Της Ευτυχίας Σουφλέρη
Ποια είναι τα νοσοκομεία που παραδέχονται ότι δεν εξυπηρετούν γυναίκες σε ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα του Υπουργείου Υγείας που παρουσιάζει το NEWS 24/7.
Μετά από την αποκάλυψη του NEWS 24/7 ότι γιατροί και μαίες σε 46 νοσοκομεία στην Ελλάδα αρνήθηκαν τηλεφωνικά σε γυναίκα την πρόσβαση σε δωρεάν και ασφαλή άμβλωση, το Τμήμα Κοινοβουλευτικού Ελέγχου του Υπουργείου Υγείας απέστειλε σχετικό ερώτημα σε όλες τις Υγειονομικές Περιφέρειες της χώρας με την ένδειξη του κατεπείγοντος, ζητώντας στις ΥΠΕ να απαντήσουν εντός μίας ημέρας, μέχρι τις 17 Φεβρουαρίου.
Το σύνολο των Υγειονομικών Περιφερειών της χώρας απάντησαν εγκαίρως για τα νοσοκομεία που εκπροσωπούν. Στην εσωτερική αλληλογραφία του Υπουργείου Υγείας που παρουσιάζει το NEWS 24/7, 12 νοσοκομεία παραδέχονται ότι δεν πραγματοποιούν εθελούσια διακοπή κύησης και συγκεκριμένα τα νοσοκομεία Νάξου, Λήμνου, Κατερίνης, Βέροιας, Έδεσσας, Γιαννιτσών, Κοζάνης, Πτολεμαϊδας, Καστοριάς, Θήβας, Καρύστου και Χανίων.
Επιπλέον, 11 νοσοκομεία αποφεύγουν να απαντήσουν αν πραγματοποιούν διακοπή κύησης. Η απάντησή τους περιορίζεται στο αν διαθέτουν μαιευτική κλινική ή γυναικολογικό τμήμα και αν έχουν καταγράψει καταγγελίες εις βάρος ιατρών τους για άρνηση διακοπής κύησης. Μια αξιοσημείωτη αναντιστοιχία είναι πως αρκετά από τα νοσοκομεία στα οποία γιατροί ή ακόμα και διευθυντές μαιευτικής κλινικής αρνήθηκαν τηλεφωνικά τη διακοπή κύησης, στις απαντήσεις που απέστειλαν στο Υπουργείο Υγείας δηλώνουν ότι πραγματοποιούν κανονικά αμβλώσεις.
Στις απαντήσεις των νοσοκομείων προς την Υπηρεσία Κοινοβουλευτικού Ελέγχου υπάρχει μέχρι και παραδοχή γιατρού πως ο ίδιος δεδομένου ότι αρνείται να παρέχει αμβλώσεις, έχει καταφέρει να μεταπείσει δύο γυναίκες να προχωρήσουν την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη τους. Επιπλέον, συχνή είναι η αναφορά πως αν δεν υπάρχει χειρουργείο δεν μπορεί να γίνει άμβλωση, γεγονός που αποτελεί ιατρική παραπληροφόρηση εκ μέρους των ίδιων των Υγειονομικών Περιφερειών σε σχέση με το «χάπι της άμβλωσης», δηλαδή το φαρμακευτικό σχήμα για διακοπή κύησης που βασίζεται στον συνδυασμό μιφεπριστόνης και μισοπροστόλης και μπορεί μία γυναίκα να λάβει μετά από συνταγογράφηση γυναικολόγου ή ακόμα και χωρίς συνταγογράφηση από τα φαρμακεία. Η χημική άμβλωση προκρίνεται σε σχέση με τη χειρουργική από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για το πρώτο τρίμηνο της κύησης.
