Με την ολοκλήρωση της τέταρτης κατασκηνωτικής περιόδου, τη Τετάρτη 26 Αυγούστου, έκλεισε ο φετινός κύκλος λειτουργίας της Παιδικής Εξοχής – Κατασκήνωσης του Δήμου Χανίων στον Καλαθά, έπειτα από έξι εβδομάδες γεμάτες παιχνίδι, δημιουργία, νέες φιλίες και όμορφες καλοκαιρινές αναμνήσεις.
Από τα μέσα Ιουλίου έως τα τέλη Αυγούστου, περισσότεροι από 500 κατασκηνωτές και κατασκηνώτριες πέρασαν τις ημέρες τους στον Καλαθά, συμμετέχοντας σε ένα πλούσιο πρόγραμμα δημιουργικής, εκπαιδευτικής και ψυχαγωγικής απασχόλησης. Θέατρο, χορός, αθλητισμός, βιωματικά εργαστήρια, παιχνίδια, δράσεις επιστήμης και βραδινές δραστηριότητες συνδυάστηκαν με την καθημερινή ζωή της κατασκήνωσης, την άθληση, το κολύμπι και, κυρίως, με τον χρόνο που τα παιδιά μοιράστηκαν μεταξύ τους.
Σταθερό μέρος του κατασκηνωτικού προγράμματος αποτελεί και η φιλοξενία ατόμων με αναπηρία μαζί με τους συνοδούς τους. Και φέτος, 32 άτομα με αναπηρία φιλοξενήθηκαν κατά τις δύο τελευταίες κατασκηνωτικές περιόδους, συμμετέχοντας στην καθημερινή ζωή και τις δραστηριότητες της Παιδικής Εξοχής.
Η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, Ισότητας και Ληξιαρχείου του Δήμου Χανίων, Ελένη Ζερβουδάκη, αναφερόμενη στην ολοκλήρωση του φετινού προγράμματος, στάθηκε κυρίως σε όσα μένουν στα παιδιά μετά το τέλος μιας κατασκηνωτικής περιόδου: στις φιλίες που δημιουργούνται, στις εμπειρίες αυτονομίας, στις στιγμές συνύπαρξης και στις αναμνήσεις ενός καλοκαιριού που για πολλά παιδιά αποκτά ξεχωριστή θέση στα χρόνια που ακολουθούν.
Όπως επισήμανε, αυτή είναι και η ουσία της Παιδικής Εξοχής στον Καλαθά: να προσφέρει στα παιδιά έναν ασφαλή και φιλόξενο χώρο, όπου μπορούν να παίξουν, να ανακαλύψουν, να δοκιμάσουν, να μοιραστούν και να αισθανθούν μέρος μιας ομάδας. Αναφερόμενη στη σταθερή συμμετοχή ατόμων με αναπηρία στο πρόγραμμα, υπογράμμισε παράλληλα ότι η συμπερίληψη αποκτά πραγματικό περιεχόμενο όταν αποτελεί μέρος της κοινής καθημερινής εμπειρίας.
Η κ. Ζερβουδάκη ευχαρίστησε, τέλος, το σύνολο του προσωπικού που εργάστηκε για τη λειτουργία της κατασκήνωσης σε όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, υπογραμμίζοντας ότι πίσω από την καθημερινότητα και τη φροντίδα εκατοντάδων παιδιών βρίσκεται η συστηματική δουλειά ανθρώπων διαφορετικών ειδικοτήτων. Από τον συντονισμό και την επίβλεψη έως την υγειονομική φροντίδα, την ψυχαγωγία, την άθληση, την ασφάλεια, την καθαριότητα και την καθημερινή υποστήριξη των εγκαταστάσεων, κάθε εργαζόμενος συνέβαλε από τη δική του θέση ώστε η κατασκήνωση να λειτουργήσει με ασφάλεια, συνέπεια και, πάνω απ’ όλα, με πραγματική φροντίδα για τα παιδιά.
Η Παιδική Εξοχή ανανεώνει το ραντεβού της για το επόμενο καλοκαίρι, με την ίδια φροντίδα και με τη φιλοδοξία κάθε νέα χρονιά να προσφέρει στα παιδιά ακόμη περισσότερους λόγους να θέλουν να επιστρέψουν.
Πρόκειται για μια Ρεθυμνιώτισσα, 63 χρόνων που την Πέμπτη μεταφέρθηκε με συμπτώματα στην κλινική Ασκληπιός, και το περιστατικό διαχειρίστηκε με επιτυχία η γιατρός,λοιμωξιολόγος Ελένη Ιωαννίδου.
Κρίθηκε απαραίτητη η μεταφορά της ασθενούς στο νοσοκομείο Ρεθύμνου, όπου εκεί επιβεβαιώθηκε με τις σχετικές εξετάσεις πως η ασθενής έχει μολυνθεί από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Η γυναίκα νοσηλεύεται στη ΜΕΘ του νοσοκομείου χωρίς ωστόσο να διατρέχει σοβαρό κίνδυνο.Δεν έχει διασωληνωθεί σύμφωνα με πληροφορίες
Η 63χρονη δεν είχε ταξιδέψει πρόσφατα, επομένως θεωρείται εγχώριο κρούσμα. Να σημειώσουμε πως οι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδουν περαιτέρω τον ιό σε άλλους ανθρώπους
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ και άλλους διεθνείς υγειονομικούς οργανισμούς, όπως το CDC, οι άνθρωποι θεωρούνται «τελικοί ξενιστές»
Η πλειοψηφία των ατόμων που μολύνονται δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα ή παρουσιάζει μόνο ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό, πονοκέφαλο, εμετό και μυαλγίες. Τα συμπτώματα αυτά συνήθως υποχωρούν μέσα σε 4-7 ημέρες χωρίς να αφήσουν κατάλοιπα.
Λίγα άτομα, ποσοστό μικρότερο του 1% όσων μολύνονται, εμφανίζουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το νευρικό σύστημα, κυρίως με τη μορφή εγκεφαλίτιδας, άσηπτης μηνιγγίτιδας ή μηνιγγοεγκεφαλίτιδας.
Για 12η συνεχή χρονιά, τα Χανιά τιμούν τη μνήμη του Μίκη Θεοδωράκη με ένα πολυήμερο φεστιβάλ που αναδεικνύει το κλασικό και λαϊκό έργο του κορυφαίου συνθέτη. Η Περιφέρεια Κρήτης, ο Δήμος Χανίων και ο Παγκρήτιος Σύλλογος Φίλων Μίκη Θεοδωράκη παρουσιάζουν το αναλυτικό πρόγραμμα του «Μίκης Θεοδωράκης – Χανιά 2026», που θα πραγματοποιηθεί από τη Δευτέρα 31 Αυγούστου έως και την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2026.
Η φετινή διοργάνωση έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς συμπίπτει με τα 100+1 χρόνια από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη (1925–2026) και αποτελεί την 5η διοργάνωση μετά τον θάνατό του το 2021. Ο Σεπτέμβριος στα Χανιά παραμένει αφιερωμένος στον δημιουργό που επέλεξε την Κρήτη ως τόπο της αιώνιας κατοικίας του, με βαθύ αίσθημα του Κρητικού.
Το φεστιβάλ ξεκινά τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026, στις 8:30 μ.μ., στο Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης, με την εκδήλωση «Ο Κλασικός & Ο Λυρικός Μίκης Θεοδωράκης». Η Τατιάνα Παπαγεωργίου στο πιάνο, ο Κώστας Τριανταφυλλίδης στο τραγούδι και ο Γιώργος Παναγιωτόπουλος στο βιολί παρουσιάζουν ένα πρόγραμμα που αποκαλύπτει τις εσωτερικές σχέσεις και τους αδιάκοπους διαλόγους που διατρέχουν το πελώριο έργο του συνθέτη. Η Παπαγεωργίου, στενή συνεργάτιδα του Μίκη επί δύο δεκαετίες, έχει συμβάλει καθοριστικά στην ερμηνεία, ανάδειξη και τεκμηρίωση του κλασικού, συμφωνικού και λυρικού έργου του μέσα από πρώτες παγκόσμιες εκτελέσεις, ηχογραφήσεις και ενορχηστρώσεις.
Την Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2026 το πρόγραμμα είναι διπλό. Στις 11:30 π.μ., στο Μεγάλο Αρσενάλι, και στις 7:00 μ.μ., στην Οικία Μίκη & Γιάννη Θεοδωράκη στον Γαλατά, παρουσιάζεται η θεατρική παράσταση «Μίκης Θεοδωράκης – Ο Δικός μας Μουσικός» για μικρούς και μεγάλους. Το έργο της Βίκυς Πάνου, σε σκηνοθεσία της ίδιας, βασίζεται σε αυθεντικά ντοκουμέντα από το επίσημο αρχείο του Μίκη Θεοδωράκη που φυλάσσεται στη Μουσική Βιβλιοθήκη του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Πρωταγωνιστούν οι Άρης Δελαγραμμάτικας, Σταυρούλα Καμνή και Χρήστος Λοΐζος.
Η Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026 είναι η Ημέρα Μνήμης, ημέρα που ο Μίκης Θεοδωράκης έφυγε από τη ζωή το 2021. Στις 11:30 π.μ., στο Κοιμητήριο Γαλατά Χανίων, τελείται το ετήσιο μνημόσυνο με επιμνημόσυνη δέηση, κατάθεση λουλουδιών και τραγούδια του Μίκη από τη Φιλαρμονική του Δήμου Χανίων, ενώ ακολουθεί επίσκεψη στο πατρικό σπίτι των Θεοδωράκηδων.
Το απόγευμα της ίδιας μέρας, στις 7:00 μ.μ., στο Μεγάλο Αρσενάλι, πραγματοποιείται ξενάγηση στην έκθεση φωτογραφίας «Μίκης Θεοδωράκης 1925-2026. Με την απόσταση του χρόνου». Στις 7:30 μ.μ., στο Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης, διεξάγεται η κεντρική εκδήλωση – Πολιτικό Μνημόσυνο με χαιρετισμούς των διοργανωτών και κεντρική ομιλία από τον Christian Hoesch, επικεφαλής τμημάτων συναυλιών, όπερας και μουσικολογίας του Μουσικού Οίκου Schott, με θέμα «Από την Κρήτη στον Ρήνο – Ο Μίκης Θεοδωράκης και ο μουσικός του εκδότης». Ακολουθεί μουσική αναφορά με τίτλο «Ο ΜΙΚΗΣ με πιάνο και φωνή» από τον Τάση Χριστογιαννόπουλο στη φωνή και τον Μίλτο Λογιάδη στο πιάνο.
Το φεστιβάλ ολοκληρώνεται την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2026, στις 8:30 μ.μ., στο Θέατρο Ανατολικής Τάφρου, με λαϊκή συναυλία από τον Κώστα Μακεδόνα που τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη.
Παράλληλα με τις εκδηλώσεις, από την 1η έως την 15η Σεπτεμβρίου 2026, λειτουργεί στο Μεγάλο Αρσενάλι η ετήσια έκθεση «Μίκης Θεοδωράκης – Με την απόσταση του χρόνου – 1925-2026». Η δίγλωσση έκθεση περιλαμβάνει σπάνιες και ανέκδοτες φωτογραφίες από την πορεία ζωής του συνθέτη, μεταξύ των οποίων στιγμές από την Πορεία Ειρήνης του Μαραθώνα με τους Λαμπράκηδες, τις συναυλίες του για την Κύπρο, την πολιτική του δράση, τη φιλία του με τον Μάνο Χατζιδάκι, τους συνεργάτες και την οικογένειά του. Τα φωτογραφικά αρχεία προέρχονται από τους Βασίλη Καραγεώργο, Βαλάση Φέστα, Ζοζό Τολέδο και Δημήτρη Αλατά, με επιμέλεια από τον Αθανάσιο Δ. Αλατά. Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 10:00–14:00 και 18:30–22:00.
