Τα λάπαθα είναι αγριόχορτο. Γίνονται πολύ ωραίοι ντολμάδες γιαλαντζί. Φαγητό που οι μαμάδες μας έφτιαχναν συχνά την Σαρακοστή λίγο πριν ‘’βγουν’’ τα αμπελόφυλλα. Και με λάχανο βέβαια έφτιαχναν.
Τα λάπαθα θα τα βρείτε στη λαϊκή και σε κάποια μανάβικα ίσως. Και στα χωριά σας αν πηγαίνετε θα τα βρείτε στα χωράφια. Πριν ρίξουν δυστυχώς αυτά τα φυτοφάρμακα οι γεωργοί. Παλιά δεν έριχναν φυτοφάρμακα. Βοσκούσαν τα οικόσιτα τους που δεν ήταν μόνο σκυλιά. Ήταν και κατσικούλες και προβατάκια. Και παίζαμε με τα μικρά τους, εμείς τα μικρά επίσης τότε. Άφηναν τα χόρτα που ξεραινόταν μόλις σταματούσαν οι βροχές. Και εκεί, γύρω στο Μάη, ζευγάριζαν τα χωράφια που είχαν τα ξερά χόρτα. Που έτσι έσπαγαν τις ρίζες, τα πολτοποιούσαν με το τρακτέρ, φρέζα, δεν θυμάμαι ακριβώς τι ήταν. Και αυτό γινόταν φυσικό λίπασμα. Και την Άνοιξη οι αγροί γέμιζαν ξανά με παπαρούνες κόκκινες, με μαχαιρίδες ή αλλιώς τα λέγαμε τσαλαπετεινούς και που ήταν είδος άγριας ορχιδέας. Ροζ, γέμιζαν οι αγροί. Εμείς δεν ρίχνομε φυτοφάρμακα κι έτσι υπάρχει ακόμα σ’ ένα χωράφι μας αυτό το ωραίο άγριο λουλούδι. Και μας γεμίζει χαρά. Σύνδεσμος με τα ευτυχισμένα παιδικά μας χρόνια.
Τώρα βέβαια, με την ακρίβεια του πετρελαίου όοοπου να ‘ναι θα πηγαίνουμε στα χωριά μας με γάιδαρο. Υπάρχουν; Ή είναι είδος προς εξαφάνιση;
Λοιπόν, ας πούμε τώρα την συνταγή μας.
Παίρνομε τα λάπαθα, τα πλένομε καλά. Τα ζεματάμε πολύ λίγο γιατί είναι εύθραυστα.
Φτιάχνομε την γέμιση. Τα υλικά έχομε μάθει να τα υπολογίζομε με το ‘’μάτι’’. Όποια έχει εμπειρία το κάνει αυτό εύκολα. Βάζομε σ’ ένα μπωλ ελαιόλαδο μια φλυτζάνα περίπου ρύζι Καρολίνα, κρεμμύδια ξερά ξυσμένα 3-4. Επίσης φρέσκα κρεμμυδάκια ψιλοκομμένα. Αρκετό ψιλοκομμένο μαϊντανό, δυόσμο, μάραθο ή άνιθο. Τρεις – τέσσερεις ντομάτες ώριμες τριμμένες στον τρίφτη, μια κουταλιά της σούπας ντοματοπελτέ, νερό, αλάτι πιπέρι.
Τα ανακατεύομε όλα πολύ καλά. Δεν τα τσιγαρίζομε. Αφήνομε την γέμιση φρέσκια. Παίρνομε δύο λάπαθα. Το ένα λάπαθο το βάζομε στο χέρι μας οριζόντια. Από πάνω του και αφήνοντας λίγο από πάνω για να διπλωθεί, βάζομε ένα λάπαθο κάθετο. Γίνεται σαν σταυρός. Στη μέση του περίπου βάζομε μια κουταλιά με γέμιση. Γυρνάμε και διπλώνομε το πάνω μέρος του λάπαθου και τις άκριες προς τα μέσα και το διπλώνομε έτσι όλο. Βάζομε στο τσικάλι στον πάτο, λάπαθα. Τα σπασμένα και ό,τι είχαμε ξεδιαλέξει καλά πλυμένα. Από πάνω κυκλικά βάζομε τα ντολμαδάκια. Αν είναι πολλά, συνεχίζομε και μ’ άλλες σειρές από πάνω. Στίβομε πολύ λεμόνι χυμό και ρίχνομε στα ντολμαδάκια νερό να τα σκεπάζει. Βάζομε από πάνω τους ένα πιάτο να τα πλακώσει. Ψήνομε σε μέτρια φωτιά, να μη τσικνίσουν. Τα τραβάμε, τους ρίχνομε και άλλο λεμόνι ή τα κάνομε ντερμπιγιέν. Δηλαδή ζωμό απ’ το φαγητό, χυμό λεμόνι και κορνφλάουρ που τα δένομε στη φωτιά σε σάλτσα και ρίχνομε από πάνω. Αν τα κάνομε έτσι, θέλουν μέσα λιγότερη ντομάτα.
Μια βαθιά ανθρώπινη και πολιτική αναδρομή στη δράση του γιατρού Κωστή Νικηφοράκη, του ανθρώπου που επαναπροσδιόρισε την έννοια της κοινωνικής αλληλεγγύης στα Χανιά, παρουσιάζεται στο ευρύ κοινό μέσα από το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Το ντοκιμαντέρ με τίτλο «Η ζωή αξίζει μονάχα αν τη μοιράζεσαι», που τελεί υπό την αιγίδα και τη συνδρομή της Περιφέρειας Κρήτης, συμμετέχει στο επίσημο πρόγραμμα της πλατφόρμας «Πλατφόρμα+», φέρνοντας στο προσκήνιο το διαχρονικό ερώτημα της συλλογικής μνήμης και της προσφοράς προς τον «αόρατο» συνάνθρωπο.
Η ιστορία του Κωστή Νικηφοράκη δεν είναι μια απλή βιογραφία, αλλά η αφήγηση της γέννησης ενός κινήματος. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η πολυσχιδής δράση του στα Χανιά λειτούργησε ως καταλύτης για τη δημιουργία μιας ισχυρής κοινωνικής βάσης αλληλεγγύης. Σε μια εποχή που οι κοινωνικές δομές συχνά προσπερνούσαν όσους δεν είχαν φωνή, ο Νικηφοράκης επέλεξε να στραφεί προς τους περιθωριοποιημένους και τους κοινωνικά αποκλεισμένους, μετατρέποντας την ιατρική του ιδιότητα σε εργαλείο κοινωνικής χειραφέτησης.
Μέσα από την κάμερα, αναδεικνύεται το πώς ο Κωστής έδωσε νέα ορμή και ταυτότητα στην έννοια της προσφοράς. Για τον ίδιο, η αλληλεγγύη δεν αποτελούσε μια παθητική πράξη φιλανθρωπίας, αλλά μια δυναμική πρόταση για την κοινωνία του μέλλοντος, η οποία οφείλει να αναζητά νέους δρόμους μέσα από τη συλλογική δράση και τη συμπερίληψη. Το αποτύπωμα που άφησε πίσω του παραμένει ανεξίτηλο, αποτελώντας ένα παράδειγμα ζωής που προκαλεί τον θεατή να αναλογιστεί τη δική του στάση απέναντι στο κοινό καλό.
Η συλλογική μνήμη στην ψηφιακή εποχή
Το ντοκιμαντέρ θέτει καίρια ερωτήματα που απασχολούν την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα: Τι έχει διασωθεί στη συλλογική μνήμη από εκείνες τις δεκαετίες της έντονης δράσης; Πώς έχει μετασχηματιστεί η κοινωνική αλληλεγγύη στις μέρες μας και ποιες μορφές λαμβάνει σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς; Η ταινία λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος, διερευνώντας αν οι σπόροι που φυτεύτηκαν τότε συνεχίζουν να καρποφορούν στις σύγχρονες δομές αλληλεγγύης της Κρήτης και της Ελλάδας συνολικότερα.
Η συμμετοχή της Περιφέρειας Κρήτης και του Ιατρικού Συλλόγου Χανίων στην παραγωγή υπογραμμίζει τη σημασία της ανάδειξης τοπικών προσωπικοτήτων που υπερέβησαν τα στενά γεωγραφικά όρια, προσφέροντας οικουμενικά διδάγματα περί ανθρωπισμού.
