Η ΕΛΜΕ Χανίων καλεί σε μαζική συμμετοχή σε κινητοποίηση την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου έξω από το Διοικητικό Εφετείο Χανίων, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς 35 εκπαιδευτικούς που διεκδικούν μονιμοποίηση χωρίς ατομική αξιολόγηση, μετά από παρόμοια δίκη 30 συναδέλφων στις 12 Φεβρουαρίου.
Η κλήση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛΜΕ Χανίων απευθύνεται σε σχολεία του νομού και τοπικά ΜΜΕ, με στόχο την ενίσχυση της αγωνιστικής διάθεσης έναντι πολιτικών που, «θέλουν να διαλύσουν τα εργασιακά μας δικαιώματα και να κατηγοριοποιήσουν τα σχολεία». Η συγκέντρωση θα πραγματοποιηθεί στις 10:30 π.μ. έξω από το Εφετείο Χανίων (κτίριο Εφορίας Τζανακάκη 3), με ταυτόχρονη προκήρυξη διευκολυντικής στάσης εργασίας διάρκειας 1, 2 ή 3 ωρών από τις 11:00 π.μ. έως τις 2:00 μ.μ.
Υπενθυμίζεται ότι τις 12 Φεβρουαρίου, στο Διοικητικό Εφετείο Χανίων εκδικάστηκε η υπόθεση 30 εκπαιδευτικών που διορίστηκαν το 2021, με κινητοποίηση που χαρακτηρίστηκε «πολύ μεγάλη». Την ερχόμενη Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου, η δίκη συνεχίζεται για άλλους 35 εκπαιδευτικούς.
Στο κάλεσμά του, το ΔΣ της ΕΛΜΕ Χανίων τονίζει ότι η μάχη αυτή «δεν αφορά μόνο τους νεοδιόριστους, αφορά όλο τον κλάδο», υπογραμμίζοντας ότι «συνάδελφος δεν σημαίνει ότι κάνουμε την ίδια δουλειά, σημαίνει πολύ περισσότερα κοινά πράγματα». Η ένωση επισημαίνει ότι «η ίδια η δουλειά που επιλέξαμε να κάνουμε είναι συλλογική στην ουσία της», και επομένως «και σε αυτή την μάχη, προχωράμε συλλογικά».
Οι σωματειακές πρωτοβουλίες και η οικονομική κάλυψη
Για να διευκολυνθεί η συμμετοχή, το σωματείο θα καλύψει οικονομικά τους συναδέλφους που θα κάνουν στάση εργασίας εκείνη την ημέρα για να παρευρεθούν στην κινητοποίηση. Αυτό συμπληρώνει την προκήρυξη διευκολυντικής στάσης εργασίας, η οποία επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να απουσιάσουν από το σχολείο για 1 έως 3 ώρες κατά τη διάρκεια της δίκης.
Η ευρύτερη αγωνιστική προσέγγιση
Η ΕΛΜΕ Χανίων αναφέρει ότι «συνεχίζει αποφασιστικά τον αγώνα απέναντι στις πολιτικές που θέλουν να διαλύσουν τα εργασιακά μας δικαιώματα και να κατηγοριοποιήσουν τα σχολεία», με στόχο την υπεράσπιση «του δημόσιου σχολείου, των εργασιακών μας δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειάς μας». Παράλληλα, η ένωση συμμετέχει στην «Απεργία Αποχή που έχει προκηρυχθεί από την ΑΔΕΔΥ στις 15/7/2024 για το συγκεκριμένο ζήτημα».
Με κεντρικό σύνθημα «Το καρναβάλι σε κίνηση», η Σούδα αποτέλεσε την Κυριακή το επίκεντρο των αποκριάτικων εκδηλώσεων στα Χανιά, προσελκύοντας πλήθος κόσμου σε μια διοργάνωση που συνδύασε τη μαζικότητα με την παραδοσιακή γιορτινή ατμόσφαιρα.
Σε μια πολύχρωμη γιορτή που κατέκλυσε την κεντρική πλατεία της Σούδας, το 34ο Χανιώτικο Καρναβάλι επιβεβαίωσε για ακόμη μια χρονιά τη δυναμική του ως ένας από τους σημαντικότερους θεσμούς της περιφέρειας.
Η φετινή διοργάνωση, η οποία χαρακτηρίστηκε από την υψηλή διάθεση και τη συμμετοχή πολιτών όλων των ηλικιών, ανέδειξε την ανάγκη για συλλογική έκφραση και ψυχαγωγία μέσα από τη θεματική ενότητα «Το καρναβάλι σε κίνηση».
Ο παλμός της Αποκριάς μεταφέρθηκε στους δρόμους της Σούδας μέσα από μια εντυπωσιακή παρέλαση, στην οποία πρωταγωνίστησαν δεκάδες άρματα και εκατοντάδες καρναβαλιστές.
Η κινητοποίηση της τοπικής κοινωνίας υπήρξε καθολική, καθώς το «παρών» έδωσαν μαθητές από τα σχολεία της περιοχής, μέλη πολιτιστικών συλλόγων, αλλά και ανεξάρτητες παρέες που διαμόρφωσαν τις δικές τους καρναβαλικές ομάδες.
Το σκηνικό της παρέλασης συμπληρώθηκε από τα καθιερωμένα αποκριάτικα αξεσουάρ, με τις σερπαντίνες και τα κονφετί να δημιουργούν μια αίσθηση ατελείωτου πάρτι.
Η δημιουργικότητα των συμμετεχόντων στις στολές και τον στολισμό των αρμάτων προσέδωσε έναν ιδιαίτερο αισθητικό χαρακτήρα στην εκδήλωση, ενισχύοντας το κλίμα της «κίνησης» που επέβαλλε το φετινό θέμα.
Ο ρυθμός της εκδήλωσης παρέμεινε αμείωτος χάρη στην παρουσίαση και τη μουσική επιμέλεια. Τον συντονισμό της παρέλασης ανέλαβαν η Έλενα Κρεμλίδου (Mariposa) και ο Κώστας Κακαβελάκης, οι οποίοι από τη σκηνή της διοργάνωσης εμψύχωναν τους συμμετέχοντες και το κοινό.
Η μουσική κάλυψη της μεγάλης γιορτής ανατέθηκε σε γνωστούς DJs, με τους Mixalis V, George Violakis και Stathis Koutatzis να πλαισιώνουν την εκδήλωση με επιλογές που κράτησαν το κέφι σε υψηλά επίπεδα μέχρι τις βραδινές ώρες. Η μουσική ροή λειτούργησε ως το συνεκτικό στοιχείο που ένωσε τις διαφορετικές ομάδες των καρναβαλιστών σε έναν κοινό εορταστικό ρυθμό.
Με μια συγκινητική τελετή μνήμης στους Λάκκους Κυδωνίας, κάτοικοι και φορείς τίμησαν τους 31 εκτοπισθέντες στο στρατόπεδο Μαουτχάουζεν. Το διαρκές αίτημα για ιστορική δικαιοσύνη και το βάρος του διαγενεακού τραύματος στο επίκεντρο των ομιλιών.
Στη σκιά των Λευκών Ορέων, εκεί όπου η συλλογική μνήμη παραμένει το ισχυρότερο ανάχωμα απέναντι στη λήθη, τιμήθηκε το πρωί της Κυριακής, 15 Φεβρουαρίου 2026, η 82η επέτειος από το «Μπλόκο του Φλεβάρη» του 1944. Η εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στον Ιερό Ναό του Αγίου Αντωνίου στους Λάκκους, δεν αποτέλεσε έναν τυπικό φόρο τιμής, αλλά μια υπενθύμιση της βαριάς κληρονομιάς που φέρει ο τόπος στον αντιφασιστικό αγώνα.
Το χρονικό της θηριωδίας: Η νύχτα που «πάγωσε» τη ρίζα
Την κεντρική ομιλία έκανε η γιατρός και συγγραφέας Πηνελόπη Ντουντουλάκη. Ήταν τα ξημερώματα της 10ης Φεβρουαρίου 1944, ημέρα της εορτής του Αγίου Χαραλάμπους, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις κύκλωσαν ασφυκτικά τα χωριά της ρίζας: Θέρισο, Μεσκλά, Ζούρβα και Λάκκους. Όπως περιέγραψε στην κεντρική ομιλία της, η επιχείρηση ήταν μια αποτρόπαιη πράξη εκδίκησης ενός «θηρίου που ψυχορραγούσε», ως απάντηση στην ηρωική αντίσταση του κρητικού λαού που είχε ξεκινήσει από τον Μάιο του 1941.
Οι μαρτυρίες που παρατέθηκαν συγκλόνισαν τους παρευρισκόμενους. Συνολικά 31 άνδρες από τους Λάκκους, ο «ανθός» του χωριού, συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν στην Αυστρία. Από αυτούς, οι 23 δεν επέστρεψαν ποτέ.