Την εσωτερική αλληλογραφία του Υπουργείου Υγείας απέστειλε ο Άδωνις Γεωργιάδης, σε επικοινωνία του με τη Μάρω Ζήνα, μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΚΟΣΜΟΥ, μετά από συνάντησή τους σε εκδήλωση της Ένωσης Μαιευτήρων-Γυναικολόγων Ελλάδος για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ανακοίνωση του Υπουργείου που καταρρίπτει το ρεπορτάζ, ενόψει εκδήλωσης που διοργανώνει ο ΚΟΣΜΟΣ για την πρόσβαση στις αμβλώσεις.
ΠΟΙΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΠΑΡΑΔΕΧΟΝΤΑΙ ΟΤΙ ΔΕΝ ΚΑΝΟΥΝ ΑΜΒΛΩΣΕΙΣ
Από τα νησιά του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου, μόνο τα Νοσοκομεία Νάξου και Λήμνου παραδέχονται ότι δεν κάνουν αμβλώσεις, ενώ τηλεφωνικά υπήρξε άρνηση από περισσότερα νοσοκομεία. Το νοσοκομείο Νάξου διευκρινίζει στην απάντησή του ότι παραπέμπει τα περιστατικά στο νοσοκομείο Σύρου. Τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής στη Σύρο, φαίνεται να τα επιβαρύνεται αποκλειστικά η ασθενής, εφόσον δεν προβλέπεται κάτι διαφορετικό από το νοσοκομείο. 
Οι γυναικολόγοι του νοσοκομείου Λήμνου είναι αναλυτικοί στην απάντησή τους, λέγοντας πως γίνονται διακοπές κύησης «μόνο για ιατρικούς και σοβαρούς κοινωνικούς λόγους ανάλογα με το περιστατικό». Δεν διευκρινίζεται ποιοι «κοινωνικοί λόγοι» πληρούν τα κριτήρια του γιατρού για να προβεί σε άμβλωση.
Ο δεύτερος γυναικολόγος του ίδιου νοσοκομείου παραδέχεται πως έπεισε γυναίκες να προχωρήσουν την κύησή τους τη στιγμή που εξέταζαν το ενδεχόμενο άμβλωσης. «Σε 1-2 περιπτώσεις και σε γυναίκες που εξέταζαν ως ενδεχόμενο τη διακοπή κύησης για κοινωνικούς λόγους, παρείχα την κατάλληλη συμβουλευτική που τελικά τις οδήγησε να προχωρήσουν με την εγκυμοσύνη τους. Οφείλετε να γνωρίζετε», σημειώνει ο ίδιος προς το Υπουργείο, «ότι στο Νοσοκομείο της Λήμνου οι γυναίκες αποφεύγουν να ζητήσουν τη διακοπή κύησης. Οι λόγοι που το κάνουν είναι συνήθως είτε οικονομικοί, δηλαδή αδυναμία ανατροφής παιδιού, είτε κοινωνικοί, δηλαδή (εξωσυζυγικές σχέσεις και κυήσεις εκτός γάμου) και φοβούνται ότι οι λόγοι αυτοί ενδέχεται να διαρρεύσουν στη μικρή κοινωνία του νησιού». Ο ίδιος επιφυλάσσεται να αρνηθεί τη διακοπή κύησης για λόγους συνείδησης.
Το νοσοκομείο της Λήμνου δεν αναφέρει αν ή πού παραπέμπει τις ασθενείς προκειμένου να προχωρήσουν σε εθελούσια διακοπή κύησης.
Στη Μακεδονία, 7 νοσοκομεία παραδέχονται πως δεν εξυπηρετούν γυναίκες που αιτούνται διακοπή της κύησής τους και συγκεκριμένα πρόκειται για τα: Γ.Ν. Κατερίνης, Γ.Ν. Βέροιας, Γ.Ν. Έδεσσας, Γ.Ν. Γιαννιτσών, Γ.Ν. Κοζάνης «Μαμάτσειο», Γ.Ν. Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο», Γ.Ν. Καστοριάς.
Σύμφωνα με την εσωτερική αλληλογραφία του Υπουργείου Υγείας «από το σύνολο των δεκατεσσάρων (14) Νοσοκομείων αρμοδιότητας της 3ης Υ.Πε. Μακεδονίας, σε έντεκα (11) λειτουργεί Μαιευτικό-Γυναικολογικό Τμήμα/Κλινική. Από αυτά πραγματοποιούνται αμβλώσεις σε τέσσερα (4) Νοσοκομεία: Γ.Ν. Παπαγεωργίου, Γ.Ν.Θ. «Ο Άγιος Δημήτριος», Γ.Ν. Γρεβενών, Γ.Ν. Φλώρινας. Στα υπόλοιπα Νοσοκομεία (Γ.Ν. Κατερίνης, Γ.Ν. Βέροιας, Γ.Ν. Έδεσσας, Γ.Ν. Γιαννιτσών, Γ.Ν. Κοζάνης «Μαμάτσειο», Γ.Ν. Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο», Γ.Ν. Καστοριάς) διενεργείται διακοπή κύησης όταν συντρέχουν ιατρικοί λόγοι που αφορούν στην έγκυο ή στο έμβρυο, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο και τις αρχές της ιατρικής δεοντολογίας».
Όσον αφορά τα νοσοκομεία της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας που δήλωσαν εγγράφως στις 16 Φεβρουαρίου στο Υπουργείο Υγείας ότι πραγματοποιούν αμβλώσεις, αξιοσημείωτο είναι ότι ένα από τα τέσσερα είχε δηλώσει μόλις δύο εβδομάδες νωρίτερα στο NEWS 24/7 ότι οι γιατροί του αρνούνται. «Έχουμε γυναικολογική κλινική, αλλά οι γιατροί μας δεν κάνουν αμβλώσεις. Μέχρι στιγμής δεν γίνονται», ανέφεραν, χωρίς να παραπέμψουν τη γυναίκα σε άλλη δημόσια δομή.
Τα 7 νοσοκομεία που αρνούνται στις γυναίκες τη διακοπή κύησης εξίσου δεν φαίνεται να παραπέμπουν σε άλλο δημόσιο νοσοκομείο, σύμφωνα με την απάντηση της 3ης Υ.Πε. στο Υπουργείο Υγείας.
Η διοίκηση της 5ης Υγειονομικής Περιφέρειας που συμπεριλαμβάνει τα νοσοκομεία σε Θεσσαλία και Στερεά Ελλάδα, απάντησε στο Υπουργείο Υγείας πως σχεδόν σε όλα τα νοσοκομεία πραγματοποιούνται αμβλώσεις, με εξαίρεση δύο που ισχυρίζονται ότι έχουν πρακτικά κολλήματα.
«Στα νοσοκομεία της Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, πλην του ΓΝ Θήβας και του ΓΝ-ΚΥ Καρύστου, υπάρχει πρόσβαση σε ασφαλή και δωρεάν διακοπή κύησης εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία (Νόμος 4619/2019). Στο ΓΝ Θηβών λόγω συνταξιοδότησης του μοναδικού γυναικολόγου στο τέλος του 2025, τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν πραγματοποιούνται επεμβάσεις διακοπής κύησης, ενώ στο ΓΝ – ΚΥ Καρύστου δεν υφίσταται μαιευτικό τμήμα και ως εκ τούτου δεν πραγματοποιούνται αμβλώσεις».
Το NEWS 24/7 επικοινώνησε εκ νέου με το νοσοκομείο Θήβας και επιβεβαίωσε την παρουσία γυναικολόγου στα εξωτερικά ιατρεία κάθε Τετάρτη και Πέμπτη. Όσο για το ΓΝ – ΚΥ Καρύστου, ή όποιο άλλο νοσοκομείο δε διαθέτει χειρουργείο, η απουσία μαιευτικού τμήματος δεν σημαίνει πως δεν μπορεί να συνταγογραφηθεί φαρμακευτική αγωγή για χημική άμβλωση, η οποία έτσι κι αλλιώς προκρίνεται από την επιστημονική κοινότητα ως ασφαλής και αποτελεσματική λύση για το πρώτο τρίμηνο της κύησης.
Από τα υπόλοιπα νοσοκομεία της Στερεάς Ελλάδας και της Θεσσαλίας που δήλωσαν στην Υγειονομική τους Περιφέρεια ότι πραγματοποιούν κανονικά αμβλώσεις, 6 από αυτά αρνήθηκαν τηλεφωνικά δύο εβδομάδες νωρίτερα να εξυπηρετήσουν γυναίκα σε ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, δηλώνοντας ρητά πως εξυπηρετούν μόνο παθολογία κυήσεως.
Από τα 8 νοσοκομεία της Κρήτης, τα 5 είχαν αρνηθεί τηλεφωνικά σε γυναίκα την πρόσβαση σε άμβλωση, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του NEWS 24/7. Στην εσωτερική επικοινωνία της Υγειονομικής Περιφέρειας Κρήτης με το Υπουργείο Υγείας, μόνο το νοσοκομείο Χανίων παραδέχεται ότι όλοι οι γιατροί του αρνούνται την παροχή αμβλώσεων για λόγους συνείδησης.
Συγκεκριμένα, η διευθύντρια μαιευτικής κλινικής διευκρινίζει ότι προβαίνουν σε διακοπή κύησης «αποκλειστικά και μόνο για ιατρικούς λόγους, όταν δηλαδή διαπιστώνεται σοβαρή ανωμαλία του εμβρύου (έως 24 εβδομάδες) ή όταν υφίσταται άμεσος κίνδυνος για τη ζωή/υγεία της εγκύου, κατόπιν σχετικής ιατρικής γνωμάτευσης». Προσθέτει πως «για το 2026 δεν έχουν διενεργηθεί τεχνητές διακοπές κύησης που αιτούνται βάσει προσωπικών ή οικονομικών λόγων (διακοπή “on demand” εντός των πρώτων 12 εβδομάδων) επικαλούμενοι λόγους συνείδησης όλο το ιατρικό προσωπικό». Το νοσοκομείο Χανίων δεν αναφέρει ότι παραπέμπει σε άλλη δημόσια δομή τις γυναίκες.
Το mail της Υγειονομικής Περιφέρειας Κρήτης αναφέρει πως κάποια από τα νοσοκομεία του νησιού δεν ανταποκρίθηκαν στις συνεχείς οχλήσεις, επομένως δεν έχουν καταγραφεί οι απαντήσεις τους, ενώ αναφέρει πως στο Γ.Ν. Νεάπολης δεν πραγματοποιούνται χειρουργικές επεμβάσεις, χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν και αυτό αποτελεί άρνηση του νοσοκομείου για αμβλώσεις.
Όσον αφορά την 4η ΥΠΕ Μακεδονίας και Θράκης, όπου η πλειονότητα των νοσοκομείων είχε αρνηθεί τηλεφωνικά τη διακοπή κύησης σε γυναίκα, στην απάντηση που έδωσαν στο Υπουργείο απέφυγαν να αναφέρουν αν πραγματοποιούν αμβλώσεις. Επέλεξαν στην απάντησή τους να αναφέρουν πόσα νοσοκομεία διαθέτουν μαιευτική γυναικολογική κλινική και αν έχουν υπάρξει καταγγελίες σε βάρος ιατρών τους.
«Σχετικά με την πρόσβαση στα δημόσια νοσοκομεία για αμβλώσεις, σας ενημερώνουμε ότι στην περιοχή ευθύνης της 4ης ΥΠΕ Μακεδονίας και Θράκης λειτουργούν τμήματα Γυναικολογίας-Μαιευτικής στα κάτωθι 11 Νοσοκομεία: Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο, Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο», Γ.Ν. Χαλκιδικής, Γ.Ν. Σερρών, Γ.Ν. Δράμας, Γ.Ν. Καβάλας, Π.Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης, Γ.Ν. Κιλκίς, Γ.Ν. Ξάνθης, Γ.Ν. Κομοτηνής, Γ.Ν. Διδυμοτείχου. Στην Διοίκηση της 4ης ΥΠΕ Μακεδονίας και Θράκης δεν έχει περιέλθει αναφορά/καταγγελία πολίτη για άρνηση σε γυναίκα της πρόσβασης σε δωρεάν – και ασφαλή – άμβλωση».
