Σειρά ερωτημάτων προς την ηγεσία της Ανεξάρτητης Αρχής «Συνήγορος του Πολίτη» απευθύνει με δημόσια τοποθέτησή του το κίνημα BDS (Μποϊκοτάζ, Απόσυρση Επενδύσεων, Κυρώσεις), με αφορμή το δελτίο Τύπου που εκδόθηκε στις 18 Αυγούστου σχετικά με «επαναλαμβανόμενα περιστατικά καταγγελλόμενης άρνησης παροχής υπηρεσιών σε Ισραηλινούς πολίτες».
Το κίνημα υποστηρίζει ότι η παρέμβαση της Αρχής στερείται συγκεκριμένων στοιχείων και τεκμηρίωσης, ενώ αξιοποιείται για τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης ρητορικής περί αντισημιτισμού στην Ελλάδα. Παράλληλα, καταγγέλλει επιλεκτική ευαισθησία και διαφορετική μεταχείριση σε σχέση με παλαιότερα περιστατικά ρατσιστικής βίας στο Σύνταγμα και στα ελληνικά λιμάνια, καλώντας τους επαγγελματίες της εστίασης και του τουρισμού να διαχωρίζουν την καταγωγή από τη συμπεριφορά και να ενταχθούν στο διεθνές δίκτυο «Ζώνες Ελεύθερες από Απαρτχάιντ» (Apartheid Free Zones).
Τα ερωτήματα για τη μεθοδολογία και η απόκλιση μεταξύ ελληνικού και αγγλικού κειμένου
Στην ανάλυσή του, το BDS αποσαφηνίζει εξαρχής ότι η δράση του στρέφεται κατά κρατών, θεσμών και εταιρειών που συνεργούν σε πρακτικές κατοχής και εποικισμού και δεν στοχοποιεί φυσικά πρόσωπα με βάση την εθνικότητα, την καταγωγή ή το θρήσκευμα. Στο πλαίσιο αυτό, ασκεί κριτική στο πρόσφατο ανακοινωθέν του Συνηγόρου του Πολίτη, επισημαίνοντας ότι δεν παρατίθεται ο ακριβής αριθμός των καταγγελιών, η φύση των περιστατικών ούτε η έρευνα που προηγήθηκε της δημόσιας υπενθύμισης περί ποινών φυλάκισης.
Το κίνημα θέτει ζήτημα διαφάνειας ως προς τον τρόπο διερεύνησης των υποθέσεων, σημειώνοντας:
«Πόσες είναι τελικά οι “επαναλαμβανόμενες” καταγγελίες; Πόσες αφορούν διαφορετικά περιστατικά, σε ποιο διάστημα, πόσες έχουν υποβληθεί από τους ίδιους τους φερόμενους ως θιγόμενους, και πόσες είναι επώνυμες; Η λέξη “επαναλαμβανόμενα” και η ασάφεια για την πραγματική φύση των φερόμενων ως περιστατικών διάκρισης, δεν υποκαθιστά τους αριθμούς. Με πόσους καταγγελλόμενους επαγγελματίες επικοινώνησε η Αρχή;».
Παράλληλα, εγείρεται ερώτημα για το εάν υπήρξε παρέμβαση, διάβημα ή διαβίβαση καταγγελιών από την Πρεσβεία του Ισραήλ ή ελληνικές κρατικές υπηρεσίες πριν από την ανακοίνωση, ενώ εντοπίζεται ουσιώδης ορολογική απόκλιση ανάμεσα στις δύο γλωσσικές εκδόσεις του δελτίου Τύπου:
«Ο ελληνικός τίτλος μιλά για “καταγγελλόμενη άρνηση”. Ο αγγλικός για “discriminatory refusal”: όχι απλώς καταγγελλόμενη, αλλά ήδη χαρακτηρισμένη ως διακριτική μεταχείριση, ως εάν να υφίσταται πόρισμα μετά από έρευνα. Ποια από τις δύο διατυπώσεις εκφράζει τη θέση της Αρχής; Αν υπάρχει πόρισμα, να δημοσιοποιηθεί. Αν δεν υπάρχει, η αγγλική εκδοχή πρέπει να διορθωθεί».
Το περιστατικό στη Νάξο και ο διαχωρισμός της καταγωγής από τη συμπεριφορά
Αναφερόμενο σε συγκεκριμένα συμβάντα που είδαν το φως της δημοσιότητας, το κίνημα παραθέτει την περίπτωση του καταστήματος «Αξιώτισσα» στη Νάξο, διευκρινίζοντας ότι η ένταση προκλήθηκε όταν πελάτες κατέστρεψαν υλικό υποστήριξης της Παλαιστίνης, επισημαίνοντας ότι επρόκειτο για Βρετανούς και όχι Ισραηλινούς πολίτες.
