Το σενάριο μιας γερμανικής νίκης στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εξετάζει το βίντεο «Here was the world Hitler planned», επιχειρώντας να ξεχωρίσει τα πραγματικά σχέδια της ναζιστικής ηγεσίας από τη μεταγενέστερη μυθοπλασία. Στο επίκεντρο βρίσκονται το Generalplan Ost, η σχεδιαζόμενη αναδιάταξη της Ευρώπης, η εξόντωση και εκτόπιση δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ανατολή, η οικονομική εξάρτηση του Ράιχ από τη συνεχή κατάκτηση και, τελικά, το ερώτημα αν ένα τέτοιο καθεστώς θα μπορούσε να επιβιώσει μακροπρόθεσμα απέναντι στις εσωτερικές του αντιφάσεις και στην ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών.

Πώς θα έμοιαζε ο κόσμος εάν η ναζιστική Γερμανία είχε επικρατήσει στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο; Το ερώτημα έχει αποτελέσει επί δεκαετίες υλικό μυθοπλασίας, όμως το βίντεο του Ken LaCorte επιχειρεί να το προσεγγίσει διαφορετικά: όχι μέσα από ένα φανταστικό σενάριο παγκόσμιας ναζιστικής κυριαρχίας, αλλά μέσα από τις πραγματικές επιδιώξεις, τα σχέδια και τα διοικητικά προγράμματα που, σύμφωνα με την παρουσίασή του, είχαν ήδη επεξεργαστεί ο Χίτλερ και η ηγεσία του Τρίτου Ράιχ.

Η βασική του θέση είναι ότι η συμμαχική νίκη δεν ήταν ιστορικά προδιαγεγραμμένη. Το βίντεο εντοπίζει κρίσιμες καμπές —τη Δουνκέρκη, τη Μάχη της Βρετανίας και την προέλαση προς τη Μόσχα— στις οποίες διαφορετικές αποφάσεις ή εξελίξεις θα μπορούσαν, κατά την εκτίμηση του δημιουργού, να είχαν οδηγήσει σε πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα στην Ευρώπη.

Από εκεί και πέρα, η ανάλυση μετακινείται από το υποθετικό αποτέλεσμα του πολέμου σε όσα η ναζιστική ηγεσία είχε σχεδιάσει να ακολουθήσουν.

Τα σημεία στα οποία ο πόλεμος θα μπορούσε να είχε αλλάξει πορεία

Η πρώτη περίπτωση που παρουσιάζεται είναι η άνοιξη του 1940. Με τη Γαλλία να καταρρέει και τις βρετανικές δυνάμεις εγκλωβισμένες στη Δουνκέρκη, υπήρχε πίεση στο βρετανικό πολεμικό συμβούλιο για αναζήτηση συμφωνίας με τη Γερμανία. Σύμφωνα με την αφήγηση, αν η γραμμή αυτή είχε επικρατήσει, ο πόλεμος στη Δύση θα μπορούσε να είχε λήξει προτού οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπλακούν άμεσα.

Ακολουθεί η Μάχη της Βρετανίας, με τη RAF να υφίσταται μεγάλες απώλειες, και η γερμανική επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Τον χειμώνα του 1941, γερμανικές μονάδες είχαν φτάσει στις παρυφές της Μόσχας, ενώ η σοβιετική κυβέρνηση είχε ήδη αρχίσει διαδικασίες εκκένωσης της πρωτεύουσας.

Το ίδιο το βίντεο, πάντως, αποδίδει στον Χίτλερ στρατηγικά λάθη που λειτούργησαν υπέρ των Συμμάχων: την ανακοπή της γερμανικής προέλασης στη Δουνκέρκη, την επίθεση εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης ενώ η Βρετανία εξακολουθούσε να πολεμά και, μετά το Περλ Χάρμπορ, την απόφαση να κηρύξει τον πόλεμο στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το σχέδιο για την Ευρώπη

Σύμφωνα με το βίντεο, το σχέδιο μιας ναζιστικής νίκης δεν περιοριζόταν στην κατάληψη εδαφών. Παρουσιάζεται ως μια διαδικασία πολλών σταδίων, με πρώτη φάση την αναδιάταξη της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Επικαλούμενος τον ιστορικό Gerhard Weinberg, ο δημιουργός αναφέρει ότι στον σχεδιασμό περιλαμβάνονταν η προσάρτηση της Δανίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας ως «γερμανικών» ή «γερμανικών συγγενικών» εδαφών, ενώ η Γαλλία, η Βρετανία και η Ιρλανδία θα μετατρέπονταν σε ελεγχόμενα κράτη. Ισπανία και Πορτογαλία τοποθετούνται στην αφήγηση σε καθεστώς δορυφορικών χωρών.

