Ενώ οι γεωπολιτικές ισορροπίες στον Αρκτικό Κύκλο δοκιμάζονται από την επιθετική πολιτική των ΗΠΑ και τη γερμανική οπισθοχώρηση, η ελληνική κυβέρνηση επιλέγει την οδό της σιωπής, αποφεύγοντας να πάρει θέση απέναντι στις αξιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ.

Στη διεθνή σκακιέρα, όπου οι κινήσεις των μεγάλων δυνάμεων καθορίζουν συχνά τη μοίρα ολόκληρων περιοχών, η στάση της Ελλάδας απέναντι στις ραγδαίες εξελίξεις που αφορούν τη Γροιλανδία εγείρει εύλογα ερωτήματα. Την ώρα που η Ουάσιγκτον, υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ, ξεδιπλώνει μια επιθετική στρατηγική διεκδίκησης της περιοχής, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών τηρούν σιγή ιχθύος. Η απουσία οποιασδήποτε επίσημης τοποθέτησης από την Αθήνα δεν περνά απαρατήρητη, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι παραδοσιακοί σύμμαχοι στην Ευρώπη αναπροσαρμόζουν τη στρατηγική τους υπό το βάρος των αμερικανικών πιέσεων.

Ο φόβος των δασμών και η γερμανική υποχώρηση

Η κατάσταση στον Βορρά έχει λάβει διαστάσεις ανοιχτής διπλωματικής σύγκρουσης. Ο Αμερικανός Πρόεδρος, πιστός στο δόγμα της ισχύος, δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει οικονομικά εργαλεία ως μοχλό πίεσης, απειλώντας ευθέως με την επιβολή δασμών όσες χώρες δεν ευθυγραμμιστούν με τις βλέψεις του για τη Γροιλανδία – ή, πιο σωστά, όσες σταθούν εμπόδιο στην ιδιότυπη αυτή «εισβολή» επιρροής.

Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής είναι ήδη ορατά. Ακόμη και η Γερμανία, η οικονομική ατμομηχανή της Ευρώπης, φαίνεται να ανακρούει πρύμναν, προχωρώντας στην απόσυρση των στρατευμάτων που είχε αποστείλει στην περιοχή. Μπροστά σε αυτό το σκηνικό, η ελληνική στάση μοιάζει να υπαγορεύεται από τον φόβο και τον ρεαλισμό. Η λογική που φαίνεται να επικρατεί στο Μέγαρο Μαξίμου είναι εκείνη της αποφυγής περιττών ρίσκων: εάν οι ισχυροί της Ευρώπης υποχωρούν, η Αθήνα επιλέγει να «μείνει στα αυγά της», αποφεύγοντας να προκαλέσει την οργή του «πλανητάρχη» και τις οικονομικές κυρώσεις που ενδεχομένως αυτή συνεπάγεται.

Το «ερώτημα της Κρήτης» και η διπλωματική ανακολουθία

Η στάση αυτή καθίσταται ακόμα πιο προβληματική, αν αναλογιστεί κανείς ένα υποθετικό σενάριο που αγγίζει τον σκληρό πυρήνα των εθνικών συμφερόντων. Τι θα συνέβαινε, άραγε, αν η επιθετική ρητορική και οι εδαφικές αξιώσεις του Λευκού Οίκου δεν αφορούσαν τον μακρινό Βορρά, αλλά στρέφονταν κατά της Ελλάδας; Αν, χάριν παραδείγματος, ετίθετο από την πλευρά των ΗΠΑ ζήτημα παραχώρησης ενός στρατηγικής σημασίας νησιού, όπως η Κρήτη;

Σε μια τέτοια περίπτωση, είναι βέβαιο πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θα περιοριζόταν στη σιωπή. Αντιθέτως, θα προσέβλεπε στην άμεση και ξεκάθαρη στήριξη των ευρωπαϊκών κρατών, απαιτώντας καταδίκη της παραβίασης. Πώς δικαιολογείται, λοιπόν, η τωρινή αφωνία της Αθήνας μπροστά σε μια τόσο κραυγαλέα πρόθεση καταστρατήγησης του Διεθνούς Δικαίου εις βάρος ενός άλλου λαού; Η επιλεκτική ευαισθησία απέναντι στην παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων υπονομεύει, εν τέλει, την αξιοπιστία της χώρας όταν εκείνη ζητά διεθνή ερείσματα και αλληλεγγύη για τα δικά της εθνικά θέματα.

Η συνέχεια μιας πολιτικής σιωπής

Δυστυχώς, η τακτική αυτή δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Οι επικριτές της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής επισημαίνουν πως η στάση για τη Γροιλανδία έρχεται ως συνέχεια μιας παγιωμένης τακτικής μη αντίδρασης σε αμφιλεγόμενες αμερικανικές ενέργειες.

Το προηγούμενο της υπόθεσης του Νικολάς Μαδούρο είναι χαρακτηριστικό. Όταν τέθηκε ζήτημα για την «απαγωγή» του ηγέτη της Βενεζουέλας, η Αθήνα απέφυγε επιμελώς να αρθρώσει λόγο, ευθυγραμμιζόμενη ουσιαστικά διά της σιωπής της με τις επιλογές της Ουάσιγκτον. Το ερώτημα που προκύπτει αβίαστα είναι σαφές: Εάν η ελληνική κυβέρνηση δεν τοποθετήθηκε για ένα ζήτημα που αφορούσε άμεσα το διεθνές δίκαιο και την κρατική κυριαρχία στη Λατινική Αμερική, ποια πιθανότητα υπήρχε να ασχοληθεί σοβαρά και να υψώσει ανάστημα για το θέμα της Γροιλανδίας;

Διπλωματικός ρεαλισμός ή υποχωρητικότητα;

Η στάση αυτή της Αθήνας, να παρατηρεί τις εξελίξεις από απόσταση ασφαλείας χωρίς να παρεμβαίνει, ερμηνεύεται από πολλούς ως ένδειξη αδυναμίας ή ως μια συνειδητή επιλογή πλήρους ταύτισης με τον αμερικανικό παράγοντα, ακόμη και όταν αυτός λειτουργεί εκτός των παραδοσιακών πλαισίων της διπλωματίας.

