Στο πλαίσιο των διήμερων κινητοποιήσεων για το κλείσιμο των στρατιωτικών βάσεων της Σούδας, το Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας στα Χανιά αποτέλεσε το βήμα για μια εκτενή γεωπολιτική και κοινωνική ανάλυση από τον ακαδημαϊκό Νικόλα Κοσματόπουλο. Ο κ. Κοσματόπουλος, ο οποίος ζει και εργάζεται στη Βηρυτό, επιχείρησε να συνδέσει την τοπική γεωγραφική σημασία της Κρήτης και της Ελλάδας με τις ραγδαίες ανακατατάξεις στη Δυτική Ασία, υποστηρίζοντας ότι η σύγχρονη διεθνής συγκυρία χαρακτηρίζεται από μια πρωτοφανή κρίση στα όρια ισχύος των παραδοσιακών παγκόσμιων δυνάμεων.

Τμήμα της ομιλίας Νικόλα Κοσματόπουλου στην εκδήλωση στο Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας στα Χανιά στο πλαίσιο του διημέρου για το κλείσιμο των βάσεων της Σούδας:

Είναι καιρός, νομίζω, και εμείς να αρχίσουμε να μιλάμε με όρους γεωγραφίας. Είναι καιρός και εμείς να αρχίσουμε να βλέπουμε πόσο σημαντική είναι αυτή η θέση της Κρήτης, των Χανίων, της Ελλάδας σε αυτή τη γεωγραφία — την οποία κάποιοι, για κάποιο καιρό, απαρνήθηκαν.

Γύρισαν την πλάτη σε αυτή την περιοχή, θέλησαν να ανήκουν στη Δύση, και κάθε φορά, λες και συμβαίνει με όρους κάρμα, η Δύση τούς υπενθυμίζει ότι: «Δεν είστε κομμάτι μας». Και αν το πίστεψαν κάποια στιγμή με τους Ολυμπιακούς Αγώνες, αν το πίστεψαν κάποια στιγμή με το ευρώ, δεν πέρασαν παρά μόνο μερικά χρόνια για να τους πουν: «Δεν είσαι δικό μας κομμάτι, είσαι από αυτούς εκεί. Απλά τυχαίνει να σε χρησιμοποιούμε, τυχαίνει να σε εργαλειοποιούμε, τυχαίνει να σε παίρνουμε μαζί μας όποτε μας συμφέρει».

Φυσικά εννοώ αυτό που έγινε με την κρίση. Η κρίση του 2010 – 2015 είδε πολλούς από αυτούς τους Δυτικούς να μας ξαναβάζουν στη γεωγραφία της διαφθοράς, να μας ξαναβάζουν στον Νότο, να μας ξαναονομάζουν «τεμπέληδες», διαφορετικούς, «άλλους».

Η Ρωγμή του Χρόνου και η Δυτική Ασία

Κι όμως, παρόλα αυτά, φαίνεται ότι αυτό το δίδαγμα —που συνεχίζουν να μας το λένε, να μας το τονίζουν, να μας το θυμίζουν κάθε φορά— δεν γίνεται μάθημα. Ίσως γιατί αυτή τη φορά η ρωγμή του χρόνου που έχει ανοίξει μπροστά μας είναι τεράστια, είναι συγκλονιστική και είναι πραγματικά μοναδική. Με αυτή την έννοια, στο δεύτερο κομμάτι της εικόνας που βλέπω μπροστά μου, έχουμε την τραγωδία να ζούμε καιρούς πραγματικά τραγικούς και καταστροφικούς από τα εγκλήματα που κάνει η κυβέρνησή μας στα Τέμπη, μέχρι τα εγκλήματα που κάνουν οι κυβερνήσεις στη Γάζα, στη Βηρυτό, στο Ιράν, στην Υεμένη, στη Συρία και σε ολόκληρη τη Δυτική Ασία.

Από την άλλη, όμως, πρέπει να δούμε ότι έχουμε και τη δυνατότητα, έχουμε και την τύχη, αν θέλετε, και την ευθύνη, να ζούμε σε καιρούς που έχει ανοίξει η ρωγμή του χρόνου με έναν τρόπο μοναδικό — με έναν τρόπο που κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί μερικά χρόνια πριν. Είναι για πρώτη φορά στην ιστορία, ίσως σίγουρα της ζωής μας, σίγουρα της ζωής των πατέρων και των μητέρων μας, που αυτό που λέμε «παγκόσμια αυτοκρατορία» έχει τρανταχτεί, έχει φτάσει στα όριά της. Αυτό που ζούμε αυτή τη στιγμή δεν έχει ξανασυμβεί.