Το κύριο βάρος, ωστόσο, δεν βρισκόταν στη Δυτική Ευρώπη αλλά στην Ανατολή.

Generalplan Ost: Από την κατάκτηση στη δημογραφική αναδιάρθρωση

Το Generalplan Ost παρουσιάζεται ως ο πυρήνας της ναζιστικής πολιτικής για τα κατακτημένα ανατολικά εδάφη.

Σύμφωνα με το transcript, το σχέδιο προέβλεπε εξόντωση ή εκτοπισμό περισσότερων από 30 εκατομμύρια ανθρώπων στην Πολωνία, στις χώρες της Βαλτικής, στη Λευκορωσία, στην Ουκρανία και σε περιοχές της Ρωσίας.

Η αφήγηση κάνει λόγο για απομάκρυνση άνω του 80% των Πολωνών και περίπου του 75% των Λευκορώσων, ενώ για τους Εβραίους προβλεπόταν ολοκληρωτική εξόντωση. Σλαβικοί πληθυσμοί θα εκτοπίζονταν ανατολικότερα ή θα χρησιμοποιούνταν ως καταναγκαστικό εργατικό δυναμικό, ενώ τα εκκενωμένα εδάφη θα εποικίζονταν από Γερμανούς.

Δεν επρόκειτο, επομένως, σύμφωνα με την παρουσίαση, απλώς για στρατιωτικό έλεγχο της Ανατολικής Ευρώπης. Ο στόχος ήταν η ριζική δημογραφική αναδιάρθρωσή της.

Το «Hunger Plan» και ο σχεδιασμένος λιμός

Δίπλα στο Generalplan Ost τοποθετείται το λεγόμενο Hunger Plan.

Το βίντεο αποδίδει την αρχιτεκτονική του στον αγροτικό αξιωματούχο Herbert Backe και περιγράφει τη λογική του ως μεταφορά της αγροτικής παραγωγής των σοβιετικών εδαφών προς τη Γερμανία και τον γερμανικό στρατό.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται, οι ίδιοι οι σχεδιαστές υπολόγιζαν ότι η πολιτική αυτή θα μπορούσε να προκαλέσει τον θάνατο από πείνα 20 έως 30 εκατομμυρίων ανθρώπων στις κατεχόμενες ανατολικές περιοχές.

«20 έως 30 εκατομμύρια άνθρωποι στην κατεχόμενη Ανατολή αναμενόταν να πεθάνουν από την πείνα», αναφέρει το βίντεο, παρουσιάζοντας τον λιμό όχι ως απρόβλεπτη συνέπεια αλλά ως μέρος της πολιτικής.

Στην ίδια ενότητα υποστηρίζεται ότι ο Χίτλερ χρησιμοποιούσε ως ιστορικό πρότυπο την ευρωπαϊκή επέκταση στη Βόρεια Αμερική, παραλληλίζοντας τους Σλάβους με τους ιθαγενείς πληθυσμούς που εκτοπίστηκαν από τους Ευρωπαίους εποίκους. Η Κριμαία αναφέρεται ως περιοχή που θα εκκενωνόταν και θα εποικιζόταν από Γερμανούς, ενώ οδικοί άξονες και νέες γερμανικές πόλεις θα αναπτύσσονταν βαθιά μέσα στα κατακτημένα εδάφη με χρήση καταναγκαστικής εργασίας.

Αφρική και η επόμενη φάση της επέκτασης

Η τρίτη φάση, κατά το βίντεο, θα ακολουθούσε μετά την παγίωση της γερμανικής κυριαρχίας στην Ευρώπη.

Ο Χίτλερ παρουσιάζεται να επιδιώκει την ανάκτηση των παλαιών γερμανικών αποικιών στην Αφρική και μια νέα διαμόρφωση της ηπείρου υπό την επιρροή των δυνάμεων του Άξονα.

Στην αφήγηση γίνεται επίσης αναφορά στη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ ως καθεστώς που η ναζιστική ηγεσία υπολόγιζε ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως φιλικός εταίρος.