Η «ορφάνια» και το διαγενεακό τραύμα
Η εκδήλωση έστρεψε το βλέμμα και στις «αφανείς ηρωίδες» της Κρήτης: τις συζύγους, τις μητέρες και τις αδελφές που έμειναν πίσω για να σηκώσουν τον «σταυρό του μαρτυρίου». Σε μια κοινωνία που αποδεκατίστηκε από τον ανδρικό πληθυσμό της, οι γυναίκες αυτές κλήθηκαν να μεγαλώσουν παιδιά μέσα στην πείνα, την ορφάνια και τον φόβο, διατηρώντας ωστόσο άσβεστη τη φλόγα της αξιοπρέπειας.
Ο όρος «διαγενεακό τραύμα» βρήκε την απόλυτη έκφρασή του στις αφηγήσεις για τη σιωπή των επιζησάντων. Όπως σημείωσε η Πηνελόπη Ντουντουλάκν, οι ελάχιστοι που επέστρεψαν —μόλις πέντε άτομα— σπάνια μιλούσαν για τα όσα ανείπωτα βίωσαν στα στρατόπεδα εξόντωσης, κουβαλώντας το βάρος της μνήμης ως προσωπικό και συλλογικό φορτίο.
Το αίτημα για δικαιοσύνη και γερμανικές αποζημιώσεις
Στον πολιτικό απόηχο της επετείου, ο δρ. Αριστομένης Συγγελάκης, συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, υπογράμμισε ότι ο αγώνας των Λακκιωτών συνέβαλε καθοριστικά στη σωτηρία της Ευρώπης από τον ναζισμό. Έθεσε εκ νέου το ζήτημα της έμπρακτης συγγνώμης από την πλευρά του γερμανικού κράτους. Είπε ότι η αποκατάσταση παραμένει μετέωρη τονίζοντας ότι το αίτημα για Δικαιοσύνη δε μπορεί να διαχωριστεί από την καταβολή οικονομικής αποζημίωσης. Όπως τόνισε, μόνο με αυτό τον τρόπο, όταν αναληφθούν οι ευθύνες για τις καταστροφές που προκλήθηκαν θα αποδοθεί Δικαιοσύνη και θα δοθεί το μήνυμα σε επίδοξους τυράννους πως τα εγκλήματα δε μένουν ατιμώρητα.
Ο Γιάννης Πλατσιδάκης, γιος του επιζήσαντος Γεωργίου Πλατσιδάκη, κατέθεσε τη δική του μαρτυρία για την προσπάθεια διάσωσης της μνήμης. Ανέφερε ότι ο πατέρας του, επισκεπτόμενος το Μαουτχάουζεν χρόνια μετά, αρνήθηκε να πληρώσει εισιτήριο λέγοντας: «Εγώ ήμουν εδώ, όμηρος και μελλοθάνατος». Τα χρήματα της υποτυπώδους αποζημίωσης που έλαβε αργότερα ο Γεώργιος Πλατσιδάκης διατέθηκαν για την ανέγερση του λιτού μνημείου από φυσική πέτρα που κοσμεί σήμερα την αυλή του Αγίου Αντωνίου.
Θεσμική εκπροσώπηση και διεθνής διάσταση
Η εκδήλωση τιμήθηκε από την παρουσία της επιζήσασας της καταστροφής της Καντάνου, Ι. Κανδαράκη, ενώ αναγνώστηκε μήνυμα της Αυστριακής βουλευτού Katrin Auer, υπογραμμίζοντας τη διεθνή σημασία της επετείου.
Πριν το τέλος της εκδήλωσης τραγουδήθηκε ριζίτικο ενώ μετά ακολούθησε η κατάθεση στεφάνων.
Το παρών έδωσαν, μεταξύ άλλων, η υφυπουργός Σέβη Βολουδάκη, ο βουλευτής Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης, ο αντιπεριφερειάρχης Χανίων Νίκος Καλογερής, ο δήμαρχος Πλατανιά Γιάννης Μαλανδράκης, καθώς και οι περιφερειακοί σύμβουλοι Χρύσα Μακράκη-Χαριτάκη και Αλέξανδρος Μαρινάκης.
Ολόκληρη η ομιλία της Πηνελόπης Ι. Ντουντουλάκη
Η γιατρός και συγγραφέας Πηνελόπη Ντουντουλάκη
Πριν από ογδονταδύο χρόνια.
Η νύχτα ετοιμαζόταν να δώσει τη θέση της στο χάραμα. Ξημέρωνε η 10η του Φλεβάρη, ημέρα της εορτής του Αγίου Χαραλάμπους. Ο Φλεβάρης άπλωνε τον παγωμένο μανδύα του. Έριχε χιονόνερο, ύστερα κουκοσάλι.
Εκείνη τη νύχτα, η αράχνη του ναζισμού ξεκίνησε να υφαίνει τον ιστό της στα χωριά της ρίζας: Θέρισο, Μεσκλά, Ζούρβα και να επεκτείνει όλο και ψηλότερα το θανατερό υφάδι της. Κάποια στιγμή, ο ιστός βρέθηκε να κυκλώνει ασφυκτικά τους Λάκκους. Οι κάτοικοι του χωριού κοιμόντουσαν ανυποψίαστοι. Ίσως επειδή έβρεχε, δεν ακούστηκαν σκύλοι να γαβγίζουν.
Αυτά συνέβησαν το ξημέρωμα της 10ης του Φλεβάρη του 1944. Όμως όλα είχαν ξεκινήσει το Μάη του 1941. Τότε που η αντίσταση του αφοπλισμένου λαού της Κρήτης απέναντι στην εισβολή του ναζισμού έστειλε ηχηρό μήνυμα σε όλο τον πλανήτη. Τότε που σηματοδοτήθηκε η αρχή της φθοράς του Τρίτου Ράιχ.
Η Κρήτη αντιστάθηκε. Το πλήγμα στο γόητρο του ναζισμού παρέμεινε ανεπούλωτο, σε όλες τις μέρες και τους μήνες των κατοχικών χρόνων.
Ένα γεγονός-σταθμός που προηγήθηκε της κύκλωσης των χωριών Κυδωνίας και Ανατολικού Σελίνου, ήταν η εκτέλεση Σουμπεριτών, δηλαδή γερμανοντυμένων Ελλήνων συνεργατών των ναζί, οι οποίοι είχαν έρθει από το Ηράκλειο και είχαν επισκεφθεί πρώτα τους Λάκκους και μετά τα Μεσκλά.
Η κύκλωση των Λάκκων, όπως και των άλλων χωριών γειτονικών περιοχών, ήταν μια αποτρόπαιη εκδικητική πράξη ενός Θηρίου που ήδη ψυχορραγούσε. Το Θηρίο ήθελε να τραβήξει μαζί του, στην Άβυσσο, όλους τους αθώους. Για τους Λάκκους, το δυσπρόσιτο και εμβληματικό ορεινό χωριό με τη μακραίωνη και αδιάλειπτη παρουσία στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες, το τίμημα ήταν ιδιαίτερα μεγάλο.
Αχνοξημέρωμα της 10ης του Φλεβάρη. 1944.
Ακούγονται κρότοι δυνατοί, χτυπήματα με τα κοντάκια των όπλων στις εξώθυρες των σπιτιών. Ακούγονται άγριες φωνές, ακατάληπτες επιτακτικές λέξεις. Μουδιασμένα χέρια ανοίγουν τις θύρες και οι Γερμανοί στρατιώτες διαβαίνουν μέσα στα σπίτια, για να συλλάβουν όσους άνδρες βρουν. Τρόμος και απειλή θανάτου έχουν κυριεύσει τις καρδιές των θυμάτων. Ο βίαιος αποχωρισμός των μελών της οικογένειας είναι πια γεγονός. Μέσα σε μια στιγμή όλα οδηγούνται σε κατάρρευση, ενώ ο ασφαλής τόπος της οικογενειακής εστίας πάυει να υπάρχει.
Είναι πολλές οι βιωματικές αφηγήσεις που έχουν καταγραφεί και φωτίζουν τα γεγονότα εκείνης της νύχτας, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μία ακόμη «Νύχτα των Κρυστάλλων», υπό την έννοια της βιαιότητας, της καταστροφικής μανίας και της σφοδρής επιθυμίας από την πλευρά των επιτιθέμενων για κατατρομοκράτηση, πρόκληση ψυχικού τραύματος και σωματικής βλάβης. Κύριος σκοπός ήταν το πάγωμα, η ακινητοποίηση κάθε διάθεσης για περαιτέρω αντίσταση, η αναστολή κάθε διεκδίκησης έστω μιας ανάσας ελεύθερου αέρα.
