Την προσωπική και επαγγελματική της διαδρομή, από την εφηβεία μέχρι τη διακυβέρνηση εμπορικών πλοίων και την επίσημη εγγραφή της στα μητρώα ναυτικών ως η πρώτη τρανς γυναίκα πλοίαρχος στην Ελλάδα, κατέγραψε η Μονίκ σε συνέντευξή της στον Φώτη Σεργουλόπουλο, στο πλαίσιο της σειράς podcast «Τελικά καλά τα κατάφερες» της LiFO.

Σε μια εκτενή εξομολόγηση, η 44χρονη πλοίαρχος περιγράφει τη μακρά περίοδο κατά την οποία αναγκαζόταν να διάγει διπλή ζωή —λειτουργώντας υπό ανδρική ταυτότητα εν πλω για να εξασφαλίσει τα προς το ζην για την κόρη της και ζώντας ως ο εαυτός της στη στεριά—, ενώ αναδεικνύει τις χρόνιες αγκυλώσεις της ελληνικής ναυτιλίας, τα γραφειοκρατικά κενά στη δημόσια διοίκηση, τη δράση της στο Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ) και το νέο επαγγελματικό της βήμα σε ναυτιλιακή εταιρεία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Τα πρώτα βήματα στο Κερατσίνι, η ναυτική οικογένεια και η τριακονταετής σιωπή

Μεγαλωμένη στο Κερατσίνι του Πειραιά τη δεκαετία του 1980, η Μονίκ ήρθε από πολύ νωρίς σε επαφή με το υγρό στοιχείο. Προερχόμενη από οικογένεια ναυτικών, ξεκίνησε να ταξιδεύει από παιδική ηλικία στο πλευρό του πατέρα της σε δρομολόγια προς τα ελληνικά νησιά, αποκτώντας ναυτικό φυλλάδιο μόλις στα 14 της χρόνια, ωθούμενη κυρίως από τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες των παιδικών της χρόνων.

Την ίδια στιγμή, η συνειδητοποίηση της ταυτότητας φύλου υπήρξε μια πρώιμη αλλά αυστηρά περιχαρακωμένη πραγματικότητα, την οποία κράτησε κρυφή για τρεις δεκαετίες λόγω του συντηρητικού και ομοφοβικού περιβάλλοντος της εποχής.

Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά:

«Ήταν 30 χρόνια στην ντουλάπα. […] Είναι κάτι που κουβαλάς και επειδή ο περίγυρος είναι ομοφοβικός, όπως ήταν η δική μου οικογένεια ή και το περιβάλλον, η περιοχή που μεγάλωσα, το Κερατσίνι στον Πειραιά πριν τόσα χρόνια, τη δεκαετία του ’80… Δεν είχες και εικόνες για να δεις και κάτι διαφορετικό. […] Δεν υπήρχε η εικόνα του να δω τι είναι αυτό που είμαι, και αν θες το εγκλώβισα μέσα μου. Αυτό το κράτησα ένα μυστικό και αφού μπορούσα να το κρατήσω και δεν ένιωθα την ανάγκη να το εξωτερικεύσω, το κουβάλησα επί 30 χρόνια».

Η διαδικασία της κοινωνικής αποκάλυψης (coming out) ξεκίνησε γύρω στην ηλικία των 35 ετών, οδηγώντας ωστόσο σε οριστική ρήξη των σχέσεων με την ευρύτερη οικογένειά της, διατηρώντας επαφή αποκλειστικά με την κόρη της, με την οποία διατηρεί στενή σχέση.

Η γέφυρα του πλοίου, η «διπλή ζωή» και τα στερεότυπα της ναυτιλίας

Στον επαγγελματικό στίβο, η ανάληψη καθηκόντων πλοιάρχου συνέπεσε χρονικά με την περίοδο κατά την οποία είχε ήδη εκδηλώσει την ταυτότητά της στον κοινωνικό της περίγυρο, δημιουργώντας μια έντονη εσωτερική σύγκρουση κατά την παραμονή της στα πλοία.

Περιγράφοντας τις απαιτήσεις του επαγγέλματος και τη συναισθηματική φόρτιση, η Μονίκ ανέφερε:

«Για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα ήτανε σαν να ζούσα δυο ζωές. Όταν ήμουνα εκτός πλοίου ήμουνα η Μονίκ έξω εδώ στην Ελλάδα για τον κόσμο και το περίγυρό μου και αυτή ήμουν. Όταν πήγαινα στο πλοίο αναγκαζόμουν να αλλάζω, να μπαίνω σε αντρικά ρούχα γιατί δεν είχα προβεί σε καμιά επέμβαση, οπότε βόλευε να το κάνω, και πήγαινα να κάνω τη δουλειά μου γιατί είχα ανάγκη τα χρήματα. […] Έπρεπε σίγουρα μέσα απ’ την εργασία μου να μπορεί να ζει και εκείνη [η κόρη μου]».