Οι διοργανωτές υπενθυμίζουν ότι η είσοδος είναι ελεύθερη σε όλες τις εκδηλώσεις. Παράλληλα, συνεχίζεται η προσπάθεια για την ανάδειξη της παγκοσμιότητας του έργου του Μίκη Θεοδωράκη και η δημιουργία του πατρικού σπιτιού των Θεοδωράκηδων στον Γαλατά Χανίων σε Διεθνές Κέντρο Έρευνας και Πολιτισμού, χώρο μουσείου, έρευνας, μελέτης και δημιουργίας.
Πόσες πισίνες υπάρχουν στις Κυκλάδες; Ο αριθμός είναι άγνωστος. Άγνωστο είναι επίσης πόσες από αυτές φτιάχτηκαν νόμιμα, αφού σε πολλά νησιά απαγορεύεται η κατασκευή πισίνας πάνω από μία εικοσαετία τώρα.
Τα τελευταία χρόνια, με την έκρηξη του τουριστικού real estate, οι πλαγιές των άνυδρων κυκλαδίτικων νησιών χτίστηκαν με οδηγό τις προβλέψεις της εκτός σχεδίου δόμησης, που αποτελεί μια ελληνική «πρωτοτυπία».
Για τη βιομηχανία της πολυτελούς τουριστικής κατοικίας, που εξαπλώνεται με ραγδαίους ρυθμούς στο δωρικό τοπίο των Κυκλάδων, το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου δεν ήταν αρκετό.
Στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι κατασκευές αυτές έχουν πισίνες, αρκετές φορές περισσότερες από μία. Όσο για τα ξενοδοχεία, οι πισίνες είναι πάντα ένα σημαντικο στοιχείο της υψηλής ποιότητας παροχής υπηρεσιών και αποτελούν μια σταθερή αξία για τη συγκεκριμένη αγορά, για την οποία δεν ισχύουν οι ίδιες απαγορευτικές διατάξεις που εμποδίζουν την κατασκευή τους.
Kαταγραφή με τον ακριβή αριθμό δεν υπάρχει. Και πώς θα μπορούσε, άλλωστε, αφού πολλές πισίνες είναι παράνομες και οι τρόποι με τους οποίους μπορεί κανείς να κατασκευάσει μια πισίνα διά της πλαγίας οδού είναι αρκετοί.
Οι πισίνες, παράταιρες με το κυκλαδικό τοπίο και αρκετές από αυτές παράνομες, προκαλούν πια αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες, που τις βλέπουν να γεμίζουν ενώ η παρατεταμένη λειψυδρία φέρνει στις βρύσες τους βιομηχανικό, πανάκριβο νερό.
Για να ανταποκριθούν στις ανάγκες υδροδότησης που υπερπολλαπλασιάστηκαν, τα νησιά έχουν γίνει «σουρωτήρια» από τις γεωτρήσεις, εξαντλώντας πολλά από τα ούτως ή άλλως λιγοστά υπόγεια αποθέματα υδάτων που διέθεταν.
Παρόλο που οι υπόγειοι υδροφορείς έχουν στερέψει, οι πισίνες γεμίζουν και οι αχανείς κήποι τής εκτός σχεδίου δόμησης ποτίζονται με το βιομηχανικό νερό των αφαλατώσεων, που αποτελεί τη νέα πραγματικότητα για πολλές περιοχές στις Κυκλάδες. Το αλμυρό και υφάλμυρο νερό μετατρέπεται σε πόσιμο χάρη στα «μίνι εργοστάσια» αφαλατώσεων που έχουν στηθεί στα νησιά.
Κάπως έτσι το νερό στις Κυκλάδες από κοινωνικό αγαθό μετατράπηκε σε ένα πανάκριβο είδος, αφού οι μονάδες αφαλατώσεων που παράγουν το βιομηχανικό αυτό νερό είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες και αυξάνουν το κόστος παραγωγής του.
Πού και γιατί απαγορεύονται οι πισίνες
Το 2002 εκδόθηκε μια σειρά Προεδρικών Διαταγμάτων που έβαλαν φρένο στην κατασκευή πισίνας. Τα προεδρικά αυτά διατάγματα, που έθεσαν αυστηρούς όρους, περιορισμούς και συγκεκριμένες προδιαγραφές για τη δόμηση στις Κυκλάδες, στόχευσαν στη διατήρηση της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας και στη διαφύλαξη του φυσικού τοπίου αλλά και των φυσικών πόρων των νησιών.
Σε 25 νησιά, ανάμεσα στα οποία συγκαταλέγονται η Σέριφος, η Αμοργός, η Ανάφη, η Σίκινος, η Φολέγανδρος, το Κουφονήσι, η Κίμωλος και τα περισσότερα από τα Δωδεκάνησα, απαγορεύονται οι πισίνες.
Η κατασκευή πισίνας επιτρέπεται μόνο σε οργανωμένες τουριστικές μονάδες. Και σ’ αυτήν την περίπτωση, όμως, στα Προεδρικά Διατάγματα αναφέρεται ρητά ότι η αναγκαιότητα κατασκευής θα πρέπει κάθε φορά να διαπιστώνεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Το τεράστιο απόθεμα από πισίνες στις τουριστικές εγκαταστάσεις των Κυκλάδων αφήνει, βέβαια, πολλά ερωτηματικά για το εάν αυτή η αναγκαιότητα για την κατασκευή τους προβλημάτισε τις αδειοδοτικές αρχές.
Στην Πάρο οι πισίνες απαγορεύονται ρητά από το 2012. Αυτό τουλάχιστον προβλέπει το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο της περιοχής, το οποίο επιτρέπει τη λειτουργία πισίνας μόνο στις τουριστικές εγκαταστάσεις, με συγκεκριμένους περιορισμούς έκτασης.
Στη Σίφνο «επιβάλλεται η κατασκευή υδατοδεξαμενής» και στη Σαντορίνη «επιτρέπονται μόνο οι απολύτως απαραίτητες εκσκαφές για την κατασκευή υπόγειας δεξαμενής» για την αποθήκευση νερού.
Ακριβώς επειδή τόσο η αρχιτεκτονική των Κυκλάδων όσο και η γεωργία ήταν προσαρμοσμένες στο άνυδρο τοπίο των νησιών και το νερό χρησιμοποιούνταν πάντα ως πολύτιμος πόρος, για τα νησιά στα οποία ισχύουν οι απαγορεύσεις τα Προεδρικά Διατάγματα αναφέρουν ότι «επιβάλλεται η κατασκευή στεγανοποιημένης στέρνας» για τη συλλογή του βρόχινου νερού.
Τι από όλα αυτά όμως εφαρμόζεται; Πόσες στέρνες έχουν αλλάξει χρήση και έχουν μετατραπεί σε πισίνες;
Επίσημη καταγραφή με τον ακριβή αριθμό δεν υπάρχει. Και πώς θα μπορούσε, άλλωστε, αφού πολλές πισίνες είναι παράνομες και οι τρόποι με τους οποίους μπορεί κανείς να κατασκευάσει μια πισίνα διά της πλαγίας οδού είναι αρκετοί.
«Κυκλαδικό τοπίο ή τουριστικό πάρκο»;
«Οι ισορροπίες στο κυκλαδίτικο τοπίο χρόνο με τον χρόνο ανατρέπονται, όσο η ανοικοδόμηση των Κυκλάδων αυξάνεται», λέει στη LiFO o Νικόλας Στεφάνου από την ομάδα ενεργών πολιτών «Save Paros», η οποία κατέγραψε τις πισίνες σε επτά νησιά, χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες της Google.
Η ομάδα μέτρησε στην Πάρο 1.480 πισίνες, όταν το 2012 σε αντίστοιχη μέτρηση που είχε γίνει ήταν γύρω στις 400. Ουκ ολίγες είναι οι πισίνες και σε άλλα νησιά, με τη Μύκονο να σπάει κάθε ρεκόρ, με 3.255 πισίνες:
«Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο, ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια. Ο ρυθμός των οικοδομών εκτός σχεδίου είναι κάτι το εξαιρετικά ανησυχητικό, γιατί ουσιαστικά το τοπίο της Πάρου εξαφανίζεται. Το τοπίο είναι ένα ουσιαστικό κομμάτι της ταυτότητας του νησιού. Από τη στιγμή που χάνεται αυτή η μοναδική κυκλαδική ταυτότητα και μετατρέπεται σε ένα τουριστικό πάρκο με πισίνες, για ανθρώπους που δεν σκοτίζονται αν βρίσκονται στις Κυκλάδες ή στο Ντουμπάι, αλλάζει όλο το παιχνίδι», υποστηρίζει ο Ν. Στεφάνου.
Ταυτόχρονα, «όλη αυτή έκρηξη του πολυτελούς τουρισμού με βίλες και ξενοδοχεία που έχουν τεράστιους κήπους και πολλές πισίνες», όπως λέει, «έχει δημιουργήσει μια απίστευτη ζήτηση νερού και υπερκατανάλωση, σε έναν τόπο όπου ιστορικά κυριαρχούσε η κουλτούρα της νηφάλιας χρήσης και κάθε σταγόνα νερού ήταν πολύτιμη».
Κώστας Μπιζάς
Το οξύμωρο της υπόθεσης είναι ότι οι πισίνες στην Πάρο τριπλασιάστηκαν από το 2012 και μετά, τη χρονιά που το νησί απέκτησε Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ), το οποίο απαγορεύει ρητά τις πισίνες: «Μας κοροϊδεύουν μπροστά στα μάτια μας», ισχυρίζεται ο Κώστας Μπιζάς, δήμαρχος Πάρου, που υποστηρίζει πως η παράκαμψη της απαγόρευσης του ΓΠΣ μπαίνει από την πίσω πόρτα μέσα από τις διατάξεις του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, ως «υδάτινο στοιχείο»:
«Βγάζει κάποιος άδεια και λέει ότι θα κάνει υδάτινο στοιχείο, που το βάθος του είναι 50 πόντοι. Κανείς δεν ελέγχει μετά αν οι 50 πόντοι έγιναν 1,5 ή 2 ή 3 μέτρα, και τελικά μετατρέπεται σε πισίνα».
Ο Κ. Μπιζάς μάς λέει ότι «έχουν σταλεί προτάσεις προς το αρμόδιο υπουργείο για την οριστική κατάργηση των πισίνων. Εκτός από τα ξενοδοχεία, τα οποία στο νησί μας, βάσει του ΓΠΣ, δεν μπορεί να ξεπερνούν τα 1.200 τ.μ. Σ’ αυτήν την αναλογία, η πισίνα που μπορεί να γίνεται στα ξενοδοχεία θα πρέπει να είναι έως και 120 τ.μ. Εάν κάποιος θέλει να κάνει δύο ή τρεις πισίνες, και πάλι το άθροισμά τους πρέπει να φτάνει τα 120 τ.μ. και όχι παραπάνω».
Από την άλλη πλευρά, παραδέχεται ότι δύσκολα θα εισακουστούν τα αιτήματα της τοπικής κοινωνίας και του δήμου: «Όταν τόσοι επώνυμοι επενδυτές του real estate κατασκευάζουν βίλες, έχοντας προσβάσεις στο ένα ή το άλλο υπουργείο, έχω την αίσθηση ότι μπορεί να μην ικανοποιηθούν τα αιτήματά μας, παρά τις φωνές της κοινωνίας και τις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου».
Οι πισίνες, η υπερδόμηση και οι αντιδράσεις
Στην Πάρο το 2023 εκδόθηκαν 700 οικοδομικές άδειες, όπως λέει στη LiFO o Κώστας Μπιζάς: «Πρόκειται για 300 νέες άδειες και 400 αναθεωρήσεις. Δηλαδή η Πάρος είναι ο τρίτος δήμος στην Ελλάδα σε αριθμό οικοδομικών αδειών».
Η έκρηξη της οικοδομικής δραστηριότητας καταγράφεται και στα στοιχεία που δημοσιοποίησε πριν από μερικές μέρες η Ελληνική Στατιστική Αρχή. Στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, που περιλαμβάνει τα νησιωτικά συμπλέγματα των Κυκλάδων και της Δωδεκανήσου, η έκδοση οικοδομικών αδειών έχει εκτοξευτεί.
Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2024 έχουν εκδοθεί 1.828 άδειες, σημειώνοντας αύξηση κατά 17,1% σε σχέση με πέρυσι και καταλαμβάνοντας την 3η θέση πανελλαδικά, μετά την Αττική και την Κεντρική Μακεδονία. Συνεπακόλουθο της δόμησης αυτής είναι και οι πισίνες, οι οποίες συνοδεύουν σχεδόν κάθε νέα εξοχική κατοικία και τουριστική μονάδα που χτίζεται στα νησιά.
Πολίτες και δήμαρχοι δημοφιλών τουριστικών προορισμών, αντιλαμβανόμενοι τη λειψυδρία, που δεν είναι πια απειλή αλλά πραγματικότητα, και τις μη αναστρέψιμες αλλαγές στο τοπίο από τη συστηματική ανοικοδόμηση των Κυκλάδων, αντιδρούν, ζητώντας απαγορεύσεις και περιορισμούς.
Εκτός από τον δήμαρχο Πάρου, που ζήτησε την οριστική κατάργηση της κατασκευής τους, ο Νίκος Ζώρζος, δήμαρχος Σαντορίνης, βγάζει «κόκκινη κάρτα» στην κατασκευή κτιρίων με πισίνες. Ως μέλος του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Ν. Αιγαίου, ο δήμαρχος Σερίφου Νικόλας Ρεβίνθης επιβάλλει πρόστιμα σε όσους γεμίζουν τις πισίνες με νερό του δημοτικού δικτύου, ενώ η Μαρία Ναδάλη, δήμαρχος Σίφνου, προχωρώντας σε μια πιο τολμηρή κίνηση, τις επόμενες ημέρες αναμένεται να εισηγηθεί πρόταση προς το δημοτικό συμβούλιο με την οποία θα απαγορεύει την κατασκευή νέων πισίνων σε εξοχικές κατοικίες.
Οι τρεις αυτοί δήμοι, μαζί με τους δήμους Αμοργού, Αντιπάρου, Κέας, Πόρου, Σκύρου και Τήνου, έχουν συγκροτήσει το «Δίκτυο των Μπλε Δήμων». Πρόσφατα έστειλαν επιστολή προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ζητώντας την ανάληψη πρωτοβουλιών από την κυβέρνηση, «ώστε να μη διαμορφώνονται τετελεσμένα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που ο πολεοδομικός σχεδιασμός βρίσκεται σε αρκετά νησιά σε εξέλιξη», εννοώντας την εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, με τα οποία τα νησιά θα αποκτήσουν βιώσιμη χωρική ανάπτυξη με σαφή προσδιορισμό των όρων δόμησης.
Γιάννης Σπιλάνης
Προς το παρόν, όπως μας εξηγεί ο Γιάννης Σπιλάνης, καθηγητής και επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου, «η λογική παντού στις Κυκλάδες όπου χτίζεται κάτι είναι να έχει πισίνα, παρακάμπτοντας τη νομοθεσία, όπως συμβαίνει στη Σέριφο, για την οποία υπάρχει ένα Προεδρικό Διάταγμα με ρητή απαγόρευση».
Εκπροσωπώντας, ως μέλος του συντονιστικού, το Δίκτυο για Βιώσιμες Κυκλάδες, μια κίνηση στην οποία συμμετέχουν φορείς, οργανώσεις και πολίτες, μας εξηγεί ότι την περίοδο αυτή το δίκτυο διακινεί ένα ψήφισμα σε πολίτες και δήμους των Κυκλάδων, ζητώντας τη λήψη μέτρων που θα προστατεύσουν την κυκλαδική ταυτότητα «από τις εκτός κλίμακας ιδιωτικές και δημόσιες κατασκευές».
Στα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνεται η απαγόρευση κατασκευής πισίνας, αλλά «και η εφαρμογή της νομολογίας του ΣτΕ σχετικά με την εκτός οικισμού δόμηση»: «Εάν δεν υπάρχει πίεση από τις τοπικές κοινωνίες, οι κυβερνητικές πολιτικές που αφορούν θέματα αναπτυξιακής στρατηγικής στα νησιά δεν πρόκειται να αλλάξουν», λέει. Και προσθέτει: «Εμείς, ως κομμάτι της κοινωνίας των πολιτών, απευθυνόμαστε στους πολίτες και ζητάμε από αυτούς να καταλάβουν τι γίνεται. Να συναινέσουν στο ότι τα πράγματα μπορούν και πρέπει να αλλάξουν. Εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών είναι και οι δήμαρχοι. Γι’ αυτό και στείλαμε το ψήφισμα στα δημοτικά συμβούλια, ζητώντας να τοποθετηθούν».
Πώς βγαίνουν οι άδειες για τις πισίνες σε περιοχές με απαγορεύσεις
Με ποιον τρόπο, όμως, μπορούν να εκδίδονται άδειες για την κατασκευή πισίνας, ενώ ισχύουν απαγορεύσεις και περιορισμοί; Η συνήθης πρακτική είναι οι ενδιαφερόμενοι να εκδίδουν άδειες εργασιών μικρής κλίμακας ή να προχωρούν σε κανονική έκδοση οικοδομικής άδειας κατηγορίας 3, όπως λέγεται.
Δημήτρης Πετρόπουλος
Και στις δύο περιπτώσεις, «οι άδειες αυτές βγαίνουν χωρίς έλεγχο, χωρίς προέγκριση από τις υπηρεσίες δόμησης», εξηγεί στη LiFO o Δημήτρης Πετρόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μηχανικών του Δημοσίου (ΠΟ-ΕΜΔΥΔΑΣ).
Στις εργασίες που περιλαμβάνει η άδεια μικρής κλίμακας, όπως μας λέει, είναι και η κατασκευή δεξαμενής νερού, αλλά και πισίνας έως 50 τ.μ. Όσο για την έκδοση άδειας κατηγορίας 3, «η άδεια βγαίνει αυτόματα, με μία αναγγελία εργασιών στην πλατφόρμα του ΤΕΕ, e-Άδειες, από τον αρμόδιο μελετητή του έργου. Με την απομείωση όμως του δημόσιου ελέγχου, κάνει πάρτι η ασυδοσία», υποστηρίζει.
«Η τυπική αυτή αδειοδότηση από το σύστημα e-Άδειες δεν έχει ελεγχθεί ποτέ. Ακόμη και ο δειγματοληπτικός έλεγχος των κατασκευών μετά τον νόμο 4495 του 2017 δεν έχει γίνει ακόμη», εξηγεί.
Πρόκειται για τον πέμπτο κατά σειρά νόμο για τα αυθαίρετα που έχει ψηφιστεί. Ο Δημήτρης Πετρόπουλος αναφέρει ότι μέχρι σήμερα «εκκρεμεί να βγει υπουργική απόφαση για το πώς θα γίνει ο δειγματοληπτικός έλεγχος των κατασκευών μετά τον 4495/2017. Με τον νόμο που ψηφίστηκε τον περασμένο Απρίλιο, το υπουργείο Περιβάλλοντος έχει πάρει την αρμοδιότητα ελέγχου των αυθαίρετων κατασκευών, αλλά ακόμη δεν έχει προχωρήσει κάτι».
Δημήτρης Ξυνομηλάκης
Στις περιπτώσεις όμως που οι οικοδομικές εργασίες, έστω και μικρής κλίμακας, γίνονται σε περιοχές που βρίσκονται σε ιστορικούς τόπους ή παραδοσιακούς οικισμούς, απαιτείται η γνωμοδότηση από τα Αρχιτεκτονικά Συμβούλια, όπως μας εξηγεί ο Δημήτρης Ξυνομηλάκης, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ/ΠΕΑ).
Τον ρωτάμε, λοιπόν, πώς είναι δυνατόν να περνάνε από τα Αρχιτεκτονικά Συμβούλια εγκρίσεις που αφορούν την κατασκευή πισίνας σε εξοχικές κατοικίες των Κυκλάδων, όταν υπάρχουν προστατευτικά διατάγματα.
Ο ίδιος μάς λέει ότι «είτε είναι μικρή κλίμακα είτε είναι κανονική άδεια, η γνωμοδότηση του Αρχιτεκτονικού Συμβουλίου είναι απαραίτητη, όταν οι άδειες που εκδίδονται αφορούν προστατευόμενο τόπο».
Από εκεί και πέρα, όμως, «εάν κάποιος συνάδελφος παρακάμπτει το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής, είναι θέμα μιας παράνομης διαδικασίας, η οποία, αν ελεγχθεί και αν καταγγελθεί, θα έχει πρόβλημα ο συνάδελφος μελετητής».
Από το σύστημα e-Άδειες του ΤΕΕ, πάντως, δεν μπλοκάρονται αυτόματα οι συγκεκριμένες άδειες που εκδίδονται σε ιστορικούς τόπους ή προστατευόμενες περιοχές, οι οποίες απαιτούν ειδικές γνωμοδοτήσεις από τα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής ή άλλα γνωμοδοτικά όργανα του υπουργείου Πολιτισμού: «Πολλές φορές μπορεί να βγει μια άδεια, για να λέει ο ιδιοκτήτης ότι έχει έναν αριθμό αδείας μικρής κλίμακας. Αλλά από εκεί και πέρα, κάποιοι μπορεί να κάνουν και κάποιες άλλες εργασίες πέρα από αυτές που αναφέρονται στην άδεια», λέει ο Δ. Ξυνομηλάκης.
Και προσθέτει: «Ένας αριθμός αδείας έξω από μια πόρτα δεν λέει κάτι στον πολύ κόσμο. Ακόμη και για τον αστυνομικό που θα περάσει απ’ έξω. Δεν έχει το δικαίωμα να ψάξει, ούτε και έχει τη γνώση για να καταλάβει τι περιλαμβάνει αυτό το νούμερο αδείας που βλέπει. Η υπόθεση μπορεί να διερευνηθεί εφόσον υπάρξει κάποια καταγγελία πιο συγκεκριμένη», εξηγεί.
Η «κόκκινη κάρτα» των δημάρχων στις πισίνες
Όσες οικοδομικές άδειες που προβλέπουν την κατασκευή πισίνας φτάνουν προς έγκριση στο Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Ν. Αιγαίου παίρνουν την αρνητική ψήφο του δημάρχου Σαντορίνης, Νίκου Ζώρζου. Ο Ν. Ζώρζος είναι μέλος του συμβουλίου αυτού, εκπροσωπώντας, όπως μας λέει, την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου:
«Η Σαντορίνη προστατεύεται από Προεδρικό Διάταγμα ως ιστορικός τόπος. Δεν θα έπρεπε να υπάρχουν καθόλου πισίνες και σήμερα είναι ήδη πάρα πολλές. Από το 2012 έχω πει ότι η Σαντορίνη είναι κορεσμένη σε ό,τι αφορά κυρίως τη δόμηση, στην οποία συμπεριλαμβάνονται και οι πισίνες».
Κατά την άποψη του δημάρχου, «όπου υπάρχει παρανομία, τη δημιούργησε το ίδιο το κράτος. Διαχρονικά, εδώ και δεκαετίες, το κράτος κλείνει το μάτι στους παρανομούντες, με όλους τους νόμους που έχει ψηφίσει για την τακτοποίηση των αυθαιρέτων. Κάθε νόμος που έφερε δημιούργησε μια νέα γενιά αυθαίρετων κατασκευών, οι οποίες νομιμοποιούνται στη συνέχεια με έναν άλλο, επόμενο νόμο».
Ο δήμαρχος Σαντορίνης υποστηρίζει ότι οι νέες συνθήκες που δημιουργεί η λειψυδρία θα πρέπει να μας βάλουν όλους να αλλάξουμε πρακτικές και συμπεριφορές: «Το φαινόμενο της λειψυδρίας αρχίζει να γίνεται ολοένα και πιο μεγάλο σε ένταση και έκταση. Πρέπει να αντιμετωπιστεί, αλλάζοντας το μοντέλο της υπερκατανάλωσης που δυστυχώς κυριαρχούσε για χρόνια στη διαχείριση αυτού του σημαντικού φυσικού πόρου. Και οι πισίνες είναι ένα κομμάτι αυτής της διαχείρισης, όπως την ξέραμε».
Κώστας Ρεβίνθης
Στη Σέριφο απαγορεύεται να γεμίζουν οι πισίνες από το δίκτυο ύδρευσης και ο Κωνσταντίνος Ρεβίνθης, δήμαρχος του νησιού, μας λέει ότι «καθορίστηκε και ένα πρόστιμο, το οποίο βέβαια για να επιβληθεί πρέπει να πιαστεί κάποιος επ’ αυτοφώρω να γεμίζει την πισίνα με νερό του δικτύου».
Ένα δεύτερο μέτρο, «το οποίο είναι υπό σκέψη και θέλουμε να φέρουμε στο δημοτικό συμβούλιο, είναι η απαγόρευση των πισίνων στη Σέριφο. Είναι θέμα που θέλουμε να το δούμε άμεσα και θέλουμε να είναι μία από τις προτάσεις του δήμου στον σχεδιασμό του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου».
Τον ρωτάμε αν μ’ αυτή την απόφαση παραβιάζει ανοιχτές θύρες, αφού ήδη υπάρχει ένα Προεδρικό Διάταγμα για το νησί της Σερίφου, το οποίο θέτει ρητά αυτή την απαγόρευση: «Η γνώμη μου είναι ότι οι πισίνες δεν συνάδουν με το κυκλαδίτικο τοπίο. Οι επιχειρηματίες το κάνουν για να αυξήσουν τα κλειδιά ή τα αστέρια των μονάδων τους. Η πισίνα, καλώς ή κακώς, εκλαμβάνεται ως αυξημένης ποιότητας υπηρεσία από τους πελάτες και δίνει αντίστοιχα στους επιχειρηματίες τη δυνατότητα να αυξήσουν την τιμή των καταλυμάτων τους».
Ο δήμαρχος Σερίφου υποστηρίζει ότι «εκτός από τις τουριστικές μονάδες, όσοι έχουν κατασκευάσει πισίνες πριν από το 2002 που εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα δεν έχουν κάποιο πρόβλημα νομιμότητας. Για τους υπόλοιπους, το πιο σύνηθες τρικ είναι οι άδειες που προβλέπουν δεξαμενές ομβρίων υδάτων και στη συνέχεια καταλήγουν να γίνονται κολυμβητικές πισίνες. Η πρακτική αυτή θα πρέπει να σταματήσει», λέει.
Μαρία Ναδάλη
Η Μαρία Ναδάλη, δήμαρχος Σίφνου, τις επόμενες μέρες θα φέρει στο δημοτικό συμβούλιο «το θέμα της απαγόρευσης κατασκευής κολυμβητικών δεξαμενών. Θα υπάρχει αυτή η δυνατότητα μόνο σε τουριστικές μονάδες, με συγκεκριμένες εγκρίσεις και ξεκάθαρες αδειοδοτήσεις. Δεν ξέρω, ειλικρινά, πώς έπαιρναν αυτές τις άδειες για τις πισίνες. Ξέρω όμως ότι για το νησί της Σίφνου προβλέπεται μόνο η κατασκευή υδατοδεξαμενών για την αποθήκευση νερού για ύδρευση και άρδευση», μας εξηγεί.
Η Μ. Ναδάλη υποστηρίζει ότι το Προεδρικό Διάταγμα για τη Σίφνο, παρότι έχει μία και μοναδική πρόβλεψη για τις υδατοδεξαμενές, ότι δηλαδή η κατασκευή τους αφορά τη συλλογή και την αποθήκευση νερού, «δεν έχει ρητή απαγόρευση για τις πισίνες, όπως το Προεδρικό Διάταγμα της Σερίφου. Μ’ αυτήν την κίνηση θέλουμε να γίνει πιο έντονη η απαίτηση που υπάρχει από τον δήμο πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα, γι’ αυτό προκαλούμε αυτή την απόφαση».
Η εισήγηση προς το δημοτικό συμβούλιο για να μπει μπλόκο στις πισίνες γίνεται από τη νεοσύστατη Δημοτική Επιτροπή για Θέματα Περιβάλλοντος και Προστασία της Αρχιτεκτονικής Φυσιογνωμίας.
Η ίδια υποστηρίζει ότι «δεν αρκεί η σύνδεση της κατασκευής πισίνας με την επάρκεια ή μη του νερού. Κάποιος μπορεί να σου πει “εγώ θα φέρω νερό από αλλού ή θα κάνω ιδιωτική γεώτρηση”. Θεωρώ ότι πρέπει να συνδεθεί και με την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία και την προσπάθεια για τη μη περαιτέρω αλλοίωση του ιστορικού και αρχιτεκτονικού τοπίου του νησιού».
«Δεν αξίζει στους αρχιτέκτονες να γίνονται “βαποράκια” της πολιτισμικής και περιβαλλοντικής κατάρρευσης»
Πώς όμως μπορεί να υπονομεύεται το ιστορικό τοπίο των Κυκλάδων από το πολυτελές real estate που εξαπλώνεται στα νησιά; Οι εικόνες με τις πισίνες που κατά κανόνα περιλαμβάνονται σ’ αυτές τις κατασκευές συνήθως παρουσιάζονται ως αρχιτεκτονικές συνθέσεις εναρμονισμένες με το κυκλαδικό τοπίο. Πώς όμως μια εξοχική κατοικία με τρεις και τέσσερις πισίνες μπορεί να ενσωματώνεται στο αρχιτεκτονικό ύφος των Κυκλάδων;
Πώς η αρχιτεκτονική δημιουργία, που πάντα βρίσκεται στην πρωτοπορία των τεχνών και της επιστήμης, μπορεί να μη λαμβάνει υπόψη της τις περιβαλλοντικές προκλήσεις και την αναγκαιότητα να μην κατασπαταλώνται τα πολύτιμα υδάτινα αποθέματα που έχουν απομείνει αλλά και τις πανάρχαιες λειτουργίες αυτών των κοινωνιών που άντεξαν μέσα στον χρόνο και που βασίστηκαν στη λελογισμένη χρήση των φυσικών πόρων;
Κώστας Μανωλίδης
Μ’ αυτά τα ερωτήματα απευθυνθήκαμε στον Κώστα Μανωλίδη, καθηγητή Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ο οποίος σχολιάζει στη LiFO πως «δίκαια οι αμέτρητες πισίνες της πρόσφατης τουριστικής ανάπτυξης προκαλούν τη δυσφορία και τον θυμό μας. Δεν είναι μόνο οπτική παραφωνία, δεν απομυζούν μόνο τους περιορισμένους υδάτινους πόρους των παράκτιων περιοχών, αλλά παραποιούν και την άυλη κληρονομιά των τοπίων τους».
Για τις εντυπωσιακές πισίνες, που συνήθως συμπληρώνουν την κατασκευαστική εικόνα των κατοικιών στα κυκλαδίτικα νησιά, υποστηρίζει ότι «όση σχεδιαστική ευρηματικότητα κι αν τις πλαισιώνει, υπόρρητα απαιτούν την υποταγή του τοπίου. Επιβάλλουν τον συμβολικό κατευνασμό και την απονεύρωση της γήινης δριμύτητάς του. Το ανακλαστικό φωσφοριζέ γαλάζιο της πισίνας έρχεται σαν αντισηπτικό να απολυμάνει και να εξημερώσει την τραχύτητα της ύλης και της ιστορίας του χώρου. Να σκεπάσει τη χθόνια φωνή του με τη χρυσόσκονη της οικουμενικής ρητορικής του πλούτου και της πολυτέλειας».
Δεν αξίζει όμως, όπως λέει, και στους αρχιτέκτονες «να γίνονται “βαποράκια” αυτής της πολιτισμικής και περιβαλλοντικής κατάρρευσης. Η άρνηση ανάληψης τέτοιων έργων θα ήταν ένα πρώτο γενναίο βήμα. Εξίσου σημαντική θα ήταν μια τακτική πολιτισμικού κλεφτοπολέμου ενάντια στην παντοδύναμη μηχανή επιθυμιών που διαβρώνει την κοινωνία. Να λυθούν τα μάγια του αιχμαλωτισμένου φαντασιακού μας. Να υπονομευτούν οι πισίνες ως ινσταγκραμικό σύμβολο ευζωίας και να αναδειχτεί η βαθιά αισθητική τους χυδαιότητα». Όσο για την εξοχική δόμηση, «όπου θα επιτρέπεται, να γίνεται νοητή μόνο ως κάτι λιτό, αθόρυβο και ευλαβικά λεπταίσθητο».
Πώς γεμίζουν οι πισίνες;
Στις Κυκλάδες το νερό ήταν πάντα πολύτιμο και λίγο. Λόγω της μεγάλης ζήτησης και των αναγκών που δημιουργούνται από την αύξηση των τουριστικών εγκαταστάσεων, τα αποθέματα των υπόγειων υδάτων εξαντλούνται.
Τη στιγμή που οι εκατοντάδες πισίνες πρέπει να γεμίσουν, πολλά νησιά έχουν ήδη κατατρυπηθεί από τις γεωτρήσεις για την άντληση των υπόγειων υδάτων, οι οποίες γίνονται όχι μόνο από τις δημοτικές επιχειρήσεις αλλά και από τους ιδιώτες: «Επί της αρχής, οι γεωτρήσεις ως υδροληπτικά έργα δεν είναι κάτι κακό. Λύνουν πολλά προβλήματα και, αν σταματούσαν να λειτουργούν, οι περισσότεροι δήμοι δεν θα είχαν νερό. Το πρόβλημα είναι η διαχείρισή τους», λέει στη LiFO o Παναγιώτης Σαμπατακάκης, διευθυντής Υδατικών Πόρων και Γεωθερμίας της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ).
Στις Κυκλάδες, ο ζωτικός χώρος, όπως υποστηρίζει, «από πλευράς υδρεολογίας δεν είναι μεγάλος. Έχουμε λίγα αποθέματα». Ισχυρίζεται ότι το πρόβλημα της υπεράντλησης των υπόγειων νερών εντάθηκε γιατί η αύξηση της δόμησης που έφερε η αλματώδης ανάπτυξη του τουρισμού δεν συνοδεύτηκε από ένα πρόγραμμα διαχείρισης του νερού:
«Πολλοί ιδιώτες που έχουν εξοχικές κατοικίες, οι οποίες χτίστηκαν έξω από τον οργανωμένο ιστό του υδρευτικού δικτύου των δήμων, έχοντας την οικονομική δυνατότητα να κάνουν μια γεώτρηση, προχωρούσαν σε άντληση νερού μ’ αυτό τον τρόπο. Σήμερα, το αποτέλεσμα είναι οι υδροφόροι μέσα στους οποίους είχαν διανοιχθεί αυτά τα έργα σταδιακά να έχουν χάσει ένα μεγάλο μέρος του δυναμικού τους. Έτσι πλέον οι μόνιμοι κάτοικοι στα νησιά δεν έχουν νερό ή έχουν υφάλμυρο νερό, αλλά κάποιοι άλλοι έχουν τη δυνατότητα να γεμίζουν τις πισίνες τους έστω και με υφάλμυρο νερό».
Ο Π. Σαμπατακάκης πιστεύει ότι «αν βγάζαμε τις ιδιωτικές απολήψεις που γίνονται σε πάρα πολλά νησιά, και δεν μιλάω για τις απολήψεις που αφορούν τους αγρότες, σε αρκετές περιπτώσεις θα περίσσευε τόσο νερό που ενδεχομένως θα μπορούσαν να καλύψουν τις υδρευτικές τους ανάγκες».
Υποστηρίζει, μάλιστα, ότι οι άδειες για την κατασκευή των γεωτρήσεων δίνονται «με έναν νόμο-φασόν, που καθορίζει τις αποστάσεις του ενός έργου από το άλλο», κι αυτό από μόνο του δεν φτάνει, αφού αφαιρέθηκε νερό από πηγές σημαντικής υδροδοτικής αξίας, ειδικά στα νησιά:
«Φανταστείτε ότι έχουμε μια δεξαμενή. Έτσι είναι και οι υδροφόροι μας, δεν είναι απροσδιόριστα υδρολογικά μεγέθη, αλλά είναι σαφώς οριοθετημένοι. Μέσα εκεί βάζουμε 500 καλαμάκια και τραβάμε ο καθένας μας όσο θέλει και όποτε θέλει. Από την άλλη μεριά, υπάρχει και ένα καλαμάκι το οποίο προορίζεται για να δώσει νερό στα σπίτια. Ε, μοιραία αυτό το καλαμάκι θα τραβάει εκείνο που θα απομένει», μας εξηγεί.
Την ίδια στιγμή, οι υπηρεσίες που καλούνται να εξετάσουν αυτές τις αιτήσεις και να δώσουν άδειες γεωτρήσεων είναι, όπως λέει, «υποστελεχωμένες, ενώ λείπουν και οι κατάλληλες επιστημονικές ειδικότητες».
Οι τρυπημένες Κυκλάδες
Ο Ηλίας Νόκας είναι προϊστάμενος της Διεύθυνσης Υδάτων Νοτίου Αιγαίου. Από την υπηρεσία του περνάνε όλες οι αδειοδοτήσεις των έργων που αφορούν τη διαχείριση του νερού: δίκτυα, γεωτρήσεις, αφαλατώσεις.
Μας εξηγεί ότι η υπηρεσία του έχει λόγο να δώσει έξτρα άδειες για ιδιωτικές γεωτρήσεις, «για να αποφορτιστούν λίγο τα δίκτυα των δήμων, ειδικά το καλοκαίρι που αυξάνεται η ζήτηση λόγω του τουρισμού και της παραθεριστικής κατοικίας». Τον ρωτάμε αν η πολιτική αυτή της αθρόας αδειοδότητης γεωτρήσεων εξαντλεί τα λιγοστά αποθέματα. Μας απαντάει ότι το όλο ζήτημα θυμίζει τη γνωστή παροιμία «μας φταίει ο γάιδαρος και χτυπάμε το σαμάρι».
«Την αύξηση της ζήτησης νερού δεν τη δημιουργούν οι υπηρεσίες. Τη ζήτηση τη δημιουργεί η οικοδομή. Όταν λοιπόν χτίζονται τα πάντα, όταν χτίζονται οι πλαγιές της Τήνου και της Μυκόνου και τα χωράφια γίνονται οικοδομές, φυσικά και υπάρχει στη συνέχεια πίεση στους υδατικούς πόρους. Για να μη δίνουμε γεωτρήσεις, πρέπει να συμφωνήσουμε ότι δεν θα χτίζουμε κιόλας. Την άποψη αυτή πρόσφατα την ανέφερα σε μια λαϊκή συνέλευση κατοίκων που έγινε για το ζήτημα και αρκετοί δυσαρεστήθηκαν. Γιατί είναι πολλοί αυτοί που θέλουν να πουλάνε τα βοσκοτόπια τους για οικόπεδfraα».
Από την άλλη πλευρά, ισχυρίζεται ότι μπορεί μεν «οι ιδιωτικές γεωτρήσεις να αυξάνονται, ωστόσο κάθε μία από αυτές έχει μικρή χρήση νερού, περίπου 500 ή 1.000 κυβικά τον χρόνο. Αυτή είναι η τάξη μεγέθους. Είναι διάσπαρτες γεωτρήσεις, όπως είναι και τα σπίτια. Δεν δημιουργούν μεγάλη πίεση, ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, γιατί έχουν μικρή παροχή. Ο δήμος Πάρου, για παράδειγμα, έχει γεωτρήσεις που βγάζουν 300.000 κυβικά. Είναι πραγματικά μη συγκρίσιμα τα νούμερα».
Για τον Ηλία Νόκα, η μεγαλύτερη κατασπατάληση νερού από τους παραθεριστές των εξοχικών κατοικιών, που αυξάνονται και πληθύνονται, δεν γίνεται από τις πισίνες που διαθέτουν οι κατοικίες τους, αλλά από τους κήπους τους:
«Μια πισίνα σε ένα σπίτι, ανάλογα με το μέγεθός της, έχει χωρητικότητα από 50 με 60 έως 150 κυβικά οι μεγαλύτερες. Αυτή είναι η κατανάλωση, συν ένα 10% που έχουμε από την εξάτμιση. Το πρόβλημα της κατανάλωσης νερού σ’ αυτά τα σπίτια, που βρίσκονται συνήθως στις εκτός σχεδίου περιοχές, προέρχεται από τους κήπους, οι οποίοι συνήθως αποτελούν τα 2/3 της έκτασης».
Ο Η. Νόκας ισχυρίζεται ότι όλα τα κτίρια στις Κυκλάδες θα έπρεπε να γεμίζουν τις δεξαμενές τους πριν από το καλοκαίρι: «Θα έπρεπε να υπάρχει υποχρεωτικά σε κάθε κτίριο μία δεξαμενή που να συλλέγει το νερό της βροχής και στην αρχή του καλοκαιριού να είναι γεμάτη. Εάν όλα τα κτίρια είχαν μια δεξαμενή, που δεν έχουν, στη φουλ κατανάλωση το καλοκαίρι θα μπορούσαν να αποφορτίσουν τα δίκτυα των νησιών».
Και προσθέτει: «Ακόμη και αν οι δεξαμενές αυτές δεν μπορούν να γεμίσουν με βρόχινο νερό, καθώς φέτος σε κάποια νησιά δεν έβρεξε καθόλου, όπως για παράδειγμα στη Σίφνο, θα μπορούσαν οι ιδιοκτήτες να έχουν γεμίσει τη δεξαμενή, ακόμη και την πισίνα τους, νωρίς, την εποχή που οι αφαλατώσεις των δήμων ή τα δίκτυά τους έχουν νερό».
Οι αφαλατώσεις και ο πίθος των Δαναΐδων
Σε πολλά νησιά οι δεκάδες γεωτρήσεις έχουν εξαντλήσει τη δυναμική τους: ο δήμαρχος Πάρου μάς λέει ότι η Δημόσια Επιχείρηση Ύδρευσης της Πάρου «έχει 29 γεωτρήσεις και οι περισσότερες από αυτές έχουν κατέβει κάτω από τη στάθμη της θάλασσας».
Ο δήμαρχος Σαντορίνης υποστηρίζει ότι «δεν θα πρέπει κανείς πια να τρυπήσει το νησί. Γιατί θα έχουμε διείσδυση του θαλασσινού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα και θα είναι μια βλάβη ανήκεστη. Στη συνέχεια, ελλείψει βροχών, θα πρέπει να περάσουν πάρα πολλά χρόνια για την αποκατάστασή του».
Από το 2022 στη Σαντορίνη λειτουργεί η μεγαλύτερη μονάδα αφαλάτωσης των Βαλκανίων, όπως μας λέει ο δήμαρχος. Οι μονάδες αφαλατώσεων είναι η επιλογή στην οποία στρέφονται οι διοικήσεις των δήμων για να φέρουν νερό στις βρύσες των πολιτών. Στις Κυκλάδες κάθε χρόνο προστίθενται νέες μονάδες αφαλάτωσης, οι οποίες μετατρέπουν το θαλασσινό και το υφάλμυρο νερό σε πόσιμο μέσω ειδικής επεξεργασίας.
Στη Σύρο εδώ και μια δεκαετία υπάρχει μόνο βιομηχανική παραγωγή νερού από αφαλατώσεις. Ο Αλέξης Αθανασίου, δήμαρχος Σύρου, μας εξηγεί ότι «η Σύρος είναι από τα πιο άνυδρα και ξερά νησιά του Αιγαίου. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80 που εγκαταστάθηκε η πρώτη μονάδα αφαλάτωσης, υπήρχαν κάποιες πηγές στο νησί και κάποιες γεωτρήσεις που εξυπηρετούσαν. Εδώ και μία δεκαετία, χρησιμοποιούμε μόνο νερό αφαλατώσεων, με ένα πολύ υψηλό τιμολόγιο».
Στη Σύρο, ένα νησί που, όπως μπορεί να φανταστεί κανείς, προστατεύεται από Προεδρικά Διατάγματα, υπάρχουν εκατοντάδες πισίνες, οι οποίες γεμίζουν μ’ αυτό το ακριβό νερό: «Το πρόβλημα της λειψυδρίας είναι μόνιμο και χρειάζεται μια αυξημένη προσοχή στη διαχείριση από όλους. Δεν μπορεί να γεμίσει μία πισίνα και να μείνει μια περιοχή χωρίς νερό. Μπορεί να το πληρώσει πανάκριβα αυτός που θα το κάνει, αλλά θα χαθεί αυτό το νερό που θα έπρεπε να φτάσει στις βρύσες των καταναλωτών».
Ο δήμος προσπαθεί να ισορροπήσει τις ανάγκες του για νερό, κάνοντας μερική επαναχρησιμοποίηση των αστικών λυμάτων: «Το νερό επιστρέφει στον αγρότη, στον πρωτογενή τομέα, μετά από επεξεργασία. Σήμερα, που δεν έχει ολοκληρωθεί το έργο, στην αγροτική παραγωγή κατευθύνονται γύρω στα 120 κυβικά νερού την ημέρα. Όταν η μονάδα θα λειτουργήσει πλήρως, αυτό το νερό θα είναι πολύτιμο για τις αρδευτικές ανάγκες του νησιού», λέει ο δήμαρχος Σύρου.
