έφτυσε”», δήλωσε η Εβραία ακτιβίστρια μέσω μιας κακής τηλεφωνικής γραμμής από την Ιερουσαλήμ, εξηγώντας ότι ένας Χριστιανός μοναχός ήταν ο πιο πρόσφατος στόχος μιας τέτοιας ταπείνωσης.
Η Χαράνι, η οποία ηγείται του Κέντρου Δεδομένων για τη Θρησκευτική Ελευθερία (RFDC) – μιας ισραηλινής ΜΚΟ που καταγράφει αντιχριστιανικά περιστατικά και βοηθά τα θύματα να τα καταγγείλουν στις αρχές – δήλωσε ότι πλέον υπάρχουν τόσες πολλές περιπτώσεις που η ίδια και οι περίπου 100 εθελοντές της είναι απασχολημένοι «24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα».
«Το πιο συνηθισμένο είναι το φτύσιμο», είπε. «Αλλά μπορεί επίσης να είναι γκράφιτι σε [χριστιανικές] πινακίδες με σταυρούς επάνω τους, βανδαλισμοί ή διάφορες μορφές παρενόχλησης».
Οι δράστες, όπως ανέφερε, ανήκουν σε ένα πολύ μικρό κομμάτι του πληθυσμού των 10 εκατομμυρίων του Ισραήλ – «οι περισσότεροι Εβραίοι δεν θα το έκαναν ποτέ αυτό» – και αναγνωρίζονται κυρίως ως υπερορθόδοξοι, Σεφαραδίτες τύπου Shas ή εθνικιστές θρησκευόμενοι Εβραίοι.
«Όλοι φορούν κιπά [το παραδοσιακό εβραϊκό σκουφάκι]. Δεν έχω δει ούτε έναν κοσμικό Εβραίο να συμπεριφέρεται άσχημα απέναντι σε Χριστιανούς».
Το 2024, η οργάνωσή της κατέγραψε 107 περιστατικά. Πέρυσι, ο αριθμός εκτινάχθηκε στα 181.
«Δεν υπάρχει μήνας που να περνάει χωρίς να αναφερθούν τουλάχιστον δέκα περιστατικά», είπε, αλλά σημείωσε ότι στην πραγματικότητα, οι αριθμοί είναι πιθανότατα πολύ υψηλότεροι. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι τα θύματα είτε δεν γνωρίζουν πώς να τα καταγγείλουν, είτε δεν θέλουν να «ξεσηκώσουν σαματά» για λιγότερο σοβαρά αδικήματα όπως το φτύσιμο.
Γιατί το φτύσιμο;
Το ζήτημα του φτυσίματος μας πηγαίνει αιώνες πίσω στην ιστορία των εβραϊκο-χριστιανικών σχέσεων, κατά τη διάρκεια των οποίων οι Εβραίοι, ως μειονότητα, υπέφεραν τρομερά στα χέρια μιας χριστιανικής πλειοψηφίας – από τον αντισημιτισμό και τις διώξεις μέχρι τις απόπειρες εξόντωσης.
Τον 11ο αιώνα, οι Εβραίοι (που τότε διώκονταν κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών) κατηγορήθηκαν ότι έφτυναν τον σταυρό ως πράξη θρησκευτικής περιφρόνησης, εξήγησε ο ραβίνος Άλον Γκόσεν-Γκότσταϊν (Alon Goshen-Gottstein) σε μια ανάρτηση στο ιστολόγιο των Times of Israel. Ορισμένες εβραϊκές κοινότητες υιοθέτησαν στη συνέχεια αυτή τη χειρονομία για να δείξουν αντίσταση και περιφρόνηση. Με την πάροδο του χρόνου, «ο Εβραίος που φτύνει» έγινε ένα αρνητικό στερεότυπο για τους Εβραίους.
Όταν ιδρύθηκε το κράτος του Ισραήλ το 1948, οι Εβραίοι έγιναν για πρώτη φορά πλειοψηφία, με τους Χριστιανούς σε ρόλο μειονότητας, και το φτύσιμο απέκτησε ακόμη πιο συμβολικό χαρακτήρα.
Ο Γκόσεν-Γκότσταϊν έγραψε ότι το πρόβλημα είναι πως ορισμένες κλειστές εβραϊκές κοινότητες δεν έχουν παρακολουθήσει τις σύγχρονες εξελίξεις στον χριστιανικό κόσμο και δεν γνωρίζουν ότι πολλές εκκλησίες έχουν έκτοτε αναθεωρήσει τις θεολογίες τους, έχουν νομιμοποιήσει τον Ιουδαϊσμό, έχουν ζητήσει συγγνώμη και μάλιστα καταπολεμούν τον αντισημιτισμό.
«Αυτοί που φτύνουν και επιτίθενται είναι, φυσικά, ανίδεοι», δήλωσε ο Γκόσεν-Γκότσταϊν.
Ο ακροδεξιός πολιτικός Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ (Itamar Ben-Gvir) έριξε λάδι στη φωτιά το 2023, όταν, ως εν ενεργεία υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, δήλωσε στο Army Radio ότι το να φτύνει κανείς Χριστιανούς δεν αποτελεί έγκλημα και ότι δεν «δικαιολογούν τα πάντα μια σύλληψη».
«Σκέφτονται διπλά πριν βγουν έξω»
Η βάναυση σωματική επίθεση σε μια Γαλλίδα Δομινικανή μοναχή στην Ανατολική Ιερουσαλήμ στις 28 Απριλίου, ωστόσο, προκάλεσε νέα κύματα σοκ σε ολόκληρη τη χριστιανική κοινότητα. Σε πλάνα από κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης (CCTV) που κατέγραψαν την επίθεση, ένας ορθόδοξος άνδρας φαίνεται να τρέχει πίσω από μια χριστιανή μοναχή, να τη σπρώχνει στο έδαφος και να επιστρέφει για να την κλωτσήσει μία φορά προτού παρέμβουν οι περαστικοί.
[Δείτε περισσότερα: Η αντιχριστιανική επιθετικότητα σε άνοδο στην Ιερουσαλήμ]
«Αυτή είναι η πιο ακραία περίπτωση που έχουμε δει. Κατά τη διάρκεια των τριών ετών από τότε που ίδρυσα το RFDC, μπορεί να υπήρξαν τρεις ή τέσσερις σωματικές επαφές», δήλωσε η Χαράνι, αλλά τόνισε ότι καμία τους δεν ήταν τόσο βίαιη.
Έκτοτε, η ΜΚΟ της έχει κληθεί να «συνοδεύει» Χριστιανούς μέσα στην Ιερουσαλήμ. Καθώς συνοδεύουν τους πιστούς, οι εθελοντές του RFDC κρατούν τις κάμερες των τηλεφώνων τους ανοιχτές ανά πάσα στιγμή, έτοιμοι να βιντεοσκοπήσουν τυχόν επιθέσεις που μπορεί να δεχτούν.
Την Τετάρτη, η Κνεσέτ πραγματοποίησε μια ειδική συνεδρίαση επιτροπής για την επίθεση εναντίον της μοναχής και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι Χριστιανοί. Ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου καταδίκασε απερίφραστα το περιστατικό, αλλά οι επικριτές λένε ότι η συνάντηση συγκλήθηκε κυρίως επειδή το βίντεο έγινε viral, φέρνοντας σε δύσκολη θέση την ισραηλινή κυβέρνηση στη διεθνή σκηνή.
Αρκετοί από τους χριστιανούς εκπροσώπους που ήταν παρόντες στην ακρόαση εξιστόρησαν καθημερινές παρενοχλήσεις στους δρόμους της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ, ανέφερε η εφημερίδα Haaretz, και επικαλέστηκε περιστατικά στα οποία οι ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας είχαν εμποδίσει την πρόσβαση των πιστών σε τόπους λατρείας ή στα οποία Χριστιανοί είχαν πέσει θύματα λιθοβολισμού ή ξυλοδαρμού.