Τέλος, η 6η ΥΠΕ που περιλαμβάνει τα νοσοκομεία Πελοποννήσου, Ιονίων Νήσων, Ηπείρου και Δυτικής Ελλάδας, δήλωσε στο Υπουργείο Υγείας πως όλα τα νοσοκομεία πραγματοποιούν αμβλώσεις. Συγκεκριμένα, αναφέρει πως 22 από τα 28 νοσοκομεία της Υγειονομικής Περιφέρειας που διαθέτουν μαιευτική γυναικολογική κλινική, «σύμφωνα με τις απαντήσεις τους, πραγματοποιούνται αμβλώσεις υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο».
Αρχές Φεβρουαρίου σε τηλεφωνική επικοινωνία του NEWS 24/7 με τα ίδια νοσοκομεία, 11 από αυτά αρνήθηκαν ρητά την παροχή άμβλωσης.
ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ ΕΧΟΥΝ Ή ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΑΡΝΗΘΟΥΝ;
Μία συχνή παρανόηση στη συζήτηση για πρόσβαση σε δωρεάν και ασφαλείς αμβλώσεις είναι αν οι γιατροί έχουν ή δεν έχουν δικαίωμα να αρνηθούν. Για να λύσουμε αυτή την απορία επικοινωνήσαμε με την Κατερίνα Φουντεδάκη, καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΑΠΘ και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Ιατρικού Δικαίου και Βιοηθικής του ΑΠΘ. Η ίδια εξήγησε ότι ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας περιλαμβάνει ρητή διάταξη σύμφωνα με την οποία ο γιατρός δύναται να αρνηθεί την εκτέλεση ιατρικής πράξης για λόγους συνείδησης.
Συνεπώς, «η ατομική άρνηση ιατρού να προχωρήσει σε άμβλωση είναι, κατ’ αρχήν, νόμιμη. Ωστόσο, η άρνηση αφορά τον συγκεκριμένο επαγγελματία υγείας και δεν μπορεί να μετατραπεί σε θεσμική άρνηση του νοσοκομείου. Το δικαίωμα του γιατρού δεν μπορεί να οδηγεί σε πλήρη στέρηση της πρόσβασης της γυναίκας σε νόμιμη ιατρική πράξη στο δημόσιο νοσοκομείο».
Όσον αφορά τα επαρχιακά ή νησιωτικά νοσοκομεία, «αν αυτό είναι και το μοναδικό ρεαλιστικά προσβάσιμο νοσοκομείο για τη γυναίκα, πχ σε ένα νησί, τότε η συνολική άρνηση παροχής της υπηρεσίας εγείρει σοβαρά ζητήματα νομιμότητας» εξήγησε η κ. Φουντεδάκη. Σε αυτή την περίπτωση, η ευθύνη βαραίνει το ίδιο το κράτος, που οφείλει να διασφαλίζει ότι το δικαίωμα γυναίκας δεν μένει στα χαρτιά, αλλά μπορεί να ασκηθεί στην πράξη.
Μετά την αποκάλυψη του NEWS 24/7, τρία κοινοβουλευτικά κόμματα κατέθεσαν σχετικές ερωτήσεις στον Υπουργό Υγείας (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, Νέα Αριστερά), ζητώντας σαφείς απαντήσεις και δεσμευτικές παρεμβάσεις, ώστε η Πολιτεία να διασφαλίσει ότι ο νόμος εφαρμόζεται καθολικά και ισότιμα σε όλη την επικράτεια.
Το Υπουργείο Υγείας δεν έχει απαντήσει μέχρι στιγμής ούτε στα ερωτήματα που του είχε θέσει το NEWS 24/7, ούτε στις ερωτήσεις των κοινοβουλευτικών κομμάτων.