Καθώς οι ΗΠΑ επανακαθορίζουν τα σύνορα της επιρροής τους με τρόπο επιθετικό, η επιλογή της σιωπής μπορεί να προσφέρει προσωρινή ασφάλεια από την επιβολή δασμών, ωστόσο δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσο η ελληνική εξωτερική πολιτική διατηρεί τα αντανακλαστικά και την αυτονομία που απαιτούνται σε έναν ραγδαία μεταβαλλόμενο κόσμο.

Του Γεωργίου Κ. Τζανάκη

Τελευταῖα ξέσπασε ἕνας ἐπικοινωνιακὸς καταιγισμὸς, ἀπὸ ὅλα τὰ μέσα «ἐνημερώσεως», ὅπου διαμαρτύρονται καὶ ἐξανίστανται γιὰ τὴν «ἀήθη ἐπίθεσι» κατὰ τοῦ Oἰκουμενικοῦ Πατριάρχου ἀπὸ τὴν Ρωσικὴ μυστικὴ ὑπηρεσία SVR.

Τὰ κυριώτερα σημεῖα στὰ ὁποία ἐστιάζουν, ὅτι προβάλλει ἡ SVR, εἶναι (ἐπιλέγω ἀπὸ ἕνα μόνο ἱστότοπο, καθότι ὅλοι λένε περίπου τὰ ἴδια):

«Η SVR –κρατικό όργανο, που προφανώς έχει πλέον αναλάβει και “εκκλησιολογικά καθήκοντα”– κατηγορεί τον Παναγιώτατο ως δήθεν συνεργάτη βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και οργανωτή σχεδίων διάσπασης της ρωσικής εκκλησιαστικής επιρροής σε Ουκρανία, Βαλτική και Βαλκάνια». [1]

«Ο Βαρθολομαίος, αεί επί σκοπόν της Ορθοδόξου Ενότητος, ουδέποτε λειτούργησε με πολιτικά κριτήρια. Είναι πνευματικός πατέρας όλων, ακατάβλητος υπερασπιστής της κανονικότητος, της ελευθερίας των κατά τόπους Εκκλησιών και της οικουμενικής διακονίας του Φαναρίου, η οποία δεν υποκύπτει σε πιέσεις, ούτε ενδίδει σε γεωπολιτικά συμφέροντα». [ὅ.π.]

«Ο Παναγιώτατος στέκει εκεί όπου τον έταξε η Πρόνοια του Θεού: ως Πρώτος μεταξύ Ίσων, χωρίς κοσμικές εξαρτήσεις, χωρίς “πλάτες εξουσίας”, αλλά Χάριτι Θεού και με τη μαρτυρία του Σταυρού». [ὅ.π.]

Γιὰ τὴν ἀκρίβεια τὸ ΤΑSS ἀνέφερε ὅτι

«Ειδικές υπηρεσίες του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζουν με κάθε τρόπο τις δραστηριότητες του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίου στην εκδίωξη της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας… «Οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες τον υποστηρίζουν ενεργά, τροφοδοτώντας ρωσοφοβικά αισθήματα στις ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε το SVR». Πρακτορεῖο Εἰδήσεων ΤΑSS 12/1/2026 [2]

Ἕνας σχολιαστὴς τονίζει ὅτι μέχρι τώρα οἱ Ρώσοι παρουσίαζαν τὸ Πατριαρχεῖο ὡς Ἀμερικανοκίνητο ἐνῷ τώρα τὸ παρουσιάζουν νὰ στηρίζεται ἀπὸ μυστικὲς ὑπηρεσίες τῆς Βρεττανίας.

«Πηγή του Οικουμενικού Πατριαρχείου συγκρατεί μία λεπτομέρεια από την ανακοίνωση της SVR που αξιολογεί ως σημαντική: όπως αναφέρει, σε παλαιότερες επιθέσεις που έχουν εκδηλωθεί από τη ρωσική πλευρά προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο υπήρχαν σταθερές αναφορές ότι είναι αμερικανοκινούμενο και ακολουθεί πολιτικές που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε σχέση με την παραχώρηση αυτοκεφαλίας σε Ορθόδοξες Εκκλησίες. Σε αυτή την τελευταία ανακοίνωση δεν υπάρχει αναφορά στον αμερικανικό παράγοντα, αλλά γίνεται λόγος για στήριξη προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο από τις μυστικές υπηρεσίες της Βρετανίας». ΕΦΗΜ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ [3]

Ὅπως θὰ διαπιστώσῃ ὅποιος στὰ σοβαρὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα, ὑπάρχουν μόνον γενικότητες, συνθήματα καὶ καθόλου τεκμήρια καὶ ἀποδείξεις, στὶς κρίσεις ποὺ διατυπώνονται. Θὰ παραθέσουμε μερικὰ ἀδιαμφισβήτητα τεκμήρια, ὥστε, ἄν θέλουν, νὰ βοηθηθοῦν καὶ οἱ γράφοντες, ἄν τυχὸν τὰ ἀγνοοῦν, καὶ κυρίως οἱ ἀναγινώσκοντες τὰ γραφόμενά τους , ὥστε νὰ βοηθηθοῦν στὰ συμπεράσματά τους.