Αναφερόμενη στη θέση της γυναίκας στο εμπορικό ναυτικό, υπογράμμισε ότι ο αποκλεισμός δεν εδράζεται στην πραγματική φύση της εργασίας αλλά στις επιλογές των ναυτιλιακών γραφείων:

«Στο επάγγελμα αυτό των εμποροπλοιάρχων έχω συναντήσει γυναίκες και ήταν σε μεγαλύτερο βαθμό από μένα, πιο πάνω από μένα ακόμα όταν ήμουνα σε πολύ νεότερη ηλικία. Οπότε δεν είναι ότι είναι ένα αντρικό επάγγελμα. Σίγουρα φέρει έναν τέτοιο μύθο, αλλά το θέμα είναι ότι αυτά είναι στερεότυπα που επιλέγουν πλοιοκτήτες ίσως να διατηρούν. Θέλουν να κρατάνε και καλά τις παραδόσεις ίσως, οπότε διατηρούν ένα τέτοιο στερεότυπο και σε πολλές εταιρείες ναυτιλιακές δεν μπαρκάρουν γυναίκες στα πλοία».

Γραφειοκρατία, νομική αναγνώριση και το συμβόλαιο με αμερικανική εταιρεία

Αν και η ψήφιση του νόμου για τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου στην Ελλάδα παρείχε τη δυνατότητα διόρθωσης των στοιχείων χωρίς την προϋπόθεση χειρουργικών επεμβάσεων, η ίδια ήρθε αντιμέτωπη με σοβαρά γραφειοκρατικά εμπόδια κατά την εφαρμογή του. Καταγγέλλει ότι δημόσιες υπηρεσίες και υπουργεία ζητούσαν δικαστικές αποφάσεις και επιπλέον ταυτοπροσωπίες, κατά παράβαση της νομοθεσίας που ορίζει ότι αρκεί η νέα ληξιαρχική πράξη γέννησης.

Παράλληλα, μετά την επίσημη αποκάλυψη της ταυτότητάς της στον χώρο εργασίας, η Μονίκ βρέθηκε εκτός ναυτιλιακής δραστηριότητας για διάστημα 18 μηνών, αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο της οικονομικής εξαθλίωσης.

Σχολιάζοντας τις δυσκολίες εξεύρεσης εργασίας στην εγχώρια αγορά και τη συμφωνία με ναυτιλιακή εταιρεία των ΗΠΑ, δήλωσε:

«Είμαστε η πρώτη δύναμη στη ναυτιλία, μπορεί να έχουμε τις περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες ανά τον κόσμο στην Ελλάδα, και είμαι σχεδόν βέβαιη ότι όπου και να στείλω [βιογραφικό] δεν θα βρω δουλειά. Και βρήκα πόρτα πού; Στην Αμερική, σε ναυτιλιακή εταιρεία της Αμερικής, και έχω κλείσει deal. Απλά είναι διαδικαστικό το θέμα για να μπω στο πλοίο τους και στην εταιρεία τους. […] Έχω καταχωρηθεί πλέον και στα μητρώα ναυτικών ως πρώτη τρανς γυναίκα πλοίαρχος, αλλά για μένα αυτό δεν είναι η ουσιαστική νίκη. Η νίκη είναι το να μπω ξανά στη ζωή, γιατί ένα έγγραφο δεν με βάζει πάλι στη ζωή».

Η δράση στο ΣΥΔ, η στιχουργική δημιουργία και το αίτημα για θεσμική εκπαίδευση

Πρόσφατα, η Μονίκ εξελέγη στο πενταμελές Διοικητικό Συμβούλιο του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ), έπειτα από παρότρυνση της εκλιπούσας προέδρου Μαρίνας Γαλανού, αναλαμβάνοντας δράσεις που επικεντρώνονται στην αλληλεγγύη, την εύρεση πόρων και τη στήριξη τρανς ατόμων που βρίσκονται σε καθεστώς επισφάλειας ή αστεγίας.

Παράλληλα, διατηρεί έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα γράφοντας ποίηση και στίχους —επιρροή που έλκει από τη μητέρα της— έχοντας εκδώσει ποιητική συλλογή και συνεργαστεί δισκογραφικά με την ερμηνεύτρια Ερασμία Μάνου.

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η πραγματική κοινωνική αλλαγή απαιτεί τη μεταφορά της νομοθεσίας και των δικαιωμάτων στην εκπαιδευτική διαδικασία:

«Οι νόμοι του κράτους θα πρέπει να υπάρχουν ως διαπαιδαγώγηση, με κάποιο τρόπο, με κάποια μορφή να μπορούν να περνάνε στα σχολεία από το δημοτικό. Όπως θα κρίνει ένας παιδαγωγός πώς πρέπει να το μάθει ένα παιδί, αφού είναι και νόμος του κράτους, θα πρέπει να εκπαιδεύεται πάνω στους νόμους του κράτους το παιδί και έτσι θα αλλάξει η κοινωνία. Αλλιώς δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ».