Σε μια ιστορική απόφαση-σταθμό που δημοσιεύτηκε επίσημα σήμερα και αλλάζει ριζικά το τοπίο για χιλιάδες εγκλωβισμένους δανειολήπτες, η Πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έβαλε οριστικό και αμετάκλητο φρένο στις αυθαίρετες και καταχρηστικές μεθοδεύσεις των funds και των εταιρειών διαχείρισης (servicers). Με μια ευρεία πλειοψηφία-μαμούθ (35 υπέρ έναντι 12 κατά), το ανώτατο δικαστήριο της χώρας αποδόμησε πλήρως την κερδοσκοπική στρατηγική των εισπρακτικών φορέων, προστατεύοντας στην πράξη την κύρια κατοικία περίπου 350.000 υπερχρεωμένων νοικοκυρών.

Το κομβικό ερμηνευτικό ζήτημα έφτασε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου μέσω της διαδικασίας της πιλοτικής δίκης, μετά από παραπομπή υπόθεσης από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, προκειμένου να λυθεί μια μακροχρόνια διχογνωμία. Το ανώτατο δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο υπολογισμός των οφειλόμενων τόκων για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας (άρθρο 9 παράγραφος 2 του ν. 3869/2010) πρέπει να γίνεται αποκλειστικά και μόνο επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού εναπομείναντος (άληκτου) κεφαλαίου της οφειλής.

Με την κρίση της αυτή, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου αναπέμπει πλέον την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων (πρώην Ειρηνοδικείο) για την τυπική ολοκλήρωση της εκδίκησης, έχοντας όμως διαμορφώσει ένα ακλόνητο δεδικασμένο για όλη την επικράτεια.

Πώς υπολογιζόταν ο τόκος και τι αλλάζει (Παράδειγμα)

Μέχρι σήμερα, τράπεζες και funds εκμεταλλεύονταν ερμηνευτικές ασάφειες για να διογκώνουν τα χρέη. Για να γίνει κατανοητή η τεράστια οικονομική ελάφρυνση, αρκεί ένα απλό παράδειγμα:

Έστω ότι το δικαστήριο έχει ορίσει για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας ενός πολίτη συνολικό κεφάλαιο οφειλής 60.000 ευρώ, με μηνιαία δόση 250 ευρώ για 20 χρόνια.

Η καταχρηστική μέθοδος των funds: Οι εισπρακτικές εταιρείες εφάρμοζαν το επιτόκιο στο σύνολο του χρέους, δηλαδή πάνω στα 60.000 ευρώ. Αυτό σήμαινε ότι ο δανειολήπτης φορτωνόταν με θηριώδεις τόκους κάθε μήνα, η πραγματική δόση εκτινάσσονταν και ο πολίτης εγκλωβιζόταν σε έναν αιώνιο κύκλο χρέους, κινδυνεύοντας να χάσει το σπίτι του παρά τη δικαστική ρύθμιση.

Η νόμιμη μέθοδος του Αρείου Πάγου: Ο τόκος θα επιβάλλεται μόνο πάνω στη μηνιαία δόση των 250 ευρώ. Το υπόλοιπο άληκτο κεφάλαιο παραμένει «παγωμένο» και δεν παράγει νέους τόκους, κάνοντας τις δόσεις σχεδόν άτοκες και απόλυτα βιώσιμες.

Αναδρομική ισχύς και διεκδικήσεις

Η απόφαση αποκτά εκρηκτικές διαστάσεις καθώς, ως ερμηνευτική, ανατρέχει στην έναρξη ισχύος των δικαστικών ρυθμίσεων, ανοίγοντας παράθυρο για αναδρομικές αναζητήσεις χρημάτων.

Σε δήλωσή της, η Δέσποινα Θεοδώρου, νομική σύμβουλος του Συλλόγου Δανειοληπτών Νόμου Κατσέλη, επισημαίνει:

«Το διατακτικό είναι σαφές: ο τόκος υπολογίζεται επί της μεμονωμένης δόσης και όχι επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου της οφειλής. Πρόκειται για μία τεράστια δικαίωση των δανειοληπτών! Ο σκοπός του νόμου διαφυλάχθηκε, η δικαιοσύνη στάθηκε στο ύψος της και πλέον αποκαθίσταται η νομιμότητα και η ασφάλεια δικαίου.

Εφόσον το ερμηνευτικό ζήτημα που κλήθηκε να επιλύσει ο Άρειος Πάγος αφορά το πώς έπρεπε να υπολογίζεται το επιτόκιο από την έναρξη της ρύθμισης του οφειλέτη και μετά, είναι σαφές ότι η απάντηση που δόθηκε ανάγεται στην έναρξη της δικαστικής ρύθμισης, δηλαδή αφορά και τα παρελθόντα έτη. Πλέον, ανοίγει ο δρόμος για την αναδρομική διεκδίκηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών των δανειοληπτών».

Εινσι φανερό ότι πλέον η δημοσίευση της απόφασης βάζει τέλος στα τερτίπια των servicers, οι οποίοι το προηγούμενο διάστημα καθυστερούσαν την έκδοση νέων δοσολογίων επικαλούμενοι την αναμονή της καθαρογραφής. Πλέον, οι δανειολήπτες αποκτούν ένα πανίσχυρο νομικό όπλο για να απαιτήσουν άμεσο επαναυπολογισμό και επιστροφή των παράνομων χρεώσεων.