«Καλώ την ισραηλινή κυβέρνηση να ονομάσει αυτές τις πράξεις με το όνομά τους: εγκλήματα μίσους», δήλωσε ο πατέρας Αγκάν Γκογκτσιάν (Father Aghan Gogchian), καγκελάριος του Αρμενικού Πατριαρχείου.
Σύμφωνα με την Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία, περίπου 185.000 Χριστιανοί ήταν εγγεγραμμένοι στο Ισραήλ στα τέλη του 2025, αποτελώντας περίπου το 1,9% του πληθυσμού. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι Άραβες Χριστιανοί – μια μειοψηφία που συχνά παραβλέπεται, σπάνια γίνεται λόγος γι’ αυτήν και η αραβική της κληρονομιά την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε ένα εβραϊκό κράτος όπως το Ισραήλ.
Η Χάνα Μπέντκοβσκι (Hana Bendcowsky), διευθύντρια προγράμματος του Κέντρου της Ιερουσαλήμ για τις Εβραϊκο-Χριστιανικές Σχέσεις στο διαθρησκειακό Κέντρο Rossing, δήλωσε ότι υπήρξαν περιστατικά όπου οργανώθηκαν τοπικές διαδηλώσεις μπροστά από σπίτια Αράβων Χριστιανών επειδή οι Εβραίοι γείτονές τους δεν ήθελαν να ζουν εκεί.
«Ίσως επειδή είναι Χριστιανοί, ίσως επειδή είναι Άραβες. Δεν είναι ξεκάθαρο».
Μια άλλη ομάδα που στοχοποιείται τακτικά είναι όσοι φέρουν ορατά χριστιανικά σύμβολα ή θρησκευτικά ενδύματα, όπως προσκυνητές, μοναχές και μοναχοί.
«Κάθε ιερέας με τον οποίο θα μιλήσετε θα σας πει ότι το φτύσιμο είναι μια σχεδόν καθημερινή εμπειρία», δήλωσε η Μπέντκοβσκι.
Ορισμένοι, ειδικά μετά την επίθεση στη μοναχή, έχουν γίνει ως εκ τούτου πιο προσεκτικοί στην επίδειξη των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων.
«Κρύβουν τους σταυρούς τους στις τσέπες τους και ούτω καθεξής, ή αποφεύγουν να φορούν τα ράσα τους όταν πηγαίνουν σε ορισμένα μέρη».
Ο πατέρας Ντέιβιντ Νόιχάους (Father David Neuhaus SJ), ο οποίος ζει στην Ιερουσαλήμ για σχεδόν πέντε δεκαετίες και για αρκετά χρόνια υπηρέτησε ως ανώτερος της ιησουιτικής κοινότητας στο Ποντιφικό Βιβλικό Ινστιτούτο, δήλωσε ότι μετά την επίθεση στη μοναχή «υπάρχουν άνθρωποι που σκέφτονται διπλά πριν βγουν έξω, εκτός αν είναι απολύτως απαραίτητο».
Ανείπωτα πιστός στο να μην ενδίδει ο ίδιος στον φόβο, δήλωσε: «Υπάρχει πλέον η επίγνωση ότι πρέπει να κοιτάζεις γύρω σου, να σκέφτεσαι πού πηγαίνεις, να σκέφτεσαι πώς ντύνεσαι. Υπάρχει η αίσθηση ότι ανά πάσα στιγμή η ζωή σου θα μπορούσε ξαφνικά να πάρει μια τροπή προς το χειρότερο».