Πρόσβαση στην προβολή και ψηφιακή πρεμιέρα
Στο πλαίσιο της υβριδικής φύσης των σύγχρονων φεστιβάλ, το έργο θα είναι προσβάσιμο σε όλη την Ελλάδα μέσω της online πλατφόρμας του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Οι προβολές ξεκινούν την Παρασκευή 6 Μαρτίου και θα διαρκέσουν έως και την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να παρακολουθήσουν το ντοκιμαντέρ στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Φεστιβάλ, επιλέγοντας τον τίτλο «Η ζωή αξίζει μονάχα αν τη μοιράζεσαι | Life Has Meaning Only When Shared». Η τιμή της ψηφιακής προβολής έχει οριστεί στα 4 ευρώ, επιτρέποντας στο κοινό να στηρίξει την ανεξάρτητη κινηματογραφική παραγωγή και να γνωρίσει την ιστορία ενός ανθρώπου που ταύτισε την ύπαρξή του με τη μοίρα των πολλών.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ δημοσίευσε στο διαδίκτυο τρία υπομνήματα του FBI που περιγράφουν συνεντεύξεις σχετικά με κατηγορίες σεξουαλικής κακοποίησης εναντίον του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες έλειπαν από τον τεράστιο όγκο αρχείων του Έπσταϊν που δημοσίευσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Όπως αναφέρει το CNN, προηγουμένως είχε αποκαλύψει ότι δεκάδες συνεντεύξεις μαρτύρων έλειπαν από το ηλεκτρονικό αρχείο αποδεικτικών στοιχείων που σχετίζονται με την έρευνα για τον Τζέφρι Έπσταϊν, οι οποίες είχαν καταγραφεί στα υπομνήματα γνωστά ως «302» που περιείχαν τις καταθέσεις των ερωτηθέντων στους πράκτορες του FBI.
Μεταξύ των αρχείων που έλειπαν ήταν τρία υπομνήματα σχετικά με συνεντεύξεις με μια γυναίκα που είπε στους πράκτορες ότι ο Έπσταϊν την είχε κακοποιήσει επανειλημμένα σωματικά και σεξουαλικά πριν από δεκαετίες, ξεκινώντας όταν ήταν περίπου 13 ετών, και η οποία επίσης κατηγόρησε τον Τραμπ για σεξουαλική επίθεση εναντίον της.
Ο Λευκός Οίκος χαρακτηρίζει αναξιόπιστες τις καταγγελίες
Ο Τραμπ έχει αρνηθεί επανειλημμένα οποιαδήποτε παράνομη πράξη σε σχέση με τον Έπσταϊν. Σε δήλωση την Πέμπτη, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, χαρακτήρισε τις ισχυρισμούς από τις συνεντεύξεις του FBI ως «εντελώς αβάσιμες κατηγορίες, που δεν υποστηρίζονται από καμία αξιόπιστη απόδειξη». Αμφισβήτησε επίσης την αξιοπιστία της κατήγορου, το όνομα της οποίας έχει διαγραφεί από τα αρχεία, επισημαίνοντας το ποινικό της μητρώο.
«Η πλήρης αβάσιμη φύση αυτών των κατηγοριών υποστηρίζεται επίσης από το προφανές γεγονός ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης του Τζο Μπάιντεν γνώριζε για αυτές εδώ και τέσσερα χρόνια και δεν έλαβε κανένα μέτρο — επειδή γνώριζε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν είχε κάνει απολύτως τίποτα κακό», πρόσθεσε η Λέβιτ.
Πράκτορες του FBI πραγματοποίησαν τέσσερις συνεντεύξεις με τη γυναίκα, αλλά μόνο ένα υπόμνημα που καταγράφει μια συνέντευξη τον Ιούλιο του 2019 ήταν διαθέσιμο στη βάση δεδομένων του υπουργείου Δικαιοσύνης που δημοσιοποιήθηκε νωρίτερα φέτος. Σε αυτή τη συνέντευξη, η γυναίκα ισχυρίστηκε ότι υπέστη επανειλημμένα κακοποίηση από τον Έπσταϊν όταν ήταν ανήλικη και ζούσε στη Νότια Καρολίνα. Δεν έκανε καμία κατηγορία εναντίον του Τραμπ σε αυτή τη συνέντευξη.
Τι αναφέρουν οι συνεντεύξεις του FBI για τον Τραμπ
Τα νεοδημοσιευμένα αρχεία καλύπτουν τρεις επιπλέον συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν με τη γυναίκα τον Αύγουστο και τον Οκτώβριο του 2019.
Στη δεύτερη συνέντευξη, η γυναίκα περιέγραψε επιπλέον κακοποίηση από τον Έπσταϊν και αρκετούς από τους άνδρες συνεργάτες του. Είπε ότι ο Έπσταϊν «την οδήγησε ή/και την πέταξε είτε στη Νέα Υόρκη είτε στο Νιου Τζέρσεϊ» κάποια στιγμή όταν ήταν μεταξύ 13 και 15 ετών, και την πήγαν σε ένα «πολύ ψηλό κτίριο». Εκεί, είπε, ο Έπσταϊν την σύστησε στον Τραμπ.
Ο Τραμπ ζήτησε από όλους να φύγουν από το δωμάτιο όπου συναντήθηκαν και «είπε κάτι σαν: “Άσε με να σου μάθω πώς πρέπει να είναι τα μικρά κορίτσια”», σύμφωνα με την περιγραφή των σχολίων της γυναίκας στη συνέντευξη. Στη συνέχεια, άνοιξε το φερμουάρ του παντελονιού του και έβαλε το κεφάλι της «κάτω στο πέος του», είπε στους πράκτορες.
Η γυναίκα είπε στους πράκτορες ότι δάγκωσε τον Τραμπ, ο οποίος στη συνέχεια την χτύπησε και είπε «κάτι σαν: “Πάρτε αυτή τη μικρή σκύλα από εδώ”».
Αργότερα στην συνέντευξη, η γυναίκα είπε στους πράκτορες ότι άκουσε τον Τραμπ και τον Επστάιν να μιλάνε για τον εκβιασμό ανθρώπων από τον Επστάιν και άκουσε επίσης τον Τραμπ «να μιλάει για ξέπλυμα χρήματος μέσω καζίνο».
Στην τρίτη συνέντευξη της γυναίκας με το FBI, περίπου τρεις εβδομάδες αργότερα, οι πράκτορες έγραψαν ότι περιέγραψε ότι έλαβε απειλητικά τηλεφωνήματα τα οποία, όπως είπε, πίστευε ότι είχαν σχέση με τον Epstein ή τον Trump, καθώς και διάφορα περιστατικά όπου «σχεδόν την έβγαλαν από το δρόμο» άλλα αυτοκίνητα.
Κατά τη διάρκεια της τέταρτης συνέντευξης – περίπου δύο μήνες μετά την τελευταία συνάντησή της με τους πράκτορες του FBI – η γυναίκα δεν είχε δικηγόρο παρόντα, σε αντίθεση με τις προηγούμενες συναντήσεις. Είπε στους πράκτορες ότι ένιωθε άβολα με την ηχογράφηση και τους ρώτησε «ποιο είναι το νόημα» να προχωρήσει με τις κατηγορίες αφού η προθεσμία παραγραφής είχε πιθανώς παρέλθει, έγραψαν οι πράκτορες.
Στο σημείωμα αναφερόταν ότι οι πράκτορες την ενθάρρυναν «να πάει σπίτι και να πάρει όσο χρόνο χρειαζόταν για να σκεφτεί αν θα μιλήσει περαιτέρω με τους πράκτορες».
Δεν είναι σαφές τι απέγινε η έρευνα του FBI σχετικά με τους ισχυρισμούς της γυναίκας. Σε ένα email που ανταλλάχθηκαν πράκτορες του FBI το περασμένο καλοκαίρι και περιλαμβάνεται στα αρχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, σημειώνεται ότι «ένα αναγνωρισμένο θύμα κατήγγειλε κακοποίηση από τον Τραμπ, αλλά τελικά αρνήθηκε να συνεργαστεί», αν και δεν διευκρινίζεται αν πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο με την κατήγορο.
Μια αγωγή εναντίον της περιουσίας του Έπσταϊν περιλαμβάνει ένα θύμα που υπέβαλε καταγγελίες εναντίον του χρηματοδότη – ότι την είχε κακοποιήσει στη Νότια Καρολίνα και την είχε φέρει σε συγκεντρώσεις στη Νέα Υόρκη με «επιφανείς, πλούσιους άνδρες» – που ταιριάζουν με ορισμένες από τις καταγγελίες που έκανε η γυναίκα στις συνεντεύξεις του FBI. Δεν κατονομάζει τον Τραμπ στην αγωγή.