Σταχολογούμε μικρά ενδεικτικά αποσπάσματα από μερικές καταγραφές. Αφροδίτη Καζαλάκη-Σταματουλάκη:
«Ποτέ δεν ξεχνώ τη στιγμή που έγινε η κύκλωση. Ήταν ξημερώματα του Αγίου Χαραλάμπους, 10 του Φλεβάρη του 1944. Είχε χιονίσει. Εγώ κοιμόμουν μαζί με τους γονείς μου. Ξαφνικά ακούμε χτύπους στην πόρτα. Ο πατέρας μου ρώτησε: «Ποιος είναι;». Από τις φωνές καταλάβαμε πως ήταν οι Γερμανοί. Η μητέρα μου είπε στον πατέρα μου να ανοίξει τη ρεμπάρτα που βγάζει στο κατώι, αλλά ο πατέρας μου δεν ήθελε. Φοβήθηκε μην πάθουμε κακό και εμείς…
…Ανοίγει ο πατέρας μου την πόρτα και μπαίνουν στο σπίτι μας οι Γερμανοί. Έξω χιόνι. Απέναντι από την είσοδο του σπιτιού ήταν στημένο το πολυβόλο. Πήγε ο πατέρας μου να βάλει τα παπούτσια του, που ήταν άρβυλα γερμανικά, στρατιωτικά και η μητέρα μου είχε δώσει μια όρθα για να τα αγοράσει. Ο Γερμανός δεν τον άφησε να φορέσει τα άρβυλα. Τον πήραν ξυπόλητο και πονούσε η ψυχή μου που τον έβλεπα να πατά στο χιόνι.
…Θυμάμαι πάντα την ώρα που πήρανε τον πατέρα μου και ύστερα την ημέρα που ήρθε η είδηση ότι δεν είναι ζωντανός. Είπανε πως όταν οι Σύμμαχοι ελευθέρωναν τους ομήρους, βάλανε τον πατέρα μου σε Νοσοκομείο επειδή ήταν σε κακό χάλι. Τον βάλανε στο Νοσοκομείο και τα ίχνη του χάθηκαν, φαίνεται εκείνος δεν άντεχε άλλο να είναι εκεί και πήρε μόνος του τον δρόμο να γυρίσει στην οικογένειά του.
Ήτανε χιόνι στη Γερμανία, αρκούδες, λύκοι. Κανείς δεν ξέρει…Ο πατέρας μου ήταν πολύ εξαντλημένος.
Περιμέναμε νάρθει. Δεν φάνηκε.
Ο πατέρας μου καθότανε μαζί μας στο πάτωμα και έπαιζε σαν να ήταν κι εκείνο παιδί. Τον αγαπούσα πιο πολύ από όλους, ακόμα και από τη μητέρα μου. Η μητέρα μου κάρφωνε τα νύχια της στο πρόσωπό της, από το κούτελο να πάει κάτω και τρέχανε τα αίματα. Ο αδελφός μου λιποθυμούσε.
Από τσοι τόσους Λακκιώτες που τους είχανε πάει στα στρατόπεδα οι Γερμανοί, μόνο πέντε γυρίσανε: ο Τζανοχρήστος, ο Σολιδομανώλης, ο Πλατσιδογιώργης, ο Μαρματοβαγγέλης και ο Κοκκινογιώργης.
Αυτοί που γυρίσανε, δεν μιλούσανε. Ο Μαρματάκης, με τον οποίο ήμασταν γειτόνοι, ποτέ δεν άνοιγε το στόμα του να διηγηθεί τι περάσανε. Μόνο μια γυναίκα είχε φέρει ένα σταχτί κομματάκι σαπούνι και το ‘χε η γιαγιά μου στο εικόνισμα και έκλαιγε και άναβε καντήλι και το θύμιαζε…
Όταν πήρανε τον πατέρα μου, η μητέρα μου ήταν έγκυος τριών μηνών και αργότερα γέννησε τρίδυμα, από τα οποία γλίτωσε μόνο ένα αγόρι. Του δώσαμε το όνομα του πατέρα μου. Πέθανε σε ηλικία 36 ετών. Ο μεγαλύτερος αδελφός μου, ο Ανδρέας, έζησε μέχρι τα 56.
Όταν αργότερα ο άντρας μου είχε το ταξί και άρχισαν να έρχονται Γερμανοί τουρίστες, του έλεγα: -Με τα λεφτά τους να πληρώνεις μόνο για βενζίνη, μην αγοράζεις ψωμί με αυτά τα λεφτά γιατί θα παραπονεθεί ο πατέρας μου…».
Αθηνά Μαναρώλη, το γένος Βασιλείου Γιαννακάκη:
«…Εκείνο το πρωί, ο πατέρας μου ήταν στην αυλή και μαράγκευε, έφτιαχνε κάποιο παράθυρο. Ξαφνικά έρχονται οι Γερμανοί με το πολυβόλο και τονε παίρνουνε. Η μάνα μου έσυρε αναφωνί. Εγώ, οχτώ χρονών παιδάκι τότε, έτρεξα να αγκαλιάσω τον πατέρα μου και μου παίζει μια κλοτσιά ένας Γερμαναράς και με κάνει πέρα. Το μόνο που πρόφτασε να πει ο πατέρας μου στη μάνα μου, για να την καθησυχάσει, ήταν:
«Μη φοβάσαι, θα μας πάνε στο σχολείο και θα μας αφήσουνε πάλι…»
Αν θυμάμαι καλά, αρχές Αυγούστου μάθαμε πως ο πατέρας μου δεν ζει πια….
Λίγο μετά αρρώστησε από τύφο η αδελφή μου Αλκυόνη, δεκαοχτώ χρονών λουλούδι, και πέθανε.
Τριάντα οχτώ χρονών ήταν η μητέρα μου όταν χήρεψε. Έμεινε μόνη με έξι παιδιά και ήταν έγκυος έξι μηνών στην μικρότερη αδελφή μου, την Αντωνία. Όταν ήρθε η ώρα του τοκετού, την ξεγέννησε η γιαγιά μου που ήτανε μαμή και η δύστυχη μάνα μου θήλαζε το μωρό με γάλα που πρέπει να ήταν δηλητήριο.
Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, όταν ακούω συζητήσεις ή βλέπω ντοκυμαντέρ σχετικά με τον πόλεμο και τα φοβερά στρατόπεδα Αυστρίας και Γερμανίας, συγκλονίζομαι καθώς σκέφτομαι αυτά που πέρασε ο πατέρας μου. Θυμάμαι πάντα τις τελευταίες εκείνες στιγμές του κοντά μας. Θυμάμαι τον πατέρα μου στην αυλή, τους Γερμανούς να έρχονται με τα λυκόσκυλα, να του βάζουν το πολυβόλο στο στήθος και να τον παίρνουν μαζί τους.
Η μητέρα μου αγωνίστηκε σκληρά, μάνα και πατέρας μαζί, να μας μεγαλώσει, να μας μορφώσει και να μας αποκαταστήσει. «Ηρωίδα» την αποκαλούσε ο γαμπρός της ο δάσκαλος και είναι αλήθεια ότι η μητέρα μου υπήρξε μια από τις αμέτρητες αφανείς ηρωίδες της Κρήτης…»
Οι άντρες του χωριού που πιάστηκαν στην κύκλωση των Λάκκων, νέοι γονείς πολλοί από εκείνους, αποτελούσαν τον συνεκτικό ιστό της τοπικής κοινωνίας. Οι οικογένειες ορφάνεψαν, τα όνειρα και οι προσδοκίες για το ειρηνικό Αύριο έπαψαν να υπάρχουν.
Είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική η επαναλαμβανόμενη αναφορά στον πατέρα, στη διάρκεια κάθε μιας από τις αφηγήσεις. Η λέξη «πατέρας» διαρκώς επανέρχεται στη ροή του λόγου των αφηγητών, είτε ως υποσημαινόμενος θρήνος είτε ως πολύτιμη ανάμνηση, ή ως πηγή δύναμης και έμπνευσης. Ο πατέρας που είχε τόσο πρόωρο και τραγικό τέλος, εξακολουθεί να υπάρχει ως μια άυλη και δυνατή, προστατευτική παρουσία που δεν παύει να καθοδηγεί και να στηρίζει τα βήματα της οικογένειας.
Οι πονεμένες σύζυγοι και οι μανάδες απόμειναν να θρηνούν και να προσεύχονται πίσω από σφιχτομανταλωμένες θύρες. Η στέρηση μάστιζε τα νοικοκυριά. Δεν υπήρχε αλεύρι, δεν υπήρχαν σπίρτα για να ανάψει η φωτιά στο πυρομάχι. Όπου κάπνιζε κάποια καμινάδα, έστελνε η μάνα το παιδί να ζητήσει ένα κομμάτι ξυλοκάρβουνο, για να ανάψει η φωτιά και στο δικό τους σπίτι. Ύστερα, αργά το βράδυ, σκεπάζανε το κάρβουνο με στάχτη, για να έχουν φωτιά και στο άλλο πρωί.
Υπήρχε κάποιο παιδικό παιχνίδι των μετακατοχικών χρόνων, παιχνίδι που παραπέμπει σε αυτή την απελπισμένη αναζήτηση φωτιάς. Ένα παιδί ρωτά «Έχεις φωτιά;» και το άλλο απαντά «Στην απάνω γειτονιά». Ύστερα η ερώτηση επαναλαμβάνεται πολλές φορές στον κύκλο, με τον ίδιο τρόπο.
Μανάδες, γιαγιάδες, θείοι και θείες ανέλαβαν την προστασία και το μεγάλωμα των παιδιών που έμειναν χωρίς πατέρα. Βοήθησαν στο σχολείο και στη μετέπειτα αποκατάσταση των παιδιών αυτών. Στα πρώτα μετακατοχικά χρόνια και στα λεγόμενα χρόνια της ανασυγκρότησης, οι συνθήκες ήταν ιδιαίτερα αντίξοες. Ωστόσο, πολλά παιδιά κατόρθωσαν, με μύριες δυσκολίες, να σπουδάσουν και όλα δημιούργησαν αργότερα δικές τους οικογένειες. Το επίμονο ερώτημα «Γιατί;» έμελλε να συνοδεύει τις ζωές τους.
Ο Γεώργιος Μανουσάκης διατυπώνει τη σκέψη που ασφαλώς συμμερίζονται όλοι:
«…Όταν ακούω για την κύκλωση των Λάκκων, σκέπτομαι πως ήταν η αρχή του τέλους του χωριού μας. Χάσανε τη ζωή τους 23 νέοι άνθρωποι, όλοι κάτω των 40. Αν εκείνοι ζούσαν, και το χωριό θα ήταν αλλιώς και οι οικογένειές τους, τα θύματα του πολέμου, θα ήταν αλλιώς. Εκείνοι οι 23 άνδρες ήταν επιλεγμένοι, ήταν ο ανθός του χωριού μας…».
Ο όρος «Διαγενεακό Τραύμα» βρίσκει την απόλυτη έκφρασή του μέσα από την ιστορία της κύκλωσης των Λάκκων. Οι βαρύτατες επιπτώσεις σημάδεψαν τη ζωή όχι μόνο των γενεών που έζησαν τα γεγονότα, αλλά και των επιγόνων. Τα μακριά μαύρα τσεμπέρια των γυναικών, η απόσυρση των πενθισμένων σε νοητά κελλιά σιωπής, η αθεράπευτη θλίψη εκείνων που επέζησαν και επέστρεψαν, η επασφράγιστη σιωπή για όσα ανείπωτα βίωσαν και είδαν, η απομάκρυνση των νέων στα πλαίσια εσωτερικής ή άλλης μετανάστευσης, οδήγησαν σε μια σταδιακά φθίνουσα πορεία έναν τόπο που πριν έσφυζε από ζωή και δημιουργική πνοή. Ωστόσο, αυτή η πνοή δεν έχει ολότελα εκλείψει. Άλλωστε, αυτή ασφαλώς θα ήταν η επιθυμία και η ευχή των Λακκιωτών που έδωσαν υγεία και ζωή για την ελευθερία της Πατρίδας.
Ο Γεώργιος Πλατσιδάκης ήταν ένας από εκείνους που επέστρεψαν. Όταν πια, μετά από καιρό, ήταν σε θέση να αρχίσει πάλι να εργάζεται, αφοσιώθηκε με ζήλο στο ραφείο του στα Χανιά. Το 1998, με αφορμή μια εκδήλωση που είχε διοργανώσει ο τότε Πρόεδρος της Ι.Λ.Α.Ε.Κ. και φιλόλογος Κώστας Μουτζούρης στα Χανιά, ήταν η πρώτη φορά που έσπασε το τείχος της σιωπής και άφησε να ξετυλιχτεί το κουβάρι των αναμνήσεων. Δυο χρόνια μετά πήρε την πρωτοβουλία για τοποθέτηση του λιτού Μνημείου από φυσική πέτρα, στην αυλή του ιστορικού Ναού Αγίου Αντωνίου Λάκκων. Στο Μνημείο αυτό αναγράφονται τα ονόματα των Λακκιωτών οι οποίοι δεν επέστρεψαν από το Μαουτχάουζεν. Λίγο καιρό αργότερα, αφηγήθηκε στην υποφαινόμενη τα βιώματά του ως ομήρου σε εκείνο το στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης. Η αφήγηση αυτή καταχωρήθηκε, μαζί με άλλες αφηγήσεις επιζησάντων ομήρων, στον πρώτο τόμο της επετειακής σειράς «Η ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ Η ΣΤΑΧΤΗ», έκδοση 2004 και στην έκδοση αυτού του πρώτου τόμου ο Γιώργος Πλατσιδάκης συνέδραμε τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων.
Ας ακούσουμε δυο λόγια από τον γιο του, Γιάννη Πλατσιδάκη:
«Σε ηλικία δέκα περίπου χρονών, κάτι άκουσα μια μέρα στη διάρκεια συζήτησης που έκαναν οι γονείς μου με φίλους οικογενειακούς. Περιέγραφαν το ταμηλό ταξίδι τους, στο οποίο πήγαν με ένα ζευγάρι φίλων. Πήγαν σε διάφορα μέρη της Ευρώπης. Πήγαν στο Παρίσι και αλλού, πήγαν και στο Μαουτχάουζεν της Αυστρίας.
Όταν ο πατέρας μου παντρεύτηκε τη μητέρα μου, ήταν ήδη φίλος με τον Μίκη Θεοδωράκη.
Στη διάρκεια εκείνης της συζήτησης, εγώ έπαιζα με άλλα παιδιά φίλων, είχα όμως την προσοχή μου σε αυτά που έλεγαν οι μεγάλοι. Θυμάμαι που ο πατέρας μου διηγόταν ότι στο Μαουτχάουζεν του ζήτησαν να πληρώσει εισιτήριο και εκείνος απάντησε:
-Εγώ δεν χρειάζεται να πληρώσω εισιτήριο για να περάσω. Εγώ ήμουν εδώ, όμηρος και μελλοθάνατος!
Αργότερα ανακάλυψα, στο δωμάτιό του, ένα καδράκι που είχε μέσα μια ταυτότητα. Ήταν η ταυτότητα που τους είχαν δώσει από το στρατόπεδο, όταν ελευθερώθηκαν, για να μπορέσουν να ταξιδέψουν.
Πριν από αυτά, δεν είχα μιλήσει στον πατέρα μου. Ίσως επειδή σκεφτόμουν ότι όλο αυτό που είχε ζήσει ήταν κάτι άσχημο, και αφού δεν ήθελε να μιλήσει ο ίδιος σχετικά, δεν ήθελα και εγώ να τον ρωτήσω.
Μια μέρα ήμουν με τον πατέρα μου στον Ομαλό. Μάζευε μαρουλίδες, που του άρεσαν πιο πολύ από τα ραδίκια. Άρχισε να μου μιλά για την παιδική του ηλικία στον Ομαλό, τότε που σπέρνανε με τον αδελφό του σιτηρά και είχαν ένα καφενείο στο έμπα του Ομαλού. Μου αφηγήθηκε για την Κατοχή, για την ένταξή του στο Ε.Α.Μ., τη σύλληψή του κατά την κύκλωση των Λάκκων. Όλα αυτά τα αφηγήθηκε πολύ γρήγορα και επανήλθε στο Μετά. Μετά την Απελευθέρωση των ομήρων, ο πατέρας μου επέστρεψε Αύγουστο μήνα στο χωριό και πήγε στον Ομαλό για να βρει τις δυνάμεις του.
Εγώ άκουγα δίχως να ερωτώ.
«Να κοιτάς μπροστά». Αυτό μου έλεγε πάντοτε ο πατέρας μου. Όσα εφιαλτικά βίωσε, τα διαχειρίστηκε μόνος του. Για το ζήτημα εκείνο δεν συζητούσε με τη μητέρα μου, ούτε με τα αδέλφια του.
Όταν η γερμανική κυβέρνηση είχε υποχρεωθεί να δώσει μια υποτυπώδη αποζημίωση για το μαρτύριο των καταναγκαστικών έργων, στο οποίο υποβλήθηκαν οι όμηροι, συγκεκριμένα έδωσε για κάθε όμηρο δυο χιλιάδες μάρκα, περίπου χίλια ευρώ, ο πατέρας μου διέθεσε τα χρήματα αυτά για το Μνημείο στον Άγιο Αντώνιο Λάκκων.
Είχε φτιάξει και ο Σεργάκης ο Μιχάλης, μαζί με τα αδέλφια του, ένα Μνημείο πάνω από τους Λάκκους. Του ζήτησα μια φωτογραφία των πέντε μελών της οικογενείας του που έχασαν τη ζωή τους στο Μαουτχάουζεν. Ο Σεργάκης ο Γιώργης μου έδωσε, όταν έφευγα να πάω εκεί, ένα κλαδί κυπαρίσι, ένα εικόνισμα και μια πέτρα. Μάιο του 2025, πενήντα χρόνια μετά την Απελευθέρωση του στρατοπέδου, πήγα στο Μαουτχάουζεν και άφησα αυτά τα αναθήματα.
Η φωνή του πατέρα μου παραμένει ζωντανή, με δυναμώνει και με κινητοποιεί, ώστε να καταβάλλω κάθε προσπάθεια για να διασωθεί η μνήμη των γεγονότων. Τώρα πια δεν ονειρεύομαι τον πατέρα μου. Παλαιότερα, ναι. Όμως τον αισθάνομαι κοντά μου, κάποιες φορές νιώθω ότι συνομιλώ με εκείνον.
Αν έβλεπα τώρα τον πατέρα μου, θα του έλεγα ότι νιώθω ικανοποίηση που μπορώ να εκπληρώνω την επιθυμία του και προσπαθώ να το κάνω με τον καλύτερο δυνατό τρόπο…».
Μετά από μια τόσο μεγάλη καταστροφή σαν εκείνη που έζησαν οι Λάκκοι και οι Λακκιώτες με την κύκλωση του χωριού, η διαχείριση των συναισθημάτων και των συνεπειών δεν είναι απλή. Παραμένει μετέωρο το ζήτημα της έμπρακτης συγγνώμης από πλευράς του κράτους-θύτη απέναντι στους απογόνους των θυμάτων. Η πολιτική ηγεσία της Γερμανίας οφείλει να πράξει όπως εύλογα καθορίζει η νομοθεσία κάθε πολιτισμένης χώρας για τα εγκλήματα πολέμου. Η κυβέρνηση της Γερμανίας οφείλει να δώσει δείγμα καλής θέλησης και σεβασμού προς τη Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Μια τέτοια ενέργεια θα ανακούφιζε ιδιαίτερα και τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών της χώρας. Αλλιώτικα, ποιος ο λόγος να
διδάσκεται ελληνική φιλοσοφία στα εκεί πανεπιστήμια; Ποιος ο λόγος να λειτουργούν Μουσεία όπου εκτίθενται ανεπανάληπτα έργα πολιτισμού της αρχαίας Ελλάδας; Ποιος ο λόγος να γίνεται κάθε τόσο επίκληση στη Δημοκρατία και τα χριστιανικά ιδεώδη, τα οποία μάλιστα οι Γερμανοί εκφραστές του ναζισμού χρησιμοποίησαν ως πρόσχημα για να προβούν σε γενοκτονίες εις βάρος άλλων λαών;
Η ευθύνη μιας τέτοιας πρωτοβουλίας ανήκει στη χώρα θύτη και οποιοδήποτε περί του αντιθέτου επιχείρημα ή εφεύρημα απλά διαιωνίζει το «Γιατί;» των θυμάτων πολέμου. Διαιωνίζει, επίσης, τα ενοχικά συμπλέγματα των νεότερων γενεών της Γερμανίας, οι οποίες δεν επέλεξαν να βρεθούν σε μια τέτοια θέση και δικαιούνται να προχωρήσουν μπροστά μαζί με τους νέους όλων των λαών της Ευρώπης, τους νέους όλου του κόσμου. Τότε το σύνθημα «ΠΟΤΕ ΠΙΑ» θα έχει βρει τη δικαίωσή του.
Σε κλίμα κατάνυξης, ο νέος Ποιμενάρχης μίλησε για την κρίση του σύγχρονου ανθρώπου, τον ρόλο της Εκκλησίας απέναντι στη μηχανοποιημένη πραγματικότητα, τίμησε τον πρώην Μητροπολίτη Ειρηναίο και υποσχέθηκε διακονία αγάπης στους ανθρώπους της επαρχίας του.
Σε κλίμα κατάνυξης και έντονης συγκίνησης τελέστηκε σήμερα στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο η χειροτονία του νέου Μητροπολίτη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, Ιωακείμ. Ο νέος Ποιμενάρχης, εμφανώς φορτισμένος, απηύθυνε εκτενή λόγο ενώπιον του Αρχιεπισκόπου Κρήτης Ευγενίου, των μελών της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης, κληρικών και πλήθους πιστών, θέτοντας στο επίκεντρο την κρίση του σύγχρονου ανθρώπου, τον ρόλο της Εκκλησίας και τη σχέση του με τον τόπο που καλείται να διακονήσει.
Η κρίση του σύγχρονου ανθρώπου: «Αντικατέστησε τη σχέση με τη σύνδεση»
Ο Μητροπολίτης Ιωακείμ ξεκίνησε τον λόγο του με μια διάγνωση για την κατάσταση του σύγχρονου ανθρώπου. «Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς κρίσης και εξάντλησης, όχι μόνο σωματικής αλλά ψυχικής και πνευματικής», είπε. «Ο άνθρωπος σήμερα κουράστηκε να αποδεικνύει την αξία του, να προσπαθεί συνεχώς να ανταποκρίνεται σε ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις, να στέκεται μόνος μέσα στο βάρος της ύπαρξης».
Με αναφορές στην τεχνολογία και την ψηφιακή εποχή, σημείωσε ότι ο άνθρωπος «αντικατέστησε τη σχέση με τη σύνδεση, την παρουσία με την προβολή, την ύπαρξη με την απόδοση» και «κρύφτηκε πίσω από οθόνες για να μη συναντήσει την αλήθεια της ζωής του». Παραθέτοντας τη σκέψη του μακαριστού Μητροπολίτη Περγάμου, υπογράμμισε ότι αν ο προηγούμενος αιώνας ασχολήθηκε με την εκκλησιολογία, «ο αιώνας μας θέτει ολοένα και πιο επιτακτικά το ερώτημα της ανθρωπολογίας».
«Σε έναν κόσμο όπου οι μηχανές μαθαίνουν να σκέφτονται, ο άνθρωπος κινδυνεύει να ξεχάσει να αισθάνεται», τόνισε. «Η Εκκλησία καλείται να φανερώσει την αξία, το βάθος και την ιερότητα του ανθρώπινου προσώπου. Να υπενθυμίσει ότι ο άνθρωπος δεν είναι δεδομένο προς επεξεργασία, αλλά πρόσωπο ανεπανάληπτο».
«Η αρχιερωσύνη δεν είναι μορφή εξουσίας, αλλά φανέρωση πατρότητας»
Ο νέος Μητροπολίτης αναφέρθηκε στο νόημα της αρχιερωσύνης, δηλώνοντας ότι τη δέχεται «όχι ως μορφή εξουσίας, αλλά ως φανέρωση πατρότητας και μέριμνας, σε έναν κόσμο ορφανό από νόημα». «Ο επίσκοπος δεν είναι αυθεντία που επιβάλλεται. Είναι το πρόσωπο που φανερώνει την Εκκλησία μέσα από τη Θεία Ευχαριστία και τη διακονία της αγάπης», είπε.
«Δεν υπάρχει αρχιερωσύνη χωρίς ζωντανή σχέση με τον λαό», τόνισε. «Ο επίσκοπος δεν είναι διοικητής. Είναι σημείο ενότητας. Όχι με την εξουσία, αλλά με την παρουσία». Ομολόγησε ότι «όσο πλησιάζει η ώρα της χειροτονίας, τόσο καθαρότερα βλέπω τη μικρότητά μου και τόσο βαθύτερα προσβλέπω στο άμετρο έλεος του Θεού».
Αναφορά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και τους δεσμούς της Εκκλησίας Κρήτης
Ο Μητροπολίτης Ιωακείμ στράφηκε με σεβασμό προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, δηλώνοντας «ενώπιον Θεού και Εκκλησίας» ότι θα παραμείνει πιστός στους δεσμούς της ημιαυτόνομου Εκκλησίας της Κρήτης με το Φανάρι. «Δεσμούς μέσα από τους οποίους η τοπική μας Εκκλησία έμαθε να ζει, να αντέχει και να διακονεί την ιστορία», σημείωσε, εκφράζοντας σεβασμό στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Η τιμή στον Αρχιεπίσκοπο Ευγένιο και τον πρώην Μητροπολίτη Ειρηναίο
Ο νέος Ποιμενάρχης εξέφρασε βαθιά ευγνωμοσύνη προς τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης Ευγένιο, «από τα τίμια χέρια του οποίου» έλαβε τη χάρη της αρχιερωσύνης, ζητώντας του «να με σκεπάζετε με την προσευχή και την πατρική σας αγάπη». Ευχαρίστησε επίσης τα μέλη της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης για την ψήφο εμπιστοσύνης τους.
Με ιδιαίτερη συγκίνηση αναφέρθηκε στον πρώην Μητροπολίτη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων κ. Ειρηναίο, σημειώνοντας ότι «η πολυετής και καρποφόρος διακονία του άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον τόπο». «Με συνέπεια και υπομονή εργάστηκε για την οικοδόμηση της τοπικής Εκκλησίας, ενισχύοντας τις ενορίες, αναβιώνοντας το μοναστικό ήθος και δημιουργώντας υποδομές που διακονούν τον λαό του Θεού», είπε, υποσχόμενος ότι «θα αναζητά πάντα τη σοφή καθοδήγησή του».
Οι πνευματικοί πατέρες: Μονή Προυσιώτισσας και Μητροπολίτης Κωνσταντίνης
Ο Μητροπολίτης Ιωακείμ αφιέρωσε ξεχωριστές αναφορές στους πνευματικούς του πατέρες. Μίλησε για την Ιερά Μονή Προυσιώτισσας ως «σχολείο ταπείνωσης» και «σημείο αναφοράς», μνημονεύοντας τον μακαριστό Ηγούμενο Αρχιμανδρίτη Χριστόφορο Αλεβιζάκη, «ο οποίος με δέχτηκε ως πατέρας και με οδήγησε στα πρώτα βήματα του μοναχικού αγώνα».
Με αναφορά στον Μητροπολίτη Κωνσταντίνης και Ακαδίας (πρώην Γορτύνης και Αρκαδίας), τον χαρακτήρισε ως εκείνον που «διαμόρφωσε την εκκλησιαστική μου συνείδηση» και «υπήρξε πρότυπο αρχιερατικής διακονίας». «Τα 20 χρόνια δίπλα σας δεν ήσαν απλώς χρόνια διακονίας, αλλά χρόνια θεοφιλούς μαθητείας», είπε. «Κοντά σας έμαθα να κοιτώ πάνω από την προσωπική μου ευδαιμονία το συμφέρον της Εκκλησίας».
«Πηγαίνω σε έναν τόπο ευλογημένο» — Το μήνυμα προς την επαρχία
Στο πιο προσωπικό σημείο της ομιλίας του, ο Μητροπολίτης Ιωακείμ στράφηκε προς τον λαό της νέας του επαρχίας. «Πηγαίνω σε έναν τόπο ευλογημένο, σε μια περιοχή που κρατά ψηλά τις σημαίες των αξιών και του πολιτισμού μας», είπε. «Έρχομαι για να συναντήσω τους αγωνιστές της ζωής, τους ήρωες της καθημερινότητας — από τα Λένα μέχρι τα Σφακιά, που η ιστορία τους είναι γραμμένη με αίμα, μέχρι το Αμάρι και τον Άγιο Βασίλειο».
«Δεν έρχομαι ως ένας απόμακρος ιεράρχης», δήλωσε. «Εύχομαι να γίνω ένας ανάμεσά σας. Να ακούσω τον πόνο της οικογένειας, την αγωνία του αγρότη, το όνειρο του νέου ανθρώπου που επιμένει να αγωνίζεται να ριζώσει στα χωριά μας». Και πρόσθεσε: «Απλώνω το χέρι μου με αδελφική αγάπη. Μαζί θα περπατήσουμε στα μονοπάτια της πίστης, διασφαλίζοντας ότι η Εκκλησία θα παραμείνει το ζωντανό καταφύγιο κάθε αδικημένης και κουρασμένης ψυχής».
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στην οικογένειά του — τον πατέρα του «που δεν βρίσκεται σωματικά ανάμεσά μας αλλά ζει μέσα μου ως ήθος», τη μητέρα του και τα αδέλφια του — και επικαλέστηκε τον Απόστολο Τίτο, πρώτο ιεράρχη της Κρήτης, και τον προστάτη Πρωτομάρτυρα Άγιο Μηνά, ζητώντας τη σκέπη τους στη νέα φάση της εκκλησιαστικής του διακονίας.
Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές στη νότια Ελλάδα, καθώς η μεταφορά σκόνης από τη Σαχάρα έχει καλύψει την Κρήτη και την Πελοπόννησο. Τα επίπεδα των μικροσωματιδίων ξεπέρασαν κατά πολύ τα όρια ασφαλείας, δημιουργώντας μια απόκοσμη εικόνα και προκαλώντας επείγουσες συστάσεις για τον πληθυσμό.
Ένα ιδιαίτερα σοβαρό επεισόδιο μεταφοράς αφρικανικής σκόνης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη τις τελευταίες ώρες, επηρεάζοντας κυρίως τα νότια τμήματα της επικράτειας. Η Κρήτη και η Πελοπόννησος βρίσκονται στο επίκεντρο του φαινομένου, με την ορατότητα να είναι περιορισμένη και την ποιότητα του αέρα να υποβαθμίζεται δραματικά. Οι εικόνες που καταγράφονται, και στην περιοχή των Χανίων, περιγράφονται ως απόκοσμες, καθώς το πυκνό στρώμα σκόνης έχει προσδώσει μια θολή, πορτοκαλί απόχρωση στον ουρανό.
Ρεκόρ συγκεντρώσεων στο Ρέθυμνο
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που παρέθεσε ο Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, οι μετρήσεις προκαλούν έντονο προβληματισμό. Ο σταθμός ποιότητας αέρα του Meteo.gr/Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο οποίος λειτουργεί στο Δημαρχείο Ρεθύμνου ως τμήμα του Ολοκληρωμένου Συστήματος Παρακολούθησης Καιρικών Συνθηκών της πόλης, κατέγραψε το μεσημέρι της Κυριακής εξαιρετικά υψηλές τιμές.
Συγκεκριμένα, οι συγκεντρώσεις των σωματιδίων έφτασαν τα 340 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, παρουσιάζοντας μάλιστα συνεχή αυξητική τάση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα επίπεδα αυτά θεωρούνται ιδιαίτερα επιβαρυντικά για τη δημόσια υγεία, γεγονός που οδήγησε την Περιφέρεια Κρήτης στην άμεση έκδοση οδηγιών και συστάσεων προς τους πολίτες.
Συστάσεις για τη δημόσια υγεία
Λόγω της σοβαρότητας του φαινομένου, οι ειδικοί συστήνουν την αποφυγή των άσκοπων μετακινήσεων, ειδικά για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, καρδιοπαθείς, παιδιά και ηλικιωμένοι καλούνται να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους και να αποφεύγουν τη σωματική καταπόνηση σε εξωτερικούς χώρους μέχρι την υποχώρηση του φαινομένου.
Η Περιφέρεια Κρήτης βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τους αρμόδιους φορείς για την παρακολούθηση της εξέλιξης των μετρήσεων, ενώ οι υγειονομικές υπηρεσίες παραμένουν σε ετοιμότητα για την αντιμετώπιση τυχόν περιστατικών που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Πότε αναμένεται βελτίωση
Παρά την τρέχουσα επιδείνωση, τα μετεωρολογικά μοντέλα δείχνουν ότι η κατάσταση θα αρχίσει να εξομαλύνεται σύντομα. Η απομάκρυνση της σκόνης από το νησί της Κρήτης και τις υπόλοιπες πληγείσες περιοχές αναμένεται να ξεκινήσει σταδιακά από τις πρωινές ώρες της Δευτέρας.
Ωστόσο, η συχνότητα εμφάνισης τέτοιων επεισοδίων τα τελευταία χρόνια επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και την ανάγκη για διαρκή λειτουργία αξιόπιστων συστημάτων παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα σε τοπικό επίπεδο.
Σε τρεις ξεχωριστές περιπτώσεις εγκληματικής δραστηριότητας στην Κρήτη προχώρησαν οι αστυνομικές αρχές, με συλλήψεις για παράνομο οπλισμό στο Λασίθι, ναρκωτικά στα Χανιά και εξιχνίαση κλοπής στο Ηράκλειο, σύμφωνα με επίσημο δελτίο της Ελληνικής Αστυνομίας.
Οι επιχειρήσεις, που διεξήχθησαν από διάφορες αστυνομικές υπηρεσίες του νησιού, οδήγησαν στη σύλληψη πολλών ατόμων και στην ανάκτηση σημαντικών αποδεικτικών στοιχείων.
Συλλήψεις στο Λασίθι για παραβιάσεις νομοθεσίας περί όπλων
Στο Λασίθι, συνελήφθησαν χθες, 14 Φεβρουαρίου 2026, δύο 28χρονοι ημεδαποί, άντρας και γυναίκα, για παραβάσεις της νομοθεσίας περί όπλων. Η σύλληψη προέκυψε από έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Αγίου Νικολάου και του Αστυνομικού Τμήματος Αγίου Νικολάου στις οικίες των δύο ατόμων.
Κατά τη διάρκεια των ερευνών βρέθηκαν και κατασχέθηκαν:
Δύο (2) κυνηγετικά όπλα, για τα οποία δεν πληρούνταν οι ασφαλείς όροι φύλαξης
Πέντε (5) αεροβόλα όπλα
Δύο (2) μαχαίρια
Ένα τσεκούρι χειρός
109 φυσίγγια
932 μεταλλικά σφαιρίδια
Η προανάκριση διενεργείται από την Υποδιεύθυνση Δίωξης και Εξιχνίασης Αγίου Νικολάου.
Σύλληψη αλλοδαπού στα Χανιά για ναρκωτικά
Στα Χανιά, συνελήφθη χθες, 3 Φεβρουαρίου 2026, από αστυνομικούς της Ομάδας Δίκυκλης Αστυνόμευσης του Τμήματος Άμεσης Δράσης Χανίων, ένας 28χρονος αλλοδαπός για παραβάσεις της νομοθεσίας περί ναρκωτικών ουσιών.
Σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στον αλλοδαπό, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν 32 γραμμάρια κάνναβης και ένα αυτοσχέδιο τσιγάρο που περιείχε μείγμα καπνού και κάνναβης. Η προανάκριση διενεργείται από το Τμήμα Δίωξης Ναρκωτικών της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Χανίων.
Εξιχνίαση κλοπής στο Ηράκλειο
Στο Ηράκλειο, εξιχνιάστηκε από αστυνομικούς του Αστυνομικού Τμήματος Αστερουσίων μια υπόθεση κλοπής σε οικία, με την ταυτοποίηση δύο ημεδαπών, μιας 54χρονης και ενός 58χρονου, σε βάρος των οποίων σχηματίστηκε σχετική δικογραφία.
Συγκεκριμένα, την 8 Φεβρουαρίου 2026, άγνωστος δράστης εισήλθε σε οικία ενός 89χρονου στην περιοχή του Δήμου Αρχανών Αστερουσίων και με τη μέθοδο της απασχόλησης αφαίρεσε το χρηματικό ποσό των 3.150 ευρώ. Από τη διενεργηθείσα προανάκριση και αξιοποίηση στοιχείων, ταυτοποιήθηκαν ως δράστες της κλοπής οι ανωτέρω ημεδαποί. Η προανάκριση ενεργείται από το Αστυνομικό Τμήμα Αστερουσίων.
Οι αστυνομικές αρχές συνεχίζουν τις έρευνες σε όλες τις περιπτώσεις, ενώ οι υπόδικοι θα οδηγηθούν ενώπιον των αρμόδιων εισαγγελέων.
Η Γενική Περιφερειακή Αστυνομική Διεύθυνση Κρήτης προειδοποιεί για αυξημένο κίνδυνο στις μετακινήσεις λόγω των ισχυρών ανέμων που επικρατούν στο νησί, με ιδιαίτερη έμφαση στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης και σε όλο το οδικό δίκτυο.
Σε ανακοίνωσή της, η αστυνομική αρχή ενημερώνει τους πολίτες ότι απαιτείται αυξημένη προσοχή κατά τις μετακινήσεις, καθώς υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πτώσης δέντρων, κλαδιών και άλλων αντικειμένων στο οδόστρωμα.
Οδηγίες για ασφαλείς μετακινήσεις
Η Γενική Περιφερειακή Αστυνομική Διεύθυνση Κρήτης συνιστά στους οδηγούς και τους λοιπούς χρήστες του οδικού δικτύου:
Μείωση ταχύτητας και τήρηση ασφαλών αποστάσεων.
Αποφυγή διέλευσης πεζών και οχημάτων από δρόμους με έντονη δενδροκάλυψη όπου αυτό είναι εφικτό, καθώς και κάτω από μπαλκόνια, προεξοχές κτιρίων ή άλλα αντικείμενα που ενδέχεται να αποκολληθούν και να πέσουν στο έδαφος.
Μη στάθμευση οχημάτων κάτω από δέντρα, πινακίδες ή πρόχειρες κατασκευές.
Άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών σε περίπτωση που διαπιστωθεί πτώση δέντρου ή επικίνδυνο εμπόδιο στο οδόστρωμα.
Συνεργασία και ενημέρωση
Η συνεργασία όλων κρίνεται απαραίτητη για την αποτροπή τροχαίων ατυχημάτων και τη διασφάλιση της ασφαλούς μετακίνησης πολιτών και επισκεπτών. Οι πολίτες καλούνται να ακολουθούν τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών και να παρακολουθούν τις ενημερώσεις μέσω των επίσημων καναλιών.
Σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε σήμερα στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο η τελετή χειροτονίας του νέου Μητροπολίτη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων Ιωακείμ, με την παρουσία του Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρου Αρναουτάκη, ο οποίος εξέφρασε τις ευχές του και διαβεβαίωσε για στενή συνεργασία.
Ο Σταύρος Αρναουτάκης, σε δήλωσή του για τον νέο Μητροπολίτη, ανέφερε: «Ένας άξιος Ιεράρχης, ο κ.κ. Ιωακείμ, αναλαμβάνει μια ιστορική Μητρόπολη, την Μητρόπολη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, έναν τόπο ευλογημένο με σπουδαίους ανθρώπους. Είμαστε βέβαιοι ότι θα επιτελέσει σημαντικό έργο και εμείς, ως Περιφέρεια Κρήτης, θα είμαστε δίπλα του, στηρίζοντας κάθε προσπάθεια που υπηρετεί την κοινωνία και τους πολίτες. Του ευχόμαστε υγεία, δύναμη και κάθε επιτυχία στα νέα του καθήκοντα. Άξιος!».
Ο Περιφερειάρχης Κρήτης χαρακτήρισε τον νέο Ποιμενάρχη ως έναν άξιο Ιεράρχη που αναλαμβάνει τα καθήκοντά του σε μια ιστορική και δυναμική Μητρόπολη. Παράλληλα, διαβεβαίωσε πως η Περιφέρεια Κρήτης θα σταθεί αρωγός στο κοινωνικό και πνευματικό έργο της Μητρόπολης Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, συνεργαζόμενη στενά για το καλό του τόπου και των πολιτών.
Η τελετή έλαβε χώρα στο Ηράκλειο, στις 15 Φεβρουαρίου 2026, και σηματοδότησε την έναρξη της ποιμαντορίας του Μητροπολίτη Ιωακείμ στην περιοχή, με την Περιφέρεια Κρήτης να εκφράζει την πρόθεσή της για ενεργή συνεργασία.
Ο Στιβ Μπάνον, πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου συζητούσε με τον Τζέφρι Επστάιν τρόπους για να ρίξουν τον πάπα Φραγκίσκο, σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευμένα αρχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ.
Μηνύματα που ανταλλάχθηκαν μεταξύ του Τζέφρι Επστάιν και Στίβ Μπάνον το 2019, τα οποία δημοσιεύθηκαν σε μια μαζική διαρροή εγγράφων τον περασμένο μήνα, αποκαλύπτουν ότι ο Μπάνον προσέγγισε τον χρηματοδότη στην προσπάθειά του να υπονομεύσει τον πάπα Φραγκίσκο μετά την αποχώρησή του από την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ.
Ο Μπάνον ήταν ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στον Φραγκίσκο, τον οποίο θεωρούσε αντίπαλο της «κυριαρχιστικής» του οπτικής, ενός είδους εθνικιστικού λαϊκισμού που σάρωσε την Ευρώπη το 2018 και το 2019.
Τα έγγραφα που δημοσίευσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης φαίνεται να δείχνουν ότι ο Επστάιν βοηθούσε τον Μπάνον να χτίσει το κίνημά του.
«Θα καταστρέψουμε τον (Πάπα) Φραγκίσκο», έγραψε ο Μπάνον στον Επστάιν τον Ιούνιο του 2019. «Οι Κλίντον, ο Σι, ο Φραγκίσκος, η ΕΕ – έλα, αδερφέ».
Ο Πάπας Φραγκίσκος ήταν ένα σημαντικό εμπόδιο για τον εθνικιστικό λαϊκισμό του Μπάνον. Το 2018, ο πρώην βοηθός του Τραμπ περιέγραψε τον Φραγκίσκο στο The Spectator ως «απαράδεκτο», κατηγορώντας τον ότι τάσσεται με το μέρος των «παγκοσμιοποιημένων ελίτ» και, σύμφωνα με το «SourceMaterial», προέτρεψε τον Ματέο Σαλβίνι, τώρα αναπληρωτή πρωθυπουργό της Ιταλίας, να «επιτεθεί» στον ποντίφικα.
Η Ρώμη και το Βατικανό ήταν σημαντικά για τον Μπάνον. Ίδρυσε γραφείο στη Ρώμη όταν διηύθυνε το Breitbart News και έχει εμπλακεί στην προσπάθεια ίδρυσης μιας «σχολής μονομάχων» πολιτικής εκπαίδευσης για την υπεράσπιση των ιουδαϊκο-χριστιανικών αξιών, όχι μακριά από την Αιώνια Πόλη.
Ο Φραγκίσκος, από την άλλη πλευρά, ήταν το αντίβαρο στην κοσμοθεωρία του Τραμπ, κατακρίνοντας έντονα τον εθνικισμό και καθιστώντας την υπεράσπιση των μεταναστών σήμα κατατεθέν της παποσύνης του.
Τα αρχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα αποκαλύπτουν ότι ο Μπάνον έστειλε μηνύματα στον Επστάιν σε αρκετές περιπτώσεις, στο πλαίσιο των προσπαθειών του να υπονομεύσει τον αείμνηστο πάπα.
Στα μηνύματά του προς τον Επστάιν, ο Μπάνον αναφέρεται στο βιβλίο «In the Closet of the Vatican» (Στην ντουλάπα του Βατικανού) του 2019, του Γάλλου δημοσιογράφου Φρεντερίκ Μαρτέλ, το οποίο αποκαλύπτει τη μυστικότητα και την υποκρισία στα υψηλά κλιμάκια της εκκλησίας.
Ο Μαρτέλ προκάλεσε σάλο με το βιβλίο του, ισχυριζόμενος ότι το 80% του κλήρου που εργάζεται στο Βατικανό είναι ομοφυλόφιλοι, ενώ διερευνά πώς κρατούν μυστική τη σεξουαλικότητά τους.
Ο Μπάνον έδειξε ενδιαφέρον να μετατρέψει το βιβλίο του Μαρτέλ σε ταινία μετά τη συνάντησή του με τον συγγραφέα σε ένα πεντάστερο ξενοδοχείο στο Παρίσι.
Στα μηνύματα, ο Μπάνον φαίνεται να υπονοεί ότι ο Έπστάιν θα μπορούσε να είναι ο εκτελεστικός παραγωγός της ταινίας. «Είσαι πλέον εκτελεστικός παραγωγός του «ITCOTV» (In the closet of the Vatican)», έγραψε ο Μπάνον.
Δεν είναι σαφές πόσο σοβαρή ήταν η πρόταση του Μπάνον προς τον Επστάιν, και στην ανταλλαγή μηνυμάτων ο Επστάιν δεν αναφέρει την προσφορά.
Ο Μάρτελ είπε ότι όταν συνάντησε τον Μπάνον στο Hotel Le Bristol, του είπε ότι δεν μπορούσε να συμφωνήσει σε καμία συμφωνία για ταινία, καθώς οι εκδότες του έλεγχαν τα δικαιώματα της ταινίας και είχαν ήδη υπογράψει συμφωνία με άλλη εταιρεία. Είπε στο CNN ότι πιστεύει ότι ο Μπάνον ήθελε να «χρησιμοποιήσει» το βιβλίο στις προσπάθειές του εναντίον του Πάπα Φραγκίσκου.
Ο Όστιν Ιβέρι, βιογράφος του αείμνηστου Πάπα, είπε ότι ο Μπάνον πίστευε ότι μπορούσε να χρησιμοποιήσει το βιβλίο του Μαρτέλ για να ντροπιάσει και να βλάψει τον Πάπα Φραγκίσκο, ενώ ισχυριζόταν ότι «καθαρίζει» την εκκλησία.
«Νομίζω ότι υποτίμησε σοβαρά τη φύση του βιβλίου – και του Πάπα Φραγκίσκου», είπε ο Ιβέρι στο CNN.
Ωστόσο, όπως αποδεικνύεται τώρα, φαίνεται ότι ο Μπάνον έστελνε μηνύματα στον Επστάιν αρκετά χρόνια μετά την καταδίκη του το 2008 για σεξουαλικά αδικήματα σε βάρος ανηλίκων και λίγο πριν συλληφθεί για σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων.
Ο αιδεσιμότατος Αντόνιο Σπαντάρο, αξιωματούχος του Βατικανού που συνεργαζόταν στενά με τον Πάπα Φραγκίσκο, δήλωσε στο CNN ότι τα μηνύματα του Μπάνον δείχνουν την επιθυμία να συγχωνευθεί «η πνευματική εξουσία με την πολιτική δύναμη για στρατηγικούς σκοπούς».
Ο αείμνηστος Πάπας, εξηγεί ο Σπαντάρο, αντιστάθηκε σε μια τέτοια σύνδεση: «Αυτά τα μηνύματα δεν αποκαλύπτουν απλώς εχθρότητα προς έναν ποντίφικα, αλλά μια βαθύτερη προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η πίστη ως όπλο – ακριβώς ο πειρασμός που ο ίδιος προσπάθησε να εξουδετερώσει».
Η περίοδος από το 2018 έως το 2019 χαρακτηρίστηκε από έντονη αντίθεση προς τον Φραγκίσκο, η οποία κορυφώθηκε με την έκδοση ενός φακέλου τον Αύγουστο του 2018 από τον αρχιεπίσκοπο Carlo Maria Viganò, πρώην παπικό πρεσβευτή στις ΗΠΑ, ο οποίος τον κατηγορούσε ότι δεν αντιμετώπισε τις κακοποιήσεις που διέπραξε ο καρδινάλιος Theodore McCarrick.
Μια έρευνα του Βατικανού απάλλαξε αργότερα τον Φραγκίσκο.
Σε συγκριτικό πλεονέκτημα για την προσέλκυση επενδύσεων στον τομέα της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων στην Ελλάδα αναδεικνύεται ο κάθετος διάδρομος φυσικού αερίου ο οποίος εξασφαλίζει την διοχέτευση των κοιτασμάτων – εφόσον ανακαλυφθούν – στη διεθνή αγορά.
Επί του παρόντος ο κάθετος διάδρομος φυσικού αερίου που αποτελείται από τις υποδομές υποδοχής και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στη χώρα μας και τους διασυνδετήριους αγωγούς με τις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης προβάλλεται ως βασική επιλογή για την υποκατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου το οποίο σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο θα σταματήσει να εισάγεται στην ΕΕ έως το τέλος του 2027. Όμως στο βαθμό που θα υπάρξουν ανακαλύψεις εμπορικά εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων στη χώρα, ο διάδρομος αυτός θα μπορέσει να χρησιμοποιηθεί ως δίαυλος για την εξαγωγή των ποσοτήτων αερίου που – με την προϋπόθεση πάντα ότι θα επιβεβαιωθούν – θα υπερβαίνουν τις ανάγκες της εγχώριας κατανάλωσης.
Στα ζητήματα αυτά δηλαδή τον κάθετο διάδρομο και τις έρευνες υδρογονανθράκων θα έχουμε το επόμενο διάστημα σημαντικές εξελίξεις – ορόσημα για την ενεργειακή πραγματικότητα της χώρας και της ευρύτερης περιοχής.
Αρχής γενομένης αυτήν την εβδομάδα, με την υπογραφή των συμβάσεων μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Κοινοπραξίας Chevron-Helleniq Energy αυτήν τη Δευτέρα 16/02/2026 για την έναρξη ερευνών στα θαλάσσια blocks «Νότια Πελοπόννησος», «Α2», «Νότια της Κρήτης I» και «Νότια της Κρήτης II».
Τα επόμενα ορόσημα είναι:
-Η έναρξη των σεισμικών ερευνών στις 4 περιοχές προς το τέλος του έτους.
-Η εκτέλεση ερευνητικής γεώτρησης στο “οικόπεδο 2” στο Ιόνιο από την Κοινοπραξία ExxonMobil-Energean-Helleniq Energy. Είναι η πρώτη γεώτρηση στη χώρα μετά από 40 χρόνια και η πρώτη γενικά σε μεγάλα θαλάσσια βάθη.
Σε σχέση με τον κάθετο διάδρομο, καλλιεργούνται σημαντικές προσδοκίες για ουσιαστική ενεργοποίηση του μετά τις διαβουλεύσεις που θα γίνουν στις 24 Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον με συμμετοχή εκπροσώπων των χωρών της περιοχής και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στόχος της συνάντησης είναι να αρθούν τα εμπόδια που δεν επιτρέπουν μέχρι στιγμής τη μεταφορά σημαντικών ποσοτήτων φυσικού αερίου μέσω Ελλάδας προς Βορρά με κατάληξη την Ουκρανία. Στο βαθμό που θα μειωθεί το κόστος μεταφοράς μέσω του ελληνικού συστήματος, ο διάδρομος θα αναπτυχθεί περαιτέρω, ωστόσο η εφαρμογή της απαγόρευσης εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ ως το τέλος του 2027 θα δώσει αποφασιστική ώθηση στο πρότζεκτ καθώς θα δημιουργήσει σημαντικό κενό εφοδιασμού στην περιοχή.