Υπογραμμίζοντας τη σημασία της νομικής διάκρισης ανάμεσα στην εθνική ταυτότητα και στην εκδήλωση προσβλητικών συμπεριφορών, το BDS τονίζει:
«Άλλο η καταγωγή, άλλο οι πεποιθήσεις και άλλο η συμπεριφορά. Όταν κάποιος απειλεί, παρενοχλεί προσωπικό ή καταστρέφει πολιτικό υλικό, το ζήτημα δεν είναι η εθνικότητά του. Αν ο Συνήγορος θεωρεί ότι ένας επαγγελματίας οφείλει να εξυπηρετεί ακόμη και όποιον μέσα στον επαγγελματικό του χώρο επιδοκιμάζει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, οφείλει να το πει καθαρά και να εξηγήσει τη νομική βάση της θέσης του αυτής».
Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται ότι ο αντισημιτισμός αποτελεί πραγματική μορφή ρατσισμού που πρέπει να καταπολεμάται απερίφραστα, χωρίς ωστόσο να εξισώνεται με την πολιτική κριτική στις ενέργειες του κράτους του Ισραήλ.
Οι καταγγελίες για επιλεκτική ευαισθησία: Σύνταγμα, Σύρος και οικογενειακές επανενώσεις
Στο κείμενο της παρέμβασης υποστηρίζεται ότι η αντίδραση των θεσμών υπήρξε ασύμμετρη σε σχέση με προγενέστερα περιστατικά βίας και ρητορικής μίσους στην ελληνική επικράτεια.
Ειδικότερα, υπενθυμίζεται ο άγριος ξυλοδαρμός άνδρα αραβικής καταγωγής στην πλατεία Συντάγματος από οπαδούς της Μακάμπι στις 7 Μαρτίου 2024, όπου πραγματοποιήθηκαν προσαγωγές χωρίς καταγραφή ρατσιστικού κινήτρου, καθώς και τα συνθήματα («Θάνατος στους Άραβες», «Να καεί το χωριό σου») από επιβάτες του ισραηλινού κρουαζιερόπλοιου Crown Iris στο λιμάνι της Σύρου στις 22 Ιουλίου 2025.
Όπως καταγγέλλεται, ενώ για τα παραπάνω γεγονότα δεν υπήρξε ανάλογη δημόσια παρέμβαση ούτε σχηματισμός δικογραφιών στα λιμάνια, φέτος σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος κατοίκων της Σύρου που είχαν διαδηλώσει ειρηνικά κατά την άφιξη του πλοίου το 2025.
Επιπλέον, τίθεται το ζήτημα των αρμοδιοτήτων της Αρχής αναφορικά με την καθυστέρηση των διαδικασιών οικογενειακής επανένωσης για Παλαιστίνιους αναγνωρισμένους πρόσφυγες στην Ελλάδα, των οποίων τα παιδιά και οι οικείοι παραμένουν εγκλωβισμένοι στη Λωρίδα της Γάζας, επισημαίνοντας την ανάγκη άσκησης πίεσης προς τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση της διοικητικής αδράνειας.
Κάλεσμα στους επαγγελματίες του τουρισμού και το δίκτυο «Apartheid Free Zones»
Κλείνοντας την παρέμβασή του, το BDS απευθύνει έκκληση προς τη διοίκηση του Συνηγόρου του Πολίτη να δώσει στη δημοσιότητα αριθμητικά δεδομένα, διαδικασίες και θεσμικές επικοινωνίες, ενώ καλεί το προσωπικό της Αρχής να διαφυλάξει το κύρος και την αποστολή του θεσμού.
Ταυτόχρονα, απευθύνεται προς τον κλάδο της φιλοξενίας και της εστίασης, προτείνοντας την ένταξη στο δίκτυο Apartheid Free Zones (AFZ) με τη δήλωση:
«Η επιχείρησή μας στέκεται στο πλευρό του παλαιστινιακού λαού και ενάντια στην γενοκτονία που διαπράττει το Ισραήλ στη Γάζα. Δεν δεχόμαστε ο χώρος μας να χρησιμοποιείται για την εξύμνηση ή την επιθετική υπεράσπιση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, ανεξαρτήτως εθνικότητας, καταγωγή ή θρησκείας».
Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο:
Το BDS στρέφεται απέναντι σε κράτη, θεσμούς και εταιρείες οι οποίες συνεργούν στη γενοκτονία, την κατοχή και τον εποικισμό που υλοποιεί το ισραηλινό καθεστώς απέναντι στον Παλαιστινιακό λαό. Δεν στοχοποιεί ανθρώπους λόγω εθνικότητας, καταγωγής ή θρησκείας.