Η Ψευδαίσθηση της Ισχύος και η Πραγματικότητα της Βηρυτού

Βέβαια, πολλά ποτάμια μελάνης έχουν χυθεί για να μας πείσουν ότι δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα, για να μας πείσουν ότι η αυτοκρατορία συνεχίζει να ζει και να βασιλεύει. Υπάρχουν πολλοί λιμοκοντόροι και γραφιάδες της αυτοκρατορίας που προσπαθούν να μας πείσουν ότι όλα βαίνουν καλώς, ότι η οικονομία πάει καλά, ότι το ευρώ συνεχίζει και ότι τελικά θα χτυπήσουμε, θα τσακίσουμε τους «άπιστους», θα τσακίσουμε τους αντάρτες, θα τους βάλουμε εκεί που τους αξίζει.

Από τη Βηρυτό, πάντως, τα πράγματα πρέπει να σας πω ότι δεν φαίνονται καθόλου έτσι. Από τη Βηρυτό, εκεί που ζω και το βιώνω, αυτό που φαίνεται είναι ότι υπάρχει μια ρωγμή, υπάρχει μια χαραμάδα ελπίδας, την οποία όλοι και όλες μας πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να την ανοίξουμε όσο πιο πολύ γίνεται.

Η Αποκτηνωμένη Αυτοκρατορία και η Δύναμη της Κοινωνίας

Και η γεωγραφία, λοιπόν, παίζει τον ρόλο της. Εσείς έχετε αυτή τη στιγμή τη δυνατότητα να κάνετε τη γεωγραφία να μιλήσει, να δράσει, να φτιάξει ένα συγκεκριμένο κίνημα το οποίο πραγματικά να χτυπήσει στην καρδιά αυτού που λέμε «κτήνος». Γιατί περί κτήνους πρόκειται. Το γεγονός ότι έχει αποκτηνωθεί η αυτοκρατορία, το γεγονός ότι ζούμε μια γενοκτονία, δεν είναι σημάδι νίκης· είναι σημάδι ήττας. Δεν είναι σημάδι ισχύος· είναι σημάδι αδυναμίας.

Το ότι έχουν καταφύγει σε αυτά τα μέσα, το ότι πρέπει να δολοφονούν καθημερινά παιδιά, γυναίκες, διασώστες, δημοσιογράφους, δεν σημαίνει ότι έχει αποκτηνωθεί η κοινωνία μας. Δεν έχει αποκτηνωθεί η κοινωνία μας· έχουν αποκτηνωθεί απλά οι δράστες. Και αυτό πρέπει εμείς να κάνουμε σαν κοινωνία: να πάρουμε στα χέρια μας αυτή τη γεωγραφία που μας έχει δώσει η φύση. Το ότι είμαστε εδώ, το ότι έχει σημασία που είμαστε εδώ και είμαστε τώρα, το ότι έχουν ανοίξει οι ρωγμές του χρόνου και του χώρου και ότι κάθε μας δράση μετράει και 10 και 100 φορές περισσότερο από κάθε άλλη δράση στο παρελθόν.

Μια Εικόνα από το Μέλλον

Γι’ αυτό νομίζω ότι αυτές οι εκδηλώσεις έχουν μεγάλη σημασία — πολύ μεγαλύτερη από όσο ίσως νομίζουμε. Προσπαθώ, δηλαδή, να φέρω μια εικόνα, αν θέλετε, από το μέλλον, το πολύ κοντινό μας μέλλον: ότι κάθε δράση, κάθε κίνηση, κάθε αποκλεισμός, κάθε κινητοποίηση στον δρόμο, ακόμα και στο λιμάνι, σε αυτή τη γεωγραφία που μας όρισε η μοίρα να ζούμε, μπορεί να γίνει η δράση που θα χαράξει μια ρωγμή σε αυτό που λέμε αυτοκρατορία. Και είναι σημαντικό να χάσει η αυτοκρατορία — για εμάς, για τα παιδιά μας, για τις μελλοντικές γενιές.

Αυτή τη στιγμή, αυτό που συμβαίνει στον πλανήτη είναι πραγματικά ένα κοσμοϊστορικό γεγονός, στο οποίο η αυτοκρατορία φαίνεται να έχει βρει τα δύσκολα στην περιοχή. Βέβαια, αν ήξερε κανείς ιστορία, θα μπορούσε να τους πει ότι παρά όλες τις προσπάθειές τους εδώ και 150 χρόνια να τσακίσουν αυτόν τον λαό, αυτούς τους λαούς…