Σε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από τους όρους εργασίας των καλλιτεχνών, τη διαχείριση των δημοτικών κονδυλίων και τις διαδικασίες ανάθεσης εξελίχθηκε η συζήτηση στη συνεδρίαση λογοδοσίας του Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων, με αφορμή τον προγραμματισμό της τελετής εγκαινίων της ανακαινισμένης Δημοτικής Αγοράς στις 4 Δεκεμβρίου.
Το ζήτημα επανέφερε ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης», Χαράλαμπος Λουτσέτης, υιοθετώντας τις καταγγελίες του παραρτήματος Χανίων του Μουσικού Συλλόγου για κάλεσμα σε εθελοντική και ανασφάλιστη συμμετοχή των τοπικών δημιουργών στη μεγαλύτερη γιορτή της πόλης, ζητώντας πλήρη διαφάνεια για το συνολικό κόστος, τη σύμβαση με την Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ) και τα τέλη χρήσης των δημοτικών θεάτρων.
Απαντώντας στις αιτιάσεις, ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ιωάννης Γιαννακάκης παρέθεσε τους αυστηρούς περιορισμούς του δημόσιου λογιστικού και του νόμου 4412 που απαγορεύουν την απευθείας μισθοδοσία καλλιτεχνών από τον Δήμο, διευκρινίζοντας ότι οι αμοιβές μπορούν να καλυφθούν μέσω των «εξόδων παραγωγής», ενώ ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης προχώρησε σε δημόσια αυτοκριτική για τους υψηλούς τόνους της προηγούμενης συνεδρίασης, απευθύνοντας ενωτικό κάλεσμα συνεργασίας προς όλο το καλλιτεχνικό δυναμικό.
Η καταγγελία του Μουσικού Συλλόγου και η κριτική Λουτσέτη για το «άλλοθι» του δημόσιου λογιστικού
Ανοίγοντας τη συζήτηση, ο κ. Λουτσέτης υπενθύμισε ότι στο προηγούμενο συμβούλιο ο πρόεδρος του παραρτήματος Χανίων του Μουσικού Συλλόγου, Γιάννης Χοίνος, είχε καταγγείλει το κάλεσμα για εθελοντική συμμετοχή των καλλιτεχνών στην τελετή εγκαινίων της Δημοτικής Αγοράς, ζητώντας να μην εργάζεται κανείς αφιλοκερδώς, να υπάρξουν νόμιμες συμβάσεις με πλήρη ασφάλιση, έγκαιρη πληρωμή, δωρεάν χώροι για πρόβες και αύξηση των πολιτιστικών δαπανών. Ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» επέκρινε τη στάση της δημοτικής αρχής, υποστηρίζοντας ότι αρχικά επιχείρησε να απαξιώσει το σωματείο και να μεταθέσει τις ευθύνες στο δημόσιο λογιστικό.
Αποδομώντας το επιχείρημα των γραφειοκρατικών εμποδίων, ο κ. Λουτσέτης επικαλέστηκε την ομόφωνη απόφαση 235/2025 του Δημοτικού Συμβουλίου για το μνημόνιο συνεργασίας με την Εθνική Λυρική Σκηνή:
«Ένα επιχείρημα του Δημόσιου Λογιστικού δεν στέκει απέναντι στα έγγραφα. Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, η 235/2025, έχει εγκρίνει το μνημόνιο συνεργασίας με την Εθνική Λυρική Σκηνή. Εκεί, λοιπόν, ορίζει στο άρθρο 3 ότι η Εθνική Λυρική Σκηνή αναλαμβάνει την ευθύνη και τις σχετικές δαπάνες, μεταξύ άλλων για την εξασφάλιση της συμμετοχής των καλλιτεχνικών συντελεστών. Και στο άρθρο 7 ότι για κάθε επιμέρους παραγωγή θα υπογράφεται ιδιωτικό συμφωνητικό, το οποίο θα περιέχει αναλυτικά τους όρους της συνεργασίας καθώς και τις εκατέρωθεν υποχρεώσεις των μερών… Ή, λοιπόν, το κάλεσμα και η παραγωγή ανήκουν στη Λυρική Σκηνή, άρα δεν ισχύει το λογιστικό του Δήμου ως εμπόδιο, ή ανήκουν στον Δήμο, άρα η δημοτική αρχή όφειλε να έχει παρουσιάσει έναν προϋπολογισμό, αποφάσεις και να έχουμε συζητήσει τη διαδικασία διαφορετικά».
