H ανακοίνωση της ΕΛΑΣ για την κήρυξη θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία παρουσιάζει ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον γιατί δίνει το στίγμα του νέου κόμματος Τσίπρα στην εξωτερική πόλη, ιδιαίτερα σε ότι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Στίγμα το οποίο κορυφαίο στέλεχος της ΕΛΑΣ επιχείρησε να συνοψίσει με τη φράση «ρεαλισμός με αρχές».

Η ανακοίνωση

Η ανακοίνωση που υπογράφει ο Τομέας Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΛΑΣ έχει τρία σκέλη. Στο πρώτο υιοθετείται η λεγόμενη «εθνική γραμμή», δηλαδή η καταγγελία της τουρκικής κίνησης. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι «η δημοσίευση από την Τουρκία των δύο Προεδρικών Διαταγμάτων για την δημιουργία θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, εντός τμημάτων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, αποτελεί απαράδεκτη και προκλητική ενέργεια η οποία παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας».

Στη συνέχεια, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει οι τελευταίες εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, συνιστούν έμπρακτη απόδειξη της αποτυχίας της εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη, «ο οποίος αντί να δεσμεύσει την τουρκική κυβέρνηση σε διάλογο στη βάση του διεθνούς δικαίου, της έδωσε την ευκαιρία να επικαλείται τα «ήρεμα νερά» όποτε την συμφέρει και να επιστρέφει στις προκλήσεις αφού εξασφαλίσει αυτά που επιδιώκει».

Η τελευταία παράγραφος της ανακοίνωσης δίνει τα περισσότερα στοιχεία για το πώς βλέπει ο Αλέξης Τσίπρας τα ελληνοτουρκικά: «Χρειαζόμαστε άμεση αλλαγή πλεύσης στα ελληνοτουρκικά. Με αξιοποίηση των συμμαχιών μας, των ευρωτουρκικών σχέσεων και της δυνατότητας επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων, προκειμένου η Τουρκία να τερματίσει την παραβατική της συμπεριφορά και να δεσμευθεί σε διάλογο στη βάση του διεθνούς δικαίου, με επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών -τις οποίες λανθασμένα διέκοψε η κυβέρνηση».

Πρέπει να τα υπερασπιστείς

Στην ανακοίνωση δεν υπάρχει οποιαδήποτε κριτική στην απόφαση της κυβέρνησης Μητσοτάκη να κηρύξει θαλάσσια πάρκα στο Ιόνιο και το Νότιο Αιγαίο, αφού στην ΕΛΑΣ θεωρούν ότι αυτή η κίνηση αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας καθώς και ότι απορρέει από τη στρατηγική της ΕΕ για τις θαλάσσιες περιοχές.

Ωστόσο, στελέχη της Αμαλίας έχουν επισημάνει ότι όταν κηρύσσεις θαλάσσια πάρκα πρέπει να μπορείς και να τα υπερασπιστείς.

Η κριτική της ΕΛΑΣ

Η κριτική της ΕΛΑΣ στην πολιτική Μητσοτάκη στα ελληνοτουρκικά εστιάζεται σε τρία σημεία:

1. Η κυβέρνηση δεν δέσμευσε την Τουρκία σε μια διαδικασία διαλόγου με ορίζοντα την προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η Αμαλίας στηλιτεύει μάλιστα τη διακοπή των διερευνητικών επαφών μεταξύ των δύο χωρών. Τα στελέχη της ΕΛΑΣ παραδέχονται ότι η διαδικασία του του διαλόγου μεν τον Ερντογάν δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά εκτιμούν ότι το πλαίσιο του διαλόγου θα μπορούσε να βάλει φραγμούς στην τουρκική πολιτική και θα έδινε πόντους στην Αθήνα στο διεθνές διπλωματικό πεδίου.
2. Επιπρόσθετα, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση δεν αξιοποίησε τις διεθνείς συμμαχίες της χώρας. Τα στελέχη του κόμματος Τσίπρα υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση δεν πήρε ανταλλάγματα ούτε από τις ΗΠΑ για τις νέες συμφωνίες των βάσεων ούτε από τη Γαλλία για τις τεράστιες προμήθειες γαλλικών όπλων. Θεωρούν δε μια από τις πιο χαρακτηριστικές αποτυχίες της κυβέρνησης την αποστολή της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία η οποία δεν απέτρεψε το Ριάντ από το να συνάψει αμυντική συμφωνία με την Τουρκία και το Πακιστάν.
3. Τέλος, το επιτελείο Τσίπρα εγκαλεί την κυβέρνηση για μη αξιοποίηση του ευρωτουρκικού πλαισίου. Μπορεί να μην υπάρχει πια στον ορίζοντα η προοπτική ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, αλλά η τελωνειακή ένωση και το εμπόριο με την ΕΕ είναι ζωτική σημασίας για την Άγκυρα. Στο πεδίο αυτό, λένε στην Αμαλίας, υπάρχει η δυνατότητα πίεσης στην Τουρκία μέσα από την επιβολή ή την απειλή κυρώσεων.

Διάλογος και ισχύς

Τα στελέχη της ΕΛΑΣ με τα οποία συνομιλήσαμε, υπογραμμίζουν ότι η πολιτική του κόμματος στηρίζεται στο δίπολο «ελληνοτουρκικός διάλογος με προοπτική τη Χάγη – σθεναρή υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων». Χαρακτηριστική αυτής της αντίληψης είναι η αποστροφή ενός από τους συνομιλητές μας: «Θέλουμε διάλογο, αλλά δεν θέλουμε διάλογο με οποιοδήποτε κόστος». Ο ίδιος μάς υπενθύμισε ότι επί πρωθυπουργίας Τσίπρα η φρεγάτα Νικηφόρος  Φωκάς απέτρεψε έρευνες που επιχειρούσε το τουρκικό σκάφος Μπαρπαρός.

Είναι αναμενόμενο ότι η ΕΛΑΣ διαφοροποιείται από την κριτική Σαμαρά στην κυβέρνηση Μητσοτάκη -κριτική που θεωρείται εθνικιστική στην Αμαλίας. Επίσης, είναι μάλλον αναμενόμενο ότι το κόμμα Τσίπρα διαφοροποιείται από την παραδοσιακή γραμμή της Αριστεράς στην εξωτερική πολιτική -γραμμή που απορρίπτει τους εξοπλισμούς και την προβολή ισχύος. Αξίξει όμως να σημειωθεί ότι η ΕΛΑΣ δεν δείχνει διάθεση να ενταχθεί στην «παράδοση» της εξωτερικής πολιτικής Σημίτη, αφού φαίνεται να τη θεωρεί εκτός εποχής. Αυτή η αποστασιοποίηση από την «παράδοση Σημίτη» ενδέχεται να επηρεάσει και το ποια στελέχη θα αξιοποιηθούν στο δρόμο προς τις κάλπες.