Το θύμα αυτό, που ταυτοποιήθηκε ως «Jane Doe 4», «κριθεί ως μη επιλέξιμο για αποζημίωση» από το Πρόγραμμα Αποζημίωσης Θυμάτων του Έπσταϊν, ένα σύστημα που δημιουργήθηκε για να εξετάζει ανεξάρτητα τις καταγγελίες των θυμάτων, σύμφωνα με ένα δικαστικό αρχείο από τον Μάιο του 2021. Δεν είναι σαφές γιατί κρίθηκε μη επιλέξιμη.
Απέσυρε οικειοθελώς την αγωγή της τον Δεκέμβριο του 2021 και ο δικηγόρος της δήλωσε στην εφημερίδα The Post and Courier τον Ιανουάριο ότι έλαβε οικονομική αποζημίωση από την περιουσία. Ο δικηγόρος της αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα στο CNN την περασμένη εβδομάδα.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης δεν έχει εξηγήσει γιατί δεν δημοσιεύθηκαν οι περιγραφές των συνεντεύξεων των μαρτύρων που σχετίζονται με τον Τραμπ, αλλά δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι είχε ξεκινήσει μια επανεξέταση για να διαπιστώσει αν κάποια έγγραφα «επισημάνθηκαν ακατάλληλα κατά τη διαδικασία επανεξέτασης». Αν αυτό συνέβη, το υπουργείο δήλωσε ότι θα τα δημοσιεύσει, σύμφωνα με την ανακοίνωση.
Σύμφωνα με το νόμο, το Υπουργείο Δικαιοσύνης μπορεί να παρακρατήσει αρχεία που είναι διπλά, εμπιστευτικά ή αποτελούν μέρος μιας εν εξελίξει ομοσπονδιακής έρευνας.
Ο Τάκερ Κάρλσον και ο αναλυτής εθνικής ασφάλειας Μπράντον Βάικερτ αποκαλύπτουν μια εικόνα που δεν ακούγεται στα mainstream μέσα: στρατιώτες IDF με εμβλήματα του Τρίτου Ναού, εξάντληση πυραύλων Tomahawk σε τέσσερις ημέρες, αμφισβήτηση για τον ρόλο της αμερικανικής διπλωματίας στη δολοφονία Χαμενεΐ και κίνδυνος παγκόσμιου θρησκευτικού πολέμου
Ενώ τα δυτικά μέσα ενημέρωσης εστιάζουν σε χάρτες μάχης και στατιστικά πληγμάτων, ο Τάκερ Κάρλσον και ο αναλυτής εθνικής ασφάλειας Μπράντον Βάικερτ — εκδότης στο 19FortyFive.com και συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων — ανοίγουν μια συζήτηση που σχεδόν κανείς στην Ουάσιγκτον δεν θέλει να κάνει: ότι ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι μόνο γεωπολιτικός αλλά και θρησκευτικός, ότι τα αμερικανικά πυρομαχικά εξαντλούνται επικίνδυνα, και ότι η δολοφονία του Χαμενεΐ μπορεί να ήταν αποτέλεσμα σκόπιμης διπλωματικής παγίδας.
Το γεωπολιτικό υπόστρωμα: ΗΠΑ εναντίον Κίνας μέσω Ιράν
Ο Κάρλσον τοποθετεί τον πόλεμο στο Ιράν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο: τη σύγκρουση μεταξύ μονοπολικού και πολυπολικού κόσμου. Οι ΗΠΑ κυριαρχούσαν αδιαμφισβήτητα από το 1991 — μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ — αλλά η Κίνα, ιδίως μετά την ένταξή της στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου το 2001, αποτελεί πλέον ισότιμη δύναμη σε βιομηχανική παραγωγή, τεχνολογία και πραγματική οικονομία.
Η λογική λύση, σύμφωνα με τον Κάρλσον, θα ήταν μια άτυπη συμφωνία κατανομής ισχύος — «εσύ παίρνεις την Ανατολή, εγώ τη Δύση». Αλλά η Ουάσιγκτον, σημειώνει, αρνείται να αποδεχθεί αυτή την πραγματικότητα. Και έτσι, όπως πάντα, η σύγκρουση μεταξύ μεγάλων δυνάμεων εκδηλώνεται σε τρίτες χώρες — Βιετνάμ, Αφγανιστάν, Κορέα, και τώρα Ιράν.
Η Ρωσία και η Κίνα, αν και δεν πολεμούν ανοιχτά δίπλα στο Ιράν, βρίσκονται στο πλευρό του και το αποτέλεσμα τις αφορά άμεσα.
Η θρησκευτική διάσταση: Εμβλήματα του Τρίτου Ναού σε στολές IDF
Ο Κάρλσον εστιάζει σε μια πτυχή που, όπως λέει, οι περισσότεροι Αμερικανοί αγνοούν αλλά ο υπόλοιπος κόσμος παρακολουθεί εντατικά: τη θρησκευτική διάσταση του πολέμου. Επικαλείται τον γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος δήλωσε δημόσια σε δημοσιογράφους: «Αυτός είναι θρησκευτικός πόλεμος».
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο λεγόμενος Θεμέλιος Λίθος (Foundation Stone) στην Ιερουσαλήμ — ο βράχος πάνω στον οποίο, σύμφωνα με την εβραϊκή παράδοση, ο Αβραάμ οδήγησε τον Ισαάκ για θυσία, σύμφωνα με την ισλαμική παράδοση ο Μωάμεθ ανέβηκε στον ουρανό, και δίπλα στον οποίο, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, σταυρώθηκε ο Ιησούς. Πάνω σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται σήμερα το Τέμενος του Βράχου (Dome of the Rock) και το Τέμενος Αλ Άκσα — ιερά μέρη του Ισλάμ.
Ο Κάρλσον παρουσιάζει βίντεο στρατιώτη του IDF — φαινομενικά Αμερικανού — ο οποίος δηλώνει ρητά ότι πολεμά για την ανοικοδόμηση του Τρίτου Ναού (Beta HaMikdash). Στη στολή του φέρει σχετικό έμβλημα — και, σύμφωνα με τον Κάρλσον, δεν πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση. Παρουσιάζει πολλαπλές φωτογραφίες στρατιωτών IDF με το ίδιο έμβλημα σε επίσημες στολές.
Χριστιανοί σιωνιστές, Χαμπάντ και ο Υπουργός Άμυνας Χέγκσεθ
Ο Κάρλσον σημειώνει ότι η ιδέα ανοικοδόμησης του Τρίτου Ναού δεν προωθείται μόνο από εβραϊκές ορθόδοξες ομάδες — αναφέρει ιδίως τον οργανισμό Χαμπάντ (Chabad) — αλλά και από Αμερικανούς ευαγγελικούς ηγέτες, τους λεγόμενους χριστιανούς σιωνιστές.
Παρουσιάζει βίντεο του πάστορα Γκρεγκ Λόκατς, ο οποίος δηλώνει ότι το Ισραήλ πρέπει να ισοπεδώσει τη Γάζα, να ανατινάξει το Τέμενος του Βράχου «για να ξαναχτίσουμε τον Τρίτο Ναό και να φέρουμε τον Ιησού». Ο Κάρλσον χαρακτηρίζει αυτές τις θέσεις ευθεία αντίθεση προς τη χριστιανική θεολογία, υπενθυμίζοντας ότι ο Ιησούς δήλωσε «Εγώ είμαι ο Ναός».
Στη συνέχεια, παρουσιάζει βίντεο του 2018 στο οποίο ο Πιτ Χέγκσεθ — τότε δημοσιογράφος του Fox News, σήμερα Υπουργός Άμυνας — εκφράζει δημοσίως στην Ιερουσαλήμ την ελπίδα ανοικοδόμησης του Ναού. «Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι το θαύμα της αποκατάστασης του Ναού στο Όρος του Ναού δεν είναι δυνατό», λέει ο Χέγκσεθ στο βίντεο.
Ο Κάρλσον σχολιάζει: «Αυτός είναι ο Υπουργός Άμυνας που εποπτεύει αυτόν τον πόλεμο τώρα». Επίσης παρουσιάζει βίντεο του Αργεντινού προέδρου Χαβιέρ Μιλέι στο Τείχος των Δακρύων να εκφράζει χαρά για την προοπτική ανοικοδόμησης του Τρίτου Ναού.
Το σενάριο «ψευδούς σημαίας» στο Αλ Άκσα
Ο Κάρλσον θέτει ένα σενάριο: εν μέσω πολέμου, ιρανικοί πύραυλοι πέφτουν ήδη στο Ισραήλ. Τι θα γινόταν αν ένας πύραυλος — ή κάτι που θα παρουσιαζόταν ως ιρανικός πύραυλος — χτυπούσε το Τέμενος Αλ Άκσα; Σε συνθήκες λογοκρισίας πολέμου, πώς θα μάθαινε κανείς την αλήθεια;
Επικαλείται βίντεο του 2024 στο οποίο ο Ισραηλινός ραβίνος Γιόσεφ Μίζρα περιγράφει ακριβώς αυτό το σενάριο: «Αν ήταν στο χέρι μου, θα προσποιούμουν ότι ένας ιρανικός πύραυλος χτύπησε το Τέμενος του Βράχου. Τότε όλοι οι Άραβες θα στραφούν κατά του Ιράν». Ο ραβίνος χρησιμοποιεί τη φράση: «Στρέφεις τους εχθρούς σου τον έναν εναντίον του άλλου».
Ο Κάρλσον σημειώνει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε παγκόσμιο θρησκευτικό πόλεμο μεταξύ 2 δισεκατομμυρίων μουσουλμάνων και 2,5 δισεκατομμυρίων χριστιανών — ένας πόλεμος που δεν θα έμενε στη Μέση Ανατολή αλλά θα εξαπλωνόταν στην Ευρώπη (65 εκατομμύρια μουσουλμάνοι), στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Αυστραλία.
Εξάντληση πυρομαχικών: 400 Tomahawk σε τέσσερις ημέρες
Ο αναλυτής Μπράντον Βάικερτ φέρνει στη συζήτηση τη στρατιωτική πραγματικότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ΗΠΑ διαθέτουν περίπου 4.000 πυραύλους Tomahawk στο οπλοστάσιό τους, αλλά αυτοί εξαντλούνται ήδη από το 2022-2023 λόγω Ουκρανίας. Σε τέσσερις ημέρες πολέμου στο Ιράν, δαπανήθηκαν 400 — δηλαδή 100 ημερησίως. Ο προϋπολογισμός του 2026 προέβλεπε αγορά μόλις 59 νέων πυραύλων.
Η μετάβαση σε «βαρυτικές βόμβες» (gravity bombs) και μεγάλες αερομαχίες, που ανακοίνωσε ο Χέγκσεθ, δεν αποτελεί, κατά τον Βάικερτ, ένδειξη επιτυχίας αλλά αναγκαιότητας: τα αποθέματα πυραύλων μεγάλης εμβέλειας εξαντλούνται. Η αμυντική βιομηχανική βάση των ΗΠΑ, σημειώνει, είναι «σπασμένη και διεφθαρμένη».
Αναφέρει επίσης ότι το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln πρόκειται να επανατοποθετηθεί εντός εμβέλειας ιρανικών αντιπλοϊκών βαλλιστικών πυραύλων — κίνηση που δείχνει είτε ότι οι ΗΠΑ πιστεύουν πως έχουν υποβαθμίσει αρκετά τις ιρανικές δυνατότητες, είτε ότι ρισκάρουν επειδή εξαντλούνται τα μέσα τους.
Η δολοφονία Χαμενεΐ: Διπλωματική παγίδα;
Σύμφωνα με τον Βάικερτ, η διαδικασία που οδήγησε στη δολοφονία του Χαμενεΐ ακολούθησε ένα συγκεκριμένο μοτίβο: η αμερικανική πλευρά χρησιμοποίησε τις διπλωματικές συνομιλίες για να δημιουργήσει ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Εν αναμονή ιερής εβδομάδας, ο Χαμενεΐ βγήκε από το καταφύγιό του πιστεύοντας ότι θα υπάρξει αναβολή. Την Παρασκευή δόθηκε η εντύπωση ότι οι ΗΠΑ είναι ανοιχτές σε διαπραγματεύσεις. Ο Χαμενεΐ χαλάρωσε τα μέτρα ασφαλείας του. Και εκείνη τη στιγμή, ισραηλινοί πύραυλοι τον εξουδετέρωσαν.
Ο Βάικερτ πιστεύει ότι ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ ήταν πιθανότατα ενήμεροι. Σημειώνει ότι η Ουάσιγκτον αρνείται κάθε εμπλοκή, πιθανότατα λόγω φόβου πολιτικών και νομικών συνεπειών.
Η υπόθεση της αμερικανικής πλευράς, σύμφωνα με τον αναλυτή, ήταν ότι ο θάνατος του Χαμενεΐ θα κατέρρεε το καθεστώς μέσα σε 72 ώρες. Αυτός ήταν ο λόγος που ο Τραμπ αγνόησε τις προειδοποιήσεις του στρατηγού Νταν Ράιζεν Κέιν, προέδρου των Αρχηγών Ενόπλων Δυνάμεων, ο οποίος, σύμφωνα με τον Βάικερτ, προειδοποίησε ότι υπάρχουν πυρομαχικά για μόλις 8 ημέρες στο CENTCOM πριν χρειαστεί να αφαιρεθούν πόροι από το INDOPACOM — δηλαδή από την περιοχή που αφορά την Κίνα.
Η «χρυσή έξοδος» που στενεύει
Ο Βάικερτ θυμίζει μια συνέντευξη του 2004 στην οποία ο Τραμπ συμβούλευε τον Τζορτζ Μπους να κηρύξει νίκη στο Ιράκ και να φέρει τους στρατιώτες σπίτι. Σύμφωνα με τον αναλυτή, ο Τραμπ θα μπορούσε να κάνει το ίδιο τώρα: να διεκδικήσει τον θάνατο του Χαμενεΐ ως νίκη και να σταματήσει. Αλλά το παράθυρο κλείνει — ίσως μέσα σε 48 ώρες.
Αν δεν πάρει αυτή την «χρυσή έξοδο», ο πόλεμος, κατά τον Βάικερτ, θα αποκτήσει δική του δυναμική. Ήδη γίνεται λόγος για εξοπλισμό Κούρδων, επέκταση σε Ιράκ, και αύξηση της διάρκειας στις 5-8 εβδομάδες — πολύ πέρα από τις 4-5 εβδομάδες που υποσχέθηκε αρχικά ο Τραμπ.
Σε οικονομικό επίπεδο, ο Βάικερτ αναφέρει εκτιμήσεις ότι αν ο πόλεμος συνεχιστεί για 4-8 εβδομάδες, η τιμή πετρελαίου μπορεί να ξεπεράσει τα 200 δολάρια το βαρέλι — επίπεδο ύφεσης ή ακόμα και κατάρρευσης. Οι ιρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια Κατάρ και Σαουδικής Αραβίας, σύμφωνα με τον ίδιο, θα αφήσουν κενό στην παγκόσμια αγορά ενέργειας για μήνες ή χρόνια.
Ένας πόλεμος χωρίς ορατή έξοδο
Η ανάλυση Κάρλσον-Βάικερτ σκιαγραφεί μια σύρραξη πολύ πιο σύνθετη και επικίνδυνη από αυτήν που παρουσιάζεται στα περισσότερα μέσα. Πέρα από τα πλήγματα και τα αντίποινα, υπάρχουν ερωτήματα που αφορούν τη θεμελιώδη δομή του διεθνούς συστήματος: ποιος θέτει τους κανόνες σε έναν πολυπολικό κόσμο, ποιος αποφασίζει πότε σταματά ένας πόλεμος που κανείς δεν φαίνεται να ελέγχει, και τι συμβαίνει όταν θρησκευτικά κίνητρα συναντούν πυρηνικά οπλοστάσια.
Στον πυρήνα όλων αυτών, μια απλή ερώτηση παραμένει αναπάντητη:
Αποκλειστική συνέντευξη του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών στην αμερικανική τηλεόραση, έξι ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου — Αρνείται κατάπαυση πυρός και διαπραγματεύσεις, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ απέτυχαν στον στόχο τους, παραδέχεται ρωσική στρατιωτική συνεργασία και αμφισβητεί ότι το Ιράν χτυπά τους γείτονές του
Έξι ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί παραχώρησε αποκλειστική συνέντευξη στο NBC News από την Τεχεράνη, στέλνοντας μια σειρά μηνυμάτων που αφήνουν ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας για σύντομη λήξη της σύγκρουσης: το Ιράν δεν ζητά κατάπαυση πυρός, δεν επιθυμεί διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον έχει αποτύχει στους στόχους της και δηλώνει έτοιμο να αντιμετωπίσει ακόμα και χερσαία εισβολή.
Η συνέντευξη, που πήρε ο δημοσιογράφος Τομ Λάμας, αποτελεί την πρώτη εκτεταμένη τοποθέτηση Ιρανού αξιωματούχου σε δυτικό μέσο ενημέρωσης μετά τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.
Ποιος κυβερνά το Ιράν μετά τον Χαμενεΐ
Στο πρώτο και πιο κρίσιμο ερώτημα — ποιος βρίσκεται στο τιμόνι μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ — ο Αραγκτσί απάντησε ότι το σύστημα λειτουργεί κανονικά. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ένα συμβούλιο έχει αναλάβει τα καθήκοντα του Ανώτατου Ηγέτη, ενώ το υπουργικό συμβούλιο και οι ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται στις θέσεις τους. Σχετικά με πληροφορίες ότι ο γιος του Χαμενεΐ αποτελεί φαβορί για τη διαδοχή, ο Αραγκτσί δήλωσε ότι δεν διαθέτει ακριβείς πληροφορίες και ότι η επιλογή ανήκει στη Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων.
Ο ανταποκριτής του NBC Κιρ Σίμονς, ωστόσο, επισήμανε ότι η αναβολή της κηδείας του Χαμενεΐ υποδεικνύει πως η κατάσταση δεν είναι τόσο ομαλή όσο παρουσίαζε ο Αραγκτσί.
«Οι ΗΠΑ απέτυχαν — Δεν υπάρχει νικητής»
Ο δημοσιογράφος έθεσε το ερώτημα ευθέως: το Πεντάγωνο υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ κερδίζουν αποφασιστικά — ελέγχουν τον εναέριο χώρο, οι ιρανικές βαλλιστικές επιθέσεις έχουν μειωθεί κατά 80%, πάνω από 2.000 ιρανικοί στόχοι έχουν πληγεί. Ο Αραγκτσί διαφώνησε: «Έξι ημέρες μετά τον πόλεμο, είναι ξεκάθαρο ότι οι ΗΠΑ απέτυχαν να πετύχουν τον κύριο στόχο τους, που ήταν μια καθαρή, γρήγορη νίκη».
Όταν ο Λάμας αντέτεινε ότι ο Ανώτατος Ηγέτης σκοτώθηκε, τα ανώτατα στρατιωτικά στελέχη εξοντώθηκαν και οι εγκαταστάσεις βομβαρδίστηκαν, ο Αραγκτσί απάντησε: «Ήρθαν για αλλαγή καθεστώτος. Απέτυχαν. Το σύστημα λειτουργεί. Οι διοικητές αντικαταστάθηκαν. Ο Ανώτατος Ηγέτης θα αντικατασταθεί σύντομα, σύμφωνα με τις συνταγματικές διαδικασίες. Οι πύραυλοί μας εξακολουθούν να λειτουργούν και να χτυπούν τους στόχους τους με ακρίβεια».
Σε ερώτηση αν το Ιράν μπορεί να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο, ο Αραγκτσί απάντησε: «Δεν υπάρχει νικητής σε αυτόν τον πόλεμο. Η νίκη μας είναι η αντίσταση. Αντιστεκόμαστε στον πιο ισχυρό στρατό, όπως αυτοπροσδιορίζονται, μαζί με τους Ισραηλινούς. Και οι δύο είναι πυρηνικές δυνάμεις. Κι όμως, δεν κατάφεραν να μας σταματήσουν».
Η βύθιση του ιρανικού πλοίου: «Έγκλημα πολέμου»
Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία αφορούσε τη βύθιση ιρανικού πλοίου στον Ινδικό Ωκεανό, στην οποία σκοτώθηκαν δεκάδες Ιρανοί ναύτες. Ο Αραγκτσί υποστήριξε ότι επρόκειτο για εκπαιδευτικό πλοίο, άοπλο, που είχε προσκληθεί από το Ινδικό Ναυτικό σε κοινή άσκηση και βρισκόταν στον δρόμο της επιστροφής. Η επίθεση σε άοπλο σκάφος γεμάτο εκπαιδευόμενους αξιωματικούς αποτελεί, κατά τον ίδιο, «έγκλημα πολέμου» και «δημιουργεί ένα προηγούμενο που βλάπτει ολόκληρο το διεθνές δίκαιο της θάλασσας».
Ο δημοσιογράφος αμφισβήτησε τον ισχυρισμό ρωτώντας τι είδους στρατός στέλνει πολεμικό πλοίο στον ωκεανό χωρίς όπλα. Ο Αραγκτσί απάντησε ότι η αποστολή είχε αποφασιστεί πολύ πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.
«Δεν χτυπάμε τους γείτονές μας — Χτυπάμε αμερικανικές βάσεις»
Ίσως η πιο αμφιλεγόμενη δήλωση αφορούσε τα πλήγματα σε τουλάχιστον δέκα χώρες της περιοχής. Ο Λάμας ρώτησε γιατί το Ιράν επιτίθεται σε μουσουλμανικούς γείτονές του εν μέσω Ραμαζανιού. Ο Αραγκτσί αρνήθηκε κατηγορηματικά: «Δεν έχουμε επιτεθεί στους γείτονές μας. Έχουμε επιτεθεί σε αμερικανικούς στόχους, αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις που δυστυχώς βρίσκονται στο έδαφος των γειτόνων μας».
Στην αντίρρηση ότι τα πλήγματα αφορούν ξενοδοχεία, πολυκατοικίες και αεροδρόμια — δηλαδή μη στρατιωτικούς στόχους — ο Ιρανός ΥΠΕΞ αναγνώρισε «παράπλευρες απώλειες, όπως σε κάθε πόλεμο», παραπέμποντας στους περισσότερους από 70.000 νεκρούς στη Γάζα, τους οποίους το Ισραήλ χαρακτήρισε «παράπλευρες απώλειες».
Ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Κατάρ, σύμφωνα με τον ανταποκριτή του NBC, απέρριψε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό ότι τα πλήγματα αφορούν μόνο νόμιμους στόχους. Ακόμα και ο Κινέζος ΥΠΕΞ Γουάνγκ Γι, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αραγκτσί, κάλεσε συγκαλυμμένα το Ιράν «να λάβει σοβαρά υπόψη τις νόμιμες ανησυχίες των γειτονικών χωρών».
Ούτε κατάπαυση πυρός, ούτε διαπραγματεύσεις
Σε ερώτηση αν το Ιράν επιθυμεί κατάπαυση πυρός, η απάντηση ήταν αδιαμφισβήτητη: «Δεν ζητάμε κατάπαυση πυρός. Δεν βλέπουμε κανέναν λόγο να διαπραγματευτούμε με τις ΗΠΑ. Διαπραγματευτήκαμε μαζί τους δύο φορές και κάθε φορά μας χτύπησαν στη μέση των διαπραγματεύσεων».
Ο Αραγκτσί αποκάλυψε ότι η τελευταία συνάντηση με τους Αμερικανούς — μεταξύ αυτών ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ — πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη πριν από την επίθεση και κράτησε σχεδόν επτά ώρες. Σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρξε σημαντική πρόοδος, αμφότερες οι πλευρές συμφώνησαν στη διατύπωση, και οι Αμερικανοί αποχώρησαν ικανοποιημένοι. «Δεν ξέρω τι συνέβη αφού αποχώρησαν», πρόσθεσε.
«Περιμένουμε τους Αμερικανούς αν στείλουν χερσαίες δυνάμεις»
Το πιο εντυπωσιακό σημείο της συνέντευξης ήρθε στο τέλος. Ο Λάμας ρώτησε αν το Ιράν φοβάται μια αμερικανική χερσαία εισβολή. Η απάντηση ήταν τρεις λέξεις: «Τους περιμένουμε».
Ο Αραγκτσί ανέπτυξε: «Είμαστε σίγουροι ότι μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε, και αυτό θα αποτελέσει μεγάλη καταστροφή γι’ αυτούς. Είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε σενάριο, ακόμα και για χερσαία εισβολή. Οι στρατιώτες μας είναι έτοιμοι».
Στενά του Ορμούζ: «Δεν τα κλείσαμε — Αλλά εξετάζουμε κάθε σενάριο»
Σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, ο Αραγκτσί υποστήριξε ότι το Ιράν δεν τα έχει κλείσει — τα πλοία απλώς αποφεύγουν να περάσουν λόγω φόβου. Ωστόσο, πρόσθεσε: «Αν ο πόλεμος συνεχιστεί, θα εξετάσουμε κάθε σενάριο».
Η ανταποκρίτρια του NBC στο Πεντάγωνο, Κόρτνεϊ Κιούμπ, υπενθύμισε ότι το 2019 το Ιράν τοποθέτησε μαγνητικές νάρκες σε δύο δεξαμενόπλοια στον Κόλπο του Ομάν, σημειώνοντας ότι δεν θα ήταν πρωτοφανές να κλιμακωθεί η κατάσταση στα Στενά.
Ρωσία: Στρατιωτική συνεργασία «δεν είναι μυστικό»
Σε ερώτηση αν η Ρωσία και η Κίνα βοηθούν στρατιωτικά το Ιράν, ο Αραγκτσί παραδέχθηκε: «Η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Ιράν και Ρωσίας δεν είναι μυστικό.
Έχουμε συνεργαστεί στο παρελθόν, αυτό συνεχίζεται, και υποθέτω ότι θα συνεχιστεί». Αρνήθηκε, ωστόσο, να δώσει λεπτομέρειες «στη μέση του πολέμου».
Δύο σενάρια, κανένα αισιόδοξο
Ο ανταποκριτής του NBC στον Λευκό Οίκο, Γκάρετ Χέικ, σημείωσε ότι η συνέντευξη αφήνει δύο σενάρια στο τραπέζι: είτε οι ΗΠΑ συνεχίζουν τις αεροπορικές επιχειρήσεις μέχρι ο πρόεδρος Τραμπ κρίνει ότι οι στρατιωτικοί στόχοι επιτεύχθηκαν, είτε η σύρραξη εξελίσσεται σε πολύ αιματηρότερο πόλεμο αλλαγής καθεστώτος με χερσαίες δυνάμεις.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών έχει εξαφανιστεί: οι ΗΠΑ χτύπησαν το Ιράν δύο φορές ενώ βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις. Ταυτόχρονα, δεν είναι σαφές τι θα μπορούσε να διαπραγματευτεί πλέον το Ιράν, δεδομένου ότι οι αμερικανικοί στόχοι — καταστροφή ναυτικού, πυραυλικού προγράμματος και πυρηνικών εγκαταστάσεων — δύσκολα επιδέχονται συμβιβασμό. Όλα τα σημάδια δείχνουν ότι η σύγκρουση θα διαρκέσει πολύ περισσότερο από τις τέσσερις με πέντε εβδομάδες που είχε δηλώσει ως στόχο ο πρόεδρος Τραμπ
Την αδικαιολόγητη απόκλιση της μέσης τιμής του αιγοπρόβειου γάλακτος στην Κρήτη σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα ανέδειξε με επίκαιρη ερώτησή του προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ο Βουλευτής Ρεθύμνης και Υπεύθυνος ΚΤΕ Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Μανόλης Χνάρης.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του ΕΛΓΟ – Δήμητρα, το 2025 η Περιφέρεια Κρήτης σημείωσε τη χαμηλότερη μέση τιμή νωπού πρόβειου γάλακτος στα 1,0669 ευρώ/kg, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα η αντίστοιχη τιμή ανήλθε στα 1,4064 ευρώ/kg. Η διαφορά αυτή ανέρχεται σε ποσοστό 25% και, όπως επισημαίνει ο κ. Χνάρης, δεν δικαιολογείται από τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.
Ο Βουλευτής υπενθύμισε ότι παρά το γεγονός πως το κρητικό γάλα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή Φέτας, σημειώνει αυξανόμενη ζήτηση. Η Κρήτη αποτέλεσε την τέταρτη μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας σε παραγωγή πρόβειου γάλακτος με παραδοθείσα ποσότητα 71.979.616 κιλών. Επιπλέον, η ζήτηση ενισχύθηκε λόγω της θανάτωσης άνω των 460.000 ζώων στην ηπειρωτική χώρα από την ευλογιά των αιγοπροβάτων.
«Με βάση τα ανωτέρω δεν δικαιολογείται η ανωτέρω απόκλιση της τιμής κατά 25% μεταξύ της υπόλοιπης χώρας και της Κρήτης παρά μόνο από ενδεχόμενη πίεση των γαλακτοβιομηχανιών για μειωμένη τιμή στους παραγωγούς της Κρήτης», τόνισε χαρακτηριστικά ο Μανόλης Χνάρης.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το υψηλό κόστος παραγωγής που αντιμετωπίζουν οι κρητικοί κτηνοτρόφοι. Ενδεικτικά, η τιμή του τριφυλλιού στην Επικράτεια κυμαίνεται μεταξύ 0,10-0,15 ευρώ/kg, ενώ στην Κρήτη φθάνει τα 0,45-0,55 ευρώ/kg. Το αυξημένο κόστος προμήθειας χονδροειδών τροφών, σε συνδυασμό με τη νησιωτικότητα, δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες για τους παραγωγούς του νησιού.
Παράλληλα, ο κ. Χνάρης έθιξε το ζήτημα των παράνομων ελληνοποιήσεων, οι οποίες πλήττουν περαιτέρω τους ντόπιους κτηνοτρόφους. Οι παράνομες αυτές πρακτικές εντείνουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό και υποβαθμίζουν το εισόδημα των νόμιμων παραγωγών.
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, ο Βουλευτής Ρεθύμνης υπέβαλε δύο συγκεκριμένα ερωτήματα προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Κωνσταντίνο Τσιάρα. Πρώτον, ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η Κυβέρνηση για την προστασία των γαλακτοπαραγωγών της Κρήτης ενόψει της χαμηλής μέσης τιμής του κρητικού αιγοπρόβειου γάλακτος, του αυξημένου κόστους παραγωγής και των παράνομων ελληνοποιήσεων. Δεύτερον, αν έχει γίνει έλεγχος των γαλακτοβιομηχανιών της ηπειρωτικής χώρας που προμηθεύονται αιγοπρόβειο γάλα από την Κρήτη, προκειμένου να διαπιστωθεί ότι δεν ασκείται αθέμιτη δραστηριότητα για τεχνική μείωση της τιμής.
Η επίκαιρη ερώτηση του Μανόλη Χνάρη αναδεικνύει την ανάγκη άμεσης παρέμβασης των αρμοδίων αρχών για την προστασία του κλάδου της κτηνοτροφίας στην Κρήτη, ο οποίος αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας και της αγροτικής παραγωγής του νησιού.
Στο πλαίσιο των δράσεων του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, πραγματοποιείται σε πανελλαδικό επίπεδο δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινωνίας, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου.
Την Κυριακή 8 Μαρτίου 2026, στελέχη των Γραφείων Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της Ελληνικής Αστυνομίας θα προχωρήσουν σε διανομή ενημερωτικού υλικού σε σημεία αυξημένης επισκεψιμότητας, με στόχο την ενημέρωση των πολιτών για τα διαθέσιμα εργαλεία υποστήριξης και τις δομές που λειτουργούν για τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας.
Παράλληλα, εκπρόσωποι των αρμόδιων υπηρεσιών θα προβούν σε δηλώσεις στα μέσα ενημέρωσης, προκειμένου να αναδειχθεί ο ανθρώπινος και κοινωνικός χαρακτήρας των συγκεκριμένων υπηρεσιών και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών προς αυτές.
Στην Κρήτη, οι δράσεις θα πραγματοποιηθούν ως εξής:
Χανιά – ώρα 12:00 στον Δημοτικό Κήπο Χανίων
Ρέθυμνο – ώρα 12:30 στα «Βρυσάκια» της Παλιάς Πόλης
Ηράκλειο – ώρα 10:30 στην Πλατεία Ελευθερίας
Το ενημερωτικό υλικό που θα διανεμηθεί περιλαμβάνει οδηγίες για τα δικαιώματα των θυμάτων, τους τρόπους καταγγελίας περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και στοιχεία επικοινωνίας με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας και άλλους φορείς υποστήριξης.
Η δράση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνει το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη για την αντιμετώπιση του φαινομένου της ενδοοικογενειακής βίας, με στόχο τόσο την πρόληψη όσο και την έγκυρη και αποτελεσματική στήριξη των θυμάτων.
Ο Τζορτζ Γκάλογουεϊ παραμένει μία από τις πλέον πολωτικές φυσιογνωμίες της βρετανικής πολιτικής σκηνής — ένας άνθρωπος που από τους υποστηρικτές του περιγράφεται ως «υπερασπιστής των καταπιεσμένων» και από τους επικριτές του ως «επαγγελματίας προκλητής». Με μια σταδιοδρομία που υπερβαίνει τα τριάντα έτη εντός και εκτός του βρετανικού Κοινοβουλίου, ο Γκάλογουεϊ δεν αυτοπροσδιορίζεται ως παραδοσιακός ρεπόρτερ, αλλά ως ένας πολιτικός στοχαστής και «πολεμιστής» του λόγου (polemicist). Πρόσφατες τοποθετήσεις του για την κατάσταση στο Ισραήλ και τις αμερικανικές απώλειες στην περιοχή έρχονται να ταράξουν εκ νέου τα νερά της διεθνούς ειδησεογραφίας.
Σύμφωνα με τον Τζορτζ Γκάλογουεϊ, το Ισραήλ υφίσταται συντριπτικά πλήγματα στο πεδίο, τα οποία ωστόσο δεν γίνονται γνωστά για δύο συγκεκριμένους λόγους. Ο πρώτος αφορά την επιβολή δρακόντειων νομικών μέτρων στο εσωτερικό της χώρας. Όπως υποστηρίζει ο ίδιος, οποιοσδήποτε προβεί στη δημοσιοποίηση φωτογραφικού υλικού ή βίντεο που αποτυπώνουν ζημιές στην πόλη του Τελ Αβίβ, αντιμετωπίζει άμεση ποινή φυλάκισης πέντε ετών.
Ο δεύτερος πυλώνας αυτής της «απόκρυψης», κατά τον Γκάλογουεϊ, εντοπίζεται στη στάση των μεγάλων διεθνών ειδησεογραφικών δικτύων. Ο Βρετανός πολιτικός κατηγορεί ευθέως μέσα όπως το CNN, το BBC και το Sky News ότι έχουν αποδεχθεί τους όρους της ισραηλινής λογοκρισίας. Ισχυρίζεται πως τα δίκτυα αυτά διαθέτουν οπτικό υλικό από ένα Τελ Αβίβ που «θυμίζει πλέον τη Γάζα», το οποίο όμως αρνούνται να μεταδώσουν, ευθυγραμμιζόμενα με τις στρατιωτικές επιταγές.
Μαρτυρίες από την καρδιά του Τελ Αβίβ
Η επιχειρηματολογία του Γκάλογουεϊ βασίζεται, όπως δηλώνει, σε άμεσες μαρτυρίες προσώπων που βρίσκονται στο σημείο. Επικαλούμενος φίλους του που κατοικούν στην οδό Σέινκιν (Shankin Street), πλησίον της εμβληματικής πλατείας Ντίζενγκοφ (Dizengoff Square), αναφέρει πως οι κάτοικοι βιώνουν μια πραγματικότητα που αποκλίνει από τα επίσημα ανακοινωθέντα.
Οι μαρτυρίες αυτές περιγράφουν μια πόλη υπό πολιορκία, όπου τα συστήματα αεράμυνας φέρονται να μην είναι πλέον λειτουργικά. Ο Γκάλογουεϊ υποστηρίζει ότι οι ιρανικές δυνάμεις πλήττουν πλέον στόχους κατά βούληση χρησιμοποιώντας τους πιο εξελιγμένους βαλλιστικούς πυραύλους. Μάλιστα, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι μόνο το προηγούμενο βράδυ, πενήντα βαλλιστικοί πύραυλοι έπληξαν το Τελ Αβίβ, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές που παραμένουν εκτός των τηλεοπτικών φακών.
Το αίνιγμα των αμερικανικών απωλειών
Πέραν των υλικών ζημιών, ο Γκάλογουεϊ εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης, στοχεύοντας αυτή τη φορά στις αμερικανικές δυνάμεις. Αμφισβητεί ανοιχτά τον επίσημο απολογισμό της Ουάσινγκτον, διερωτώμενος πώς είναι δυνατόν να έχουν πληγεί και καταστραφεί βάσεις της CIA, αμερικανικές πρεσβείες και στρατιωτικές υποδομές των ΗΠΑ, με τον αριθμό των νεκρών να περιορίζεται μόλις σε τέσσερα άτομα.
Προχωρώντας σε μια δική του εκτίμηση, την οποία χαρακτηρίζει ως «πρόβλεψη βάσει ενδείξεων», ο Βρετανός πολιτικός υποστηρίζει ότι ο αριθμός των νεκρών Αμερικανών στρατιωτών προσεγγίζει πλέον τους χίλιους. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα τέτοιο μέγεθος απωλειών είναι αδύνατο να παραμείνει κρυφό για μεγάλο χρονικό διάστημα από την αμερικανική και τη διεθνή κοινή γνώμη.
Η σημασία της «εναλλακτικής» ανάγνωσης
Ανεξάρτητα από το αν κανείς συμφωνεί ή διαφωνεί με τις μεθόδους του, η αντι-ιμπεριαλιστική στάση του Τζορτζ Γκάλογουεϊ παραμένει ακλόνητη από τη δεκαετία του 1970. Η ικανότητά του να παρέχει μια πλατφόρμα σε οπτικές γωνίες που συχνά περιθωριοποιούνται από τα δυτικά εταιρικά μέσα —ιδιαίτερα όσον αφορά τα δικαιώματα των Παλαιστινίων— τον καθιστά μια αναγκαία, αν και αμφιλεγόμενη, φωνή στην ενημέρωση.
Σε μια εποχή όπου ο «πόλεμος της πληροφορίας» είναι εξίσου κρίσιμος με τις επιχειρήσεις στο έδαφος, οι ισχυρισμοί του Γκάλογουεϊ θέτουν επιτακτικά το ζήτημα της διαφάνειας και της αξιοπιστίας των επίσημων πηγών. Αν οι προβλέψεις του για τις αμερικανικές απώλειες και την κατάσταση των ισραηλινών υποδομών επιβεβαιωθούν, θα βρεθούμε ενώπιον μιας ριζικής αναθεώρησης των δεδομένων για την τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Μια από τις παρενέργειες της νέας σύρραξης στη Μέση Ανατολή είναι και η ανασφάλεια που προκαλεί στις χώρες της ευρύτερης περιοχής, ανασφάλεια που υπάρχει φόβος ότι μπορεί να επιδράσει αρνητικά στον τουρισμό.
Μάλιστα, η γερμανική εφημερίδα BILD εξετάζει κατά πόσον οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να επηρεάσουν τους Γερμανούς τουρίστες στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Όπως σημειώνει η εφημερίδα, περισσότεροι από 13 εκατομμύρια Γερμανοί επισκέφθηκαν το 2025 την Ελλάδα, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Κύπρο – χώρες που βρίσκονται εντός της εμβέλειας ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων.
Ο στρατιωτικός αναλυτής Ματίας Στρον προειδοποιεί ότι «ο κίνδυνος πυραυλικών επιθέσεων σε τουριστικούς προορισμούς δεν μπορεί να αποκλειστεί (…), ενώ αναμένονται πιθανές επιθέσεις με drones, όπως εκείνη που σημειώθηκε εναντίον της βρετανικής στρατιωτικής βάσης στο Ακρωτήρι της Κύπρου». «Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη επικαιροποιήσει τις ταξιδιωτικές οδηγίες για χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, η Τουρκία και η Κύπρος», σημειώνει.
Προσθέτει, δε, ότι «για την Τουρκία υπάρχει σύσταση αποφυγής μη αναγκαίων ταξιδιών σε περιοχές κοντά στα σύνορα με το Ιράν, το Ιράκ και τη Συρία, ενώ για την Κύπρο οι διπλωμάτες του Βάντεφουλ σημειώνουν ότι μετά την επίθεση με drone στη βρετανική στρατιωτική βάση στο Ακρωτήρι στις 2 Μαρτίου 2026 δεν μπορούν να αποκλειστούν περαιτέρω περιστατικά που σχετίζονται με την ασφάλεια. Για την Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχη προειδοποίηση».
Ωστόσο, ο ειδικός της CDU για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούργκεν Χαρντ, εμφανίζεται καθησυχαστικός, δηλώνοντας στην BILD ότι «Ελλάδα και Τουρκία είναι προς το παρόν ασφαλείς και οι μετακινήσεις δεν έχουν περιοριστεί», εκτιμώντας ότι οι τουριστικές περιοχές της Ευρώπης «δεν απειλούνται από τον πόλεμο με το Ιράν».
Σε παρόμοιο κλίμα, η Handelsblatt αναφέρεται στην αυξανόμενη ανησυχία για την Κύπρο και ιδιαίτερα για τον τουρισμό, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς τομείς της χώρας. «Την περασμένη χρονιά η Κύπρος κατέγραψε έσοδα από τον τουρισμό ύψους 3,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 15,2% σε σχέση με το 2024 και καταγράφοντας νέο ρεκόρ. Οι Βρετανοί αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα επισκεπτών στο νησί. Ωστόσο, αρκετές αεροπορικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων η EasyJet και η British Airways, έχουν ήδη αναστείλει προσωρινά τις πτήσεις τους προς την Κύπρο. Εάν ο πόλεμος συνεχιστεί, υπάρχει φόβος ότι ο τουρισμός θα μπορούσε να υποστεί σημαντική πτώση μέσα στη χρονιά» αναφέρει η οικονομική επιθεώρηση.
Όσον αφορά στην Ελλάδα, πληροφορίες από το κυβερνητικό στρατόπεδο αναφέρουν ότι επικρατεί προβληματισμός για την πορεία του τουρισμού, παρότι η χώρα βρίσκεται μακριά από την εμπόλεμη ζώνη και μέχρι στιγμής δεν έχει εμπλακεί σε επιχειρήσεις. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η βασική ανησυχία είναι αν αρχίσουν να καταγράφονται μειώσεις στις κρατήσεις, ειδικά δε από χώρες της Μέσης Ανατολής, ενώ το worst case scenario προβλέπει μείωση των αφίξεων λόγω παρατεταμένης πολεμικής σύγκρουσης.
Η κίνηση της βουλγαρικής κυβέρνησης να ζητήσει από την Ελλάδα να συμβάλει στην αντιβαλλιστική προστασία της, έναντι κάποιας απειλής από το Ιράν, μάλλον αιφνιδίασε τους ψύχραιμους παρατηρητές.
Η ελληνική κυβέρνηση ωστόσο δεν θα μπορούσε να αρνηθεί, για πολλούς λόγους, την ικανοποίηση του αιτήματος, αλλά το ερώτημα γιατί η Σόφια ζήτησε κάτι τέτοιο παραμένει – και περιμένει μία πιο ολοκληρωμένη εξήγηση από την επίσημη που δόθηκε.
Και τούτο διότι η κίνηση αυτή δεν φαίνεται να αντανακλά απαραίτητα – τουλάχιστον όχι αυτή την ώρα – πραγματικό κίνδυνο από την Τεχεράνη.
Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν πως «πιθανότερο είναι να πρόκειται για συνδυασμό πολιτικού μηνύματος, ψυχολογίας ασφάλειας και κάλυψης δομικών αδυναμιών της βουλγαρικής αεράμυνας. Από στρατηγική άποψη, η απειλή που καλείται να αντιμετωπίσει φαίνεται πολύ μικρότερη από το επίπεδο αντίδρασης που επιλέγεται».
Η αγωνία της Βουλγαρίας για αντιβαλλιστική προστασία δύσκολα μπορεί να εξηγηθεί με όρους πραγματικής στρατηγικής απειλής. Η Σόφια δεν βρίσκεται σε καμία πολεμική εμπλοκή, δεν συμμετέχει σε επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και δεν αποτελεί στόχο οποιασδήποτε σχετικής ρητορικής. Σε πρώρο επίπεδο, η εικόνα που δημιουργείται είναι εκείνη μιας κυβέρνησης που υιοθετεί τη λογική της… προληπτικής κινδυνολογίας σε βαθμό που ξεπερνά τα όρια της ψύχραιμης εκτίμησης κινδύνου.
Ο αμερικανικός παράγοντας
Το αίτημα προς την Ελλάδα για ανάπτυξη συστημάτων Patriot και για αεροπορική επιτήρηση δίνει την εντύπωση μιας υπερβολικής αντίδρασης σε μια απειλή που, αντικειμενικά, δεν υφίσταται στο επίπεδο που παρουσιάζεται.
Εκτός εάν εμπλέκεται ο αμερικανικός παράγοντας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να διατάσσει και αναδιατάσσει «συμμαχικές» δυνάμεις στην ευρύτερη περιοχή, υπό το φόβο μίας ευρύτερης ανάφλεξης λόγω κλιμακούμενης επίθεσης από το Ιράν.
Να εκτιμά δηλαδή ότι και με την περαιτέρω ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων, είναι πιθανό να υπάρξουν ανεξέλεγκτα ιρανικά χτυπήματα προς ΝΑΤΟϊκές χώρες της περιοχής, οι οποίες συνδράμουν έστω και έμμεσα τις πολεμικές επιχειρήσεις, ώστε να χρειάζονται πράγματι αυξημένη προστασία.
Γι’ αυτό ίσως μεταφέρονται Patriot στην Κάρπαθο, χωρίς να έχουμε οργίλη αντίδραση της Τουρκίας, παρά μόνο μία ήπια, σχεδόν «τυπική» διαμαρτυρία, αλλά και το βουλγαρικό αίτημα που προέκυψε περίπου ξαφνικά.
Πάντως, είτε πρόκειται για αμερικανικό σχεδιασμό, είτε βουλγαρική υπερβολή, τέτοιες κινήσεις τροφοδοτούν ένα κλίμα έντονης στρατιωτικοποίησης στην περιοχή.
Όταν μια χώρα που δεν έχει καμία εμπλοκή στην κρίση παρουσιάζει τον εαυτό της ως πιθανό στόχο πυραυλικής επίθεσης, το αποτέλεσμα είναι να καλλιεργείται μια αίσθηση συναγερμού.
Η στάση της Βουλγαρίας μοιάζει λιγότερο με μέτρο άμυνας και περισσότερο με επίδειξη υπερβάλλοντος ζήλου στο πλαίσιο της συμμαχικής πολιτική. Μόνο που όταν η στρατηγική ψυχραιμία αντικαθίσταται από τη θεατρική επίκληση κινδύνων, το αποτέλεσμα δεν είναι μεγαλύτερη ασφάλεια αλλά περισσότερη σύγχυση. Η οποία σύγχυση απομένει να… αποσαφηνιστεί στην πορεία.
Τέσσερα δεδομένα συνοπτικά:
1. Η πραγματική στρατηγική θέση της Βουλγαρίας
Η Βουλγαρία δεν συμμετέχει σε επιχειρήσεις των ΗΠΑ ή του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή, δεν φιλοξενεί επιχειρησιακές βάσεις που χρησιμοποιούνται για επιθέσεις στην περιοχή, δεν αποτελεί άμεσο στόχο ρητορικής από το Ιράν.
Σε αντίθεση με χώρες που θεωρούνται επιχειρησιακά εμπλεκόμενες (π.χ. κράτη που φιλοξενούν βάσεις εκτόξευσης ή αεροπορικούς κόμβους), η Βουλγαρία βρίσκεται εκτός του άμεσου γεωπολιτικού πεδίου της κρίσης.
Αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα να αποτελέσει στόχο πυραυλικής επίθεσης είναι μάλλον εξαιρετικά χαμηλή.
2. Γιατί παρ’ όλα αυτά ζητήθηκε αντιβαλλιστική προστασία
Υπάρχουν τρεις πιο ρεαλιστικές εξηγήσεις, στην περίπτωση βέβαια, που δεν έχει υπάρξει ευθεία αμερικανική παρότρυνση για τους λόγους που προαναφέραμε:
α) Ψυχολογία ασφάλειας σε περίοδο κρίσης.
Σε περιόδους διεθνούς έντασης, μικρότερα κράτη συχνά επιδιώκουν προληπτική στρατιωτική κάλυψη ακόμη κι αν η απειλή είναι θεωρητική. Η Βουλγαρία δεν διαθέτει προηγμένο αντιβαλλιστικό σύστημα και έτσι στρέφεται στον πλησιέστερο σύμμαχο που διαθέτει τέτοια μέσα — δηλαδή την Ελλάδα.
β) Εσωτερική πολιτική και μήνυμα προς το ΝΑΤΟ.
Το αίτημα μπορεί να λειτουργεί ως σήμα πίστης προς το ΝΑΤΟ, προσπάθεια να παρουσιαστεί η κυβέρνηση ως προνοητική σε θέματα ασφάλειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η στρατιωτική κίνηση έχει συχνά περισσότερο πολιτικό παρά επιχειρησιακό χαρακτήρα.
γ) Κάλυψη κενών στην αεράμυνα.
Η βουλγαρική αεράμυνα παραμένει περιορισμένη και βασίζεται ακόμη σε συστήματα σοβιετικής προέλευσης. Η ανάπτυξη συστημάτων Patriot κοντά στα σύνορα προσφέρει μια προσωρινή “ομπρέλα” χωρίς να χρειαστεί η Βουλγαρία να επενδύσει άμεσα σε ακριβό εξοπλισμό.
3. Γιατί η κίνηση μπορεί να θεωρηθεί υπερβολική
Από καθαρά στρατηγική σκοπιά, υπάρχουν τρεις λόγοι που κάνουν το αίτημα να φαίνεται δυσανάλογο:
Δεν υπάρχει άμεση εμπλοκή της Βουλγαρίας σε επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.
Η γεωγραφική απόσταση από το κύριο θέατρο κρίσης είναι μεγάλη.
Οι πιθανές απειλές προς την Ευρώπη θα στόχευαν πρώτα μεγαλύτερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ.
Επομένως η κίνηση μπορεί να ερμηνευθεί περισσότερο ως προληπτική επίδειξη ασφάλειας παρά ως απάντηση σε πραγματική απειλή.
4. Γιατί η Ελλάδα ανταποκρίνεται
Η Ελλάδα αποδέχεται το αίτημα γιατί ενισχύει τον ρόλο της ως πάροχος ασφάλειας στα Βαλκάνια, δείχνει συμμαχική αλληλεγγύη στο ΝΑΤΟ, δεν απαιτεί απαραίτητα μεταφορά των συστημάτων μέσα στη Βουλγαρία (η κάλυψη μπορεί να γίνει από ελληνικό έδαφος).