Συνεχίζοντας, ο κ. Λουτσέτης αντιπαρέβαλε τις οικονομικές επιλογές του Δήμου, αναφέροντας ότι «βρέθηκαν 148.000 ευρώ για το Συμπόσιο Λυρικής με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση λόγω αποκλειστικότητας», ενώ πρόσφατα εγκρίθηκαν στη Δημοτική Επιτροπή 5.000 ευρώ αποκλειστικά για τη φιλοξενία, τα μεταφορικά και τη διατροφή της καλλιτεχνικής ομάδας της Λυρικής που μεταβαίνει στα Χανιά για μία σύσκεψη προετοιμασίας. Παράλληλα, καυτηρίασε τη χρέωση τελών χρήσης σε τοπικούς φορείς για δημοτικούς χώρους όπως το θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης» και το θέατρο «Δημήτρης Βλησίδης», αναφέροντας προσωπικό παράδειγμα από την Ένωση Γονέων, η οποία υποχρεώθηκε να πληρώσει το θέατρο στα Λενταριανά για εκδήλωση αφιερωμένη στον Παύλο Φύσσα, με την παρουσία της μητέρας του Μάγδας Φύσσα.
Καταλήγοντας, έθεσε συγκεκριμένα ερωτήματα:
-
Ποιο είναι το συνολικό κόστος της τελετής εγκαινίων, ποιο μέρος βαρύνει τον Δήμο και ποιο καλύπτεται από τη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος προς την ΕΛΣ.
-
Ποιοι συγκεκριμένα αμείβονται (καλλιτεχνική διεύθυνση, τεχνικοί, εταιρείες ήχου/φωτισμού) και να κατατεθεί το προβλεπόμενο ιδιωτικό συμφωνητικό.
-
Γιατί δεν ασφαλίζονται και δεν αμείβονται οι ντόπιοι επαγγελματίες και αν υπάρχει έγγραφη γνωμοδότηση της οικονομικής υπηρεσίας.
-
Εάν η δημοτική αρχή προτίθεται να δεσμευτεί ότι δεν θα υπάρξει απλήρωτη εργασία σε εκδηλώσεις του Δήμου και να επανεξετάσει τα τέλη παραχώρησης των πολιτιστικών χώρων.
Οι νομικοί περιορισμοί του ν. 4412 και τα «έξοδα παραγωγής»: Η απάντηση Γιαννακάκη
Απαντώντας στο πρώτο σκέλος των ερωτημάτων, ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ιωάννης Γιαννακάκης γνωστοποίησε ότι ο τελικός προϋπολογισμός της διοργάνωσης δεν έχει κλείσει, καθώς πρόκειται να διαμορφωθεί κατά την επίσκεψη του κλιμακίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στις 2, 3 και 4 Νοεμβρίου, όπου θα αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες των δαπανών.
Σχετικά με το καθεστώς αμοιβών των καλλιτεχνών, ο αντιδήμαρχος περιέγραψε το αυστηρό θεσμικό πλαίσιο που διέπει την αυτοδιοίκηση:
«Ουδείς καλλιτέχνης έχει αμειφθεί από τον Δήμο Χανίων από το 2010, διότι δεν προβλέπεται να αμειφθεί κανείς καλλιτέχνης άμεσα. Όποιος καλλιτέχνης έχει εργαστεί για τον Δήμο Χανίων, είτε είναι ηθοποιός είτε χορευτής είτε ζωγράφος είτε τραγουδιστής, έχει είτε σύμβαση με μπλοκάκι είτε είναι μέσω εργοδότη του, δηλαδή εταιρείας παραγωγής. Αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο Δήμος με τον 4412 δεν μπορεί να προσλάβει ουδένα, ούτε και για μία μέρα… Δυστυχώς ή ευτυχώς, η πραγματικότητα είναι ότι ουδείς έχει ένσημα από τον Δήμο Χανίων εδώ και δεκαετίες».
Όπως εξήγησε, η κατάργηση των νομικών προσώπων (ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ) και της Πινακοθήκης αφαίρεσε και τη δυνατότητα έκδοσης εργοσήμων ή ευέλικτων συμβάσεων.
Αναφορικά με το επίμαχο κάλεσμα, ο κ. Γιαννακάκης σημείωσε ότι επρόκειτο για πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος προς επαγγελματίες και ερασιτέχνες, όπου προβλέφθηκε η κάλυψη των «εξόδων παραγωγής». Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο, ο όρος αυτός προσδιορίζεται αυτόνομα από κάθε ομάδα και δύναται να συμπεριλάβει από υλικά κατασκευής, δικαιώματα και μετακινήσεις, έως και αμοιβές επαγγελματιών που επιλέγει η ίδια η παραγωγή, χωρίς όμως να υπάρχει δυνατότητα απευθείας σύμβασης με τον Δήμο ή τη Λυρική Σκηνή.
Παράλληλα, ο αντιδήμαρχος υποστήριξε ότι ο Δήμος επιλέγει συστηματικά να μην αγοράζει ακριβές παραστάσεις από την Αθήνα, αλλά να στηρίζει το τοπικό οικοσύστημα παραγωγής, ζητώντας από τα σωματεία να καταθέτουν επίσημα έγγραφα στο πρωτόκολλο αντί για δημόσιες αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα. Κλείνοντας, έθεσε έναν ευρύτερο προβληματισμό για την έννοια του «ντόπιου καλλιτέχνη»:
«Ένας καλλιτέχνης ο οποίος κάνει δισκογραφία στην Αθήνα και έχει γεννηθεί στα Χανιά είναι ντόπιος καλλιτέχνης; Ένας καλλιτέχνης που έχει γεννηθεί αλλού και κάνει καριέρα στα Χανιά είναι ντόπιος καλλιτέχνης;… Ένας μουσικός καθηγητής στο Μουσικό Σχολείο που έχει γεννηθεί στην Πάτρα είναι ντόπιος; Ένας που ζει στον Αποκόρωνα, στα Σφακιά, στη Γαύδο; Τα Χανιά είναι μία μεγάλη πολιτιστική φωλιά και έχει αγκαλιάσει πολλούς. Η έννοια των αποκλεισμών δεν χωράει στην τέχνη».
Η αυτοκριτική Σημανδηράκη και το ενωτικό κάλεσμα ενόψει της 4ης Δεκεμβρίου
Σε έναν εμφανώς κατευναστικό τόνο παρενέβη ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, εκφράζοντας την πρόθεσή του να μην επιτρέψει τη δημιουργία διχαστικού κλίματος γύρω από ένα κορυφαίο γεγονός για την πόλη, ενώ δεν δίστασε να ασκήσει αυτοκριτική για τους χειρισμούς της προηγούμενης συνεδρίασης:
«Θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής, χωρίς καμία διάθεση να κάνω πολιτική πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα… Και απευθύνομαι στον πρόεδρο, τον Γιάννη τον Χοίνο και το Σωματείο: Δεν μου άρεσε η συζήτηση που είχαμε προχθές και όχι μόνο στο δικό σας σκέλος. Η συζήτηση δεν μου άρεσε και όσον αφορά τη δική μου απάντηση. Και δεν μου άρεσε γιατί θεωρώ —και έχουμε προσπαθήσει πραγματικά από το ’19 μέχρι σήμερα— ότι έχουμε επενδύσει στον πολιτισμό των Χανίων με μετρήσιμα αποτελέσματα… Αυτό το οποίο έγινε με αφορμή την τελετή εγκαινίων τελικά αδίκησε μία δουλειά συλλογική».
Ο κ. Σημανδηράκης διαβεβαίωσε ότι δεν υπήρξε πρόθεση παραγκωνισμού των ντόπιων δημιουργών, επαναδιατυπώνοντας την πρόσκληση προς όλους:
«Δεν ήταν στις προθέσεις του Δήμου να ακυρώσει, να παραγκωνίσει, να αδειάσει καλλιτέχνες του τόπου. Κάθε άλλο. Είδαμε μία ευκαιρία πραγματικά για ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός… Ο σκοπός δεν είναι να πάμε στα εγκαίνια στις 4 Δεκεμβρίου και να είμαστε διχασμένοι. Ο σκοπός είναι να πάμε πραγματικά να γιορτάσουμε κάτι το οποίο είναι σημαντικό. Άρα λοιπόν, επανερχόμαστε με καλή πίστη, χωρίς δεύτερες σκέψεις, να απευθύνουμε ξανά ένα κάλεσμα σε όλους τους καλλιτέχνες, υπό την έννοια των εξόδων παραγωγής που παραδοσιακά έτσι λάμβαναν το οποιοδήποτε έσοδο οι επαγγελματίες, να έρθετε και να συμμετέχετε… Μέχρι στιγμής δεκάδες παραδοσιακοί, πολιτιστικοί σύλλογοι και μεμονωμένοι καλλιτέχνες συμμετέχουν, και υπάρχει χώρος για ακόμη περισσότερους».
Η ανταπάντηση για την «αφιλοκερδή συμμετοχή» και ο ορισμός του εργαζόμενου δημιουργού
Στη δευτερολογία του, ο Χαράλαμπος Λουτσέτης επέμεινε στην ουσία των γραπτών διατυπώσεων, αντικρούοντας τα λεχθέντα περί εξόδων παραγωγής και διαβάζοντας αυτούσιο το κείμενο της δημόσιας ανακοίνωσης του Δήμου:
«Λέτε στην ανακοίνωση που δημόσια βγήκε: “Για τις επιλεγμένες παρουσιάσεις θα παρέχεται η απαραίτητη τεχνική υποστήριξη (ηχητική, φωτιστική και λοιπή τεχνική κάλυψη, σύμφωνα με τις δυνατότητες της διοργάνωσης και τις απαιτήσεις κάθε δράσης)”. Και λέει παρακάτω: “Η συμμετοχή στη διοργάνωση είναι αφιλοκερδής και δεν προβλέπεται αμοιβή για τους συμμετέχοντες”. Άρα δεν είναι ότι είπατε δημόσια “καλύπτουμε το κόστος των ομάδων μέσα στο οποίο μπορεί να είναι και η αμοιβή”».
Ο κ. Λουτσέτης υπογράμμισε ότι ακόμη και αν η δημόσια λογιστική απαγορεύει τις απευθείας προσλήψεις τύπου ΙΚΑ, οι δήμοι ανέκαθεν έβρισκαν νόμιμες δομές ανάθεσης για να πληρωθεί ο ανθρώπινος μόχθος, όπως συμβαίνει παραδοσιακά με τους γλύπτες. Χαρακτήρισε απαράδεκτο το γεγονός ότι έναν μόλις μήνα πριν από τα προαναγγελθέντα εγκαίνια —και έναν χρόνο μετά την υπογραφή του μνημονίου με τη Λυρική— δεν υπάρχει επίσημος προϋπολογισμός δαπάνης.
Παράλληλα, απάντησε στις αιτιάσεις περί αποκλειστικής στήριξης ντόπιων σχημάτων, υπενθυμίζοντας ότι σε μεγάλες εκδηλώσεις, όπως η «Λευκή Νύχτα», επιλέχθηκε και χρηματοδοτήθηκε η παρουσία καλλιτεχνών πανελλήνιας εμβέλειας (αναφέροντας τον Κωστή Μαραβέγια).
Κλείνοντας, ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» έδωσε τον δικό του σαφή κοινωνικό ορισμό για την έννοια του ντόπιου καλλιτέχνη:
«Για εμάς ξέρετε ποιος είναι ντόπιος καλλιτέχνης; Δεν είναι ποιος είναι Χανιώτης. Είναι ποιος είναι στα Χανιά, εργάζεται, ζει και προσπαθεί να βιοποριστεί από αυτό το επάγγελμα. Αυτό είναι που αποτελεί δική σας ευθύνη σαν Δήμος. Ναι, είναι όποιος ζει και εργάζεται στα Χανιά, ασχέτως εντοπιότητας. Μπορεί να είναι από την Ιεράπετρα, από την Αθήνα, από τη Ζιμπάμπουε, από τη Γερμανία, από την Ολλανδία, αλλά έχει επιλέξει να ζει και να εργάζεται εδώ. Είναι εργαζόμενος, έχει σπουδάσει και θέλει να ζει από αυτό το επάγγελμα, όπως οποιοσδήποτε προσπαθεί να βιοποριστεί. Αυτός είναι ο ντόπιος καλλιτέχνης».



