Σε μία απόφαση μείζονος σημασίας για τη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών στις εκλογικές αναμετρήσεις, το Ανώτατο Εκλογοδικείο της Βραζιλίας διέταξε την εταιρεία Meta να υιοθετήσει άμεσα μέτρα για τη διασφάλιση της ισότιμης προβολής των δύο υποψηφίων προέδρων, ενόψει της κρίσιμης κάλπης του δεύτερου γύρου της 25ης Οκτωβρίου.
Η δικαστική εντολή εκδόθηκε την Πέμπτη, έπειτα από προσφυγή της καμπάνιας του προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα (Luiz Inácio Lula da Silva), ο οποίος κατήγγειλε ότι ο τεχνολογικός όμιλος που ελέγχει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης Instagram, Facebook και WhatsApp εφαρμόζει μεροληπτικούς αλγορίθμους και περιορισμούς μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI) για να ευνοήσει τον υποψήφιο της αντιπολίτευσης, Φλάβιο Μπολσονάρο (Flávio Bolsonaro).
Ο δικαστής Μάρκο Αουρέλιο Μπελίζε (Marco Aurélio Bellizze) απαγόρευσε στη Meta οποιαδήποτε πρακτική τεχνητής μείωσης της εμβέλειας ή ανισομερούς διανομής πολιτικού περιεχομένου, ορίζοντας ημερήσιο πρόστιμο ύψους 500.000 ρεάις (περίπου 98.000 δολαρίων) σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Η δικαστική εντολή Μπελίζε και οι κυρώσεις κατά του τεχνολογικού κολοσσού
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης του δικαστή Μπελίζε, η Meta υποχρεούται να απέχει από οποιαδήποτε ενέργεια περιστολής της διανομής πολιτικού περιεχομένου, περιορισμού των αναζητήσεων ή διαγραφής αναρτήσεων με τρόπο που επιφέρει ανισορροπία ανάμεσα στον Λούλα και τον Μπολσονάρο. Επιπρόσθετα, η δικαστική κρίση επιβάλλει στην εταιρεία να μεριμνήσει ώστε τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που παρέχει στους χρήστες να εφαρμόζουν απολύτως πανομοιότυπα κριτήρια και για τις δύο πολιτικές υποψηφιότητες.
Το Εκλογοδικείο έθεσε αυστηρό οικονομικό αντίκρισμα για την τήρηση των κανόνων, υπογραμμίζοντας ότι η παράβαση των εντολών θα επισύρει ημερήσια χρηματική ποινή 500.000 ρεάις, σε μία προσπάθεια να αποτραπούν φαινόμενα αλγοριθμικής χειραγώγησης λίγες ημέρες πριν από την τελική εκλογική κρίση.
«Αδικαιολόγητη μείωση απήχησης» και ανισότητα στη δημιουργία περιεχομένου AI
Στο επίκεντρο της προσφυγής της πλευράς Λούλα, στην οποία απέκτησε πρόσβαση το Associated Press, βρίσκεται η καταγγελία ότι το εκλογικό υλικό και οι οργανικές αναρτήσεις του κυβερνώντος κόμματος υποβάλλονται σε «αδικαιολόγητες μειώσεις απήχησης». Στο κείμενο υποστηρίζεται επίσης ότι η Meta απέτυχε να εφαρμόσει το επιχειρησιακό πλάνο που είχε υποβάλει στις εκλογικές αρχές για την αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων.
Η εκστρατεία του Λούλα υποστηρίζει παράλληλα ότι οι λογαριασμοί και οι πληρωμένες καταχωρίσεις του Φλάβιο Μπολσονάρο —γιου του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο και πολιτικού συμμάχου του Ντόναλντ Τραμπ— απολαμβάνουν τεχνητά διογκωμένης ορατότητας, με δείκτες αλληλεπίδρασης που προσεγγίζουν τα επίπεδα παγκόσμιων αστέρων. Η εξέλιξη αυτή αποκτά κρίσιμη πολιτική βαρύτητα, καθώς οι δύο διεκδικητές βρίσκονται σε εξαιρετικά οριακή αναμέτρηση, μετά τον πρώτο γύρο της 4ης Οκτωβρίου όπου ο Μπολσονάρο προηγήθηκε με 47% έναντι 45% του εν ενεργεία προέδρου.
Επιπλέον, η καταγγελία αναδεικνύει έντονη ανισομέρεια στα συστήματα παραγωγής περιεχομένου τεχνητής νοημοσύνης. Οι χρήστες ανέφεραν ότι αδυνατούσαν να δημιουργήσουν προεκλογικές εικόνες σχετικές με τον 80χρονο πρόεδρο μέσω της λειτουργίας «Meta AI» στην πλατφόρμα WhatsApp, την ίδια ώρα που το εργαλείο παρήγαγε απρόσκοπτα υλικό προς υποστήριξη της υποψηφιότητας του Φλάβιο Μπολσονάρο.
Σε κοινή δήλωσή τους, οι συνήγοροι της εκστρατείας του Λούλα, Ζεάν Φερέιρα (Gean Ferreira) και Έβελιν Σάντος (Evelyn Santos), κατήγγειλαν επιλεκτική στάση από την εταιρεία:
«Από τη μία πλευρά, το περιεχόμενο του υποψηφίου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και των υποστηρικτών του αντιμετωπίζει περιορισμούς διανομής, χωρίς καμία απολύτως δικαιολογία ή διαφάνεια. Από την άλλη πλευρά, προφίλ που λειτουργούν ως πολιτικοί χειριστές της αντίπαλης πλευράς… λαμβάνουν δυσανάλογη και τεχνητή απήχηση, συγκεντρώνοντας περισσότερες προβολές ακόμη και από παγκόσμιες διασημότητες».
Ως εκ τούτου, η πλευρά του προέδρου ζήτησε από το δικαστήριο όχι μόνο τον άμεσο τερματισμό των ψηφιακών εμποδίων, αλλά και την άσκηση πίεσης προς τη Meta ώστε να διπλασιάσει την απήχηση του υλικού του Λούλα, αποκαθιστώντας τη ζημία που προκλήθηκε στην εκλογική του δυναμική.
Η σιωπή της εταιρείας και οι εξηγήσεις περί τεχνικών σφαλμάτων
Ενώ η Meta αρνήθηκε να σχολιάσει τη δικαστική απόφαση, είχε προηγουμένως τοποθετηθεί ενώπιον των δικαστικών αρχών στις 11 Οκτωβρίου, όταν άρχισαν να πληθαίνουν οι διαμαρτυρίες ψηφοφόρων του Λούλα για τη χρήση των εφαρμογών της. Στο σχετικό υπόμνημά της, η εταιρεία απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες περί εύνοιας προς τον Μπολσονάρο, αναφέροντας ότι αντιμετώπισε τεχνικές δυσλειτουργίες (glitches) οι οποίες επηρέασαν λογαριασμούς και εκτός της Βραζιλίας.
Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι λειτουργεί σε απόλυτη συμμόρφωση με τους εκλογικούς κανονισμούς της χώρας και παραμένει δεσμευμένη στη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στην πλατφόρμα για όλους τους πολιτικούς σχηματισμούς.