Το βίντεο υποστηρίζει ότι η γενοκτονική πολιτική που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου θα αποτελούσε μόνο την αρχή ενός πολύ μεγαλύτερου σχεδίου μαζικής εξόντωσης, εκτοπισμού και υποδούλωσης πληθυσμών στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Η «Germania» και η νέα πρωτεύουσα του Ράιχ

Παράλληλα με τον σχεδιασμό για τα κατεχόμενα εδάφη, ο Χίτλερ και ο αρχιτέκτονας Άλμπερτ Σπέερ σχεδίαζαν τη μεταμόρφωση του Βερολίνου.

Το σχέδιο «Germania» προέβλεπε μια νέα πρωτεύουσα τεράστιας κλίμακας. Στο κέντρο της θα βρισκόταν μια αίθουσα χωρητικότητας 180.000 ανθρώπων, με θόλο μεγαλύτερο από εκείνον του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, καθώς και μια γιγαντιαία αψίδα θριάμβου.

Η αρχιτεκτονική επανασχεδίαση του Βερολίνου εντάσσεται στην αφήγηση ως υλική έκφραση της φιλοδοξίας να μετατραπεί η γερμανική πρωτεύουσα στο πολιτικό κέντρο μιας νέας παγκόσμιας τάξης.

Η θρησκεία και η προσπάθεια υποταγής των Εκκλησιών

Ξεχωριστό τμήμα του σχεδίου αφορά τη σχέση του ναζισμού με τον χριστιανισμό.

Το transcript περιγράφει το λεγόμενο «Positive Christianity» ως μεταβατικό στάδιο μέσα από το οποίο θα αφαιρούνταν από τον χριστιανισμό στοιχεία που συγκρούονταν με τη ναζιστική ιδεολογία: η εβραϊκή καταγωγή του Ιησού θα υποβαθμιζόταν, η Παλαιά Διαθήκη θα περιοριζόταν και η θρησκευτική πίστη θα συνδεόταν περισσότερο με τη λατρεία του Φύρερ και του έθνους.

Το βίντεο κάνει, πάντως, μια σημαντική διάκριση. Αναφέρεται σε ένα γνωστό πρόγραμμα 30 σημείων περί «Εθνικής Εκκλησίας του Ράιχ», που προέβλεπε μεταξύ άλλων αντικατάσταση της Βίβλου από το «Mein Kampf» και των σταυρών από σβάστικες, αλλά επισημαίνει ότι η Γκεστάπο το είχε αποδώσει σε μεμονωμένο φανατικό και ότι δεν αποτέλεσε επίσημη κρατική πολιτική.

Αντίθετα, παρουσιάζεται ως τεκμηριωμένη η επιδίωξη του Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ να αποδυναμώσει σταδιακά τον γερμανικό χριστιανισμό και να τον αντικαταστήσει με μια ιδεολογία βασισμένη στο αίμα και στο έθνος.

Σύμφωνα με το transcript, μέχρι το 1938 περίπου το 90% των προτεσταντών πάστορων στη Γερμανία είχε δώσει προσωπικό όρκο πίστης στον Χίτλερ.

Μια οικονομία που χρειαζόταν συνεχώς νέες κατακτήσεις

Ακόμη και εάν η Γερμανία κέρδιζε στρατιωτικά, το βίντεο θέτει το ερώτημα αν το ίδιο το σύστημα θα μπορούσε να επιβιώσει.

Η πρώτη αδυναμία που εντοπίζει είναι οικονομική. Η ναζιστική οικονομία περιγράφεται ως χρόνια εξαρτημένη από ξένο συνάλλαγμα και πρώτες ύλες, ενώ το πρόγραμμα επανεξοπλισμού είχε χρηματοδοτηθεί σε σημαντικό βαθμό μέσω των λεγόμενων MEFO bills — υποσχέσεων μελλοντικής πληρωμής, οι οποίες θα έληγαν μεταξύ 1939 και 1942.

Το τετραετές πρόγραμμα για οικονομική αυτάρκεια δεν είχε επιτύχει, σύμφωνα με την αφήγηση, και το σύστημα είχε μετατραπεί σε μια οικονομία που λειτουργούσε μέσω κατάκτησης: νέα εδάφη σήμαιναν πρώτες ύλες, χρυσό και καταναγκαστική εργασία.

