Σε μια εποχή όπου η ψηφιακή εικόνα μετατρέπεται στο κυρίαρχο νόμισμα κοινωνικής αποδοχής, το κίνημα του “Looksmaxxing” αναδύεται ως η σκοτεινή μετεξέλιξη της ανδρικής κουλτούρας. Αυτό που ξεκίνησε από τα περιθώρια του διαδικτύου ως μια προσπάθεια αυτοβελτίωσης, έχει μετατραπεί σε μια ριζοσπαστική ιδεολογία που ωθεί νεαρούς άνδρες σε ακραίες αισθητικές παρεμβάσεις —από το «σπάσιμο» των οστών του προσώπου μέχρι επικίνδυνες χειρουργικές επεκτάσεις των άκρων.
Στο επίκεντρο αυτής της τάσης βρίσκεται μια παράδοξη μετατόπιση: πρακτικές ομορφιάς και περιποίησης, που κάποτε λοιδορούνταν ως «θηλυπρεπείς» ή ταυτίζονταν αποκλειστικά με την γκέι κοινότητα, έχουν πλέον «εργαλειοποιηθεί» από ένα κίνημα επιθετικού ανδρισμού, μετατρέποντας τη ματαιοδοξία σε αποδεικτικό στοιχείο «άλφα» κυριαρχίας.
Από το στίγμα στην «άλφα» επιταγή
Η ιστορική αναδρομή στις δεκαετίες του ’90 και του 2000 αποκαλύπτει μια εποχή όπου η ανδρική ομορφιά περιοριζόταν σε αυστηρά, σχεδόν καρικατουρίστικα πλαίσια. Ο όρος «γκέι» χρησιμοποιούνταν ως εργαλείο αστυνόμευσης της ανδρικής συμπεριφοράς, αποτρέποντας οποιαδήποτε ενασχόληση με τη μόδα, το δέρμα ή την αισθητική.
Η εμφάνιση της «μετροσεξουαλικότητας» με πρόσωπα όπως ο David Beckham αποτέλεσε το πρώτο ρήγμα, εισάγοντας την έννοια του περιποιημένου άνδρα στο κυρίως ρεύμα, παρά τις αντιδράσεις των παραδοσιακών προτύπων που εκπροσωπούσαν φιγούρες όπως ο Arnold Schwarzenegger ή ο Sylvester Stallone.
Σήμερα, το εκκρεμές έχει μετακινηθεί στο άλλο άκρο. Η ανάγκη για ομορφιά δεν είναι πλέον μια επιλογή αισθητικής, αλλά μια επιταγή επιβίωσης σε μια ψηφιακή αγορά ζευγαρώματος. Το Looksmaxxing έχει καταφέρει να απορροφήσει τις πρακτικές περιποίησης και να τις επαναδιατυπώσει με όρους «πολεμικής» προετοιμασίας.
Η χρήση ενυδατικών κρεμών μετονομάζεται σε “skinmaxxing” και η πλαστική χειρουργική σε “hardmaxxing”, προκειμένου να καταπνιγεί οποιοσδήποτε συνειρμός με τη θηλυκότητα και να ενισχυθεί το αφήγημα της «βιολογικής αναβάθμισης».
Η ψυχολογία του «Φαρισαϊσμού» και το κενό της ψυχής
Μια από τις πιο ανησυχητικές πτυχές του κινήματος είναι η σύνδεσή του με έναν σύγχρονο κοινωνικό φαρισαϊσμό. Η εμμονή με την εξωτερική τελειότητα λειτουργεί ως προπέτασμα καπνού για την κάλυψη ενός βαθύτατου εσωτερικού κενού.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές της κοινωνικής συμπεριφοράς, ο καταναλωτισμός έχει «καταλάβει» την έννοια της αυτοφροντίδας, αναγοντάς την αποκλειστικά σε προϊόντα και υπηρεσίες που στοχεύουν στην εξωτερική επικύρωση.
Αυτός ο φαρισαϊσμός εκδηλώνεται μέσα από την αντίφαση μεταξύ της ρητορικής περί «σκληρού ανδρισμού» και της υποταγής σε εξαντλητικές ρουτίνες ομορφιάς που απαιτούν ώρες ενασχόλησης με τον καθρέφτη.
Η αναζήτηση της «αντικειμενικής ομορφιάς» μέσω επιστημονικοφανών όρων, όπως η «γωνία του κάτω γνάθου» ή η «κλίση των ματιών», προσφέρει στους νεαρούς άνδρες μια ψευδαίσθηση ελέγχου σε έναν κόσμο που μοιάζει χαοτικός. Πρόκειται για μια απόπειρα πλήρωσης του υπαρξιακού κενού μέσω της ύλης, όπου το πρόσωπο μετατρέπεται σε ένα οικονομικό επενδυτικό σχέδιο.
Η βιομηχανία της μεταμόσχευσης και τα άκρα
Η τάση αυτή τροφοδοτεί μια παγκόσμια βιομηχανία αισθητικής που πλέον στοχεύει κατά 90% στον ανδρικό πληθυσμό. Πόλεις όπως η Κωνσταντινούπολη έχουν μετατραπεί σε κέντρα «μαζικής παραγωγής» ανδρικής ομορφιάς, με κλινικές όπως η Elite Hair να υποδέχονται καθημερινά εκατοντάδες άνδρες για μεταμοσχεύσεις μαλλιών. Αυτό που κάποτε θα θεωρούνταν αδιανόητο για έναν «παραδοσιακό» άνδρα, σήμερα θεωρείται απαραίτητο «maintenance».
Ωστόσο, η κατάσταση ξεφεύγει από τα όρια της απλής περιποίησης όταν περνάμε στο “bone smashing” (εκούσιο τραυματισμό των οστών του προσώπου με σφυριά για την πύκνωση της οστικής μάζας) ή στη χειρουργική επιμήκυνση των ποδιών στην Πολωνία ή την Τουρκία.
Οι πρακτικές αυτές, που συχνά εκτελούνται χωρίς ιατρική επίβλεψη ή βασίζονται σε ψευδοεπιστημονικές συμβουλές σε φόρουμ του Discord, εγκυμονούν κινδύνους για μόνιμες αναπηρίες, τύφλωση ή ακόμα και θάνατο.
Κοινωνική απομόνωση και πολιτική ριζοσπαστικοποίηση
Το Looksmaxxing δεν είναι απλώς ένα αισθητικό ζήτημα, αλλά ένα σύμπτωμα κοινωνικής παθογένειας.
Ένας από τους κεντρικούς παράγοντες που συνέβαλαν στην ανάδυση του Looksmaxxing είναι η σταδιακή διάβρωση των λεγόμενων «τρίτων χώρων» (third places). Πρόκειται για τους φυσικούς χώρους κοινωνικοποίησης εκτός της οικίας και της εργασίας —πλατείες, πάρκα, κοινοτικά κέντρα, καφενεία— οι οποίοι ιστορικά λειτουργούσαν ως φυτώρια ανθρώπινης αλληλεπίδρασης, όπου οι δεξιότητες επικοινωνίας αναπτύσσονταν οργανικά. Η οικονομική πίεση, η αστικοποίηση και η ψηφιοποίηση της ζωής έχουν συρρικνώσει αυτούς τους χώρους, οδηγώντας τους νέους σε μια αυξανόμενη κοινωνική απομόνωση.
Αυτό το κενό έχει καλυφθεί από τον ψηφιακό κόσμο και, κυρίως, από τις αλγοριθμικές εφαρμογές γνωριμιών. Σε αυτές τις πλατφόρμες, η ανθρώπινη πολυπλοκότητα συμπιέζεται σε μερικές φωτογραφίες και βιογραφικά λίγων λέξεων. Ο ρομαντισμός και η γνωριμία μετατρέπονται σε μια ωμή, υπερ-ανταγωνιστική αγορά, όπου η αξία του ατόμου καθορίζεται αποκλειστικά από το «σεξουαλικό κεφάλαιο» που διαθέτει —δηλαδή, από την εξωτερική του εμφάνιση και το κοινωνικό του στάτους. Σε αυτό το περιβάλλον, η αδυναμία προσέλκυσης ενδιαφέροντος δεν βιώνεται απλώς ως μια ατυχία, αλλά ως μια ολική απόρριψη της προσωπικής αξίας, οδηγώντας σε βαθιά αισθήματα ανεπάρκειας και ματαίωσης.
Η «Μαύρη Κάψουλα» (Black Pill): Ο Μηδενισμός ως Ιδεολογία
Αυτή η συσσωρευμένη απογοήτευση βρίσκει διέξοδο σε σκοτεινές γωνιές του διαδικτύου, όπως τα φόρουμ των Incels (involuntary celibates – ακούσια άγαμοι). Εκεί, η ατομική αποτυχία στον ρομαντικό τομέα μετασχηματίζεται σε μια συλλογική, μηδενιστική κοσμοθεωρία, γνωστή ως «Μαύρη Κάψουλα» (Black Pill).
Η κεντρική παραδοχή της Μαύρης Κάψουλας είναι ένας απόλυτος βιολογικός ντετερμινισμός: η επιτυχία στη ζωή, στις σχέσεις και στην κοινωνία καθορίζεται αποκλειστικά και αμετάκλητα από τη γενετική προδιάθεση. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, χαρακτηριστικά όπως το ύψος, η δομή του προσώπου (π.χ. η γωνία του σαγονιού, η κλίση των ματιών) και η οστική πυκνότητα είναι οι μοναδικοί παράγοντες που ορίζουν την αξία ενός άνδρα. Οποιαδήποτε προσπάθεια αυτοβελτίωσης μέσω της προσωπικότητας, του χαρακτήρα ή των δεξιοτήτων θεωρείται μάταιη («cope»), καθώς δεν μπορεί να υπερβεί το «πεπρωμένο» της βιολογίας.
Από την Αισθητική στην Πολιτική: Η Σύνδεση με τον Ακροδεξιό Ριζοσπαστισμό
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται ο πιο επικίνδυνος ιδεολογικός μετασχηματισμός του Looksmaxxing. Όταν η κοινωνική θέση και η ανθρώπινη αξία ανάγονται αποκλειστικά στη βιολογία και τη γενετική, το έδαφος είναι εξαιρετικά γόνιμο για την ανάπτυξη ακροδεξιών, ρατσιστικών και ευγονικών θεωριών.
Η λογική είναι απλή, αλλά τρομακτική: εάν υπάρχουν «ανώτερα» γενετικά χαρακτηριστικά που καθιστούν έναν άνδρα «άλφα» ή «Giga Chad», τότε αναγκαστικά υπάρχουν και «κατώτερα» χαρακτηριστικά που καθιστούν άλλους «υπανθρώπους» (subhumans, όρος που χρησιμοποιείται συχνά σε αυτά τα φόρουμ). Αυτός ο διαχωρισμός βασίζεται συχνά σε αυθαίρετες, ψευδοεπιστημονικές μετρήσεις (όπως το PSL scale), οι οποίες δανείζονται ορολογία από την ευγονική του 19ου και 20ού αιώνα.
Προσωπικότητες της λεγόμενης Manosphere και του ευρύτερου Red Pill κινήματος, που συχνά λειτουργούν ως «μέντορες» του Looksmaxxing, χρησιμοποιούν αυτή τη βιολογική ιεραρχία για να προωθήσουν πολιτικές ατζέντες. Η πίστη στην ανωτερότητα συγκεκριμένων γενετικών χαρακτηριστικών συνδέεται εύκολα με θεωρίες περί φυλετικής καθαρότητας και «δυτικής ανωτερότητας». Η εμμονή με την «ιδανική» δομή προσώπου συχνά αντικατοπτρίζει ευρωκεντρικά πρότυπα ομορφιάς, υπονοώντας ότι άλλες φυλές ή εθνότητες είναι γενετικά «υποδεέστερες».
Έτσι, το Looksmaxxing λειτουργεί ως προθάλαμος ριζοσπαστικοποίησης. Ένας νέος άνδρας ξεκινά αναζητώντας συμβουλές για να βελτιώσει την εμφάνισή του και να βρει σύντροφο, αλλά σύντομα εμποτίζεται με μια ιδεολογία που του λέει ότι η αποτυχία του οφείλεται σε μια «άδικη» γενετική κληρονομιά, η οποία απειλείται από εξωτερικούς παράγοντες (π.χ. φεμινισμός, μετανάστευση, πολιτισμικός μαρξισμός). Η ατομική ανασφάλεια μετατρέπεται σε συλλογικό μίσος και η ανάγκη για αποδοχή μεταλλάσσεται σε μια επιθυμία για κυριαρχία, βασισμένη σε μια φαντασιακή βιολογική ιεραρχία.
Η ανάγκη για μια νέα κοινωνική σύνδεση
Η λύση σε αυτό το φαινόμενο δεν μπορεί να είναι μόνο ατομική. Η αντιμετώπιση του Looksmaxxing απαιτεί την ανοικοδόμηση των κοινωνικών δεσμών και την παροχή χώρων όπου οι νέοι άνδρες θα αισθάνονται ότι ανήκουν κάπου πέρα από την εμφάνισή τους. Η αποδόμηση των άκαμπτων έμφυλων ρόλων και η ενθάρρυνση της ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ των φύλων είναι απαραίτητα βήματα για να σταματήσει η διολίσθηση της νεολαίας σε σκοτεινές ψηφιακές γωνιές.
Όσο η κοινωνία συνεχίζει να ανταμείβει την εικόνα εις βάρος του περιεχομένου και να μετατρέπει κάθε πτυχή της ζωής σε αγορά, οι νέοι θα συνεχίσουν να αναζητούν τον έλεγχο μέσω του σφυριού και του νυστεριού.
Η επιστροφή σε μια ανθρωποκεντρική κοινωνία, που αξιολογεί τα μέλη της με βάση τη συμβολή και τον χαρακτήρα τους, παραμένει η μόνη αποτελεσματική απάντηση στη «βιομηχανία της ανεπάρκειας».
Τουλάχιστον 32 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών, σκοτώθηκαν σήμερα από ισραηλινά πλήγματα στη Λωρίδα της Γάζας, σύμφωνα με νεότερο απολογισμό που έδωσαν σήμερα το απόγευμα οι παλαιστινιακές αρχές, στο πιο πρόσφατο επεισόδιο βίας που δοκιμάζει μια ήδη εύθραυστη εκεχειρία, με το Κατάρ και την Αίγυπτο, μεσολαβήτριες χώρες μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς να καταδικάζουν τις τις «επαναλαμβανόμενες ισραηλινές παραβιάσεις» της εκεχειρίας.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, δήλωσε ότι πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές σε απάντηση σε παραβιάσεις της εκεχειρίας.
Ενώ άνθρωποι σκοτώνονται σχεδόν καθημερινά σε βομβαρδισμούς στον παλαιστινιακό θύλακα από τότε που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία τον Οκτώβριο, οι σημερινές επιδρομές ήταν ιδιαίτερα θανατηφόρες.
Ισραηλινά πυρά έχουν σκοτώσει περισσότερους από 509 ανθρώπους, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν άμαχοι, σύμφωνα με υγειονομικούς στη Γάζα, αφότου τέθηκε σε ισχύ, τον Οκτώβριο, εκεχειρία ανάμεσα στην Χαμάς και το Ισραήλ με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ έπειτα από δύο χρόνια πολέμου.
«Ο αριθμός των νεκρών από την αυγή έχει αυξηθεί σε 32, κυρίως παιδιά και γυναίκες», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η Πολιτική Προστασία της Γάζας.
Αεροπορική επιδρομή έπληξε διαμέρισμα στην Πόλη της Γάζας σκοτώνοντας τρία παιδιά και δύο γυναίκες, σύμφωνα με ένα μέλος της οικογένειας και το επίσημο παλαιστινιακό πρακτορείο ειδήσεων WAFA. Άλλη αεροπορική επιδρομή έπληξε ένα αντίσκηνο στη Χαν Γιούνις, νοτιότερα, σύμφωνα με το WAFA.