Νάσος Στασινάκης
Ο Νάσος Στασινάκης, καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, υποστηρίζει ότι «η συνεχής αύξηση της ζήτησης και η παράλληλη απαίτηση κατασκευής νέων μονάδων αφαλάτωσης στα νησιά θυμίζει τον πίθο των Δαναΐδων».
Καθώς οι μονάδες αφαλάτωσης είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες, μας λέει ότι «παράγουν πολύ ακριβό νερό. Το κόστος παραγωγής και μεταφοράς του νερού από αφαλατώσεις φτάνει τα 4 ή και τα 6 ευρώ/m3, όταν το μέσο κόστος για τα νησιά είναι 1,18 ευρώ/m3», αναφέρει ο καθηγητής.
Την ίδια στιγμή, όμως, «στα περισσότερα δίκτυα, λόγω παλαιότητας, υπάρχουν πολύ μεγάλες απώλειες, οι οποίες μπορεί να είναι το 30%, ακόμη και το 50% του νερού. Σκεφτείτε λοιπόν να έχω βάλει ένα σύστημα αφαλάτωσης και να μεταφέρει νερό σε ένα τρύπιο δίκτυο, που μπορεί να έχει απώλειες 40 και 50%. Κι αυτό το πανάκριβο νερό χάνεται από τα δίκτυα και δεν φτάνει στις βρύσες του καταναλωτή. Επειδή ακριβώς πρόκειται για ακριβό νερό, θα πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ και όταν δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική. Και για μένα είναι τελείως πολυτέλεια προφανώς να χρησιμοποιείται το νερό της αφαλάτωσης για τις πισίνες ή και για να ποτίζει κανείς το γκαζόν του κήπου του, όταν ο άλλος δεν έχει να πιει νερό από τη βρύση».
Για τον Νάσο Στασινάκη «πριν φτάσουμε στην αναζήτηση λύσεων για το πώς θα καλυφθούν οι έξτρα ανάγκες σε νερό, πρέπει να δούμε πώς θα περιορίσουμε τη ζήτηση».
Όλοι όσοι ασχολούνται με την περιβαλλοντική επιστήμη, όπως λέει, «γνωρίζουν ότι η υδατική ασφάλεια των νησιών δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με την κατασκευή μεμονωμένων έργων, αλλά προϋποθέτει ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων. Αν θελήσουμε να ιεραρχήσουμε τις ενέργειές μας, τότε θα πρέπει να ξεκινήσουμε από τη λήψη μέτρων διαχείρισης της ζήτησης, μείωσης των απωλειών των δικτύων και προστασίας των υπόγειων υδροφορέων. Συνεχίζοντας, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε με τον βέλτιστο τρόπο τις διαθέσιμες ποσότητες νερού σε κάθε νησί».
Για τις αφαλατώσεις, αναφέρει ότι είναι μία από τις λύσεις, «αλλά η αίσθηση που έχω είναι ότι αυτήν τη στιγμή δεν γίνεται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός και μια προετοιμασία των νησιών για τις ανάγκες που πρόκειται να αντιμετωπίσουν και στο άμεσο και στο μακροπρόθεσμο μέλλον, ενώ υπάρχουν σχέδια διαχείρισης».
Χωρίς να υπάρχει αυτός ο σχεδιασμός, ο Ν. Στασινάκης υποστηρίζει ότι οι δήμοι λειτουργούν κάθε καλοκαίρι πυροσβεστικά: «Μέσα στον Ιούνιο και τον Ιούλιο προωθούνται λύσεις της τελευταίας στιγμής. Προσπαθούν να βρουν γρήγορα μία χρηματοδότηση από την Περιφέρεια ή το υπουργείο για να φωνάξουν μια εταιρεία να τους νοικιάσει ένα σύστημα αφαλάτωσης. Είναι μία λύση, αλλά δεν μπορείς να σχεδιάσεις όλον τον προγραμματισμό για τη διαχείριση των υδάτων φωνάζοντας “στο παρά ένα” την εταιρεία να σου βάλει ένα κοντέινερ».
Πολύ πρόσφατα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσε μια σειρά έργων και πόρων για τη λειψυδρία, προτεραιοποιώντας παρεμβάσεις που αφορούν τις Κυκλάδες.
Ένας μακρύς κατάλογος έργων και πόρων από μόνος του δεν λέει τίποτα. Κατά καιρούς έχουν δημοσιοποιηθεί πολλοί. Για να προχωρήσουν τα έργα με μακρόπνοο σχεδιασμό χρειάζεται πολιτική βούληση. Χωρίς αυτή, λίγα θα γίνουν. Στις Κυκλάδες και αλλού, το γνωρίζουν.
Άλλωστε, όπως φάνηκε, ενώ μια σειρά από προστατευτικά διατάγματα απαγορεύουν τις πισίνες σε δεκάδες νησιά εδώ και δύο δεκαετίες, αυτές ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια.
Υπάρχει μια στιγμή στην ενήλικη ζωή που το «να γνωρίσεις καινούργιο κόσμο» γίνεται πολύ πιο δύσκολο απ’ όσο φανταζόσουν. Οι φίλοι από το σχολείο και το πανεπιστήμιο έχουν σκορπίσει, οι συνάδελφοι δεν είναι απαραίτητα άνθρωποι με τους οποίους θέλεις να μοιραστείς τη ζωή σου και οι παλιές παρέες, όσο περνούν τα χρόνια, μικραίνουν.
Κι έτσι, ενώ μπορεί να υπάρχουν δεκάδες άνθρωποι γύρω σου, η δημιουργία μιας καινούργιας φιλίας μοιάζει ξαφνικά με δύσκολη υπόθεση.
Στην Ελλάδα, όπου η «παρέα» θεωρείται σχεδόν αυτονόητο κομμάτι της κοινωνικής ζωής, το φαινόμενο έχει μια ιδιαίτερη αντίφαση. Κι όμως, στο διαδίκτυο πολλοί αναζητούν πλέον ακριβώς αυτό που κάποτε θεωρούσαμε δεδομένο: έναν άνθρωπο για έναν καφέ, μια βόλτα, μια συναυλία, ένα ταξίδι ή απλώς μια καινούργια παρέα.
Στο Meety, μια ελληνική πλατφόρμα για παρέες και φιλίες, οι χρήστες αναζητούν ανθρώπους για δραστηριότητες, ταξίδια, events ή ακόμη και έναν απλό καφέ. Το Flit επιχειρεί να συνδέσει ανθρώπους που βρίσκονται στο ίδιο μέρος, με βάση ενδιαφέροντα, απόσταση και χρόνο. Και εφαρμογές όπως το Get Out κινούνται στην ίδια λογική: δραστηριότητες στην πραγματική ζωή και γνωριμίες γύρω από κοινές εμπειρίες. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτές οι πλατφόρμες δεν προσπαθούν να μας βρουν έναν σύντροφο. Προσπαθούν να μας βρουν παρέα.
Ποιος θα διαλέξει τον άνθρωπό σου;
Το μοντέλο που αναπτύσσεται διεθνώς είναι ακόμη πιο φιλόδοξο. Αντί ο χρήστης να ψάχνει μόνος του ανάμεσα σε δεκάδες εκδηλώσεις και προφίλ, ένας αλγόριθμος μπορεί να προτείνει ποιοι άνθρωποι του ταιριάζουν και σε ποια δραστηριότητα θα μπορούσε να τους συναντήσει. Δηλώνεις ενδιαφέροντα, συνήθειες και τρόπο ζωής και το σύστημα αναλαμβάνει να βρει ανθρώπους με τους οποίους υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να «κουμπώσεις». Κάπως έτσι, η τεχνολογία επιχειρεί να λύσει ένα πρόβλημα που μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε κατεξοχήν ανθρώπινο. Χρειαζόμαστε, τελικά, έναν αλγόριθμο για να μας βοηθήσει να κάνουμε έναν φίλο;
Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να κάνουμε φίλους ως ενήλικες;
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην τεχνολογία. Η εργασία από το σπίτι, οι απαιτητικοί ρυθμοί ζωής, η μετακίνηση από μια πόλη σε άλλη και η απώλεια χώρων όπου οι άνθρωποι συναντιούνται χωρίς συγκεκριμένο σκοπό έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι κοινωνικές σχέσεις. Η ανάγκη, όμως, παραμένει. Και στην Ελλάδα υπάρχουν πλέον πρωτοβουλίες που επιχειρούν να δημιουργήσουν ξανά αυτές τις αφορμές. Από οργανωμένες δραστηριότητες και ομάδες ενδιαφέροντος μέχρι τοπικές κοινότητες που φέρνουν κοντά ανθρώπους της ίδιας γειτονιάς.Ίσως, τελικά, το πρόβλημα να μην είναι ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι. Είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετές αφορμές για να γνωριστούν.
Πρέπει να πληρώσουμε γι’ αυτό;
Εδώ αρχίζει το πιο δύσκολο ερώτημα. Γιατί να πληρώσει κάποιος για να κάνει αυτό που κάποτε συνέβαινε δωρεάν; Για έναν καφέ, μια πεζοπορία, ένα επιτραπέζιο ή μια βραδινή έξοδο; Η απάντηση όσων δραστηριοποιούνται στον χώρο είναι ότι δεν πληρώνεις για τη φιλία. Πληρώνεις για την οργάνωση της συνάντησης: για έναν χώρο, μια δραστηριότητα και την ευκαιρία να βρεθείς ανάμεσα σε ανθρώπους που αναζητούν το ίδιο πράγμα.
pexel
Για κάποιον που νιώθει αμήχανα να εμφανιστεί μόνος του σε έναν χώρο γεμάτο αγνώστους, αυτή η μικρή «δομή» μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Ο αλγόριθμος μπορεί να βρει την παρέα. Μπορεί να δημιουργήσει τη φιλία;
Μια εφαρμογή μπορεί να βρει κάποιον που αγαπά το ίδιο συγκρότημα, κάνει το ίδιο άθλημα ή προτιμά τις ίδιες ταινίες. Μπορεί να μας φέρει στο ίδιο τραπέζι. Δεν μπορεί, όμως, να εγγυηθεί ότι θα υπάρξει χημεία.
Η φιλία εξακολουθεί να χρειάζεται χρόνο, επανάληψη, αμηχανία, τυχαίες συζητήσεις και εκείνες τις μικρές στιγμές που δεν μπορούν να καταγραφούν σε ένα προφίλ. Ίσως γι’ αυτό το πιο ενδιαφέρον κομμάτι αυτής της νέας αγοράς δεν είναι τελικά η τεχνολογία. Είναι η ανάγκη που κρύβεται πίσω της.
Σε μια εποχή όπου μπορούμε να επικοινωνήσουμε με σχεδόν οποιονδήποτε, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν κάποιον που να μπορούν απλώς να συναντήσουν. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ειρωνεία της εποχής: για να ξαναβρούμε κάτι τόσο παλιό όσο η παρέα, χρειάζεται πρώτα να περάσουμε από μια εφαρμογή.
Μία τουρκική ομάδα χρηστών του διαδικτύου που αυτοαποκαλείται OSINT Task Force Greece, ανακοίνωσε με ανάρτησή της στο Χ, ότι έχει χαρτογραφήσει ελληνικές στρατιωτικές αποθήκες, αξιοποιώντας ανοικτές πηγές και ετοιμάζουν διαδραστικό χάρτη με τα ευρήματά τους.
Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, έχει πραγματοποιηθεί συστηματική καταγραφή στρατιωτικών εγκαταστάσεων και αποθηκών πυρομαχικών στην Ελλάδα. Η ομάδα επισημαίνει, ότι χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά πληροφορίες που χαρακτηρίζονται ως διαθέσιμες σε ανοικτές πηγές.
Η ομάδα OSINT Task Force Greece ανέφερε σε ανάρτησή της στο Χ, ότι εργάζεται στη συλλογή σχετικών δεδομένων για την Ελλάδα από τον Μάιο. Σύμφωνα με την ίδια, έχει δημιουργηθεί εκτεταμένο αρχείο πληροφοριών και παράλληλα προετοιμάζεται διαδραστικός χάρτης, ο οποίος θα περιλαμβάνει τα ευρήματα από διάφορες κατηγορίες στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Όπως αναφέρουν οι συντάκτες της έρευνας, η καταγραφή πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο Open Source Intelligence (OSINT). Η διαδικασία βασίστηκε στη συλλογή και διασταύρωση πληροφοριών από δημόσια προσβάσιμες πηγές, όπως ισχυρίζονται οι ίδιοι.
Η τουρκική ομάδα υποστηρίζει ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφερε να δημιουργήσει ένα «ευρύ και ολοκληρωμένο σύνολο δεδομένων» για την Ελλάδα. Επιπλέον, προαναγγέλλει ότι μέρος του υλικού θα παρουσιαστεί σε ηλεκτρονικό χάρτη.
Στην ανάρτηση της ομάδας αναφέρεται:
«Στρατιωτικές Αποθήκες Πυρομαχικών στην Ελλάδα
Πρώτα απ’ όλα, ευχαριστούμε όλους όσοι συνεισέφεραν σε αυτή την εργασία ως μέλη της ομάδας OSINT Task Force Greece.
Τον Μάιο, ξεκινήσαμε να εργαζόμαστε πάνω στην Ελλάδα μαζί με την ομάδα μας. Χρησιμοποιώντας αποκλειστικά δεδομένα από ανοιχτές πηγές, δημιουργήσαμε σε σύντομο χρονικό διάστημα ένα αρκετά εκτεταμένο και ολοκληρωμένο σύνολο δεδομένων.
Ο χάρτης της Ελλάδας μας θα είναι σύντομα προσβάσιμος στη διεύθυνση http://map.redline24.com.tr.
Μέχρι τότε, θα συνεχίσουμε να μοιραζόμαστε περιστασιακά μικρά περιεχόμενα από τα δεδομένα και τις εργασίες που υπάρχουν στον χάρτη μας.
Στις πιο σκοτεινές ώρες της ιστορίας της Μέσης Ανατολής, τον Αύγουστο του 1982, εν μέσω εμφυλίου πολέμου στον Λίβανο και μιας ανελέητης ισραηλινής εισβολής που αιματοκυλούσε τη Βηρυτό, η Ελλάδα έγραψε μια σπουδαία και ξεχασμένη σελίδα διεθνούς αλληλεγγύης και ανθρωπιστικής αξιοπρέπειας.
Εκείνη την περίοδο, οι Παλαιστίνιοι μαχητές της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) του Γιασέρ Αραφάτ είχαν εγκλωβιστεί στην πολιορκούμενη Βηρυτό. Το Ισραήλ, με την πλήρη κάλυψη των ΗΠΑ, επιδίωκε την εξόντωσή τους. Η διεθνής κοινότητα παρέμενε σιωπηλή ή υποκριτικά “ανήσυχη”. Κανείς δεν τολμούσε να σηκώσει ανάστημα.
Τότε, η Ελλάδα του Ανδρέα Παπανδρέου έγινε η φωτεινή εξαίρεση.
Ο Παπανδρέου, αψηφώντας τις ασφυκτικές πιέσεις της Ουάσιγκτον, του ΝΑΤΟ και του Τελ Αβίβ, διέταξε τον απόπλου πέντε ελληνικών πλοίων από το λιμάνι του Πειραιά, με αποστολή να παραλάβουν 3.000 εγκλωβισμένους Παλαιστίνιους μαχητές, 700 γυναικόπαιδα και τον ίδιο τον Γιασέρ Αραφάτ από την Τρίπολη του Λιβάνου, όπου είχαν καταφύγει μετά τη Βηρυτό.
Η επιχείρηση ήταν υψηλού κινδύνου. Τα ελληνικά πλοία, συνοδευόμενα από πολεμικά πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, διέσχισαν μια περιοχή σε πολεμική ζώνη, με το Ισραήλ να έχει πλήρη αεροναυτική κυριαρχία. Κι όμως, η αποστολή στέφθηκε με επιτυχία. Τα πλοία φόρτωσαν τους μαχητές και τις οικογένειές τους και επέστρεψαν στην Ελλάδα.
Τον Αραφάτ, φορώντας τη χαρακτηριστική καφέ στολή και το μαντίλι-κεφίγιε, τον υποδέχθηκε προσωπικά στο Φάληρο ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ήταν η πρώτη φορά που Ευρωπαίος πρωθυπουργός υποδεχόταν τόσο επίσημα τον ηγέτη του παλαιστινιακού απελευθερωτικού κινήματος.
Η κίνηση αυτή είχε πολλαπλή σημασία:
Ανθρωπιστική: σώθηκαν χιλιάδες ζωές που αλλιώς θα είχαν αφανιστεί.
Πολιτική: η Ελλάδα δήλωσε παρούσα στη διεθνή σκηνή, ως μια ανεξάρτητη χώρα που δεν υπακούει τυφλά σε υπερδυνάμεις.
Συμβολική: κατέστησε την παλαιστινιακή υπόθεση υπόθεση κάθε ελεύθερου και προοδευτικού ανθρώπου.
Διπλωματική: ισχυροποίησε τη θέση της Ελλάδας στον αραβικό κόσμο.
Παρά τη σφοδρή αντίδραση ΗΠΑ και Ισραήλ, ο Παπανδρέου παρέμεινε ανυποχώρητος, δηλώνοντας πως “η Ελλάδα δε θα πάψει ποτέ να υπερασπίζεται την ελευθερία των λαών και το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση”.
Σήμερα, σε μια εποχή όπου οι λέξεις «ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική» έχουν σχεδόν εκλείψει από το ελληνικό λεξιλόγιο και οι ελληνικές κυβερνήσεις σπεύδουν να προσκυνήσουν τις διαθέσεις του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, το ιστορικό εκείνο επεισόδιο παραμένει φάρος μνήμης και αξιοπρέπειας.
Η αλληλεγγύη στον παλαιστινιακό λαό δεν είναι ζήτημα “διπλωματικών ισορροπιών”, είναι ζήτημα ανθρωπιάς, ιστορικής ευθύνης και πολιτικής αξιοπρέπειας. Και ο ελληνικός λαός οφείλει να το θυμάται.
Γιατί κάποτε η Ελλάδα, με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου, έδειξε στον κόσμο τι σημαίνει αληθινή διεθνιστική αλληλεγγύη.
Σε έναν ιστορικό συμβολισμό προχωρά φέτος το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, καθώς για πρώτη φορά η κεντρική επετειακή εκδήλωση για την ίδρυση του κινήματος στις 3 Σεπτεμβρίου μεταφέρεται εκτός πρωτευούσης και θα διεξαχθεί στην Κρήτη, με επίκεντρο την Πλατεία Ελευθερίας στο Ηράκλειο.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από τη Διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη, οι κομματικές οργανώσεις σε όλο το νησί προχωρούν σε συντονισμένη κινητοποίηση, με τη Νομαρχιακή Επιτροπή Χανίων να απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα στα μέλη και τους φίλους της παράταξης για μαζική συμμετοχή, εξασφαλίζοντας παράλληλα τη δωρεάν μετακίνηση των πολιτών με λεωφορεία προς την κρητική πρωτεύουσα.
Η επιλογή του Ηρακλείου για την 52η επέτειο και το κάλεσμα της Ν.Ε. Χανίων
Η απόφαση για τη διεξαγωγή του κεντρικού εορτασμού της 52ης επετείου στην Πλατεία Ελευθερίας στο Ηράκλειο σηματοδοτεί τη μεταφορά της κορυφαίας κομματικής εκδήλωσης στην περιφέρεια και στην ιστορική κοιτίδα της παράταξης.
Στο επίσημο κάλεσμά της, η Νομαρχιακή Επιτροπή ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής Χανίων επισημαίνει:
«Για πρώτη φορά, η κεντρική εκδήλωση της ιστορικής 52ης επετείου της Ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ μεταφέρεται στην Κρήτη και θα πραγματοποιηθεί στο Ηράκλειο (Πλατεία Ελευθερίας). Είναι μια μοναδική ευκαιρία να σμίξουμε ξανά από κάθε γωνιά του νησιού, να τιμήσουμε την διαδρομή μας και να δυναμώσουμε τη φωνή της παράταξής μας».
Η κομματική οργάνωση καλεί τα μέλη και τους ψηφοφόρους του νομού να δώσουν δυναμικό «παρών», επιδιώκοντας μια ενιαία και ισχυρή εκπροσώπηση της δυτικής Κρήτης στη συγκέντρωση.
Οργανωτική προετοιμασία και δωρεάν δρομολόγια από τα Χανιά
Προκειμένου να διευκολυνθεί η μαζική μετακίνηση των πολιτών και να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη πρόσβαση στον χώρο της εκδήλωσης, η Νομαρχιακή Επιτροπή Χανίων έχει θέσει σε εφαρμογή ειδικό οργανωτικό σχεδιασμό.
Στο πλαίσιο αυτό, ανακοινώθηκε η διάθεση δωρεάν λεωφορείων που θα εκτελέσουν δρομολόγια από τα Χανιά προς το Ηράκλειο, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όλα τα στελέχη, τα μέλη και τους φίλους του κινήματος να παραστούν στην κεντρική πολιτική εκδήλωση.
Ακολοθούν όλα τα δρομολόγια:
1ο Δρομολόγιο:
Αναχώρηση από Κίσσαμο στην Πλατεία Δημαρχείου Κισσάμου: 15:30
Υπεύθυνοι για κρατήσεις θέσεων: Κουρτάκης Ιωάννης: 6955359130, Μπατζάκης Ιωάννης: 6944354976
Στάση Κολυμπάρι στην διασταύρωση: 15:50
Υπεύθυνη για κρατήσεις θέσεων: Δαφέρμου Μαρία: 6981218983
Στάση Ταυρωνίτη Παλαιά ΠΕΟ στην διασταύρωση: 15:55
Υπεύθυνος για κρατήσεις θέσεων: Χαριτάκης Ιωάννης: 6947665010
Στάση Γεράνι Παλαιά ΠΕΟ (έξω από τα καφενεία): 16:00
Υπεύθυνη για κρατήσεις θέσεων: Χαριτάκη Χρύσα: 6944141060
Η πλειοψηφία αυτών, όμως, δεν αντιδρούσε στο γεγονός ότι άνθρωποι μεταφέρονταν στοιβαγμένοι στο γκαράζ, αλλά στο ότι βρέθηκαν άνθρωποι να αντιδράσουν σε αυτή την παρανομία, λες και το καθεστώς στο οποίο βρίσκονται οι άνθρωποι ορίζει αν θα πρέπει να εφαρμόζεται ο νόμος ή όχι.
Κάποιοι μάλιστα έφτασαν στο σημείο να υποστηρίξουν ότι το γεγονός πως ταξίδεψαν ως εδώ με σαπιοκάραβα «νομιμοποιεί» κατά κάποιον τρόπο τη μεταφορά τους στο γκαράζ —αφού οι συνθήκες εκεί είναι «καλύτερες» από αυτές με τις οποίες ήρθαν.