Στις 18 Αυγούστου ο Συνήγορος του Πολίτη εξέδωσε δελτίο Τύπου στα ελληνικά και στα αγγλικά για «επαναλαμβανόμενα περιστατικά καταγγελλόμενης άρνησης παροχής υπηρεσιών σε Ισραηλινούς πολίτες». Δεν δίνει αριθμό, δεν περιγράφει περιστατικά, δεν εξηγεί ποια έρευνα προηγήθηκε. Υπενθυμίζει όμως το ενδεχόμενο ποινών φυλάκισης και καλεί τις διωκτικές αρχές να κινηθούν. Η ανακοίνωση αξιοποιήθηκε αμέσως για να στηθεί ευρύτερη αφήγηση περί «αντισημιτισμού» στην Ελλάδα.
1. Πόσες είναι τελικά οι «επαναλαμβανόμενες» καταγγελίες;
Πόσες αφορούν διαφορετικά περιστατικά, σε ποιο διάστημα, πόσες έχουν υποβληθεί από τους ίδιους τους φερόμενους ως θιγόμενους, και πόσες είναι επώνυμες; Η λέξη «επαναλαμβανόμενα» και η ασάφεια για την πραγματική φύση των φερόμενων ως περιστατικών διάκρισης, δεν υποκαθιστά τους αριθμούς.
2. Ποια έρευνα έγινε πριν βγει το δελτίο;
Με πόσους καταγγελλόμενους επαγγελματίες επικοινώνησε η Αρχή; Κατά τις πληροφορίες μας, πλήθος γνωστών περιπτώσεων που καταγγέλθηκαν πραγματικά για διάκριση, δεν έγιναν αποδεκτές επικοινωνίας από πλευράς της Αρχής.
Στην «Αξιώτισσα» της Νάξου η σύγκρουση ξεκίνησε όταν πελάτες έσκισαν υλικό υπέρ της Παλαιστίνης. Ήταν Βρετανοί πολίτες και όχι Ισραηλινοί. Χωρίς έρευνα, η αντίδραση απέναντι σε τουρίστες που υπερασπίζονται επιθετικά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μπορεί εύκολα να βαφτιστεί εθνοτική διάκριση.
3. Διάκριση λόγω καταγωγής ή σύγκρουση για συγκεκριμένη συμπεριφορά;
Άλλο η καταγωγή, άλλο οι πεποιθήσεις και άλλο η συμπεριφορά. Όταν κάποιος απειλεί, παρενοχλεί προσωπικό ή καταστρέφει πολιτικό υλικό, το ζήτημα δεν είναι η εθνικότητά του. Αν ο Συνήγορος θεωρεί ότι ένας επαγγελματίας οφείλει να εξυπηρετεί ακόμη και όποιον μέσα στον επαγγελματικό του χώρο επιδοκιμάζει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, οφείλει να το πει καθαρά και να εξηγήσει τη νομική βάση της θέσης του αυτής
4. Ποιος επικοινώνησε με την Αρχή πριν από την ανακοίνωση;
Υπήρξε παρέμβαση, διάβημα ή διαβίβαση καταγγελιών από την Πρεσβεία του Ισραήλ, ελληνικό υπουργείο ή άλλη κρατική υπηρεσία;
5. Γιατί τώρα και γιατί όχι τότε;
Στις 7 Μαρτίου 2024 οπαδοί της Μακάμπι ξυλοκόπησαν άγρια άνδρα αραβικής καταγωγής στο Σύνταγμα. Στις 22 Ιουλίου του 2025, επιβάτες του ισραηλινού κρουαζιερόπλοιου Crown Iris φώναζαν «Θάνατος στους Άραβες» και «Να καεί το χωριό σου» στο λιμάνι της Σύρου, ενώ έκτροπα από τουρίστες επιβάτες έγιναν και σε άλλα ελληνικά λιμάνια. Αντίστοιχη δημόσια παρέμβαση δεν υπήρξε, παρά το γεγονός ότι βιντεοληπτικό υλικό διακινήθηκε στη δημόσια σφαίρα, χωρίς καμία αμφισβήτηση για τα πραγματικά περιστατικά.
Στο Σύνταγμα έγιναν προσαγωγές, όχι συλλήψεις και το ρατσιστικό κίνητρο δεν καταγράφηκε. Στα λιμάνια δεν σχηματίστηκε δικογραφία. Δικογραφία σχηματίστηκε όμως πριν λίγες μέρες φέτος, ένα χρόνο μετά για κατοίκους της Σύρου που διαδήλωσαν ειρηνικά στη πρώτη επίσκεψη του Crown Iris τον Ιούλιο του 2025.
6. Πού είναι ο Συνήγορος όταν η αρμοδιότητά του είναι σαφής;
Παλαιστίνιοι με άσυλο στην Ελλάδα περιμένουν μήνες οικογενειακή επανένωση με παιδιά εγκλωβισμένα στη Γάζα. Το ίδιο και παιδιά με εγκλωβισμένους συγγενείς στη μαρτυρική Λωρίδα. Πόσες αναφορές έχει λάβει η Αρχή; Πόσες διεκπεραίωσε; Πόσα δελτία Τύπου εξέδωσε ώστε να ασκήσει πίεση στις ελληνικές αρχές για την πρόδηλη αδράνεια τους;
Στη Γάζα ο χρόνος δεν είναι διοικητικό μέγεθος. Μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στην επανένωση και την απώλεια.
7. Γιατί η αγγλική εκδοχή του Δελτίου Τύπου λέει περισσότερα από την ελληνική;
Ο ελληνικός τίτλος μιλά για «καταγγελλόμενη άρνηση». Ο αγγλικός για «discriminatory refusal»: όχι απλώς καταγγελλόμενη, αλλά ήδη χαρακτηρισμένη ως διακριτική μεταχείριση, ως εάν να υφίσταται πόρισμα μετά από έρευνα. Ποια από τις δύο διατυπώσεις εκφράζει τη θέση της Αρχής; Αν υπάρχει πόρισμα, να δημοσιοποιηθεί. Αν δεν υπάρχει, η αγγλική εκδοχή πρέπει να διορθωθεί.
Ο αντισημιτισμός είναι πραγματικός ρατσισμός και πρέπει να αντιμετωπίζεται αποφασιστικά, όπως κάθε μορφή ρατσισμού. Ακριβώς γι’ αυτό δεν επιτρέπεται να συγχέεται με την κριτική στο κράτος του Ισραήλ. Αυτή τη σύγχυση καλλιεργεί συστηματικά το ισραηλινό κράτος για να απονομιμοποιήσει την αλληλεγγύη στην Παλαιστίνη και να ξεπλύνει τα εγκλήματά του.
Καλούμε τη διοίκηση του Συνηγόρου να δημοσιοποιήσει αριθμούς, διαδικασία και κάθε σχετική θεσμική επικοινωνία, με σεβασμό πάντα στη νομοθεσία προστασίας προσωπικών δεδομένων, αλλά και στο δικαίωμα αναφοράς στις αρχές, από το οποίο δεν εξαιρείται η Αρχή. Απευθύνουμε κάλεσμα και στο προσωπικό της Αρχής να υπερασπιστεί το κύρος και την αποστολή της, που με τη δουλειά τους έχουν κατοχυρώσει στα μάτια της ελληνικής κοινωνίας.
Προς τους επαγγελματίες του τουρισμού και της εστίασης:
Απευθύνουμε κάλεσμα σε όσους αντιτίθενται στη γενοκτονία και στέκονται στο πλευρό της Παλαιστίνης να το δηλώσουν ανοιχτά και να ενταχθούν στο δίκτυο Apartheid Free Zones (AFZ), όπως ήδη έχουν κάνει δεκάδες επαγγελματίες σε όλη τη χώρα και χιλιάδες στην Ευρώπη:
«Η επιχείρησή μας στέκεται στο πλευρό του παλαιστινιακού λαού και ενάντια στην γενοκτονία που διαπράττει το Ισραήλ στη Γάζα. Δεν δεχόμαστε ο χώρος μας να χρησιμοποιείται για την εξύμνηση ή την επιθετική υπεράσπιση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, ανεξαρτήτως εθνικότητας, καταγωγή ή θρησκείας».
- Καταγράφετε κάθε περιστατικό παρενόχλησης ή απειλής, με ημερομηνίες, μάρτυρες και υλικό.
- Διαχωρίζετε πάντα τη συμπεριφορά από την καταγωγή. Η τεκμηρίωση είναι προστασία και πολιτικό όπλο.
Καμία σιωπή απέναντι στα εγκλήματα του ισραηλινού καθεστώτος απαρτχάιντ, κατοχής και γενοκτονίας.
Καμία ανοχή απέναντι στους υπερασπιστές της γενοκτονίας, ανεξαρτήτως εθνικότητας η θρησκείας.
Μποϊκοτάζ, Απόσυρση επενδύσεων και Κυρώσεις μέχρι να εφαρμοστεί το διεθνές δίκαιο.