«Το να είσαι Ισραηλινός σημαίνει να είσαι Εβραίος»
Και οι τρεις συνεντευξιαζόμενοι με τους οποίους μίλησε το FRANCE 24 δήλωσαν ότι η μισαλλοδοξία κατά των μη Εβραίων στο Ισραήλ – είτε πρόκειται για Χριστιανούς, Μουσουλμάνους είτε για άλλους – έχει εκτιναχθεί στα ύψη τα τελευταία χρόνια, τροφοδοτούμενη από τις νέες κυβερνητικές πολιτικές, τον πόλεμο και, φυσικά, τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Ο πατέρας Νόιχάους δήλωσε ότι δεν βοήθησε το γεγονός ότι το Ισραήλ είναι ένα εξαιρετικά στρατιωτικοποιημένο κράτος εξ αρχής και έχει «οικοδομηθεί πάνω στον αποικισμό των εποίκων».
«Είμαστε μια πολύ βίαιη κοινωνία», είπε. «Πάρτε ένα λεωφορείο, πάρτε ένα τρένο, περπατήστε στον δρόμο – όλοι είναι ένοπλοι. Αυτό από μόνο του αποτελεί μια απίστευτη βία».
Η Χαράνι, του RFDC, δήλωσε ότι ο «Νόμος για το Έθνος-Κράτος» του 2018 σηματοδότησε την πρώτη πραγματική στροφή προς το χειρότερο στη θρησκευτική μισαλλοδοξία του Ισραήλ.
«Αυτός ο νόμος είναι η επιτομή όλης αυτής της ψύχωσης: ότι το να είσαι Ισραηλινός σημαίνει να είσαι Εβραίος – θρησκευτικά και εθνικιστικά».
Ο νόμος όριζε το Ισραήλ ως την εθνική εστία του εβραϊκού λαού και ενθάρρυνε τη χρήση εβραϊκών συμβόλων στην ισραηλινή κοινωνία. Οι επικριτές λένε ότι αυτό διαμόρφωσε γρήγορα ένα κλίμα θρησκευτικού εθνικισμού και συνέβαλε στο να αισθάνονται οι θρησκευτικές μειονότητες όλο και πιο περιθωριοποιημένες.
Έκτοτε, η Χαράνι ανέφερε ότι η κυβέρνηση του Νετανιάχου δείχνει «απόλυτη αδιαφορία για ορισμένες συμπεριφορές στον ριζοσπαστικό τομέα. Η συμπεριφορά τους είναι ανεκτή και, ως εκ τούτου, τους δίνει το πράσινο φως. Είναι μια παθητική ενθάρρυνση».
Και, όπως είπε, «αυτοί [οι δράστες] γίνονται όλο και πιο θρασείς».
Ο πατέρας Νόιχάους συμφώνησε. «Όταν αγνοούνται περιστατικά χαμηλότερου επιπέδου, όπως το φτύσιμο, το μήνυμα είναι ότι η βία είναι εντάξει».
Το τραύμα, η οργή και η απογοήτευση που συνδέονται με τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου οδήγησαν ορισμένες κλειστές εβραϊκές ομάδες να αρχίσουν να «απανθρωποποιούν τον άλλον», δήλωσε η Μπέντκοβσκι. Επέστησε την προσοχή ιδιαίτερα στην έξαρση της βίας των εποίκων κατά των Παλαιστινίων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Σημείωσε ότι πολλοί από αυτούς είτε αρνούνται είτε δεν γνωρίζουν τον θάνατο και τον πόνο που έχει προκαλέσει το Ισραήλ σε αμάχους στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν.
«Οπότε, αυτό που βλέπουμε με τους Χριστιανούς είναι απλώς ένα σύμπτωμα της γενικής ατμόσφαιρας», είπε.
Όσο τρομερή κι αν ήταν η επίθεση στη μοναχή, η Χαράνι είπε ότι εξυπηρέτησε τουλάχιστον έναν ουσιαστικό σκοπό: να στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας στην αντιμετώπιση των Χριστιανών από την ισραηλινή κυβέρνηση.
«Είμαι σε σχεδόν καθημερινή επαφή με τη μοναχή και την επισκέφθηκα χθες», δήλωσε η Χαράνι. «Της είπα: “Κατά κάποιο τρόπο, επιλέχθηκες για να γίνεις το σήμα του STOP για όσα συμβαίνουν”».
france24.com