Βεβαίως, ο νόμος δε λαμβάνει υπόψη τέτοιες απόψεις, ούτε διαχωρίζει τους ανθρώπους σε «παράνομους» και «νόμιμους». Ο νόμος ισχύει για όλους και είναι ξεκάθαρος.
Απαγορεύει ρητά και κατηγορηματικά την παραμονή οποιουδήποτε ατόμου στον χώρο του γκαράζ κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.
Μόλις ολοκληρωθεί η φόρτωση των οχημάτων και πριν από τον απόπλου, όλοι οι οδηγοί και επιβάτες υποχρεούνται να εγκαταλείψουν τα οχήματα και τον χώρο στάθμευσης, ενώ οι θύρες ασφαλείας του γκαράζ κλειδώνουν και σφραγίζονται μέχρι την άφιξη στο λιμάνι προορισμού.
Ο βασικός κανόνας βρίσκεται στη Διεθνή Σύμβαση SOLAS, Κεφάλαιο II-1, Κανονισμός 20-3: σε όλα τα επιβατηγά ro-ro πλοία, ο πλοίαρχος ή ο οριζόμενος αξιωματικός οφείλει να διασφαλίζει ότι, χωρίς τη ρητή του συναίνεση, κανένας επιβάτης δεν έχει πρόσβαση σε κλειστό κατάστρωμα οχημάτων όσο το πλοίο ταξιδεύει.
Οι μοναδικές εξαιρέσεις που προβλέπονται είναι στενές: πλην καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, η συναίνεση περιορίζεται στο να κατεβαίνουν οι επιβάτες προς το τέλος του ταξιδιού και μόνο εφόσον το πλοίο απέχει το πολύ δύο μήκη πλοίου από το παραβολή του, σε μεμονωμένους επιβάτες υπό ειδικές συνθήκες και για σύντομο διάστημα με συνοδεία μέλους του πληρώματος, και σε άτομα με αναπηρία που επηρεάζει σοβαρά την κινητικότητά τους.
Νομικά, οι «λόγοι ασφαλείας» δεν συνιστούν προβλεπόμενη εξαίρεση του SOLAS.
Ο πλοίαρχος μπορεί να εξουσιοδοτήσει την παρουσία ατόμου ή ατόμων στο γκαράζ όμως δεν έχει την εξουσία να εξουσιοδοτήσει τη μετατροπή του γκαράζ σε χώρο κράτησης ή προσωρινής φύλαξης ανθρώπων.
Γιατί απαγορεύεται όμως;
Στο γκαράζ υπάρχουν τρεις κατηγορίες κινδύνου:
Υπάρχει ο κίνδυνος για πυρκαγιά. Το γκαράζ είναι ο πιο επικίνδυνος χώρος του πλοίου — καύσιμα, μπαταρίες, φορτία. Έχει συστήματα κατάσβεσης που δεν είναι συμβατά με την παρουσία ανθρώπων, και ο καπνός εγκλωβίζεται.
Υπάρχουν λόγοι ευστάθειας και εκκένωσης του πλοίου. Σε έκτακτη ανάγκη το πλήρωμα πρέπει να ξέρει πού βρίσκονται όλοι. Το γκαράζ δεν διαθέτει σωστικά μέσα, σημεία συγκέντρωσης ή διαδρομές διαφυγής για επιβάτες, και σε κλίση του πλοίου τα οχήματα μπορεί να μετατοπιστούν.
Τέλος, το γκαράζ δεν αποτελεί ελεγχόμενο χώρο. Ο χώρος δεν λογίζεται καν ως χώρος επιβατών στους κανονισμούς, είναι χώρος φορτίου.
Πότε και με ποια αφορμή θεσπίστηκαν αυτοί οι κανόνες;
Αφορμή για τον συγκεκριμένο κανόνα υπήρξαν δύο ναυάγια. Πρώτα το ναυάγιο του Herald of Free Enterprise το οποίο τον Μάρτιο του 1987 ανατράπηκε και βυθίστηκε αμέσως μετά την αναχώρησή του από το Ζεεμπρύγκε, επειδή η πρωραία θύρα είχε μείνει ανοιχτή και εισήλθε νερό στο κατάστρωμα οχημάτων, με 193 νεκρούς.
Ο συγκεκριμένος κανονισμός 20-3 προέκυψε όμως μετά και το ναυάγιο με το Estonia στις 28 Σεπτέμβρη του 1994 στη Βαλτική όπου κόστισε τη ζωή 852 από τους 983 επιβαίνοντες. Αμέσως μετά το δυστύχημα – Τέμπη των θαλασσών – συστάθηκε Ομάδα Εμπειρογνωμόνων στον ΙΜΟ για όλες τις πτυχές ασφάλειας των ro-ro επιβατηγών, που ανέφερε στην Επιτροπή Ναυτικής Ασφάλειας τον Μάιο του 1995, και ακολούθησε Διάσκεψη SOLAS στα κεντρικά του ΙΜΟ την τελευταία εβδομάδα του Νοεμβρίου 1995.
Στόχος της Διάσκεψης, που έγινε στο Λονδίνο 20–29 Νοεμβρίου, ήταν η τροποποίηση της Σύμβασης για την αύξηση της ασφάλειας των ro-ro επιβατηγών μετά την καταστροφή της 28ης Σεπτεμβρίου 1994.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η υποχρέωση έχει ενσωματωθεί και στο ευρωπαϊκό δίκαιο (Οδηγία 2009/45/ΕΚ για τα επιβατηγά πλοία εσωτερικών πλόων), όπου ο Κανονισμός II-1/B-2/17-1 επαναλαμβάνει ότι χωρίς τη ρητή συναίνεση του πλοιάρχου κανένας επιβάτης δεν έχει πρόσβαση σε κλειστό ro-ro κατάστρωμα εν πλω.
Στην Ελλάδα ισχύει επιπλέον ο Γενικός Κανονισμός Λιμένα αρ. 14 (Αριθ. 3131.1/15/96), που στον χώρο οχημάτων απαγορεύει ρητά την παραμονή και επίσκεψη επιβατών, εκτός από τους οδηγούς κατά την είσοδο και έξοδο των οχημάτων — καθώς και το κάπνισμα, για το οποίο πρέπει να υπάρχουν ενδεικτικές πινακίδες σε εμφανή σημεία του χώρου.
Αν πρόκειται για μετανάστες, ισχύει;
Ναι ισχύει, δεν υπάρχει καμία εξαίρεση. Ο κανονισμός μιλά για «επιβάτες» χωρίς διάκριση ιθαγένειας ή νομικού καθεστώτος. Ένας διασωθείς που μεταφέρεται με πλοίο της γραμμής είναι επιβάτης και ως επιβάτης οφείλει η παρουσία του να υπακούει κανόνες. Κανόνες που έχουν θεσπιστεί για την ασφάλεια όλων μετά από φρικτά ατυχήματα.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται η συγκεκριμένη πρακτική στη γραμμή Γαύδου – Σφακίων, καλό θα είναι οι αρχές που υπάρχουν για να εφαρμόζουν τον νόμο και που θα πρέπει να είναι οι πρώτες που θα τον τηρούν κιόλας, να μας εξηγήσουν τους λόγους πίσω από αυτή την παράνομη πρακτική.
Άλλωστε, η μεταναστευτική κρίση στην Κρήτη πλέον δεν είναι κάτι καινούργιο, η Γαύδος αποτελεί εδώ και πολλούς μήνες σημείο όπου καταφθάνουν μετανάστες, οπότε οι αρχές όφειλαν να έχουν φροντίσει η διαδικασία πλέον να γίνεται ορθά και σύμφωνα με τον νόμο.
Οφείλουν να δώσουν μία επαρκή εξήγηση για ποιο λόγο εφαρμόζεται αυτή η εξαίρεση η οποία δεν έχει καμία απολύτως νομική βάση και δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους ασφάλειας ακυρώνοντας στην πράξη τον νόμο που θεσπίστηκε για λόγους ασφαλείας. Όχι μόνο των μεταναστών (νόμιμων ή παράτυπων) αλλά και των υπόλοιπων επιβαίνοντων στο σκάφος αφού το γεγονός ότι δεν επιτρέπεται η παραμονή ανθρώπων στο γκαράζ σχετίζεται και με την ευστάθεια του πλοίου.
Αν κάποιοι τώρα θεωρούν ότι ο νόμος θα πρέπει να ισχύει επιλεκτικά – μόνο για κάποιους και όχι για κάποιους άλλους – πέραν των κινδύνων που μία τέτοια πρακτική δημιουργεί στη συγκεκριμένη περίπτωση, θα μπορούσαν να μας εξηγήσουν πού ακριβώς μπαίνει ο φραγμός στην επιλεκτική εφαρμογή; Ποιες άλλες “εξαιρέσεις” μπορεί να προκύψουν στο μέλλον;
Ο σύμβουλος του Ρώσου προέδρου, Γιούρι Ουσακόφ, παρουσίασε το πρόγραμμα του Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) και του Ανατολικού Οικονομικού Φόρουμ.
Την τελευταία ημέρα του καλοκαιριού, ο Ρώσος πρόεδρος θα μεταβεί στο Μπισκέκ, πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Κιργιζίας, όπου από τις 31 Αυγούστου έως την 1η Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθούν οι εκδηλώσεις με τη συμμετοχή των ηγετών των χωρών του SCO.
Στη σύνοδο θα εξεταστούν η υφιστάμενη κατάσταση, καθώς και οι προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού του οργανισμού. Οι συμμετέχοντες θα συζητήσουν επίσης επίκαιρα ζητήματα της διεθνούς και περιφερειακής ατζέντας.
Στο περιθώριο της συνόδου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα έχει διμερείς συναντήσεις με τον πρόεδρο του Καζακστάν Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγεφ, τον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον πρωθυπουργό της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι, τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν και τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, ο Ρώσος πρόεδρος θα απαντήσει σε ερωτήσεις δημοσιογράφων.
Στη συνέχεια, ο Πούτιν θα μεταβεί στο Βλαδιβοστόκ, προκειμένου να συμμετάσχει στο Ανατολικό Οικονομικό Φόρουμ (EEF), το οποίο θα πραγματοποιηθεί από την 1η έως τις 4 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με τον Ουσακόφ, φέτος αναμένεται να συμμετάσχουν στο φόρουμ περισσότερα από 5.000 άτομα από περίπου 70 χώρες.
Ο Ρώσος πρόεδρος θα προεδρεύσει σύσκεψης για την ανάπτυξη της Ρωσικής Άπω Ανατολής, θα ενημερωθεί μέσω διαδραστικής παρουσίασης για τα αποτελέσματα της ανάπτυξης της περιοχής και στη συνέχεια, μέσω τηλεδιάσκεψης, θα εγκαινιάσει τη λειτουργία νέων επιχειρήσεων.
Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνεται επίσης συνάντηση με τον κυβερνήτη της Περιφέρειας Πριμόριε, Όλεγκ Κοζεμιάκο.
Στις 3 Σεπτεμβρίου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα είναι ο κεντρικός ομιλητής στην ολομέλεια του Ανατολικού Οικονομικού Φόρουμ.
Στη συνεδρίαση θα συμμετάσχουν επίσης ο πρόεδρος της Ινδονησίας Πραμπόβο Σουμπιάντο, ο πρωθυπουργός της Μογγολίας Νιάμ-Όσοριν Ουχράλ, ο αντιπρόεδρος της Μιανμάρ Νγιόου Σο και ο αντιπρόεδρος του Κρατικού Συμβουλίου της Κίνας Ντινγκ Σουεξιάνγκ.