Ἐπειδὴ τὸ θέμα παρουσιάζεται ὡς προσωπικὴ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Πατριάρχου, πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι μὲ τοὺς ὅρους «Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο», «Φανάρι» ἤ τὸ ὄνομα τοῦ ἐκάστοτε «Πατριάρχου» ἐννοεῖτε τὸ ἴδιο πράγμα, δηλαδὴ ἡ πραγματικότης, ὁ μηχανισμὸς προσώπων, ποὺ λειτουργεῖ στὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, ὁριστικά, τουλάχιστον μετὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μὲ κύριο ἐπίσημο ἐκφραστὴ πρὸς τὰ ἔξω τὸν ἑκάστοτε Πατριάρχη , ὁ ὁποῖος κατευθύνει καὶ τὶς Συνοδικὲς ἀποφάσεις. Ἐπειδὴ αὐτὲς (οἱ Συνοδικὲς ἀποφάσεις) ἐνίοτε εἶναι εἴτε διπλωματικές, εἴτε ὑψηλοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου γενικολογίες, οἱ διάφοροι παράγοντες καὶ παρατρεχάμενοι, ὅπως ὁ παραπάνω, «διαρέουν» ἤ διατυπώνουν καὶ σχολιάζουν ὅσα «πρέπει» νὰ μάθῃ ὁ πιστὸς λαὸς.

Παρουσιάζεται, λοιπόν, στὴν παροῦσα περίπτωσι, ὅτι τὸ Φανάρι ποτὲ δὲν λειτουργεῖ μὲ πολιτικὰ κριτήρια, δὲν ὑποκύπτει σὲ πιέσεις, οὔτε ἐνδίδει σὲ γεωπολιτικὰ συμφέροντα. Δὲν ἔχει κοσμικὲς ἐξαρτήσεις, οὔτε πλάτες ἐξουσίας, οὔτε ἐπηρεάζεται ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἤ τοὺς Ἄγγλους, οὔτε ἔχει σχέσι μὲ κινήσεις κατὰ τῆς Ρωσικῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐπιρροῆς.

Ἐπ᾿ αὐτῶν θὰ κατατεθοῦν, ὅπως προεγράφη, μερικὰ στοιχεῖα, ἀπὸ τὰ πολλὰ ποὺ ὑπάρχουν, ὥστε νὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ κρίνῃ τὴν ὀρθότητα αὐτῶν τῶν ἰσχυρισμῶν.

«Δὲν λειτουργεῖ μὲ πολιτικὰ κριτήρια οὔτε ὑποκύπτει σὲ πιέσεις».

Πῶς ἐξεδιώχθῃ ἡ Μάξιμος ὁ Ε΄ τὸ 1948 καὶ πῶς ἤρθε ὁ Ἀθηναγόρας στὸ Φανάρι; Μὲ καθαρὰ πολιτικὰ κριτήρια καὶ κατόπιν ἀφορήτων πιέσεων. Μετὰ τὸ 1923 τὸ Πατριαρχεῖο ὑπάγεται «στὴ δικαιοδοσία τοῦ Τούρκου Νομάρχη τῆς Κωνσταντινουπόλεως» [4] Παρὰ τὶς μεγαλοστομίες ποὺ ἀκούγονται,  κατὰ καιροὺς, ἀπὸ τὰ πρόσωπα τοῦ Πατριαρχείου περὶ «πλήρους ἐλευθερίας», αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ὅσον ἀφορᾶ τὶς ἐκλογὲς Πατριάρχου:

«Ο νομάρχης (Vali) ήταν ο εκπρόσωπος του τουρκικού κράτους, ο οποίος ενέκρινε τον κατάλογο των υποψηφίων Πατριαρχών έχοντας το δικαίωμα να διαγράψει κάποιο πρόσωπο που δεν ήταν αρεστό στην τουρκική πλευρά και επικύρωνε την εκλογή του νέου Πατριάρχη». [ὅ.π.]

Στὴν περίπτωσι τῆς ἐκλογῆς Ἀθηναγόρα ὁ μηχανισμὸς αὐτὸς λειτούργησε πλήρως μὲ ἀποτέλεσμα:

«Ο Τούρκος αξιωματούχος (Νομάρχης) … τους είπε ότι, για να πάψει η κριτική κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου, θα έπρεπε οι ιεράρχες του να εκλέξουν ως νέο πατριάρχη τον Αρχιεπίσκοπο Βορείου και Νοτίου Αμερικής Αθηναγόρα. Τους δήλωσε ότι η εκλογή αυτή ήταν επιθυμία τριών κυβερνήσεων, της ελληνικής, της τουρκικής και της αμερικανικής. Σημείωσε δε ότι η Τουρκική κυβέρνηση θα έκανε το παν για να διατηρήσει φιλικές σχέσεις με την Αμερικανική.  (ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΑΓΚΥΡΑΣ [5]). Επιπλέον, ο Αθηναγόρας θα μπορούσε να προάγει την ελληνοτουρκική φιλία και τους δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών και να κατοχυρώσει το κύρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. (ΕΛΛΗΝ ΠΡΕΣΒΥΣ ΣΚΕΦΕΡΗΣ [6]) Τέλος, εμβαθύνοντας ανέφερε ότι καθώς οι Σοβιετικοί μεταχειρίζονταν την Ορθόδοξη Εκκλησία για τους δικούς τους πολιτικούς σκοπούς, εκείνη η πατριαρχική εκλογή είχε και πολιτικό χαρακτήρα, τον οποίο η τουρκική πλευρά δεν μπορούσε να αγνοήσει (ΕΛΛΗΝ ΠΡΕΣΒΥΣ ΣΚΕΦΕΡΗΣ [7])» ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΤΟΥ ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ σελ. 204

( Σημ: Τὰ παραπάνω δὲν εἶναι ἀπόψεις ψεκασμένων ἤ φανατικῶν , ὅπως συνηθίζεται νὰ χαρακτηρίζεται ὁτιδήποτε δὲν ἀρέσει στοὺς διαφόρους κατεστημένους προπαγανδιστὲς. Εἶναι διαπιστώσεις ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τῶν πρεσβειῶν, τῶν Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν Ἑλλάδος, Ἀμερικῆς, Βρετανίας, Τουρκίας καὶ εὐρίσκονται σὲ Διδακτορικὴ Διατριβὴ ποὺ τὴν ἔχει ἐποπτεύσει καθηγητὴς ἀπολύτως προσηλωμένος στὸ Πατριαρχεῖο, καὶ γι᾿αὐτὸ χρησιμοποιῶ τὶς πηγές αὐτὲς. Ἔχει κυκλοφορήσει καὶ σὲ βιβλίο, ἀπὸ ὅπου καὶ οἱ παραπομπὲς, γιὰ ὅποιον ἐνδιαφέρεται: Παῦλος Σεραφείμ, ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΤΟΥ ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ. Ἐκδ. Μπαρμπουνάκη. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2017.)

Δὲν εἶναι μόνο ὅτι ὁ Τοῦρκος Νομάρχης τοὺς προσδιόριζε ποιὸν πρέπει νὰ ἐκλέξουν, τὸν Ἀθηναγόρα, ἀλλὰ διευκρίνιζε καὶ ποιὸν δὲν πρέπει νὰ ἐκλέξουν, καὶ ἄν τὸ τολμοῦσαν θὰ τὴν πλήρωνε ἡ Μειονότης. (Τελικῶς καὶ ἐξέλεξαν τὸν Ἀθηναγόρα καὶ τὴν πλήρωσε ἡ Μειονότης, τὸ 1955):

«Ὁ πρόεδρος της τουρκικής δημοκρατίας είχε δώσει οδηγίες στο βαλή της Κωνσταντινούπολης να δηλώσει «απεριφράστως επιτροπήν Μητροπολιτών ότι εν ουδεμιά περιπτώσει θα γίνη δεκτή εκλογή Μητροπολίτου Δέρκων», [8]  ενώ επιπλέον και ο Τούρκος πρωθυπουργός … δήλωσε ότι τυχόν εκλογή του Δέρκων θα επηρέαζε δυσμενώς τη στάση της τουρκικής κυβέρνησης όχι μόνο έναντι του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αλλά και έναντι της ίδιας της μειονότητας». ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ. 207

«Οὔτε ἐπηρεάζεται ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἤ τοὺς Ἄγγλους, οὔτε ἔχει σχέσι μὲ κινήσεις κατὰ τῆς Ρωσικῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐπιρροῆς».

Οἱ πολιτικὲς πιέσεις τῶν Τούρκων ἦταν ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιθυμίας τῶν Ἄγγλων καὶ τῶν Ἀμερικάνων γιὰ ἐκλογὴ τοῦ Ἀθηναγόρα στὴ θέσι τοῦ Πατριάρχου προκειμένου νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ γεωπολιτικά τους συμφέροντα. Καὶ αὐτὸ διότι θεωροῦσαν ὅτι ἡ Σοβιετικὴ Ἔνωσις θὰ χρησιμοποιοῦσε τὴν Ρωσικὴ Ἐκκλησία γιὰ τὴν κρατική της πολιτική:

«Δεν υπήρχε, ωστόσο, καμία αμφιβολία ότι η Εκκλησία θα χρησίμευε ως όργανο κρατικής πολιτικής» ΕΚΘΕΣΙΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ «Ν. 3127. Ο ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην ελληνική πολιτική», Ουάσινγκτον, 15 Μαΐου 1946. ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.62

Οἱ Βρετανοὶ παράλληλα:

« … οι οποίοι επιθυμούσαν την εμπλοκή των Αμερικανών στα πράγματα του Φαναρίου. Επιθυμούσαν να πιέσουν τους Αμερικανούς να πιέσουν την Ελλάδα και την Τουρκία να συνεργαστούν ώστε να αναβαθμίσουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, έναντι του σοβιετικού κινδύνου». FO 371/58860, βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών προς βρετανική πρεσβεία Άγκυρας, Β. 2589/1908/19, 27 Φεβρουαρίου 1946. ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.62

Ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀκόμη καὶ ὅταν βρισκόταν ὡς ἐξόριστη στὴν Μέση Ἀνατολή, μετὰ τὴν ἐκλογὴ τοῦ Πατριάρχη Σεργίου στὴ Ρωσία ἔστειλε ὁδηγία, μάλλον ἀποτέλεσμα ἐπαφῶν μὲ τὴν Βρετανικὴ ἀλλὰ καὶ Ἄμερικανικὴ πλευρὰ,   στὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο λέγοντας ὅτι

«… η εκκλησιαστική αναγέννηση στην Ρωσία αποτελούσε πολιτικό ελιγμό (political maneuver) και κατά συνέπεια θα έπρεπε να είναι πολύ προσεκτικό στις επαφές του με τη Μόσχα και να αποφύγει οποιεσδήποτε δεσμεύσεις προς τη ρωσική πλευρά». ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.75

(Καὶ αὐτό, τὴν ἴδια στιγμὴ, ποὺ πάλι κατόπιν Βρετανικῶν μεθοδεύσεων, ἔβαζε τὸ ΚΚΕ στὴ συγκυβέρνησι τῆς χώρας, γιὰ ἄλλους λόγους βέβαια!!!)

Στὴν δὲ ἐκλογὴ τοῦ Ἀθηναγόρα οἱ πιέσεις πρὸς τὸν Μάξιμο τὸν Ε΄ νὰ παραιτηθῇ ἦταν ἀσφυκτικὲς καὶ ἔφτασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ διακόψῃ τὴν χρηματοδότησι τοῦ Πατριαρχείου!!!

«… Εκείνο το κρίσιμο χρονικό διάστημα η ελληνική κυβέρνηση σταμάτησε να στέλνει τα χρήματα της επιχορήγησής της προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο με αποτέλεσμα το τελευταίο να αντιμετωπίσει προβλήματα ρευστότητας» [9] ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.75

Ὅλες αὐτὲς οἱ ἀφόρητες πολιτικὲς πιέσεις ὁδήγησαν τοὺς Συνοδικοὺς θέλοντας καὶ μὴ νὰ ἐκλέξουν ὡς Πατριάρχη ἕναν ἄνθρωπο ποὺ δὲν εἶχε καμμία σχέσι μὲ τὸ Πατριαρχεῖο, ἀλλὰ ἦταν ἀρεστὸς στοὺς Ἀμερικανοὺς καὶ τοὺς Τούρκους ἀλλὰ καὶ σὲ ἀρκετοὺς Ἕλληνες πολιτικοὺς. Ἐκτοτε τὸ Πατριαρχεῖο προσδέθηκε στὸ ἄρμα τῆς Δύσεως καὶ ἐξυπηρετεῖ τὶς πολιτικὲς της ἐπιθυμίες, ὡς ὄργανο ἐπιβολῆς μέχρι σήμερα.  (Λέμε τὰ ἐλάχιστα, τὰ πάνω πάνω). Μποροῦν νὰ παρατεθοῦν ἄπειρα ντοκουμέντα γιὰ τὴν πολιτικὴ ἐξάρτησι τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἀπὸ τοὺς Ἀγγλοαμερικανοὺς καὶ τὴν χρησιμοποίησί του ὡς γεωπολιτικὸ βραχίονά τους στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο (ἀναλογιστεῖτε μόνον ὅτι στὴν «Σύνοδο» τοῦ Κολυμπαρίου ἐπίσημη σύμβουλος τοῦ Οἱκουμενικοῦ Πατριάρχου ἦταν ἡ καθηγήτρια κ. Ἐλισσάβετ Προδρόμου ἡ ἐπίσημος σύμβουλος τῆς CIA καὶ DIA γιὰ θέματα Ἀνατολικῆς Μεσογείου καὶ Θρησκειῶν!!!) ἀλλὰ μένω σὲ αὐτὰ, θεωρῶντας τα ἀρκετὰ γιὰ προβληματισμό. Ἕνα μόνο προσθέτω:

«… αν η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ άλλαζε και γινόταν πιο δυναμική έναντι της ΕΣΣΔ (πολιτική της ανταπόδοσης, rollback policy) και αποφάσιζαν οι Αμερικανοί να διεισδύσουν στις ορθόδοξες σοβιετοκρατούμενες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, τότε ένας ανώδυνος τρόπος θα ήταν μέσω της κάλυψης του  Οικουμενικού Πατριαρχείου». ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.75

Καὶ ἡ κάλυψις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου δόθηκε στὴν Οὐκρανία, ὅπως ζητοῦσε καὶ ὁ Μπρεζίνσκυ, ὅταν οἱ ἀμερικάνοι ἀποφάσισαν νὰ διεισδύσουν στὴν Οὐκρανία, μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ εἰσπήδησι καὶ τὴν δημιουργία μιᾶς ἐκκλησιαστικῆς ὀντότητος ἐνάντια στὴν κανονικὴ Οὐκρανικὴ Ἐκκλησία. Καὶ τώρα ὑπάρχουν φόβοι ἀπὸ τοὺς Ρώσους ὅτι θὰ γίνῃ ξανὰ τὸ ἴδιο στὶς χῶρες τῆς Βαλτικῆς καὶ στὸ Μαυροβούνιο. Καὶ ἀπαντᾶ τὸ Πατριαρχεῖο ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι

«ευφάνταστα σενάρια, ψευδείς ειδήσεις, ύβρεις και κατασκευασμένες πληροφορίες κάθε είδους προπαγανδιστών» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ 13 Ο1 2026

Ἴσως βοηθήσουν τὰ παραπάνω, ὡς ἀφετηρία, ὥστε νὰ ψάξῃ περισσότερο καὶ νὰ σκεφτῇ, ὅποιος συνεχίζει νὰ σκέφτεται στὴν ἐποχή μας, πρὸς τὰ ποῦ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἄν ἐνδιαφέρει κανέναν, πλέον.

Γιὰ μᾶς ἐδῶ στὴν Κρήτη, ἔχει ἰδιαίτερη σημασία ἡ βαθύτερη κατανόησις τῶν καταστάσεων, διότι ὁ Πατριάρχης, ὁ «ακατάβλητος υπερασπιστής της κανονικότητος, της ελευθερίας των κατά τόπους Εκκλησιών», στέλνει σὲ λίγες μέρες τοὺς δικούς του γιὰ νὰ ἀποφασίσουν ποιοὶ θὰ γίνουν δεσπότες σὲ δύο Μητροπόλεις τῆς Κρήτης. Οἱ «ἐλεύθεροι» Κρῆτες ἐπίσκοποι, φαίνεται, δὲν μποροῦν μόνοι τους, παρότι ἐλεύθεροι θεωροῦνται ἀνίκανοι νὰ ἀποφασίσουν… Ὁ δὲ λαὸς εἶναι μόνο … γιὰ νὰ παίζει κούρταλα.

Φανταστεῖτε νὰ μὴν σεβόταν τὴν ἐλευθερία τῶν κατὰ τόπους Ἐκκλησιῶν….

Τί περισσότερο θὰ μποροῦσε νὰ συμβῇ στὴν Οὑκρανία;

Ἀκρωτήρι Χανίων. 18 Ἰανουαρίου 2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] https://fosfanariou.gr/index.php/2026/01/13/rosiki-propaganda-kata-tou-ecum-patr/

[2] https://tass.com/politics/2070009

[3] https://www.kathimerini.gr/society/reportaz/564019777/mystika-kai-psemata-tis-rosikis-svr-to-paraskinio-tis-epithesis-kata-vartholomaioy/

[4] Παύλος Σεραφείμ, Δρ Θεολογίας ΑΠΘ: «Ο κοσμικός παράγοντας στην εκλογή Οικουμενικών Πατριαρχών κατά τη νεότερη περίοδο της ιστορίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1830-1948)» https://doi.org/10.26262/syn.v5i1.5635

[5] N.A.D.S., C.G.R, 1936-1958, 840.4, αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, εσωτερικό υπόμνημα αμερικανικής πρεσβείας Άγκυρας, 27 Οκτωβρίου 1948. Πβλ. και N.A.D.S., C.G.R, 1936-1958, 840.4, αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, αμερικανικό προξενείο Κωνσταντινούπολης προς αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, 12, 30 Οκτωβρίου 1948.

[6]  [7] Α.Υ.Ε., 1948/Φ118/ΥΦ1, ελληνικό προξενείο Κωνσταντινούπολης (αποστολέας ο πρέσβης Σκέφερης) προς ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, ΑΠ 4003, 26 Οκτωβρίου 1948.

[8] (Α.Υ.Ε., 1948/Φ118/ΥΦ1, ελληνική πρεσβεία Άγκυρας προς ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, ΑΠ 403, 28 Οκτωβρίου 1948).

[9] N.A.D.S., C.G.R, 1936-1958, 840.4, αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, αμερικανικό προξενείο Κωνσταντινούπολης προς αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, 24 Σεπτεμβρίου 1948

Του Ιωαννη Γ. Καλογεράκη

Τα μέγιστα των αγαθών ημίν γίγνεται διά μανίας  (Πλάτων Φαίδρος)

Δεν έγραψα το παρακάτω σχόλιο διότι τελείωσε η παρέα το Γυμνάσιο των ΑΕΤΩΝ. Αυτό είναι πραγματικότητα αλλά η κοινωνία έχει προ πολλού χρόνου ξεχάσει την επωνυμία, αν και το σχολείο (Γυμνάσιο –Λύκειο) παραμένει και σήμερα εξαιρετικό. Γράφτηκε ως ανάμνηση μίας μορφής και στάσης εκπαίδευσης που πλέον δεν υπάρχει.

Ο πόλεμος 1914-1918 σηματοδότησε  το τέλος της Belle Epoque στην Ευρώπη και το τέλος των βασιλείων. Στην Ελλάδα μετά το 1922 η νοοτροπία και η πνευματική ατμόσφαιρα μεταβλήθηκαν. Το παιδαγωγικό φαινόμενο άλλαξε. Oι μουσουλμάνοι το 1924 αποχώρησαν από την Κρήτη  και ήρθαν οι πρόσφυγες. Οι μαθητές του ηρωικού Α΄ Γυμνασίου, όπου το 1919 ήρθε ως καθηγητής από την Έδεσσα ο Εμ. Γενεράλις (1860-1943), είχαν αυξητική τάση και  ήταν αναγκαία η ίδρυση  σχολείων. Ένα νέο Γυμνάσιο, που λειτούργησε άτυπα το 1921, ιδρύθηκε με Βασιλικό Διάταγμα  στις 10 Ιανουαρίου 1922, ως «Δεύτερον εξατάξιον γυμνάσιον εν Χανίοις». Το νέο σχολείο, παρέμεινε για 2 χρόνια στο κτίριο του Α΄ Γυμνασίου, που μετά από περιπλανήσεις είχε σταθεροποιηθεί στον πρώην γαλλικό στρατώνα. Στις 22 Φεβρουαρίου 1924 το Β΄ Γυμνάσιο μεταφέρθηκε στο κτίριο του πρώην μουσουλμανικού δημοτικού Συμπιάν (Sibyan mektebi) και ιδιωτικού  σχολαρχείου Ρουστιέ (Rustiye mektemsi), πάνω από το λιμάνι στη βορειοδυτική πλευρά του τείχους, παρά το τηλεγραφείο. Το μουσουλμανικό Γυμνάσιο Ιντατιγιέ (idadiye) το οποίο ένα διάστημα λειτούργησε στο Μεγάλο Αρσενάλι, είχε ήδη κλείσει.

Γυμνασιάρχης το 1921 του Β΄ Γυμνασίου ανέλαβε, ο οργανωτής σχολείων, ο κορυφαίος φιλόλογος, Εμ. Γενεράλις, ο οποίος παρέμεινε μέχρι το 1927. Οπότε ανέλαβε την οργάνωση του «Γυμνασίου Θηλέων Χανίων» που ιδρύθηκε το 1928, προηγουμένως λειτουργούσε Γυμνασιακό Παρθεναγωγείο. Δεν γνωρίζουμε πως επιλέχτηκαν το 1023 για το νέο Γυμνάσιο οι 8 καθηγητές, και πως γράφτηκαν οι 23 μαθητές και οι 4 μαθήτριες. Πάντως το κριτήριο  δεν ήταν  ταξικό. Ο «μαθητής» Εμ. Κριαράς αναφέρει ότι πήγαν στο νέο Γυμνάσιο οικιοθελώς οι καλύτεροι μαθητές. Ήταν όλοι εξαιρετικοί και δικαίως, με τη συμπεριφορά, και την επιμέλειά τους, το σχολείο πήρε και διατήρησε μέχρι το 1940 την επωνυμία, «Γυμνάσιο Αετών». Τα επίσημα εγκαίνια με πλήθος κόσμου έγιναν στις 24 Φεβρουαρίου το 1924, όπου ο Εμ. Γενεράλις εκφώνησε ένα εντυπωσιακό λόγο, γνωστό ως «Λόγος επί τη εγκαταστάσει του Β΄ Γυμνασίου», προς τους μαθητές, τις μαθήτριες και τους πολίτες, στον οποίο τονίζει ότι η αρετή είναι ο τελικός σκοπός της παιδεύσεως και αναφέρει για τον μαθηματικό:

Δεν επιτρέπει ο χρόνος πολλά περί εκάστου μαθήματος να είπω άτινα άλλως παρά του οικείου καθηγητού μανθάνετε. Αλλά γεύματος χάριν ολίγα παρατίθημι…

…ο συμφιλοσοφών μετά σου καθηγητής θα σε διδάξη το γνώθι σαυτόν. Τι επιθυμείς, τίνων ορέγεσαι, πως χαίρεις, πως πάσχεις, πως συλλογίζεσαι. Ο μαθηματικός θα σου οξύνη τον νούν, θα σε συνηθίση  εν τη τάξει και ακριβεία, θα σου θέση τον ασφαλή κανόνα του βίου…

Ο λόγος είναι ρεαλιστικός, συμβατός με τη μεταπολεμική εποχή, αναφέρεται ανά μάθημα σε ατομικά και συλλογικά επιτεύγματα μέσω της παιδείας. Παράλληλα ηθοπλαστικός με διάχυτη την πατριωτική, αλλά ειρηνική διάθεση. Χαρακτηριστικό της παιδείας μετά τους πόλεμους 1916-1922. Για να συμπληρώσει στη διδασκαλία του, με τον Σενέκα: Non scholae se vitae discimus (Δεν μαθαίνουμε για το σχολείο αλλά για τη ζωή). Ρήση που λειτουργούσε και αντίστροφα. Οι παιδαγωγικοί του λόγοι χαρακτηρίστηκαν από τον τύπο και τους κριτικούς «Εθνικά Ευαγγέλια».

Με τους μεταξικούς, νόμους 770/1937 και 1849/1939 επεκράτησε αλαλούμ και χάος. Το Β΄ Γυμνάσιο απωλέσθη και το Α΄ στον γαλλικό στρατώνα έγινε οκτατάξιο.  Επανιδρύθηκε το Β΄ με Διάταγμα στις 23-9-1949 (Α.Φ.239) και οι μαθητές ξανά επιλέχτηκαν από το Α΄ και ακολούθησαν την ίδια πορεία με αυτούς του 1924,  τώρα προς ανατολάς στο σημερινό κτίριο. Με εξαιρετικό Γυμνασιάρχη τον Κακαβελάκη.

Ο  ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΓΕΝΕΡΑΛΙΣ

Ο Εμ. Γενεράλις, γεννήθηκε την ταραγμένη περίοδο το 1860 στο «τερπόν και κερασοφόρον» Γερακάρι Αμαρίου. Ήταν άνθρωπος με ατομικές και οικογενειακές, πατριωτικές περγαμηνές, θυσιών και ηρωικών πράξεων. Διέθετε περηφάνια, και αρχοντιά και. δεν συμβιβαζόταν με καμιά εξουσία. Ατομικά χαρακτηριστικά που υποστηριζόταν από την άριστη γνώση της ελληνικής και λατινικής γραμματείας και από τη  συγγραφική συμβολή του στα Γράμματα.

Στα έργα του ανήκουν: α) Γραμματική της αρχαίας ελληνικής γλώσσης, β) Συνοπτική γραμματική της ομηρικής διαλέκτου μετά συντακτικού και παραρτήματος μετρικής, γ) Γραμματική της ομιλουμένης και γραφομένης καθαρευούσης ελληνικής γλώσσης, μετά πρακτικών γυμνασμάτων, δ)Εκλογαί εκ των παραλλήλων βίων του Πλουτάρχου,

ε) Τα διδασκόμενα εν τω Γυμνασίω Βουκολικά Ειδύλλια του Θεοκρίτου, στ) Γεωγραφία της Κρήτης  (14 εκδόσεις), ζ) Παλμοί της Κρήτης, δούλης-αυτονόμου-ελευθέρας, η) Αυτοβιογραφία, θ) 420 επιστημονικά και λαογραφικά άρθρα σε περιοδικά και εφημερίδες, ι) 1062 λήμματα στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια.

Χρημάτισε Γυμνασιάρχης, Σχολάρχης, Επιθεωρητής διανοούμενος και κυρίως δάσκαλος. Η εκπαιδευτική του πορεία ακολουθούσε τα ταραγμένα εθνικά ιστορικά γεγονότα. Δίδαξε και διοίκησε υποδειγματικά σχολεία σε διάφορες πόλεις (..εις ουδενός την δίωξιν υπεχώρησα..), αλλά κυρίως στα Χανιά. Ήταν  μεσολαβητής των δύσκολων καταστάσεων. Απέκτησε μία καθολική αποδοχή και κοινωνική επιβολή στους πολίτες και τον εκπαιδευτικό κόσμο. Όταν περνούσε από την Αγορά των Χανίων σηκωνόταν οι καθήμενοι πολίτες (μαρτυρία καταστηματαρχών).

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΩΣ  ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ  «ΜΑΝΙΑ»

Στο σχολείο τον διέκρινε η δικαιοκρισία, η αφοσίωσή του στο καθήκον και η στοργική αγάπη προς του μαθητές, στηριζόμενος στο δίπολο πειθαρχία-στοργή. Εκεί που έλαμψε το ταλέντο του, σύμφωνα με τους μαθητές του, ήταν η διδασκαλία. Άριστος γνώστης του αντικειμένου μετέτρεπε τη διδασκαλία, σε μυσταγωγία. Η διδασκαλία του δεν ήταν ψυχρά διδακτική με κανόνες παιδαγωγικής (που και αυτοί χρειάζονται) μα ως προς την μορφή ζωντανή και επιβλητική. Η διδασκαλία της ελληνικής γραμματείας γινόταν με ένα πνευματικό πάθος, μία ένθεη πλατωνική μανία που  υπερέβαινε τα όρια της λογικής των εννοιών, άγγιζε τις ιδέες  και οδηγούσε  την τάξη σε κατάνυξη. Στους καθηγητές όπως αναφέρει ο ίδιος, ήταν «primus απλώς inter pares», χωρίς ποτέ να μειώνει την ατομικότητα εκάστου.

Το υψηλό επίπεδο διδασκαλίας και η ικανότητα διοίκησης δημιουργούσαν μαθησιακό περιβάλλον και «πνεύμα σχολείου». Το πνεύμα σχολείου είναι η κοινή πνευματική και συλλογική συνείδηση που συνδέει όσους εμπλέκονται στην παιδαγωγική διαδικασία. Δημιουργεί το ομαδικό πνεύμα, την αφοσίωση, τον ενθουσιασμό, την υπερηφάνεια, την ισότητα και την τιμή που αισθάνονται καθηγητές και μαθητές για το σχολείο. Στο πνεύμα σχολείου οφείλεται και η επωνυμία  «Σχολείο των Αετών». Στο πλαίσιο αυτό το 1923 οι μαθητές εκδώσανε το περιοδικό «Αυγερινός» με εισηγητή ύλης τον μαθητή  Εμ. Κριαρά.

Ο Εμ. Γενεράλις οπαδός της «εμβάθυνσις του αντικειμένου» ακολουθούσε ένα αίτημα παιδαγωγικής. Δεν μπορείς να διδάξεις αν δεν γνωρίζεις σε βάθος το αντικείμενο της διδασκαλίας. Η παιδαγωγική βοηθά αλλά έχει όρια. Ήταν κοντά στον Δημόκριτο: «πάντων κάκιστον η ευπετείη παιδεύσαι την νεότηα». Κάκιστο να  διδαχτούν οι νέοι να μη σκέπτονται. Να μένουν χαλαρά στα εύκολα.

Το θέρος του 1941 βιβλία και έγγραφα σχολείων κάηκαν στη μέση της οδού Κοραή από τους Γερμανούς (Μαρτυρία Λ. Σταυρακάκη). Ακόμη χάθηκαν τα αρχεία της Μαθηματικής Εταιρείας (ΕΜΕ) της δεκαετίας του 1920. Με την εμφάνιση του Δελτίου της ΕΜΕ το 1930 βεβαιώνεται το επίπεδο του σχολείου  και από τους μαθηματικούς  διαγωνισμούς. Συναγωνιζόταν οι μαθητές μαζί με του Πρακτικού Λυκείου (Καθηγητής Ανδρέας Κνιθάκης)  τους μαθητές των Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Πατρών. Επιπλέον η επιτυχής πορεία του σχολείου από το 1949 μέχρι σήμερα δικαιολογεί την ξεχασμένη επωνυμία.

Ο Εμ. Γενεράλις πάντα έβγαζε φωτογραφίες με τους μαθητές του. Ο «μαθητής» Αλεξ. Κονταδάκης μας άφησε ένα σπάνιο ντοκουμέντο των τελειοφοίτων «Αετών». Στην οποία ο προσεκτικός εκπαιδευτικός αναγνωρίζει  το «πνεύμα» σχολείου.

ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΙ ΤΟΥ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1923-1924

Από αριστερά προς τα δεξιά

Σειρά 1η  οι μαθήτριες:

Ελένη Θεμιστοκλέους, Ελένη Στυλιανάκη, Αριστέα Καπετανάκη, Ελένη Βλαντή

Σειρά 2η οι καθηγητές:

Χατζηδάκης, Γναφάκης, Δ. Παπαδάκης, Κατσινεβάκης, Εμμ. Γενεράλις, Ι. Μοσχόπουλος, Ανδρόνικος, Μελέτιος Τοράκης.

3η  σειρά οι μαθητές:

Δασκαλάκης, Ν, Τωμαδάκης, Κονταδάκης, Ματθαίος Φουτάκης, Παπαμαρκάκης, Θεμιστοκλής Μπιτσάκης, Άνθιμος Ροσμαρής, Ευρυπίδης Ντουντουνάκης, Ιωαν. Κορφιάτης, Πολυχρ. Πολυχρονίδης, Καλιτσάκης.

4η σειρά οι μαθητές

Γεωργιλάς, Δελάκης, Στυλ. Καψωμένος, Εμμ. Κατζουρός, Μανιουδάκης, Ιωαν. Γενεράλις, Γ.Γιανουδάκης, Γ. Παπαδομανωλάκης, Σπαντιδάκης, Δημ. Μοσχόπουλος, Εμμ. Κριαράς, Κωνσ. Ν. Βαλάκης.

Τα Σχολεία με τον τρόπο τους τίμησαν τον Εμ. Γενεράλι. Η πόλη των Χανίων μέσω «Χρυσοστόμου» τίμησε τη μνήμη  του Εμ. Γενεράλι στις 20 Σεπτεμβρίου 1995. Μίλησαν ο μαθητής των μαθητών του, Χριστόφορος Χαραλαμπάκης καθηγητής του ΕΚΠΑ (ακαδημαϊκός), ο γιός του «μαθητής» Ι. Γενεράλις, η Ζαχ. Σημαντηράκη και επιπλέον ομιλητής  από το Ρέθυμνο. Είχαμε την τιμή ως ΔΣ του Φιλολογικού Συλλόγου «Ο Χρυσόστομος» να τιμήσουμε πριν φύγει, τον «μαθητή» και αιώνιο «έφηβο» Εμ. Κριαρά, καθηγητή του Αριστοτελείου από τον οποίο μάθαμε στιγμιότυπα διδασκαλίας του Εμ. Γενεράλι. Κάτι που δεν μπορέσαμε με τον Νικ. Τωμαδάκη καθηγητή του ΕΚΠΑ και με τον Στ. Καψωμένο καθηγητή του Αριστοτελείου. Στις 23 Νοεμβρίου 2025 φορείς των Χανίων τίμησαν αναδρομικά τον «μαθητή» Πολυχρόνη Ι. Πολυχρονίδη διακεκριμένο πολιτικό, 45 χρόνια βουλευτή Χανίων και Υπουργό. Η εκδήλωση υπήρξε η αφορμή της συγγραφής του  σχολίου.

Όπως ο μύθος μπορεί να ιστορικοποιηθεί, έτσι και η ιστορία των «Αετών» μπορεί να μυθοποιηθεί, να απεικονίζει στο μέλλον μία εποχή που μέσω της παιδείας οι άνθρωποι με τη σκέψη δημιουργούσαν ιδέες και με τον ΛΟΓΟ νοήματα και θεωρήματα.