«Βρήκαμε τις τρεις μικρές ανιψιές μου στον δρόμο, λένε κατάπαυση του πυρός και τέτοια, τι έκαναν αυτά τα παιδιά, τι κάναμε εμείς;» είπε ο Σάμερ αλ-Άτμπας, συγγενής.
«Διαμερίσματα, σκηνές, καταφύγια και ένα αστυνομικό τμήμα έγιναν στόχος», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Χαμάς, Μαχμούντ Μπασάλ. Το ισλαμιστικό παλαιστινιακό κίνημα καταδίκασε τις επιθέσεις, μιλώντας για ένα «βάναυσο έγκλημα».
Σε ανακοίνωσή του, ο ισραηλινός στρατός τόνισε ότι οι ενέργειές του έγιναν ως αντίποινα για ένα περιστατικό χθες Παρασκευή κατά το οποίο οκτώ Παλαιστίνιοι μαχητές βγήκαν από μια σήραγγα στη Ράφα, στη νότια Γάζα, κάτι, που σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό, συνιστούσε παραβίαση της εκεχειρίας.
Αίγυπτος και Κατάρ, μεσολαβητές μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, καταδίκασαν τις «επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις» της εκεχειρίας από το Ισραήλ, καλώντας όλα τα μέρη να «επιδείξουν μέγιστη αυτοσυγκράτηση» πριν από το άνοιγμα του συνοριακού περάσματος της Ράφα μεταξύ της Λωρίδας της Γάζας και της Αιγύπτου.
Ισραήλ και Χαμάς κατηγορούν η μία την άλλη για παραβιάσεις της εκεχειρίας, παρότι η Ουάσινγκτον τις πιέζει να προχωρήσουν στις επόμενες φάσεις της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που έχει σκοπό να τελειώσει ο πόλεμος οριστικά. Η επόμενη φάση του σχεδίου του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ περιλαμβάνει περίπλοκα θέματα όπως ο αφοπλισμός της Χαμάς, τον οποίο απορρίπτει η ισλαμιστική οργάνωση, περαιτέρω αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα και ανάπτυξη διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης. Η κύρια είσοδος στη Γάζα, το συνοριακό πέρασμα της Ράφα με την Αίγυπτο που ήταν εν πολλοίς κλειστό στη διάρκεια του πολέμου, αναμένεται να ξανανοίξει αύριο Κυριακή.
Στο επίκεντρο της δικαστικής και ακαδημαϊκής επικαιρότητας των Χανίων επιστρέφει η υπόθεση των οκτώ φοιτητών του Πολυτεχνείου Κρήτης, οι οποίοι καλούνται να παρουσιαστούν ενώπιον της Δικαιοσύνης την Τετάρτη, 11 Φεβρουαρίου 2026. Η υπόθεση, η οποία έλκει την καταγωγή της από γεγονότα που έλαβαν χώρα το φθινόπωρο του 2021, αποτελεί πλέον κεντρικό σημείο τριβής μεταξύ της κυβερνητικής πολιτικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και των φοιτητικών συλλόγων, αναδεικνύοντας φλέγοντα ζητήματα συνδικαλιστικών ελευθεριών και πανεπιστημιακού αυτοδιοίκητου.
Ακολουθεί η απόφαση των φοιτητικών συλλόγων Πολυτεχνείου Κρήτης:
ΝΑ ΑΘΩΩΘOYΝ ΟΙ 8 ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ
ΤΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ ΣΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΕ ΘΑ ΠΕΡΑΣΟΥΝ
Τέσσερα χρόνια μετά την πρωτοφανή επιχείρηση τρομοκράτησης αγωνιστών φοιτητών και φοιτητριών του Πολυτεχνείου Κρήτης από την κυβέρνηση Μητσοτάκη και την πρώην Υπουργό Παιδείας, στις 11 Φεβρουαρίου συνεχίζεται η δίκη των 8 φοιτητών και φοιτητριών του Πολυτεχνείου Κρήτης. 8 συνδικαλιστές φοιτητές και φοιτήτριες, εκ των οποίων και πρόεδροι των Φοιτητικών Συλλόγων Ενιαίου, ΗΜΜΥ και Αρχιτεκτονικής, αλλά και εκλεγμένα μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων, βρίσκονται στο εδώλιο του κατηγορουμένου για την συνδικαλιστική τους δράση και την υπεράσπιση των αυτονόητων φοιτητικών δικαιωμάτων.
Καταγγέλλουμε απερίφραστα την άνευ προηγουμένου επιχείρηση τρομοκράτησης αγωνιστών φοιτητών και φοιτητριών του Πολυτεχνείου Κρήτης από την κυβέρνηση και την πρώην Υπουργό Κεραμέως σε συνεργασία με τις ανακριτικές και εισαγγελικές αρχές και διάφορους “καλοθελητές” συκοφάντες.
ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ
Τον Οκτώβρη του 2021 η κοσμητεία του ΗΜΜΥ επιδίωξε την πειθαρχική δίωξη σε βάρος φοιτητή του τμήματος και τότε Προέδρου του Φοιτητικού Συλλόγου ΗΜΜΥ. Το «αδίκημα» που διαπράχτηκε ήταν η ανάρτηση μιας αφίσας του φοιτητικού συλλόγου που καλούσε τους φοιτητές σε ορισμένη δράση του Φοιτητικού Συλλόγου (φερόμενη ως «αφισορύπανση»). Οι ενέργειες αυτές συνάντησαν τις άμεσες, μαζικές διαμαρτυρίες των Φοιτητικών Συλλόγων του Πολυτεχνείου Κρήτης. Η συνέχεια ήταν μια άκρως συκοφαντική ανακοίνωση η οποία λασπολογούσε σε βάρος των Φοιτητικών Συλλόγων αποκαλώντας τους «ομάδες μειοψηφιών» και την κινητοποίησή τους και τη συνδικαλιστική παράσταση διαμαρτυρίας ως δήθεν «ομηρία». Οχτώ μήνες αργότερα, αιφνιδιαστικά, στάλθηκαν οι 8 κλητεύσεις στους γονείς των φοιτητών και φοιτητριών, οι οποίες τους καλούσαν για «υπόθεσή τους» στην αστυνομία Χανίων έπειτα από την πρωτοφανή κίνηση της τότε Υπουργού Παιδείας Νίκης Κεραμέως να υποβάλει μήνυση ζητώντας την ποινική δίωξη των φοιτητών, παρεμβαίνοντας χοντροκομμένα στις πανεπιστημιακές υποθέσεις και στο κατοχυρωμένο από το Σύνταγμα αυτοδιοίκητο του Ιδρύματος με μόνο σκοπό το στήσιμο μιας αδιανόητης σκευωρίας σε βάρος του φοιτητικού κινήματος!
Από την πρώτη στιγμή εκατοντάδες φοιτητές και φοιτήτριες του Πολυτεχνείου Κρήτης, δεκάδες φοιτητικοί σύλλογοι Πανελλαδικά, σωματεία και φορείς, αλλά και οι ακαδημαϊκοί καθηγητές τόσο στα Χανιά αλλά και όχι μόνο, έδειξαν την έμπρακτη στήριξη τους και καταδίκασαν την στημένη αυτή σκευωρία.
Θα συνεχίζουμε τον αγώνα μας μέχρι κάθε κατηγορία να καταπέσει!
Η πολιτική σκευωρία που έχει στηθεί σε βάρος των 8 φοιτητών και φοιτητριών, είναι βγαλμένη από πολύ μελανές σελίδες της ελληνικής ιστορίας, της Χούντας, όπου φοιτητές και αγωνιστές διώκονταν για τα πολιτικά τους φρονήματα και συνδικαλιστική τους δράση. Η ποινικοποίηση και κατασυκοφάντηση της συνδικαλιστικής δράσης δεν πρέπει να περάσει! Μια τέτοια κίνηση αναβαθμισμένου αυταρχισμού, έρχεται σε πλήρη σύμπλευση με το αφήγημα της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας περί «ασύλου-ανομίας» και την προσπάθεια της να απονομιμοποιήσει τους φοιτητικούς συλλόγους, γιατί με τους αγώνες τους καταφέρνουν να αποτελούν απειλή για την υλοποίηση των σχεδίων της κυβέρνησης. Αλλά και με την επίθεση της ΝΔ στο συνδικαλισμό και τη συλλογική δράση με τις αντεργατικές ρυθμίσεις και τους νόμους ποινικοποίησης των αγώνων εργαζόμενων, νεολαίας, κοινωνίας.
Στην ίδια ακριβώς κατεύθυνση κινείται και νέα σκευωρία καθοδηγούμενη από τα ίδια κυβερνητικά κέντρα. Λίγες μέρες πριν την δίκη της Κεραμέως γνωστοποιήκε κλήση σε απολογία στις 16 Φεβρουαρίου στο Πειθαρχικό Συμβούλιο έπειτα από αναφορά του κοσμήτορα της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) Γιώργο Καρυστινό, 7 φοιτητών, εκλεγμένων συνδικαλιστών, της σχολής κατόπιν υποδείξεων της κυβερνητικής νεολαίας ΟΝΝΕΔ – ΔΑΠ ΝΔΦΚ έπειτα από τη καλοστημένη προβοκάτσια που η ίδια ενορχήστρωσε τον Μάρτιο του 2025 εν μέσω κινητοποιήσεων για το κρατικό έγκλημα των Τεμπών. Η κυβέρνηση όντας στρυμωγμένη στη γωνία επέλεξε να επιτεθεί στους φοιτητές που όλο αυτό το διάστημα υπερασπίζονταν τους συμφοιτητές τους που χάθηκαν στα Τέμπη. Οι ιστορικές διαδηλώσεις εκείνων των ημερών με αποκορύφωμα αυτή της 28ης Φλεβάρη έδειξαν στην κυβέρνηση Μητσοτάκη πως η συγκάλυψη του εγκλήματος δεν είναι ανεκτή από τον ελληνικό λαό. Όπως στις 28 Φλεβάρη στη πλατεία συντάγματος έτσι και στα πανεπιστήμια η κυβέρνηση επέλεξε την καταστολή για να σβήσει τις λαϊκές αντιδράσεις.
Συγκεκριμένη μειοψηφία καθηγητών προχωρά σε αυτές τις ακραία αυταρχικές κινήσεις. Τέτοιες μεθοδεύσεις υλοποιούν πλήρως την κατεύθυνση της Νέας Δημοκρατίας απέναντι στο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο και συμβάλλουν τόσο στην υποβάθμιση όσο και στην δυσφήμηση του. Μάλιστα δεν δίστασαν να στοχοποιήσουν και τον ίδιο τον πρύτανη του Πολυτεχνείου Κρήτης σέρνοντας τον στα δικαστήρια για να εφαρμόσουν τα σχέδια τους.
Η μετατροπή των πανεπιστημίων σε σωφρονιστικά ιδρύματα και η φίμωση κάθε έννοιας δημοκρατίας και συνδικαλιστικών ελευθεριών παραπέμπουν σε σκοτεινές εποχές για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα. Θα σταθούμε στο πλάι των συμφοιτητών μας!
Καλούμε κάθε φοιτητή και φοιτήτρια, κάθε καθηγητή και καθηγήτρια, όλους τους εργαζόμενους του Πολυτεχνείου Κρήτης, σωματεία, φορείς και συλλογικότητες, αλλά και κάθε δημοκρατικό άνθρωπο να σταθεί στο πλευρό των φοιτητών και φοιτητριών του Πολυτεχνείου Κρήτης που αντιμετωπίζουν ποινικές και πειθαρχικές διώξεις, επειδή υπερασπίζονται το δημόσιο πανεπιστήμιο! Να υψώσουμε ένα τοίχος δημοκρατίας απέναντι στην όξυνση της καταστολής και τη βιομηχανία διώξεων που εξαπολύεται από τηπλευρά της κυβέρνησηςμε σκοπό την τρομοκράτηση της νεολαίας που αγωνίζεται! Να μην γίνει το Πολυτεχνείο Κρήτης πειραματικός σωλήνας της αυταρχικής ατζέντας της ΝΔ!
Καλούμε όλους και όλες στη δίκη των 8 φοιτητών και φοιτητριών την Τετάρτη11/2 στις 9:00 , στα Δικαστήρια των Χανίων
Καλούμε όλους και όλες στη απολογία των συμφοιτητών μας την Δευτέρα 16/2 στις 10:00 , στο κτίριο επιστημών (κτίριο ΗΜΜΥ) .
Ένα νέο «κολπάκι» που έχουν εφεύρει τελευταία οι δημοσκόποι είναι η μέτρηση της «εκλογικής περιμέτρου» των κομμάτων. Θέτουν δηλαδή το ερώτημα «θα μπορούσες δυνητικά να ψηφίσεις το τάδε κόμμα» και καταγράφουν τα αποτελέσματα.
Το «εύρημα» αφορά κυρίως τα δυνάμει καινούργια κόμματα της Καρυστιανού, του Τσίπρα και του Σαμαρά.
Έμπειρος αναλυτής μας εξηγούσε ότι τα ευρήματα είναι απολύτως πλασματικά και το μόνο που καταφέρνουν είναι να δημιουργούν «ασύμμετρες» εντυπώσεις.
Για παράδειγμα, μας έλεγε ότι αν θέσεις το ίδιο ερώτημα για το ΠΑΣΟΚ, η «εκλογική περίμετρος» ξεπερνά το… 40%. Επίσης για τη ΝΔ υπερβαίνει το 50%.
Φανταστείτε ότι το 1945, λίγο πριν ηττηθούν από τους Συμμάχους, οι κορυφαίοι ιταλο-γερμανοί φασίστες είχαν την ευκαιρία να συγγράψουν εγχειρίδιο στο οποίο ενστάλαξαν όλη τους την εμπειρία και το οποίο κατέθεσαν σε κάποια τραπεζική θυρίδα για να το βρουν ογδόντα χρόνια μετά οι σημερινοί τους ιδεολογικοί απόγονοι. Τί συμβουλές θα περιείχε;
Θα ξεκίναγε προτείνοντας την ξεπατικοσούρα του αριστερού λόγου. Αρχίστε, θα συνιστούσε, στοχοποιώντας τον κλεπτοκρατικό καπιταλισμό, με τα λόγια των αριστερών. Αντιγράψτε τα αριστερά επιχειρήματα εναντίον των διεφθαρμένων τραπεζιτών, χρηματιστών και Σία, και βέβαια των κεντρικών τραπεζών που τους στηρίζουν. Καταγγείλτε το πολιτικό σύστημα ως παρωδία δημοκρατίας όπου δύο παρατάξεις δήθεν κονταροχτυπιούνται όταν στην πραγματικότητα αποτελούν δύο φράξιες του ίδιου, συμπαγούς, ολιγαρχικού κόμματος. Την ίδια όμως στιγμή, αντιγράψτε τους νεοφιλελεύθερους υποσχόμενοι να περικόψετε το κράτος και στοχοποιώντας τους δημόσιους υπάλληλους, στρέφοντας τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα εναντίον τους.
Όσον αφορά το κίνημά σας, προσπαθήστε να φέρετε τα θύματα του νεοφιλελευθερισμού μαζί με τους νοσταλγούς της Θάτσερ ή του Ρέιγκαν. Για να το πετύχετε, στρέψτε τους όλους αυτούς κατά του κοινού εχθρού: τους κεντρώους τους οποίους όμως πρέπει να παρουσιάσετε ως κρυπτο-κομουνιστές, συγκαλύπτοντας το γεγονός ότι οι κεντρώοι αυτοί (οι διάφοροι Κλίντον, Μπλέαρ, Σημίτης) ανελίχθηκαν στην πολιτική αρένα εξουδετερώνοντας την Αριστερά. Για να ενισχύσετε αυτό το νέο ετερόκλητο φασιστικό μέτωπο, υποσχεθείτε την ολική επιστροφή σ’ ένα φαντασιακό «χρυσό» παρελθόν. Μιλήστε με λυρισμό για την ανάγκη εθνικής παλιγγενεσίας που απαιτεί εξέγερση τόσο κατά των «μαλθακών» αστών όσο και κατά της ταξικής πάλης που προωθεί η «εθνοπροδοτική» Αριστερά.
Ποτέ μα ποτέ μην υποτιμήσετε την δύναμη που μπορεί να σας προσφέρει το ιδεώδες (το cult) της Καθαρότητας – τα «καθαρά» χέρια, το «καθαρό» DNA, το «καθαρό» γένος. Μεταξύ μας βέβαια, το ξέρουμε: κανείς μας δεν είναι καθαρός. Όλοι μας αιμομιξίες είμαστε. Όλοι μας έχουμε μια σκοτεινή πλευρά μέσα μας. Αυτή την σκοτεινή πλευρά του κοινού σας πρέπει και μπορείτε να ενθουσιάσετε. Ξεκινήστε μολύνοντας τις ψυχές των πιο στερημένων, των βιοπαλαιστών, με τον ηθικό πανικό ότι όπου νάναι θα τους αντικαταστήσουν άνθρωποι ακόμα πιο άθλιοι από τους ίδιους. Τότε και μόνο τότε υποσχεθείτε να τους κάνετε «ξανά» τρανούς.
Συνεχίστε απεικονίζοντας τις γειτονιές σας, τις πόλεις σας, ως οχετούς ακαθαρσιών, όπου μελαμψοί ξένοι, επικίνδυνα μιάσματα, κυκλοφορούν απειλητικά. Υποσχεθείτε να τους εξοντώσετε όλους – εβραίους, μουσουλμάνους, τρανς – σα να ήταν κατσαρίδες. Έτσι θα παραδώσετε, πείτε τους, την χώρα καθαρή στους αμιγώς πατριώτες, αποτρέποντας την εξάπλωση αυτού του καρκίνου στις γειτονιές τους.
Καθώς η νέα φασιστική συμμαχία σας συγκροτείται, ενθουσιάστε τους με μισογυνιστικές δηλώσεις και υποσχέσεις ότι ο Πατερούλης, ο Μέγας Ηγέτης, θα βάλει τάξη στο «Σπίτι του Έθνους», κλείνοντας το μάτι στους απογοητευμένους «νοικοκυραίους» που αδυνατούν να βάλουν τάξη στο σπίτι τους. Προσέχοντας να μην πείτε τσιμουδιά για τις πραγματικές αιτίες αυτής της αδυναμίας (λιτότητα, ληστρικοί λογαριασμοί ρεύματος, φαντς που τους περικυκλώνουν να τους πάρουν τα σπίτια, άγριες περικοπές στη δημόσια εκπαίδευση, στην υγεία), προσφέρτε τους το εξής κοινωνικό συμβόλαιο: Εμείς θα σας φροντίσουμε, θα σας κάνουμε ξανά περήφανους. Εσείς, σε αντάλλαγμα, θα μας δώσετε την απόλυτη εξουσία, ώστε, απαλλαγμένοι από τους περιορισμούς του αστικού κράτους, των συνδικάτων, των κομμάτων, να μπορέσετε να εξαγνίσετε το «σώμα» της χώρας και να επαναφέρετε το «χρυσό» παρελθόν, το οποίο θα τους χαρίσει την χαμένη αίσθηση δύναμης και ανωτερότητας.
Είναι σημαντικό να προετοιμάσετε το κοινό σας πως δεν πάτε για μια στιγμιαία ρήξη. Αντίθετα, παρουσιάζοντας τον κίνημά σας ως τάγμα σε πεδίο μάχης, όπου η ανυπακοή και οι αλόγιστες δηλώσεις οδηγούν στο θάνατο του συλλογικού σώματος, εξηγήστε ότι το κίνημά σας θα φέρει μια μόνιμη στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας. Σε αυτό το πνεύμα, μιλήστε τους για την ανάγκη τεράστιων στρατιωτικών εξοπλισμών. Ταυτόχρονα, καταδικάστε τις εμμονές της φιλελεύθερης κλίκας με τους πολέμους υπέρ μιας παγκόσμιας κυβέρνησης. Καθησυχάσετέ τους ότι τον ισχυρό στρατό δεν τον θέλετε για πόλεμο στο εξωτερικό, ούτε μόνο για να φυλά τους νέους ηλεκτροφόρους φράχτες που θα υψώσετε στα σύνορα, αλλά και για να τον χρησιμοποιείτε στο εσωτερικό της χώρας ξεπαστρεύοντας τις ανθρώπινες ακαθαρσίες (ξένους, κομουνιστές, αναρχικούς, ιερόδουλες, τρανς) που μολύνουν τις γειτονιές τους.
Για να πάρετε την εξουσία, εκμεταλλευτείτε το γεγονός ότι οι συντηρητικοί και οι ακροκεντρώοι φοβούνται περισσότερο την Αριστερά απ’ ό,τι εσάς. Υιοθετήστε τον ακραίο σιωνισμό για να ξεπλύνετε την ναζιστική κληρονομιά σας και, έτσι, να γίνετε πιο αποδεκτοί στα μάτια τους. Συμμαχήστε μαζί τους, εκμεταλλευτείτε την αυταπάτη τους ότι μπορούν με έναν φασισμό-λάιτ μπορούν να σας νικήσουν. Και, μόλις αισθανθούν ασφαλείς, παραμερίστε τους, αναλάβετε πλήρως τον έλεγχο, και χώστε τους στο ίδιο στρατόπεδο συγκέντρωσης (ίσως σε πιο πολυτελή κελιά) με τους αριστερούς που φοβόντουσαν περισσότερο από εσάς.
Μόλις αναλάβετε την εξουσία, το πρώτο πράγμα που θα κάνετε είναι να απαγορεύσετε όλους τους μετανάστες, εκτός από λευκούς ρατσιστές από κράτη όπως η Νότια Αφρική ή τους νέους συμμάχους σας, τους Ισραηλινούς υπερ-σιωνιστές. Για να δείξετε ότι μιλάτε σοβαρά όταν υπόσχεστε να κυνηγήσετε τους πιο ακάθαρτους, περιθωριακούς ανθρώπους, δηλώστε ότι υπάρχουν μόνο δύο φύλα. Δημιουργήστε Πραιτοριανή Φρουρά από μασκοφόρους άνδρες για να συλλαμβάνετε ανθρώπους από τους δρόμους και να τους μεταφέρετε σε εγχώρια στρατόπεδα συγκέντρωσης, καθώς και σε φυλακές σε ξένα ή σε κατεχόμενα εδάφη. Για να διαφημίσετε την απεριόριστη εξουσία σας, στείλτε στρατιώτες στις μεγάλες πόλεις να πυροβολούν και να τρομοκρατούν.
Πίσω από τα παρασκήνια, συνάψτε κρυφές συμμαχίες με το Μεγάλο Κεφάλαιο, τους τραπεζίτες, την Big Tech – δηλαδή με όλους εκείνους τους ισχυρούς που στοχοποιήσατε στην αρχή, τότε που χτίζατε το κίνημα. Στείλτε τεχνοκράτες στα υπουργεία και τις δημόσιες υπηρεσίες να μιμηθούν το Gleichschaltung: την ναζιστική πολιτική απόλυσης των δημόσιων υπαλλήλων και αντικατάστασής τους με τσιράκια. Δώστε όλα τα δεδομένα των πολιτών στους συμμάχους σας της Big Tech ώστε να τα τροφοδοτούν στους διακομιστές τους για σκοπό την πλήρη παρακολούθηση και ελέγχου όλων. Δώστε χάρη σε κάθε φασίστα, απατεώνα, διεφθαρμένο. Βάλτε τα δυο πόδια σ’ ένα παπούτσι της πανεπιστημιακής κοινότητας και, παράλληλα, εργαλειοποιήστε χωρίς φραγμό τη Δικαιοσύνη κόντρα σε κάθε μία, σε κάθε ένα που σας αντιστάθηκε.
Πάνω από όλα, να είστε προετοιμασμένοι για τη στιγμή που η βάση σας θα χάσει την υπομονή της, βλέποντας τις υποσχέσεις σας να τους «φροντίσετε» να γίνονται καπνός, με φόντο τον περαιτέρω πλουτισμό μιας άρχουσας τάξης που υποτίθεται ότι θα περιορίζατε. Τότε είναι που πρέπει να στραφείτε προς εξωτερικούς εχθρούς, κατασκευασμένους ή πραγματικούς. Αποσυρθείτε από διεθνείς οργανισμούς και Συνθήκες. Καταστρέψτε ό,τι έχει απομείνει από το Διεθνές Δίκαιο. Κάντε ό,τι πρέπει για να ανέβουν οι εντάσεις, να γίνει πόλεμος. Απολαύστε την επίδειξη της πιο άθλιας ισχύος – υπαρκτής ή όχι. Πάνω απ’ όλα, συνεχίστε να κλιμακώνετε.
Κι όταν έρθει η κατάρρευση, φροντίστε να αφήσετε σε κάποια θυρίδα ένα ακόμα (πιο επικαιροποιημένο) εγχειρίδιο για την επόμενη φασιστική γενιά φασιστών – εκείνη που κάποια στιγμή θα αναδυθεί και πάλι. Άλλωστε, όσο ο πλούτος των λίγων εξαρτάται από τη φτώχεια των πολλών, ο φασισμός θα είναι πάντα απαραίτητος.
Στα λιγοστά ανοίγματα που έκανε ο καιρός τις τελευταίες ημέρες έπρεπε να συναντήσω τον Ιωάννη Κρητικάκη για να μου αποκαλύψει τα μυστικά του. Πώς είναι δυνατόν με μία φωτογραφική μηχανή να φωτογραφίζει την Κρήτη και τη Χίο από τις κορυφές των βουνών της Αττικής;
Το ραντεβού δόθηκε στην κορυφή «Κερατοβούνι» του Πανείου Όρους, 649 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο Ιωάννης μόλις είχε τελειώσει τη βάρδιά του στην Αττική Οδό όπου εργάζεται ως οδηγός και πήγαινε στο δεύτερο σπίτι του… Στην κορυφή του Πανείου όρους για να… ξεκουραστεί και να αρμενίσει το Αιγαίο, μόνο όπως εκείνος ξέρει. Αυτοδίδακτος φωτογράφος, έχει τελειοποιήσει τις γνώσεις του σε επίπεδα που ξεφεύγουν από τα ελληνικά σύνορα αλλά και το νου των κοινών θνητών. Άλλωστε, το είδος της φωτογραφίας που έχει τελειοποιήσει είναι ακόμα άγνωστο στην Ελλάδα και απαιτεί πολλές γνώσεις φωτογραφίας, γεωγραφίας, φυσικής, μαθηματικών, μετεωρολογίας και ειδικών σύγχρονων εφαρμογών υψηλής τεχνολογίας για να αξιοποιήσει το υλικό του και να προσανατολίζεται με ακρίβεια σε κάθε σημείο του ορίζοντα.
Ο Κρητικάκης από την Κρήτη
Παρότι η Ελλάδα δεν έχει υψηλά βουνά σαν τις Άλπεις και τα Πυρηναία ώστε να έχει πλεονέκτημα στην απόσταση, ωστόσο το ιδιαίτερο ανάγλυφο και τα χιλιάδες νησιά δίνουν πολλές ευκαιρίες. Αρκεί να είσαι άριστος γνώστης γεωγραφίας και να γνώριζεις απ΄έξω και ανακατωτά κάθε βουνοκορφή και κάθε ακρωτήριο ώστε να μπορείς να καταλαβαίνεις τι βλέπεις. «Υπάρχουν πολλοί που βρίσκονται στο σωστό σημείο την κατάλληλη στιγμή που υπάρχει ατμοσφαιρική διαύγεια, αλλά δεν γνωρίζουν τι βλέπουν, είτε γιατί δεν ενδιαφέρονται είτε γιατί δεν έχουν διάθεση να ψάξουν», λέει από το ξεκίνημα της κουβέντας μας.
Όπως μαρτυρά και το επίθετό του, είναι βέρος Κρητικός, με καταγωγή από το Ηράκλειο, και από τα πρώτα του παιδικά χρόνια άρχισαν να τον απασχολούν οι φωτογραφικές λήψεις υπεραποστάσεων…
Χάρτης που απεικονίζει επακριβώς (και με βάση την καμπυλότητα της Γης) τα σημεία εδάφους που είναι ορατά απο την κορυφή του Πανείου Όρους Αττικής (σε συνθήκες απόλυτης ατμοσφαιρικής διαύγειας)
Από το Ηράκλειο «έβλεπαν» όλοι Σαντορίνη
«Από τα παιδικά μου χρόνια, όπου άκουγα συχνά τη λέξη “Σαντορίνη” και είχε να κάνει με το τότε κύριο κέντρο εκπομπής της ΕΡΤ στο Νότιο Αιγαίο, από το οποίο λάμβανε τα τηλεοπτικά σήματα η πόλη του Ηρακλείου. Τη δεκαετία του ’80 όλες οι κεραίες στις ταράτσες της πόλης στρέφονταν προς τη Σαντορίνη. Η λήψη τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σημάτων ήταν κάτι το ιδιαίτερα δύσκολο για τους κατοίκους του Ηρακλείου λόγω της μεγάλης απόστασης. Από εκείνη την εποχή, βλέποντας και τον χάρτη της Ελλάδας, μου γεννήθηκε η επιθυμία να δω τη Σαντορίνη στο βάθος, κοιτάζοντας τη θάλασσα. Από το Ηράκλειο, πέραν της “τοπικής” νήσου Ντίας, δεν βλέπεις ποτέ τίποτα άλλο στη γραμμή του ορίζοντα, παρά μόνο θάλασσα. Θυμάμαι τον εαυτό μου να ανεβαίνει σε βουνά και να κάθεται να υπολογίζει με μαθηματικούς τύπους τα κατάλληλα υψόμετρα, τα οποία θα επέτρεπαν αυτή τη θέαση από βουνά της Κρήτης. Αυτό που έμπαινε εμπόδιο, βέβαια, ήταν οι ατμοσφαιρικές συνθήκες…».
Και κάπως έτσι απέκτησε το… μικρόβιο, μέχρι που φτάσαμε στην ημέρα που ξεπέρασε τον εαυτό του και φωτογράφισε την Κρήτη από το Πάνειο Όρος, στην καρδιά της Αττικής. Πολλοί, όταν το ακούν, δεν το πιστεύουν. Κι όμως, έγινε…
Η τελευταία φωτογραφική λήψη (νυχτερινή) όπου διακρίνεται η Κρήτη, η οποία μας καληνυχτίζει πριν χαθεί εντελώς στο βάθος του ορίζοντα, Ιωάννης Κρητικάκης 29/10/2025
Από τη Νάξο τα Λευκά όρη
«Η επιθυμία μου να δω Κρήτη από την Αττική γεννήθηκε μετά το 2011, μετά τη θέαση των Λευκών Ορέων της Κρήτης από τη Νάξο όπου είχα βρεθεί. Από τότε σιγά σιγά άρχισα να αναρωτιέμαι εάν είναι εφικτό ένα τέτοιο απίστευτο ενδεχόμενο. Τα επόμενα χρόνια ανακάλυψα τα κατάλληλα προγράμματα στο διαδίκτυο τα οποία μου έδιναν ακριβείς πληροφορίες και σχεδιαγράμματα σχετικά, και βάσει των οποίων τα υψηλότερα μέρη των Λευκών Ορέων διακρίνονται από τα υψηλότερα μέρη της Αττικής. Έχοντας τα τελευταία χρόνια πολλές εμπειρίες από Νάξο, Κρήτη και Πήλιο με αποστάσεις που έφταναν μέχρι και τα 239 χιλιόμετρα στην ευθεία, και με βάση και τις καταγεγραμμένες αποστάσεις που έχουν αποτυπωθεί σαν ρεκόρ από φωτογραφίες του εξωτερικού, διαπίστωσα ότι σε περίπτωση κρυστάλλινης ατμοσφαιρικής διαύγειας αυτός ο στόχος είναι εφικτός. Και τον έθεσα ως μέγιστο στόχο που ίσως θα μπορούσα να καταφέρω. Διαμένοντας τα τελευταία χρόνια στην Αρτέμιδα Αττικής, απλά κάθε πρωί που ξυπνούσα ανοίγοντας το παράθυρο παρατηρούσα τις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Δηλαδή αφιέρωνα μερικά δευτερόλεπτα την ημέρα για να παρατηρώ… Αυτά τα οποία επιζητούσα, ήταν να επιτύχω ημέρα με διαύγεια σε όλο το μήκος της απόστασης και να έχω διαθέσιμο χρόνο εκείνη την ημέρα να ανέβω σε κατάλληλο σημείο».
Τα Λευκά Όρη της Κρήτης απο την Αττική, Ιωάννης Κρητικάκης 29/10/2025
Η ημέρα της… αποκάλυψης
Το ημερολόγιο έδειχνε 29 Οκτωβρίου 2025 και ο Ιωάννης Κρητικάκης έκανε το όνειρό του πραγματικότητα: «Μία ή δύο φορές το χρόνο υπάρχουν ιδανικές συνθήκες καθαρής ατμόσφαιρας. Το φθινόπωρο, λόγω και των μεγάλων διαφορών θερμοκρασιών μέσα στην ημέρα, υπάρχουν πολλές πιθανότητες για ιδανικές ατμοσφαιρικές συνθήκες. Από το 2022 που το έβαλα ως στόχο, μόλις διαπίστωνα ιδανικές συνθήκες ανέβαινα στο Πάνειο. Δεν ήξερα ποτέ αν θα μπορούσα να τα καταφέρω. Ήξερα μόνο ότι υπάρχει περίπτωση να συμβεί με βάση τα δεδομένα που είχα. Ήταν 29 Οκτωβρίου 2025. Είδα τα Λευκά Όρη από το εικονοσκόπιο της μηχανής. Πανηγύριζα τρελά, αλλά πέρασαν μέρες για να το συνειδητοποιήσω πλήρως ότι όντως τα κατάφερα».
Η πρώτη ιστορικά φωτογραφία της Κρήτης απο την Αττική, Ιωάννης Κρητικάκης 29/10/2025 Πάνειον Όρος Αττικής (649m)
Η σημασία του υψομέτρου
Το υψόμετρο των 649 μέτρων του ύψους του Πανείου Όρους παίζει σημαντικό ρόλο στην ορατότητα και ο Γιάννης Κρητικάκης μας αποκαλύπτει το ιδανικό ύψος που θα έπρεπε να βρισκόμαστε για να φαίνεται καθαρά η Κρήτη χωρίς φαινόμενα διάθλασης: «Αυτό μπορούμε να το δούμε ξεκάθαρα στον χάρτη (Πάνειον Visibility Map) ο οποίος μας δίνει με απόλυτη ακρίβεια τα μέρη των Λευκών Ορέων που είναι ορατά σε συνθήκες κρυστάλλινης ατμοσφαιρικής διαύγειας. Πιο αναλυτικά στα σχεδιαγράμματα ορατότητας, στο ground-to-ground visibility. Και από τον Υμηττό φαίνονται τα Λευκά Όρη σε αντίστοιχες ατμοσφαιρικές συνθήκες, με μεγαλύτερο μέρος τους καθ’ ύψος, αλλά από εκεί το δυτικό τους τμήμα επικαλύπτεται από τη νήσο Φαλκονέρα».
Η οροσειρά της Δίκτης (Λασιθιώτικα Όρη) απο την Σαντορίνη, Ιωάννης Κρητικάκης 2020
Η Χίος και η Τουρκία
Στην απορία μας εάν φαίνεται από την Αττική κάποια κορυφή της Τουρκίας προς τα ανατολικά και υπό ποιες συνθήκες ο Ιωάννης Κρητικάκης είπε: «Η Τουρκία δεν φαίνεται ούτε από την Πάρνηθα, ούτε από την Πεντέλη, ούτε από τον Υμηττό, ούτε από το Πάνειο. Και δεν έχω δει ποτέ κάποιον αντίστοιχο χάρτη ή σχεδιάγραμμα απεικόνισης ορατότητας να πέφτει έξω στην παραμικρή λεπτομέρεια».
Ωστόσο έχει παρατηρήσει νησιά του ανατολικού Αιγαίου να φαίνονται από τις βουνοκορφές της Αττικής, που επίσης είναι ένα επίτευγμα: «Το μακρινότερο σε απόσταση που έχω φωτογραφήσει πέρυσι από το Πάνειο (Σεπτέμβριος 2024) είναι η Χίος με μέγιστη απόσταση τα 196 km. Επίσης έχω φωτογραφίσει μέρος της Ικαρίας ανάμεσα σε Άνδρο-Τήνο στα 187 χιλιόμετρα».
Η φωταύγεια της Αττικής απο το όρος Βασιλικό Ηρακλείου Κρήτης, Ιωάννης Κρητικάκης 2017
Το Παναχαϊκό και η Κλόκοβα
Ένα ακόμα επίτευγμα του Ιωάννη Κρητικάκη που μας αφήνει άφωνους είναι οι φωτογραφίες που έχει τραβήξει από την Αττική στο Παναχαϊκό Όρος στην Αχαΐα: «Το Παναχαϊκό όρος διακρίνεται από τον Υμηττό. Επίσης από τον Υμηττό διακρίνεται η Κλόκοβα και ο Αράκυνθος Αιτωλοακαρνανίας, που βρίσκονται στα 212 χιλιόμετρα ευθεία. Έχω αποτυπώσει πεντακάθαρα τα τμήματα της Πελοποννήσου που διακρίνονται από το Πάνειο Όρος, όπως η κορυφή «Αθάνατη Ράχη» του Ταΰγέτου στα 170 χιλιόμετρα, το ακρωτήριο Μαλέας, τον Πάρνωνα κ.α.».
Σχετικά με το best off των επιτευγμάτων του είπε: «Το μέγιστο όλων, ο μέγιστος στόχος που είχα θέσει εδώ και χρόνια ήταν η φωτογραφική αποτύπωση των Λευκών Ορέων της Κρήτης από την Αττική, μια απόσταση με μέγιστο 279,3 χιλιόμετρα στην ευθεία. Ακολουθούν οι φωτογραφίες που έβγαλα από την κορυφή Βασιλικό του Ηρακλείου Κρήτης το 2017 με τις φωταύγειες των Αθηνών (310 χιλιόμετρα), Σμύρνης (392 χιλιόμετρα) και των Κυκλάδων. Όταν λέμε φωταύγειες εννοούμε τα φώτα της πόλης τη νύχτα. Επίσης οι φωτογραφίες από τη Νάξο το 2011 στα Λευκά Όρη και τμήμα του Ψηλορείτη, όρη της Πελοποννήσου, των Σκοπίων και της ανατολικής Μακεδονίας, από το Πήλιο το 2020, Χίος και νησιά των Κυκλάδων από Αττική το 2024 και το 2025, και πολλά άλλα».
Φωτογραφικό πανόραμα ολόκληρης της κεντρικής Ελλάδος (και στο κάτω μέρος η Πελοπόννησος) απο την κορυφή Αηδονάκι του Πηλίου, Ιωάννης Κρητικάκης 2020
Μιράζ και φάτα μοργκάνα
Πολλές φορές τα ΜΜΕ ή απλοί πολίτες, θέλοντας να ερμηνεύσουν κάτι που δεν γνωρίζουν ή δε μπορούν να αναγνωρίσουν τη γνησιότητά του, αναφέρονται στα φαινόμενα «μιράζ» και «φάτα μοργκάνα» με αναφορές σε αντικατοπτρισμούς, αλλά ο Ιωάννης Κρητικάκης βάζει τα πράγματα στη θέση τους: «Τα φαινόμενα τύπου mirage (Inferior, Superior, Looming, Fata Morgana) είναι αντικατοπτρισμοί, όπου η διάθλαση του φωτός σε ατμοσφαιρικά στρώματα διαφορετικής θερμοκρασίας δημιουργεί είδωλα αντικειμένων (καθρεπτίσματα). Στο fata morgana έχουμε πλήρη αναστροφή κ έντονες παραμορφώσεις του ειδώλου πάνω σε ατμοσφαιρικά στρώματα διαφορετικών θερμοκρασιών (κρύο-ζεστό). Τα λάθη που -ειδικά στην Ελλάδα- κάνουν οι πάντες είναι το ότι κατα πρώτον νοούν εσφαλμένα την καμπυλότητα της Γης, πιστεύοντας ότι καλύπτει τα πάντα (λες και ολόκληρη η γήινη σφαίρα είναι η Ελλάδα) και κατά δεύτερον δε μπορούν να συλλάβουν τη σπανιότητα του φαινομένου της κρυστάλλινης ατμοσφαιρικής διαύγειας. Αν ρωτήσετε έναν κάτοικο της Κρήτης για το αν φαίνονται οι Κυκλάδες από την Κρήτη, το 99% και ίσως παραπάνω θα σας απαντήσουν αρνητικά, επειδή οι ίδιοι δεν έχουν δει με τα μάτια τους κάποιο νησί στον ορίζοντα. Οπότε οποιαδήποτε φωτογραφία βγει στην επιφάνεια, την αποδίδουν αυτομάτως στην αντίληψή τους σε οπτικό φαινόμενο και εδώ ακριβώς θα αναφέρω πώς ξεκίνησε αυτή η βλακώδη “μόδα mirage”, έχοντας όλα τα αποδεικτικά στοιχεία στο αρχείο μου:
Το ακρωτήρι Μαλέας (Ν. Λακωνίας) απο το Πάνειο Όρος Αττικής, Ιωάννης Κρητικάκης 2025
Το κλεμμένο viral
Τον Απρίλιο του 2017, κάποιος χρήστης social media από τη Σαντορίνη ανέβασε μια φωτογραφία του στο facebook από το Ημεροβίγλι όπου απεικονίζεται ο χιονισμένος Ψηλορείτης. Τη συγκεκριμένη φωτογραφία την είδε στο facebook κάποιος άλλος κάτοικος Σαντορίνης, έπιασε και έβγαλε ένα screenshot χαμηλής ανάλυσης από το κινητό του και το έστειλε σε γνωστό site μετεωρολογικών ειδήσεων. Καθαρή κλοπή δηλαδή. Από εκείνη τη στιγμή ξεκινάει μια μεγάλη διασπορά αναπαραγωγή της «είδησης» σε όλα τα διαδικτυακά media στην Ελλάδα, το screenshot αυτό (ένα κάκιστης ποιότητας thumbnail) γίνεται το απόλυτο viral και χαρακτηρίζεται ως η φωτογραφία που «έριξε το διαδίκτυο». Αυτός που έκλεψε τη φωτογραφία αναφέρεται παντού (ακόμα και σήμερα) ως ο επίσημος φωτογράφος, ενώ ο πραγματικός φωτογράφος διαμαρτύρεται μέσα από σχόλια στο facebook με τις original φωτογραφίες αλλά ουδείς τα παρατηρεί. Άμεσα ο υποτιθέμενος «φωτογράφος» σβήνει τα σχόλια-διαμαρτυρίες του πραγματικού φωτογράφου επί της δημοσίευσης στο facebook, και η υπόθεση κλοπής οδηγείται στη λήθη. Στη χαοτική σε εύρος δημοσιότητα που πήρε αυτό το εικονίδιο, στα εκατοντάδες σχόλια ασχετοσύνης βγαίνει ένας δημοσιογράφος τοπικού μέσου από το Ηράκλειο και, θεωρώντας το γεγονός απίστευτο να συμβεί, το αποδίδει σε… φαινόμενο mirage (!). Εκείνο το -επιεικώς ανόητο- σχόλιο το παίρνουν κάποιοι άλλοι δημοσιογράφοι του διαδικτύου και το κάνουν «ατράνταχτο πόρισμα και κανόνα» όσον αφορά όλες τις φωτογραφίες μακρινών αποστάσεων στην Ελλάδα. Μιλάμε για τον απόλυτο θρίαμβο της ασχετοσύνης».
Ο Ιωάννης Κρητικάκης
Δεν έχουν ιδέα που βρίσκονται
Και πάμε να ξεκαθαρίσουμε για το τι ακριβώς συμβαίνει και το τι μπορούμε να δούμε: «Η Κρήτη φαίνεται πολύ καθαρά σε εκατοντάδες φωτογραφίες από τη Σαντορίνη στο διαδίκτυο, δεν μιλάμε για την «τρελή απόσταση» ούτε για κάποιο ιδιαίτερο φαινόμενο. Και εγώ ο ίδιος, τη μοναδική φορά που βρέθηκα ένα διήμερο για επαγγελματικούς λόγους σαν οδηγός στη Σαντορινή το 2020, σε μέρα με μέτρια ατμοσφαιρική διαύγεια αποτύπωσα καθαρά σε πολλές φωτογραφίες τα Δίκτη Όρη (Λασιθιώτικα). Απλά ο μέσος κάτοικος της Σαντορίνης (και γενικότερα ο μέσος Έλληνας) δεν έχει ιδέα ούτε καν πού βρίσκεται στον ορίζοντα η Κρήτη, ούτε κανένα άλλο νησί, παρ’ όλα αυτά άμα δει κάποια φωτογραφία στο διαδίκτυο βγαίνει και γράφει στα σχόλια το μακρύ του και το κοντό του σαν «ειδικός» που πιστεύει ότι είναι. Ακόμα και ο πλέον αδαής. Και αφού αυτός δεν έχει δει στον ορίζοντα τον Ψηλορείτη να του ουρλιάζει να τον παρατηρήσει, θεωρεί δεδομένο ότι ο Ψηλορείτης δεν φαίνεται ποτέ από εκεί. Για να καταλάβουμε για πόση ασχετοσύνη μιλάμε στην Ελλάδα, πολλοί θεωρούν απίστευτο γεγονός ακόμα και τη θέα του Ολύμπου από τη Θεσσαλονίκη, κάτι το οποίο είναι ευδιάκριτο σχεδόν τις μισές ημέρες του χρόνου.
Πάνω βλέπουμε το σχεδιάγραμμα στο οποίο απεικονίζονται οι κορυφές των Λευκών Ορέων της Κρήτης απο την κορυφή του Πανείου Όρους Αττικής, και κάτω την αληθινή φωτογραφία
Οι μακρινές αποστάσεις και το φάτα μοργκάνα
Σχετικά με το φαινόμενο φάτα μοργκάνα και για το εάν έχει βιώσει κάποια εμπειρία ο Ιωάννης Κρητικάκης είπε: «Όχι, δεν έχω βιώσει τέτοια εμπειρία. Το fata morgana δεν έχει να κάνει με μακρινές αποστάσεις. Σε φωτογραφίες μακρινών αποστάσεων του εξωτερικού λίγες φορές (σπάνια) διακρίνουμε φαινόμενα looming / superior mirage. Εγώ προσωπικά ουδέποτε συνάντησα τέτοιου είδους φαινόμενα, είναι ιδιαίτερα σπάνια, και οι φωτογραφίες μου συμπίπτουν απολύτως με τα σχεδιαγράμματα που μας δείχνουν την direct ground-to-ground απεικόνιση με μαθηματική ακρίβεια. Εάν είχαμε παρουσία φαινομένων mirage οποιουδήποτε τύπου, θα βλέπαμε διαφορετικά αποτελέσματα από τα σχεδιαγράμματα και ευδιάκριτες παραμορφώσεις (ή και καθρεπτίσματα) του ειδώλου. Πάντως, για όποιον θέλει να ψάξει ενδελεχώς το θέμα, στο διαδίκτυο υπάρχει ακόμα και mirage simulator, όπου θα καταλάβει επαρκώς αυτά τα φαινόμενα.
Για τον επόμενο μεγάλο στόχο που έχει βάλει με βάση την εξέλιξη της τεχνολογίας και του εξοπλισμού του είπε: «Ο ύψιστος στόχος που είχα θέσει τα τελευταία χρόνια όσον αφορά τη συγκεκριμένη ενασχόληση ήταν αυτός και μπορώ να πω δόξα τω Θεώ, τα κατάφερα και έγινα ο πρώτος άνθρωπος που βλέπει και φωτογραφίζει την Κρήτη από την Αττική. Λόγω του ότι είμαι συναισθηματικά δεμένος με την Κρήτη, και αγαπάω την Κρήτη, δεν έχω ιδιαίτερο ενδιαφέρον για να θέσω κάποιον άλλο στόχο, τουλάχιστον στο παρόν. Τα μόνα μέρη τα οποία μου κινούν το ενδιαφέρον είναι οι Κυκλάδες και η Κρήτη. Και από το Πήλιο έχω αποτυπώσει πολλά μακρινά μέρη, όπως για παράδειγμα την Τζένα και πολλά βουνά των Σκοπίων, και της ανατολικής Μακεδονίας, αλλά δεν με συγκινούν τόσο όσο η Κρήτη και το Αιγαίο. Και από την Κρήτη ειδικά, ξεχωριστό μέρος στην καρδιά μου έχουν τα Λευκά Όρη, τα οποία είναι και η μεγαλύτερη σε όγκο και σε αριθμό ψηλών κορυφών οροσειρά στην Ελλάδα. Παρ’ ότι είμαι γέννημα-θρέμμα Ηρακλειώτης, τα Χανιά τα λάτρεψα από την πρώτη φορά που πήγα. Για μένα η Κρήτη -και ειδικά ο νομός Χανίων- είναι το ομορφότερο μέρος του πλανήτη».
Ο θησαυρός του σε μία εκπομπή
Το υλικό που έχει στη διάθεσή του ο Ιωάννης Κρητικάκης είναι μοναδικό. Μόνο που στην Ελλάδα δεν υπάρχει γνώση και κοινότητα που να ασχολείται με αυτό το είδος φωτογραφίας: «Θα μπορούσα να γεμίσω μία ολόκληρη εκπομπή-αφιέρωμα στην ελληνική τηλεόραση με πλούσιο φωτογραφικό υλικό που έχω, σχετικές αφηγήσεις και πλήρεις αποσαφηνίσεις περί του αντικειμένου στο ευρύ κοινό. Πιστεύω ότι είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον σαν θέμα, γιατί έχει να κάνει με πολύ σπάνια φαινόμενα ατμοσφαιρικής διαύγειας, εικόνες που ο μέσος κάτοικος αυτής της χώρας ούτε καν διανοείται ότι μπορεί να δει σε αυτή τη ζωή».
Ο Ιωάννης Κρητικάκης
Κάνει αιματηρές οικονομίες για να αποκτήσει εξοπλισμό
Ο Ιωάννης Κρητικάκης παλεύει για το μεροκάματο και μέσα από πολλές στερήσεις προσπαθεί να μαζέψει χρήματα για να αναβαθμίσει τον εξοπλισμό του: «Τεχνικά έχω ήδη αναβαθμίσει τον φωτογραφικό μου εξοπλισμό τα τελευταία χρόνια, και όταν μου δίδεται η ευκαιρία (λίγες φορές τον χρόνο) για φωτογραφίες έχω πλέον ως στόχο την καλύτερη φωτογραφική ποιότητα. Όσον αφορά την εξέλιξη της τεχνολογίας που αναφέρετε, αυτό έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών όσον αφορά τα φωτογραφικά σώματα και φακούς. Η μετάβαση από DSLR συστήματα σε mirrorless οδήγησε τις εταιρίες σε επανασχεδιασμό των συστημάτων με νέα προϊόντα και φακούς, κατά κανόνα πολύ ακριβότερους από το παρελθόν. Οι νέοι φακοί τα τελευταία χρόνια, προσφέρουν πλέον δυνατότητες αυξημένης ανάλυσης (LW/PH) και stabilization (OIS), έχοντας ωθήσει τις τιμές προς τα πάνω. Η φωτογραφία «είναι ακριβό σπορ».
Ο Καταλανός που είναι γκουρού
Όπως τονίζει ο Ιωάννης Κρητικάκης αυτό το είδος φωτογραφίας έχει πολλούς οπαδούς στο εξωτερικό: «Στην Ελλάδα υπάρχει πλήρης άγνοια και ασχετοσύνη αν λάβουμε υπόψιν αυτά που δημοσιοποιούνται στο διαδίκτυο κατά καιρούς, και ειδικά τα διάφορα σχόλια «ειδικών» στα social. Παγκοσμίως υπάρχουν λίγοι που ασχολούνται ενεργά με το συγκεκριμένο «σπορ» σε σοβαρό επίπεδο, με αξιοσημείωτο φωτεινό παράδειγμα τον Marc Bret, έναν Καταλανό ο οποίος είχε από μικρός όνειρο να δει τη Μαγιόρκα από τη Βαρκελώνη, ακούγοντας μυθικές αφηγήσεις ηλικιωμένων στην παιδική του ηλικία (κάτι αντίστοιχο με την επιθυμία μου μικρός περί Κρήτης-Σαντορίνης δηλαδή).
Πάνω βλέπουμε πανοραμικό σχεδιάγραμμα (ulrich deuschle) της περιοχής απο την κορυφή του Πανείου Όρους Αττικής, στην μέση το αληθινό φωτογραφικό πανόραμα και στο κάτω μέρος χάρτη 3d της περιοχής.
«Μα πως;»
Οι συνάδελφοί του στην Αττική Οδό τον γνωρίζουν ως ένα εργατικό και συνεπή υπάλληλο αλλά πρόσφατα έμαθαν και για τα επιτεύγματά του: «Οι περισσότεροι συνάδελφοι το έμαθαν και το γνωρίζουν. Τα νέα σε εργασιακούς χώρους διαδίδονται γρήγορα. Τα σχόλια είναι θετικά και οι συνάδελφοι με ρωτούν «Μα πώς;» Δεν έχω υπόψιν μου έναν επαγγελματικό τομέα που θα μπορούσε να επηρεάσει αυτό το είδος φωτογραφίας. Αυτό που μου πρόσφερε βέβαια σε κατάρτιση η συγκεκριμένη ενασχόληση είναι ότι άρχισα να ασχολούμαι και να αποκτώ τεχνογνωσία σχετικά με τη φωτογραφία και την επεξεργασία φωτογραφίας σε υψηλό επίπεδο».
Αναλυτικά σχεδιαγράμματα που απεικονίζουν την ορατότητα απο την κορυφή του Πανείου Όρος Αττικής σε συνθήκες απόλυτης ατμοσφαιρικής διαύγειας.
Στο 1ο σχεδιάγραμμα στην πάνω φωτογραφία βλέπουμε το τι ακριβώς μας «κόβει» η καμπυλότητα της Γης, στο 2ο απεικονίζεται πανοραμικό σχεδιάγραμμα ορατότητας στο πραγματικό υψόμετρο του Όρους (649m), στο 3ο η ορατότητα +500m πάνω απο την κορυφή του Όρους (όπου βλέπουμε και τις βραχονησίδες Ανανές της Μήλου), στο 4ο η ορατότητα +2.000m πάνω απο την κορυφή του Όρους (όπου παρατηρείται και ο Ψηλορείτης πίσω απο το Όρος Κατσιπάρδος της Μήλου).
Εκλογές χωρίς ανάλυση δεδομένων δεν γίνεται. Σε αυτό το πλαίσιο, το Μέγαρο Μαξίμου το τελευταίο διάστημα έχει αρχίσει να ακτινογραφεί τα δεδομένα, καθώς μπαίνουμε –εάν δεν έχουμε μπει ήδη– στο τελευταίο έτος πριν από τις εκλογές. Οπως έχει αναφερθεί ξανά, η πρόθεση ψήφου είναι αυτή τη στιγμή ένα δεδομένο που δεν ενδιαφέρει τόσο το Μαξίμου, όσο άλλα επιμέρους στοιχεία που θα βοηθήσουν να εκπονηθεί συγκεκριμένη και στοχευμένη στρατηγική.
Στους συνταξιούχους και σε όσους ασχολούνται με τα οικιακά η κυβέρνηση συγκεντρώνει ικανοποιητικά ποσοστά στην πρόθεση ψήφου και στα «διεκδικούμενα κοινά». Προβληματική η εικόνα σε αγρότες, αυτοαπασχολούμενους.
Μια τέτοια έρευνα «έτρεξε» πριν από λίγες ημέρες και την παρουσιάζει σήμερα αποκλειστικά η «Κ». Αφορά τις επαγγελματικές ομάδες και πώς αυτές συμπεριφέρονται απέναντι στο κυβερνών κόμμα. Στη συγκεκριμένη έρευνα το κρίσιμο δεν είναι μόνο η πρόθεση ψήφου, αλλά κυρίως η δυνητική – διεκδικούμενη ψήφος που δείχνει το εύρος των δεξαμενών που έχει η Νέα Δημοκρατία σε διάφορες επαγγελματικές ομάδες.
Από το αθροιστικό ποσοστό προκύπτει πως οι δύο πιο δυνατές επαγγελματικές κατηγορίες για τη Νέα Δημοκρατία είναι οι συνταξιούχοι και οι νοικοκυρές, έχοντας ήδη πολύ υψηλά ποσοστά στην πρόθεση ψήφου. Συνολικά η Ν.Δ. φαίνεται πως διατηρεί τις δυνάμεις της σε αυτές τις δύο κατηγορίες. Καλή κατηγορία για τη Ν.Δ. είναι και οι δημόσιοι υπάλληλοι, έχοντας όπως φαίνεται στον πίνακα ένα καλό ποσοστό ως πρόθεση ψήφου, αλλά και ένα 12% ως δεξαμενή άντλησης νέων ψηφοφόρων.
Το «αγκάθι»
Οπως είναι λογικό, μετά τα τελευταία γεγονότα και τις μεγάλες κινητοποιήσεις, η επαγγελματική κατηγορία των αγροτών παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Οι πληγές που άνοιξαν αποτυπώνονται και στη μέτρηση που παρουσιάζει η «Κ».
Η πρόθεση ψήφου έχει πέσει κάτω από το 20% για τη Νέα Δημοκρατία, ενώ παρά την πτώση και οι δεξαμενές της δεν είναι πολύ μεγάλες –μόλις στο 13%–, κάτι που δείχνει πως η Ν.Δ. έχει πρόβλημα στον συγκεκριμένο χώρο και χρειάζεται αρκετή προσπάθεια για ανάκαμψη.
Την ίδια ώρα η έρευνα παρουσιάζει το εξής οξύμωρο για μια καθαρόαιμη φιλελεύθερη κυβέρνηση όπως του Κυριάκου Μητσοτάκη: η πρόθεση ψήφου και οι δεξαμενές της μαζί είναι πιο μικρές στον ιδιωτικό τομέα από ό,τι στον δημόσιο.
Στην κυβέρνηση ευελπιστούν πως τα ποσοστά θα ανέβουν από τον επόμενο μήνα, οπότε θα φανούν οι μειώσεις φόρων, καθώς θεωρούν πως ο ιδιωτικός τομέας είναι «προνομιακός» για την κυβέρνηση και απλώς αρκετοί κρατούν στάση αναμονής.
Το ρεκόρ
Η χειρότερη κατηγορία, μακράν της δεύτερης, για τη Νέα Δημοκραία είναι οι άνεργοι. Η πρόθεση ψήφου όπως φαίνεται στον πίνακα είναι πολύ χαμηλά, ενώ κάτω από 10% είναι η δυνητική ψήφος. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως η Ν.Δ. δεν πείθει τη συγκεκριμένη κατηγορία ότι είναι η πολιτική δύναμη που μπορεί να δώσει προοπτική. Παρά το γεγονός πως επί των ημερών της παρούσας κυβέρνησης το ποσοστό ανεργίας έπεσε πιο χαμηλά σε σχέση με την τελευταία 15ετία, όσοι παραμένουν άνεργοι κρατούν αρνητική στάση έναντι της κυβέρνησης.
Προβληματική είναι και η κατηγορία των αυτοαπασχολουμένων, με την πρόθεση ψήφου να είναι πέριξ του 20%. Στην κυβέρνηση θεωρούν πως ένας βασικός λόγος είναι το φορολογικό νομοσχέδιο του 2023 που ενόχλησε ένα μεγάλο κομμάτι του κλάδου.
Τέλος, ούτε οι φοιτητές και οι σπουδαστές είναι η πιο «δυνατή» κατηγορία για τη Νέα Δημοκραία. Πάντως, η συγκεκριμένη κατηγορία πηγαίνει καλύτερα από το παρελθόν, καθώς τα ποσοστά της Ν.Δ. στις κατηγορίες 18-24 είναι αυξημένα.
Προοπτική ανόδου
Από όλα τα παραπάνω προκύπτουν σημαντικά πολιτικά συμπεράσματα, που θα εξηγήσουν και συγκεκριμένες στρατηγικές από εδώ και στο εξής. Οπως σημειώνει χαρακτηριστικά κυβερνητική πηγή, «το εύρος των δεξαμενών θα κρίνει στο τέλος και το εκλογικό αποτέλεσμα». Συνεπώς για τη Ν.Δ. είναι κομβικό να δει πού έχει τις μικρότερες δεξαμενές –αλλά και ταυτόχρονα χαμηλή πρόθεση ψήφου– και να δώσει το επόμενο διάστημα πολιτικό βάρος σε αυτές τις κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες. Οπως φαίνεται και στον πίνακα, οι αγρότες, οι αυτοαπασχολούμενοι και οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα είναι τρεις κατηγορίες όπου υπάρχουν μεγάλα περιθώρια να δουλευτούν παραπάνω, καθώς η πρόθεση ψήφου είναι χαμηλή και ταυτόχρονα και η δυνητική ψήφος είναι χαμηλή.
Η πρόθεση της κυβέρνησης να εστιάσει την προσοχή της στις επαγγελματικές ομάδες όπου έχει τη μεγαλύτερη προοπτική ανόδου θα φανεί, όπως προελέχθη, στην τακτική που θα ακολουθήσει έως τις εκλογές.
Η σύγκριση με τα ποσοστά του 2023
Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η σύγκριση των ποσοστών που πήρε η Ν.Δ. στις αντίστοιχες επαγγελματικές ομάδες στις εκλογές του 2023, σύμφωνα με τα τότε exit polls, στα οποία όμως δεν καταγράφονταν, όπως και τώρα, οι αναποφάσιστοι.
Στους μισθωτούς του δημοσίου τομέα το ποσοστό της ήταν 35,5%, με την πρόθεση ψήφου σήμερα να είναι στο 25,8%.
Στον ιδιωτικό τομέα είχε λάβει 35% και σήμερα η πρόθεση ψήφου βρίσκεται στο 23,2%.
Το μεγάλο πρόβλημα που έχει στους αυτοαπασχολούμενους και στους αγρότες αποτυπώνεται στα πολύ μεγάλα ποσοστά που είχε λάβει σε αυτές τις δύο κατηγορίες το 2023.
Πιο συγκεκριμένα, στους αυτοαπασχολούμενους είχε πάρει 44,7% και στους αγρότες 45,3%. Σήμερα στην πρόθεση ψήφου είναι στο 20,7% στους αυτοαπασχολούμενους και μόλις στο 18,7% στους αγρότες.
Βεβαίως πρέπει να επισημανθεί πως αν προστεθεί η δυνητική ψήφος ανεβαίνει στο 33,2% στους αυτοαπασχολούμενους και στο 30,9% στους αγρότες.
Συνεχίζοντας ανά επαγγελματική κατηγορία και πηγαίνοντας σε όσους ασχολούνται με τα οικιακά και στις νοικοκυρές βλέπουμε πως η Ν.Δ. έλαβε το 2023 ποσοστό 45,6% και σήμερα είναι στο 28,9% στην πρόθεση ψήφου. Στους συνταξιούχους εξακολουθεί να έχει πολύ υψηλά ποσοστά, όπως το 2023 που πήρε 49,7%, ενώ και στους φοιτητές, όπως προελέχθη, δεν παρουσιάζει μεγάλη πτώση καθώς το 2023 είχε λάβει 29,7%.
Αντίθετα, στους ανέργους επιβεβαιώνεται η πτώση καθώς το 2023 είχε πάρει ποσοστό 30,8% και σήμερα η πρόθεση ψήφου έχει πέσει στο μισό. Ολα τα παραπάνω επιβεβαιώνουν σε ποιες επαγγελματικές κατηγορίες πρέπει να ρίξει το κέντρο βάρους η Ν.Δ.
Ο ΣΗΦΗΣ ΒΑΛΥΡΑΚΗΣ βρέθηκε νεκρός μια κρύα νύχτα του Ιανουαρίου πριν από πέντε ακριβώς χρόνια, κάπου ένα μίλι μακριά από το σκάφος του. Λίγες ώρες πριν, εκείνη την ημέρα, είχε βγει με το φουσκωτό του, όπως συνήθιζε, για να ψαρέψει με το ψαροντούφεκο, φορώντας στολή κατάδυσης. Δύο αυτόπτες μάρτυρες τον είχαν δει να διαπληκτίζεται με δύο ψαράδες από ένα αλιευτικό. Σύμφωνα με το πόρισμα της ιατροδικαστικής εξέτασης, πέθανε από βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και κακώσεις στην αριστερή πλάγια τραχηλική χώρα.
Αρχικά, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Χαλκίδας είχε ζητήσει να χαρακτηριστεί ο θάνατος του Σήφη Βαλυράκη ατύχημα και να μπει στο αρχείο, αλλά η υπόθεση ανασύρθηκε ξανά με διάταξη της Εισαγγελέως Εφετών, που ζήτησε την άσκηση ποινικής δίωξης για ανθρωποκτονία, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει η δίκη που διεξάγεται αυτές τις μέρες από τον περασμένο Σεπτέμβριο. Η οικογένεια του Σήφη Βαλυράκη υποστηρίζει από την πρώτη στιγμή πως ήταν δολοφονία και όχι ατύχημα και ότι υπήρξε ένα οργανωμένο κύκλωμα που έκανε προσπάθειες να χαρακτηριστεί ο θάνατος του Σήφη Βαλυράκη ατύχημα για να μπει στο αρχείο.
Στα χρόνια της νεότητάς του υπήρξε ένας πραγματικός ήρωας, αλλά και αργότερα, όταν μπήκε στην πολιτική, με όλους τους συμβιβασμούς που αυτή συνεπάγεται, «δεν έγινε ποτέ κομματόσκυλο» λένε οι φίλοι του και όσοι τον γνώριζαν.
Ο Σήφης Βαλυράκης ήταν από εκείνα τα πρόσωπα που οι πιο πολλοί άνθρωποι συναντάνε μόνο στα μυθιστορήματα και στις κινηματογραφικές ταινίες, αλλά όσο ζούσε οι περισσότεροι αγνοούσαν τη γενναιότητα και την περιπετειώδη ζωή του. Την πλούσια και ριψοκίνδυνη
Μαρτυρίες, ενδείξεις και καταγγελίες συγκάλυψης
Από τα στοιχεία και τις μαρτυρίες προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ότι ο θάνατός του δεν οφείλεται σε ατύχημα αλλά σε εγκληματική ενέργεια. Ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Χαλκίδας, όμως, τον Σεπτέμβριο του 2021, αντί να στείλει την υπόθεση στην ανάκριση, ζήτησε να τεθεί στο αρχείο ως «ατύχημα».
Η σύζυγός του, η ζωγράφος Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη, με την οποία τους ένωνε μια βαθιά και σπάνια αγάπη, δεν αποδέχτηκε την αρχειοθέτηση της υπόθεσης. Επέμενε ανυποχώρητα να ζητά τη συνέχιση της δικαστικής και ανακριτικής έρευνας για την αναζήτηση της αλήθειας, υποστηρίζοντας ότι θα αποτελούσε ύβρη απέναντι στη δικαιοσύνη και την ιστορία του Σήφη Βαλυράκη, μιας εμβληματικής φυσιογνωμίας της αντίστασης ενάντια στη δικτατορία, να κλείσει η υπόθεση αυτή τόσο επιπόλαια και να χαρακτηριστεί ως ατύχημα μια πράξη που όλα δείχνουν ότι είναι δολοφονία.
Λίγες μέρες μετά, τον Νοέμβριο του 2021, η Εισαγγελέας Εφετών Ευβοίας δέχτηκε την προσφυγή των δικηγόρων της και παρήγγειλε την άσκηση ποινικής δίωξης για την πράξη της ανθρωποκτονίας από πρόθεση σε βάρος των προσώπων για τα οποία υπήρχαν οι σχετικές ενδείξεις και η δικογραφία διαβιβάστηκε ξανά στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Χαλκίδας, η οποία και την παρέπεμψε στον τακτικό Ανακριτή του Πρωτοδικείου Χαλκίδας, παραγγέλλοντας τη διενέργεια τακτικής ανάκρισης.
Έτσι, μετά την προσφυγή που κατέθεσε η οικογένεια του Βαλυράκη στην Εισαγγελία Εφετών Ευβοίας, ασκήθηκε κακουργηματική δίωξη σε βάρος των δύο ατόμων που κατηγορούνται για ανθρωποκτονία από πρόθεση. Πρόκειται για τους δύο ψαράδες που είχαν κατονομαστεί από αυτόπτη μάρτυρα και είχαν αρνηθεί την κατηγορία.
Από την αρχειοθέτηση στην κακουργηματική δίωξη
Οι δικηγόροι της οικογένειας Βαλυράκη εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη νέα αυτή εξέλιξη, κατηγορώντας τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Δημ. Προκοπίου που ήθελε να βάλει την υπόθεση στο αρχείο για εσφαλμένη κρίση και τους προανακριτικούς υπαλλήλους του Λιμενικού Σώματος της Ερέτριας ότι άφησαν ημιτελείς αρκετές ανακριτικές πράξεις και λειτούργησαν ως συνήγοροι υπεράσπισης των υπόπτων, παρά ως διωκτικές και ανακριτικές αρχές.
Τα στοιχεία, βάσει των οποίων η οικογένεια επέμενε ότι δεν ήταν ατύχημα, ήταν κυρίως και αρχικά τα εξής: α) τα σημάδια στο σώμα του Σήφη Βαλυράκη από τα χτυπήματα, που φανέρωναν εγκληματική ενέργεια, β) βίντεο από το οποίο διαπιστώθηκε ότι κοντά στο φουσκωτό του Βαλυράκη υπήρχε κι άλλο σκάφος, και γ) οι μαρτυρίες δύο αυτοπτών μαρτύρων, που μίλησαν για ένα αλιευτικό σκάφος με δύο άτομα τα οποία λογομάχησαν μαζί του έντονα, ενώ ο ένας από τους μάρτυρες ανέφερε πως είδε και χτυπήματα με κοντάρι, που ήταν αυτά που έριξαν τον Σήφη Βαλυράκη στη θάλασσα.
Η επιμονή της οικογένειας στην αναζήτηση της αλήθειας
Ο αδελφός της συζύγου του Σήφη Βαλυράκη, Θανάσης Παπαθεοδώρου, έχει ισχυριστεί ότι επί μήνες συναντούσαν ένα σύστημα άρνησης από τις αρχές της Ερέτριας και της Χαλκίδας και ότι αναγκάστηκαν να αναζητήσουν μόνοι τους τα στοιχεία. Μιλώντας σε τηλεοπτική εκπομπή τον Νοέμβριο του 2021, υποστήριξε ότι οι κατηγορούμενοι ψαράδες είναι δύο χρυσαυγίτες, οι οποίοι συνήθιζαν να τραμπουκίζουν τον κόσμο: «Δύο ανεγκέφαλοι πήγαν να τον τραμπουκίσουν και κατέληξε εκεί που κατέληξε γιατί είναι γνωστοί στην περιοχή, έχουν τραμπουκίσει κι άλλο κόσμο, είναι χρυσαυγίτες. Πρέπει οι αρχές να εξετάσουν γιατί υπήρξε όλο αυτό το σύστημα συγκάλυψης».
«Δύο ανεγκέφαλοι πήγαν να τον τραμπουκίσουν και κατέληξε εκεί που κατέληξε γιατί είναι γνωστοί στην περιοχή, έχουν τραμπουκίσει κι άλλο κόσμο, είναι χρυσαυγίτες. Πρέπει οι αρχές να εξετάσουν γιατί υπήρξε όλο αυτό το σύστημα συγκάλυψης».
Είχε αναφέρει επίσης ότι η οικογένεια, αναζητώντας τα πραγματικά περιστατικά για τον θάνατο του Σήφη Βαλυράκη, είχε βρεθεί «απέναντι σε ένα παρακράτος και σε ένα σύστημα που κάλυπτε τη δολοφονία του Σήφη», δηλώνοντας ικανοποιημένος από την Εισαγγελέα Εφετών που ζήτησε την άσκηση ποινικής δίωξης. «Η εισαγγελέας έδειξε θάρρος και παρέπεμψε την υπόθεση σε ανακριτή, αλλά οι επιφυλάξεις μας παραμένουν, διότι η υπόθεση παραμένει στη Χαλκίδα», είχε πει τότε, εκφράζοντας τις επιφυλάξεις της οικογένειας επειδή «όλοι είναι γνωστοί, καλύπτονται μεταξύ τους» και γι’ αυτό δεν έχουν εμπιστοσύνη, καθώς ισχυρίστηκε ότι και οι λιμενικές αρχές εκεί προσπάθησαν να καλύψουν το έγκλημα και αυτό πρέπει να διερευνηθεί.
Σήμερα ρωτήσαμε έναν από τους νομικούς που συνδράμουν την οικογένεια ποιοι θεωρεί ότι δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους στη διερεύνηση της υπόθεσης του Σήφη Βαλυράκη και η απάντησή του ήταν: «Ο εισαγγελέας Πρωτοδικών Χαλκίδας, ο κ. Προκοπίου, κατά του οποίου έγιναν και πειθαρχικές και ποινικές διώξεις και οι δύο προϊστάμενοι του Λιμεναρχείου Χαλκίδος και Ερέτριας, οι οποίοι παραπέμπονται και θα δικαστούν στις 6 Φεβρουαρίου στο Ναυτοδικείο για υπόθαλψη εγκληματία». Στην ερώτηση γιατί το έκαναν κατά την εκτίμησή του, η απάντηση ήταν: «Για να καλύψουν τους δύο συγκεκριμένους ψαράδες, οι οποίοι είναι πληροφοριοδότες και συνεργάτες του Λιμενικού και κυρίως για να κλείσει αυτή η υπόθεση ως ατύχημα γιατί στην περιοχή εκεί της Χαλκίδας και της Ερέτριας γίνονται πολλά, από αρχαιοκαπηλία και λαθραλιεία με μεγάλο τζίρο μέχρι παράνομη διακίνηση μεταναστών», αναφέροντας ότι ο Διοικητής Ασφαλείας του Λιμενικού Χαλκίδας είναι επί 20 χρόνια ο ίδιος, με στενές σχέσεις με τους ψαράδες της περιοχής. Σε άλλη ερώτηση, αν ισχύει ότι οι κατηγορούμενοι ψαράδες είχαν σχέση με το νεοναζιστικό κόμμα της Χρυσής Αυγής, ανέφερε ότι ήταν στο περιβάλλον του πρώην βουλευτή της Χρυσής Αυγής, Νίκου Μίχου, ο οποίος είχε καταδικαστεί και φυλακιστεί για επιθέσεις το 2019. «Τον σκότωσαν πάνω στον καβγά που οι ίδιοι προκάλεσαν. Του είπαν να φύγει από εκεί γιατί ψαρεύουν μόνο αυτοί, εκείνος τους αγνόησε και του επιτέθηκαν, γνωρίζοντας την ταυτότητά του».
Μια ζωή που ξεπέρασε το συνηθισμένο μέτρο
Ποιος ήταν όμως ο Σήφης Βαλυράκης; Ήταν ένας πραγματικός αγωνιστής κατά της δικτατορίας, με πλούσια δράση στην ένοπλη αντίσταση και στο ΠΑΚ. Γεννήθηκε το 1943 στα Χανιά και σπούδασε μηχανικός στη Γερμανία και μετά στη Σουηδία. Ο πατέρας του ήταν αξιωματικός του στρατού και ήρωας του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, που αργότερα έγινε βουλευτής της Ένωσης Κέντρου.
Συνελήφθη από τη χούντα το 1969, βασανίστηκε και φυλακίστηκε στα κολαστήρια του ΕΑΤ-ΕΣΑ, χωρίς ποτέ να λυγίσει. Κατάφερε να κόψει τα κάγκελα του κελιού του και να αποδράσει. Πηδάει τότε πάνω σε ένα τρένο με κατεύθυνση τη Γιουγκοσλαβία, αλλά στα σύνορα τον εντοπίζουν, τον συλλαμβάνουν ξανά και τον στέλνουν στις φυλακές της Κέρκυρας. Κατάφερε να αποδράσει ξανά και αυτήν τη φορά πήγε κολυμπώντας στην κομμουνιστική Αλβανία του Χότζα, όπου θεωρούσε ότι θα τον υποδεχτούν. Εκεί όμως δεν πίστεψαν ότι ήταν πολιτικός κρατούμενος που δραπέτευσε και τον θεώρησαν πράκτορα της Ελλάδας. Τον καταδίκασαν σε τρία χρόνια φυλάκιση για παράνομη είσοδο στη χώρα και στη συνέχεια τον έστειλαν σε ένα τάγμα καταναγκαστικών έργων στο Φίερι. Ο Ανδρέας Παπανδρέου μετά από καιρό καταφέρνει να μεσολαβήσει σε ηγέτες που ασκούν επιρροή στον Χότζα για να τον αφήσουν ελεύθερο. Έτσι, το 1973 οι Αλβανοί τού επιτρέπουν να πάει στη Ρώμη, όπου τον περιμένουν ο Αλέκος Παναγούλης με την Οριάνα Φαλάτσι και η Αμαλία Φλέμινγκ. Ο Σήφης Βαλυράκης εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Χανίων με το ΠΑΣΟΚ το 1977 και συνεχώς από τότε, σε όλες τις βουλευτικές εκλογές, μέχρι και εκείνες του 2000. Επανεκλέχθηκε για τελευταία φορά στις εκλογές του 2009 και αυτή ήταν η θητεία κατά την οποία ήταν επικεφαλής της Εξεταστικής για το σκάνδαλο της Siemens, στην οποία έγινε σημαντική δουλειά, αλλά δεν άφησαν να αξιολογηθεί από τη Δικαιοσύνη.
«Σαν θρίλερ»
«Η μνήμη μου έχει παγώσει στις 24 Γενάρη του 2021 και δεν μπορώ να κάνω πίσω. Όταν συνέβη το φοβερά αδιανόητο έγκλημα εναντίον του συζύγου μου, που είχε πάει για το χόμπι του. Πήγε μια βόλτα με τη βαρκούλα του, μεσημέρι Κυριακής… Όταν συνέβη αυτό τότε, νόμιζα ότι βρισκόμουν σε ένα θρίλερ», ανέφερε στην κατάθεσή της η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη.
Οι δύο κατηγορούμενοι ψαράδες αρνούνται ότι έχουν οποιαδήποτε σχέση με τον θάνατο του Σήφη Βαλυράκη, όπως και ότι έχουν οποιεσδήποτε πολιτικές γνωριμίες, ενώ ανέφεραν ότι το σκάφος τους ήταν δεμένο όλη εκείνη την ημέρα στο αλιευτικό καταφύγιο της Ερέτριας και υποστηρίζουν ότι ο μάρτυρας που τους υπέδειξε είπε ψέματα.
Εν τω μεταξύ, ο συγκεκριμένος, ο Βαγγέλης Ασμάνης, ο οποίος είναι ο βασικός μάρτυρας κατηγορίας της υπόθεσης, είχε καταγγείλει τον Φεβρουάριο του 2022 ότι τον είχαν χτυπήσει και απειλήσει κάποιοι άγνωστοι άνδρες. Σύμφωνα με όσα ισχυρίστηκε τότε, κουκουλοφόροι κατέβηκαν από ένα μαύρο αυτοκίνητο Ford χωρίς πινακίδες και τον περικύκλωσαν, τραυματίζοντάς τον και απειλώντας τον ότι θα τον λιώσουν αν δεν προσέξει τι θα πει και πώς θα το πει στον ανακριτή όταν τον καλέσει.
Η δίκη στο Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο Αθηνών
Μετά από τρεις αναβολές, η δίκη ξεκίνησε τελικά τον περασμένο Σεπτέμβριο, μέσα στην κατάμεστη δικαστική αίθουσα του Μεικτού Ορκωτού Δικαστηρίου της Αθήνας. Ανάμεσα στον κόσμο που παρευρέθηκε ήταν και η σύζυγος του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, που είναι φίλη με τη σύζυγο του Σήφη Βαλυράκη, όπως ήταν και εκείνος με τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος ήταν ο τελευταίος που μίλησε μαζί του εκείνη την τελευταία Κυριακή της ζωής του. Ο Αντώνης Σαμαράς του είχε πει στο τηλέφωνο να διαβάσει το άρθρο που είχε εκείνη την ημέρα στην «Καθημερινή» με τις θέσεις του για τα εθνικά θέματα, στα οποία –παρά τη διαφορετική πολιτική ιδεολογία τους– ταυτίζονταν και εξέφραζαν κοινούς προβληματισμούς. Παρόντες στο δικαστήριο ήταν και ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης, καθώς και ο πρώην υπουργός Νίκος Σηφουνάκης, ο οποίος ήταν φίλος του από τα χρόνια της χούντας.
Πρώτη κατέθεσε η σύζυγός του, Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη, η οποία μίλησε για ένα στυγερό έγκλημα, θεωρώντας απίθανο να έπεσε από μόνος του στη θάλασσα. Υποστήριξε πως, παρά τα 78 χρόνια του, «ήταν σαν 50 ετών, καθώς γυμναζόταν, είχε πειθαρχία και ήταν υγιέστατος».
«Ένας Σήφης Βαλυράκης που έχει κάνει δύο επιτυχείς αποδράσεις από φυλακές Αλκατράζ, που έχει διοικήσει τη χώρα, να λέμε ότι έπεσε από τη βάρκα και να μιλάμε για προπέλες…» είπε, ενώ άφησε να εννοηθεί ότι οι αρχές έψαχναν σαν να μην ήθελαν να τον βρουν.
«Το πολύ μεγάλο μαρτύριο άρχισε όταν σκοτείνιασε και τα ελικόπτερα άρχισαν τις έρευνες. Έψαχναν αλλού, σαν να είχαν εντολή να ψάξουν αλλού, και 19:30 λαμβάνω τηλεφώνημα από τον κουμπάρο μου που είχε βρει δύτες οι οποίοι δρούσαν ανεξάρτητα και μου λέει “τον βρήκαν και είναι σφαγιασμένος”», κατέθεσε. Ανέφερε επίσης ότι οι κατηγορούμενοι «είναι δύο βίαιοι άνθρωποι, εριστικοί, που έχουν χτυπήσει ξανά ανθρώπους και είναι χρυσαυγίτες, ενώ ο Σήφης ήταν δημοκράτης».
Ο γιος του, Αλέξανδρος Βαλυράκης, κατέθεσε ότι τα τραύματα που είχε η σορός του πατέρα του ήταν από προπέλα και ότι η στολή κατάδυσης που φορούσε «ήταν άθικτη», μιλώντας κι εκείνος για πλημμελή έρευνα των αρχών για τις συνθήκες θανάτου του πατέρα του. Ανέφερε μάλιστα χαρακτηριστικά ότι συναντήθηκε με τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης, κ. Τσιάρα, και του είπε: «Μην το ψάχνεις, δεν θα βρεις άκρη στη Χαλκίδα. Πήγαινε στις Εσωτερικές Υποθέσεις στην Αθήνα».
Ο αδελφός της συζύγου του Σήφη Βαλυράκη, Θανάσης Παπαθεοδώρου, κατέθεσε ότι τα χτυπήματα δεν ήταν από προπέλα και υποστήριξε πως «ο Σήφης σκοτώθηκε από κάποια εντολή». Σε ερώτηση που του έγινε από τον πρόεδρο της έδρας για το πώς συνδέει τους κατηγορούμενους με τον θάνατο του Βαλυράκη, είπε: «Στη νύχτα, όταν δεν θέλεις κάποιον, τον εκτελείς. Στην πολιτική, είναι ατύχημα. Εδώ είχαμε ατύχημα…».
«Στη νύχτα, όταν δεν θέλεις κάποιον, τον εκτελείς. Στην πολιτική, είναι ατύχημα. Εδώ είχαμε ατύχημα…».
Ο αυτόπτης μάρτυρας Ευάγγελος Ασμάνης στην κατάθεσή του περιέγραψε τη σκηνή του διαπληκτισμού με τους δύο κατηγορούμενους ψαράδες, όπως την είδε. Σύμφωνα με όσα κατέθεσε, αυτοί τον ρώτησαν πού πάει, αφού απαγορευόταν – λόγω Covid. Εκείνος απάντησε ότι δεν ήταν νόμος αλλά απόφαση κι ας πήγαιναν να το πουν στο Λιμεναρχείο. Τότε ο ένας τον χτύπησε με ένα κοντάρι στο κεφάλι ή στον ώμο, δεν είδε καλά, αλλά ήταν στο πάνω μέρος του σώματος, και τον χτύπησε τρεις-τέσσερις φορές. Ανέφερε επίσης ότι ο Σήφης Βαλυράκης δεν έπεσε μόνος του στη θάλασσα. «Φέρανε δύο στροφές γύρω από το σκάφος για να κάνουν κυματισμό και μετά έπεσε…». Είπε πως δεν ήθελε να μιλήσει στο Λιμενικό για όσα είδε επειδή, εξαιτίας άλλων περιστατικών που έχει δει, δεν το εμπιστεύεται, γι’ αυτό πήγε στη ΓΑΔΑ και σε μια τηλεοπτική εκπομπή, μετά από την οποία τον κάλεσε ο τοπικός Λιμενάρχης και του έλεγε ότι με αυτά που είπε θα μπουν φυλακή οι δύο ψαράδες. Αναφέρθηκε και σε οικονομική πρόταση που είχε δεχθεί από πρόσωπο της περιοχής για να αλλάξει την κατάθεσή του στη ΓΑΔΑ, καθώς και σε ενέργειες εκφοβισμού. Ο δεύτερος αυτόπτης μάρτυρας, Κωνσταντίνος Ασημάκος, οποίος είχε φούρνο στην περιοχή και ήταν και ερασιτέχνης ψαράς, κατέθεσε στις 15 Ιανουαρίου ότι εκείνη τη μέρα είχε πάει για ψάρεμα, όταν είδε το κόκκινο φουσκωτό σκάφος του Σήφη Βαλυράκη να πηγαίνει στα ανοιχτά και ένα αλιευτικό να το πλησιάζει. Όταν τα δύο σκάφη βρέθηκαν απέναντι, άκουσε την έντονη λογομαχία. «Κάποια στιγμή ήρθαν μούρη με μούρη με το καΐκι… Είναι συνηθισμένες αυτές οι εντάσεις. Να βλέπεις μεγάλα σκάφη με μικρά, να γίνονται μανούβρες, φασαρίες…»
Είπε επίσης ότι εκείνος ενημέρωσε άμεσα το Λιμενικό για όσα είδε, αλλά δεν του έδωσαν σημασία. «Πήγα στις οχτώ το πρωί την επόμενη μέρα, για να καταθέσω. Είπα για το περιστατικό, είπα ότι είχαν μια λογομαχία για ένα περιστατικό. Είτε στον τοίχο μίλαγα είτε στον διοικητή της Ερέτριας, ήταν το ίδιο πράγμα».
Η δίκη συνεχίζεται για να φωτίσει όσα συνέβησαν εκείνη την ημέρα στη θάλασσα της Ερέτριας, όμως ο θάνατος του Σήφη Βαλυράκη δεν αποτελεί απλώς μια ανοιχτή δικαστική υπόθεση αλλά κι ένα ηθικό ζήτημα για την οικογένειά του που αρνήθηκε να αποδεχθΤί τη σιωπή και αναζητά την αλήθεια, σε μια χώρα όπου τη βλέπουν να μπαίνει συχνά στο αρχείο.
Παράρτημα
Κυβερνητικές θέσεις και δημόσια πορεία
Εξελέγη βουλευτής Χανίων με το ΠΑΣΟΚ πρώτη φορά το 1977 και τελευταία το 2009. Υπήρξε υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών (Οκτώβριος 1981 – Νοέμβριος 1984), υφυπουργός Αθλητισμού (Ιούλιος 1985 – Ιούνιος 1988), υφυπουργός Δημόσιας Τάξης (Ιούνιος 1988 – Ιούλιος 1989 και Ιούλιος 1994 – Μάρτιος 1995) και υπουργός Δημόσιας Τάξης (Μάρτιος 1995 – Ιανουάριος 1996). Κατά τη θητεία του στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης είχε κατηγορηθεί από τις ΗΠΑ για συγκάλυψη της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη. Το 2009, ταξιδεύοντας για Νέα Υόρκη, ανακλήθηκε η βίζα του ενώ βρισκόταν εν πτήσει και κρατήθηκε για ώρες στο αεροδρόμιο της Νέας Υόρκης, αλλά τελικά τού επιτράπηκε η είσοδος στις ΗΠΑ.
Άρθρο που έγραψε ο Σήφης Βαλυράκης το 2018 για τη χούντα και τις φυλακίσεις του
Ηλιόλουστη μέρα του Απρίλη, χαρά θεού στη Φλωρεντία. Στην Piazza Della Signoria, μπροστά στο μπρούντζινο άγαλμα του Τσελίνι, που αναπαριστά τον μυθικό Περσέα να κρατά ψηλά το κομμένο κεφάλι της Μέδουσας, απολαμβάνω τον καφέ μου. Ανακαλώ στη μνήμη τα περασμένα και προβληματίζομαι για τα μελλούμενα.
Θυμάμαι την 21 Απριλίου του 1967 στην Ελλάδα, το ξενοκίνητο πραξικόπημα των συνταγματαρχών. Θυμάμαι την αντίσταση κατά της στρατιωτικής δικτατορίας, τη σύλληψή μου από την ασφάλεια, την απομόνωση, την «ανάκριση», την πολύμηνη «περιποίηση» από την περιβόητη στρατιωτική αστυνομία στο ΕΑΤ-ΕΣΣΑ, τη βαριά καταδίκη μου από το έκτακτο στρατοδικείο, τη φυλακή.
Θυμάμαι την απόδρασή μου από τις φυλακές της Κέρκυρας τη νύκτα 19 Μαΐου 1971, τον τραυματισμό στο πέσιμο από τον πανύψηλο εξωτερικό τοίχο της φυλακής του συντρόφου μου Μπάμπη Γεωργακάκη, από την Κοξαρέ του Ρεθύμνου. Θυμάμαι το νυκτερινό πέρασμα στα παγωμένα ρεύματα, κολυμπώντας στο στενό από την Κέρκυρα στην Αλβανία, τη σύλληψή μου από τη συνοριακή περίπολο των Αλβανών στρατιωτών.
Δεν μπορώ να ξεχάσω την τρίχρονη καταδίκη μου από «λαϊκό δικαστήριο» στους Άγιους Σαράντα για τη παραβίαση των αλβανικών συνόρων, τους 18 μήνες στο «σταλινικό» στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας της Αλβανίας στο Fierι (περιγραφή Σολζενίτσιν στο βιβλίο του «Μια ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς»). Δεν ξεχνώ τον πόνο της πείνας, το ψωμί με πριονίδι, τον πόνο του κρύου βουτηγμένοι στη λάσπη του χειμώνα, την αφόρητη ζέστη κάτω από την κυματοειδή αμιαντοσανίδα της σκεπής του αλβανικού στρατοπέδου το καλοκαίρι, τα ζωύφια που έστηναν χορό στην ανιπλυσιά μας.
Νοέμβριος 1973, στα μεγάφωνα προπαγάνδας του Emver Hotza χλιαρή αναφορά, ταραχές στο Πολυτεχνείο στην Αθήνα, υπάρχουν νεκροί και τραυματίες. Αλλαγή φρουράς στην Αθήνα, πέφτει ο δικτάτορας συνταγματάρχης Παπαδόπουλος. Έρχεται ο δικτάτορας ταξίαρχος Ιωαννίδης. Θεαματική αλλαγή στη συμπεριφορά των Αλβανών. Ο ίδιος αυτοπροσώπως ο διοικητής του στρατοπέδου με καλεί στο γραφείο του! Μου ανακοινώνει «επισήμως» πως η Αλβανική Βουλή (kouventipopulor) μου χαρίζει το υπόλοιπο της ποινής μου, με διαβεβαιώνει ότι ελευθερώνομαι, ούτε αυτός το πίστευε!
Με «εξαφανίζουν» στο πουθενά, με παχαίνουν με υπερσίτιση, με ντύνουν με κουστούμι «μιας χρήσης» και με φορτώνουν «cargo» με απόλυτη μυστικότητα την τελευταία στιγμή στο μικρό ελικοφόρο UPI χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα, με ένα πεντοδόλαρο στο χέρι και «τράνζιτ» στο αεροδρόμιο της Ρώμης, Fiumicino.
Ήμουν ελεύθερος, δεν μπορούσα να το πιστέψω. Από το αεροδρόμιο της Ρώμης επικοινωνώ με τη Στοκχόλμη, την έδρα μου, και η είδηση της απελευθέρωσής μου γίνεται γνωστή στους συναγωνιστές μου.
Οι καραμπινιέροι με φιλοξενούν στο τμήμα ασφαλείας του Fiumicino, μεταφέροντάς μου το καλωσόρισμα και τις ευχές του προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας. Ο Αλέκος Παναγούλης με την Οριάνα Φαλάτσι με βρίσκουν πρώτοι λίγο μετά τα μεσάνυχτα, αγκαλιές και φιλιά, «μου θυμίζεις μυρωδιά φυλακής» μου λέει ο Αλέκος.
Το πρωί, με ειδική άδεια της ιταλικής κυβέρνησης, με βγάζει από το αεροδρόμιο η Αμαλία Φλέμινγκ. Η Αμαλία με φιλοξενεί στο σπίτι της στη Ρώμη με λίγες από τις γάτες της. Ο μουσμούσης της είχε μείνει αιχμάλωτος στην Αθήνα.
Η συνάντησή μου με τον ενθουσιώδη Ανδρέα Παπανδρέου, στη σκιά του Περσέα να κραδαίνει το κομμένο κεφάλι της Μέδουσας, ολοκληρώνει τα καλωσορίσματα. Υπήρχε δουλειά να γίνει, το αντιδικτατορικό κίνημα, ο αγώνας για τη δημοκρατία δεν περιμένει, οφείλαμε να ξανακερδίσουμε τη χώρα μας.
Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με νέες απειλές, νέες προκλήσεις και νέα ζητήματα. Η περιοχή μας ανακατατάσσεται, μπαίνουν άλλα πιεστικά δεδομένα, τα Εθνικά μας Θέματα, οι δανειστές, η μειωμένη κυριαρχία, τα δημοσιονομικά και θεσμικά ελλείμματα, το δυσβάστακτο δημόσιο χρέος, η ανάγκη για παραγωγικές θέσεις εργασίας, η ύφεση, η φτώχεια. Η Ελλάδα, η χώρα μας, βρίσκεται σε πολιορκία. Ο Περσέας καλείται να αναμετρηθεί ξανά με τη Μέδουσα. Είναι απολύτως αναγκαία η Εθνική Συνεννόηση. Να ξεπεράσουμε το εγώ, να επιστρατεύσουμε το εμείς. Να ξανακερδίσουμε με νέους αγώνες και θυσίες την πατρίδα μας.
Η εποχή όπου η αγορά ενός προϊόντος συνεπαγόταν την πλήρη και οριστική κυριότητά του φαίνεται να δύει, παραχωρώντας τη θέση της σε ένα μοντέλο διαρκούς μίσθωσης. Από τις υπηρεσίες ψυχαγωγίας όπως το Netflix και το Spotify, μέχρι τις οικιακές συσκευές, το λογισμικό και τα αυτοκίνητα, οι συνδρομές έχουν διεισδύσει σε κάθε πτυχή της καταναλωτικής καθημερινότητας.
Ενώ η διαδικασία εγγραφής προβάλλεται ως απλουστευμένη και οικονομικά προσιτή, η μακροπρόθεσμη συσσώρευση κόστους και η δυσκολία ακύρωσης αναδεικνύουν μια νέα μορφή «ψηφιακής φεουδαρχίας», όπου οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας διατηρούν τον απόλυτο έλεγχο των πόρων.
Η παγίδα του χαμηλού μηνιαίου κόστους
Το συνδρομητικό μοντέλο συχνά παρουσιάζεται ως μια οικονομική εναλλακτική, ωστόσο οι αριθμοί καταδεικνύουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση εκτυπωτή αξίας 160 δολαρίων, τον οποίο η κατασκευάστρια εταιρεία HP προωθεί μέσω συνδρομής 8 δολαρίων μηνιαίως. Σε βάθος δύο ετών, ο χρήστης καταβάλλει συνολικά 192 δολάρια —ποσό κατά 20% υψηλότερο από την τιμή αγοράς— χωρίς ωστόσο να αποκτά την κυριότητα της συσκευής ή των αναλώσιμων μετά τη λήξη της περιόδου.
Παρόμοια στρατηγική ακολουθείται και σε πιο ακριβά αγαθά, όπως τα «έξυπνα» στρώματα της Eight Sleep, τα οποία κοστίζουν άνω των 3.000 δολαρίων, αλλά απαιτούν υποχρεωτική μηνιαία συνδρομή 17 δολαρίων για την ενεργοποίηση των βασικών λειτουργιών τους. Στον τομέα των υπολογιστών, η εταιρεία NZXT προσφέρει ενοικίαση gaming PC με 129 δολάρια το μήνα. Μετά από 15 μήνες, ο καταναλωτής έχει ήδη δαπανήσει ποσό ίσο με την αξία του μηχανήματος, ενώ σε βάθος πενταετίας το συνολικό κόστος ανέρχεται στα 7.700 δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στην αγορά του ίδιου υπολογιστή τέσσερις φορές.
Εταιρικά κέρδη και «σκοτεινά πρότυπα»
Για τις επιχειρήσεις, οι συνδρομές εξασφαλίζουν σταθερά, επαναλαμβανόμενα έσοδα, γεγονός που αποτιμάται ιδιαίτερα θετικά από τους επενδυτές. Η Adobe, πρωτοπόρος σε αυτή τη μετάβαση, είδε τα έσοδά της να εκτινάσσονται από τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια προ της εφαρμογής του Creative Cloud, στα 21,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024. Αντίστοιχα, τα έσοδα της Apple από υπηρεσίες και συνδρομές αυξήθηκαν από τα 20 δισεκατομμύρια το 2015 στα 96 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024.
Ωστόσο, η κερδοφορία αυτή συχνά βασίζεται σε αμφιλεγόμενες πρακτικές, γνωστές ως «σκοτεινά πρότυπα» (dark patterns). Πρόκειται για σχεδιασμούς διεπαφής που παραπλανούν τον χρήστη, καθιστώντας την εγγραφή «αβίαστη» αλλά την ακύρωση εξαιρετικά σύνθετη.
Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ (FTC) έχει κινηθεί δικαστικά εναντίον κολοσσών όπως η Amazon και η Adobe, κατηγορώντας τες ότι εγκλωβίζουν τους καταναλωτές σε κρυφές ετήσιες δεσμεύσεις και επιβάλλουν υπέρογκα τέλη ακύρωσης. Ένα στέλεχος της Adobe περιέγραψε μάλιστα αυτά τα τέλη ως «ηρωίνη» για την κερδοφορία της εταιρείας.
Η θεσμική ήττα και το νομικό κενό
Παρά τις προσπάθειες των ρυθμιστικών αρχών να προστατεύσουν το καταναλωτικό κοινό, οι νομικές εξελίξεις στις αρχές του 2026 υπήρξαν αποθαρρυντικές. Ο κανόνας “Click to Cancel” της FTC, που στόχευε στο να καταστήσει την ακύρωση μιας συνδρομής εξίσου εύκολη με την εγγραφή, ακυρώθηκε από ομοσπονδιακό δικαστήριο για διαδικαστικούς λόγους. Με τη νέα διακυβέρνηση στην Ουάσιγκτον να μην δείχνει πρόθεση συνέχισης του κανόνα, οι εταιρείες διατηρούν την ελευθερία να εφαρμόζουν περίπλοκες διαδικασίες εξόδου.
Η διάβρωση της ιδιοκτησίας επεκτείνεται και στο λογισμικό που ελέγχει τις φυσικές συσκευές. Καθώς περισσότερα προϊόντα συνδέονται στο διαδίκτυο, οι εταιρείες μπορούν να αφαιρούν λειτουργίες ή να απενεργοποιούν συσκευές εξ αποστάσεως εάν η συνδρομή δεν ανανεωθεί. Αυτό έχει οδηγήσει ορισμένους αναλυτές να περιγράφουν το μοντέλο ως επιστροφή σε ένα καθεστώς όπου οι χρήστες δεν ελέγχουν τίποτα από όσα χρησιμοποιούν καθημερινά.
Η Αντίσταση: Η επιστροφή στο Φυσικό και το Αναλογικό
Απέναντι στην πλήρη ψηφιοποίηση, μια μερίδα καταναλωτών στρέφεται ξανά στην κατοχή φυσικών μέσων. Οι αποστολές δίσκων βινυλίου έχουν αυξηθεί κατά 2.200% από το 2005, αναδεικνύοντας την ανάγκη των ανθρώπων να κατέχουν κάτι απτό σε μια εποχή αποανθρωποποίησης.
Στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, καταστήματα όπως το Night Owl Video προωθούν τη χρήση DVD και Blu-ray, τονίζοντας ότι οι συνδρομητικές πλατφόρμες συχνά αφαιρούν περιεχόμενο λόγω αδειοδοτήσεων ή οικονομικών στρατηγικών.
Παράλληλα, εταιρείες λογισμικού όπως η Procreate και πλατφόρμες όπως το GOG αντιτίθενται σθεναρά στις συνδρομές, επιτρέποντας στους χρήστες να αγοράζουν το προϊόν μία φορά και να διατηρούν τα αρχεία τοπικά, χωρίς ψηφιακούς περιορισμούς.
«Είναι ζήτημα ελευθερίας», σημειώνουν υποστηρικτές αυτής της τάσης, θέτοντας το ερώτημα αν οι καταναλωτές πρέπει να είναι ιδιοκτήτες ή αέναοι ενοικιαστές.
Συμπεράσματα και προοπτικές
Η μετάβαση στην οικονομία της πρόσβασης αντί της ιδιοκτησίας αναδιαμορφώνει τη σχέση πολίτη και αγοράς. Ενώ η ευκολία είναι δεδομένη, το κοινωνικό κόστος περιλαμβάνει την απώλεια δευτερογενών αγορών —όπως η μεταπώληση ή ο δανεισμός ενός βιβλίου ή δίσκου— και την πλήρη εξάρτηση από τις τιμολογιακές πολιτικές ελάχιστων κολοσσών.
Η πρόκληση για το μέλλον παραμένει η εξεύρεση μιας ισορροπίας που θα προστατεύει τα δικαιώματα του καταναλωτή απέναντι σε ένα μοντέλο που φαίνεται να μεγιστοποιεί τα εταιρικά κέρδη εις βάρος της ατομικής αυτονομίας.
Η πρόσφατη στρατιωτική ένταση στη Γροιλανδία, όπου ευρωπαϊκές δυνάμεις αναπτύχθηκαν για να αποκρούσουν μια πιθανή επιθετική ενέργεια των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν αποτελεί μια απλή παρένθεση στη διεθνή επικαιρότητα, αλλά ένα ιστορικό σημείο καμπής που κλονίζει τα θεμέλια οκτώ δεκαετιών διεθνούς τάξης. Το γεγονός ότι η Ευρώπη βρέθηκε σε θέση άμυνας απέναντι στον παραδοσιακό στρατηγικό της σύμμαχο σηματοδοτεί μια μεταβολή που, μέχρι πρότινος, εθεωρείτο αδιανόητη.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η κρίση αυτή αποκαλύπτει βαθύτερες τεκτονικές αλλαγές στην αμερικανική εξωτερική πολιτική και την παγκόσμια ισορροπία ισχύος, αναγκάζοντας τη γηραιά ήπειρο να αντιμετωπίσει το φάσμα της στρατηγικής αυτονομίας με όρους επιβίωσης.
Η ρήξη με το παρελθόν των 80 ετών
Η κρίση στη Γροιλανδία αντιμετωπίζεται πλέον ως το οριστικό τέλος της μεταπολεμικής συναίνεσης. Η ανάπτυξη δυνάμεων από ευρωπαϊκά κράτη για την προστασία κυριαρχικών δικαιωμάτων έναντι των ΗΠΑ καταδεικνύει ότι η εμπιστοσύνη που οικοδομήθηκε από την εποχή του Χάρι Τρούμαν έχει υποστεί ανεπανόρθωτη φθορά.
Παρά την επιθυμία ορισμένων κύκλων να υποβαθμίσουν το γεγονός ως ένα παροδικό επεισόδιο, η διεθνής κοινότητα το εκλαμβάνει ως την απαρχή μιας εποχής όπου οι κανόνες υποχωρούν μπροστά στην ισχύ.
Η αντίληψη ότι η απομάκρυνση του Ντόναλντ Τραμπ από την εξουσία θα επαναφέρει αυτόματα την πρότερη κανονικότητα αμφισβητείται έντονα, καθώς η απογοήτευση της αμερικανικής κοινής γνώμης από τον παγκόσμιο ρόλο των ΗΠΑ φαίνεται να έχει πλέον δομικά χαρακτηριστικά και στα δύο μεγάλα κόμματα.
Η Αμερικανική αποστασιοποίηση και η εσωτερική μεταβολή
Η επικράτηση του δόγματος «Πρώτα η Αμερική» δεν αποτελεί προσωπικό στοίχημα ενός ηγέτη, αλλά αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη εσωτερική κόπωση. Η δυσαρέσκεια για το κόστος διατήρησης της παγκόσμιας τάξης και οι ενστάσεις για τις εμπορικές συμφωνίες διατρέχουν πλέον ολόκληρο το πολιτικό φάσμα στις ΗΠΑ. Η προσδοκία επιστροφής στις ημέρες του Ντιν Άτσεσον και της παραδοσιακής διπλωματίας της δεκαετίας του 1950 χαρακτηρίζεται ως ουτοπική.
Ταυτόχρονα, η στρατιωτικοποίηση της αμερικανικής ισχύος στο εξωτερικό —με παραδείγματα όπως η σύλληψη του Μαδούρο ή οι κινήσεις στον Περσικό Κόλπο— φαίνεται να έχει και εσωτερικά κίνητρα.
Αναλυτές προειδοποιούν για μια τάση χρήσης των ενόπλων δυνάμεων στο εσωτερικό των ΗΠΑ, με γεγονότα όπως αυτά στη Μινεσότα να θεωρούνται πρόδρομοι μιας αυταρχικής διολίσθησης. Η Ευρώπη, κατά συνέπεια, οφείλει να αντιληφθεί ότι το πρόβλημα των ΗΠΑ είναι βαθύτερο και δεν θα επιλυθεί με την απλή εναλλαγή προσώπων στην Ουάσιγκτον.
Η Ευρώπη σε σταυροδρόμι: Από τον κατευνασμό στη διεκδίκηση
Σε αυτό το περιβάλλον, η στάση των Ευρωπαίων ηγετών δέχεται δριμεία κριτική. Η προσέγγιση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ παρά μόνο με δαπάνες ύψους 10% του ΑΕΠ, θεωρείται από πολλούς ως μια μορφή κατευνασμού που αποφεύγει τις δύσκολες επιλογές.
Η εμπειρία του τελευταίου έτους δείχνει ότι οι τακτικές των «χαμόγελων» και των ευγενικών προσκλήσεων από ηγέτες όπως ο Κιρ Στάρμερ, ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ή η Τζόρτζια Μελόνι δεν απέδωσαν καρπούς.
Αντιθέτως, χώρες όπως ο Καναδάς, το Μεξικό και η Ινδία επέδειξαν μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, θέτοντας «κόκκινες γραμμές» που ανάγκασαν την Ουάσιγκτον σε υποχώρηση. Το μάθημα από τη Γροιλανδία είναι ότι η Ευρώπη, όταν δρα ενωμένη, μπορεί να αποτελεί παίκτη στο τραπέζι των αποφάσεων και όχι μέρος του «μενού».
Η ανάδυση «συνασπισμών προθύμων» εκτός των παραδοσιακών θεσμών όπως η Ε.Ε. ή το ΝΑΤΟ, που δημιουργήθηκαν σε μια διαφορετική εποχή, δείχνει τον δρόμο για μια πιο δυναμική διεκδίκηση της κυριαρχίας.
Η Στρατιωτικοποίηση της Ισχύος και οι Επιπτώσεις
Η χρήση στρατιωτικής ισχύος από τη διοίκηση Τραμπ επικεντρώνεται προς το παρόν σε αντιπάλους με περιορισμένη δυνατότητα αντίδρασης, ωστόσο η τάση αυτή αυξάνει τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης μεγάλων δυνάμεων.
Η αυταπάτη της αμερικανικής παντοδυναμίας και η υποτίμηση των διεθνών συμμαχιών ενδέχεται να οδηγήσουν σε μια πιο αδύναμη και ευάλωτη Αμερική μεσοπρόθεσμα. Η αποξένωση παραδοσιακών συμμάχων, οι οποίοι πλέον θα αναζητούν τρόπους εξισορρόπησης της αμερικανικής ισχύος, δημιουργεί ένα νέο διεθνές περιβάλλον όπου η Ρωσία και η Κίνα δεν θα είναι οι μόνοι παίκτες που αμφισβητούν την ηγεμονία των ΗΠΑ.
Η Ευρώπη καλείται τώρα να επιλέξει αν θα παραμείνει προσκολλημένη σε θεσμούς που αδυνατούν να ανταποκριθούν στη νέα κατανομή ισχύος ή αν θα προχωρήσει σε τολμηρές αλλαγές. Η επιβίωση των ευρωπαϊκών κρατών ως ανεξάρτητων κυρίαρχων οντοτήτων σε έναν κόσμο «αρπακτικών αυτοκρατοριών» εξαρτάται από την ικανότητά τους να δράσουν ενωμένα και να επιβάλουν τα δικά τους όρια.