Το βίντεο σημειώνει, ωστόσο, ότι δεν υπήρχε ομοφωνία πως μια τέτοια οικονομία θα κατέρρεε αμέσως. Αναφέρεται στους οικονομολόγους Thomas Balogh και Claude Guillebaud, οι οποίοι θεωρούσαν ότι ο αυταρχικός έλεγχος μπορούσε να κρατήσει το ναζιστικό οικονομικό σύστημα σε λειτουργία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απ’ όσο προέβλεπαν οι επικριτές του.

Το πρόβλημα της κατοχής: Αντίσταση σε ολόκληρη την Ευρώπη

Μια δεύτερη αδυναμία θα ήταν η διατήρηση του ελέγχου πάνω στους κατακτημένους πληθυσμούς.

Ως παράδειγμα χρησιμοποιείται η Γιουγκοσλαβία, όπου, σύμφωνα με το transcript, χρειάστηκε να διατηρούνται περισσότερες από μισό εκατομμύριο στρατιώτες των δυνάμεων του Άξονα για την αντιμετώπιση της αντίστασης.

Οι γερμανικές αρχές είχαν εφαρμόσει πολιτική μαζικών αντιποίνων, με εντολές εκτέλεσης δεκάδων αμάχων για κάθε νεκρό Γερμανό στρατιώτη. Η βία αυτή, σύμφωνα με την ανάλυση του βίντεο, δεν εξάλειψε την αντίσταση αλλά συχνά την ενίσχυσε.

Σε ένα υποθετικό Ράιχ που θα εκτεινόταν σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, η διατήρηση εκατομμυρίων ανθρώπων υπό κατοχή, καταναγκασμό, εκτόπιση ή απειλή εξόντωσης θα απαιτούσε έναν τεράστιο και μόνιμο μηχανισμό καταστολής.

Η εσωτερική μάχη για τη διαδοχή του Χίτλερ

Πρόβλημα θα αποτελούσε και η ίδια η δομή του ναζιστικού καθεστώτος.

Η ηγεσία περιγράφεται ως πεδίο συνεχούς ανταγωνισμού ανάμεσα σε Χίμλερ, Γκέρινγκ, Γκέμπελς και άλλα κορυφαία στελέχη. Ένα σύστημα που στηριζόταν στην προσωπική εξουσία ενός ανθρώπου δεν είχε ξεκάθαρο μηχανισμό διαδοχής.

Ο Χίτλερ είχε ορίσει τον Γκέρινγκ διάδοχό του από το 1941, αλλά τέσσερα χρόνια αργότερα αφαίρεσε τους τίτλους του και διέταξε τη σύλληψή του για προδοσία. Λίγες ημέρες πριν από το τέλος του έκανε το ίδιο και με τον Χίμλερ.

Ακόμη και η συμμαχία με την Ιαπωνία είχε ημερομηνία λήξης

Στο βίντεο αμφισβητείται επίσης η εικόνα μιας σταθερής μεταπολεμικής συμμαχίας Γερμανίας και Ιαπωνίας.

Οι δύο χώρες είχαν επιχειρήσει να προσδιορίσουν σφαίρες επιρροής, χωρίζοντας τον κόσμο γύρω από τον 70ό μεσημβρινό. Η Γερμανία θα κυριαρχούσε δυτικά και η Ιαπωνία ανατολικά.

Κατά την αφήγηση, όμως, στο Βερολίνο δεν θεωρούσαν ότι μια τέτοια διευθέτηση θα διαρκούσε. Η φυλετική ιδεολογία της ναζιστικής Γερμανίας ερχόταν σε βασική αντίφαση με μια ισότιμη μακροχρόνια συμμαχία με την Ιαπωνία, παρά τον χαρακτηρισμό των Ιαπώνων ως «επίτιμων Αρίων».

Το ίδιο το ιαπωνικό καθεστώς, σύμφωνα με το βίντεο, απέρριπτε στοιχεία της ναζιστικής φυλετικής πολιτικής και ακολουθούσε σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητη στρατηγική.

Το πρόβλημα που λεγόταν Ηνωμένες Πολιτείες

Το σημαντικότερο εξωτερικό εμπόδιο σε μια μακροχρόνια γερμανική κυριαρχία παρουσιάζεται να είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Χίτλερ, σύμφωνα με το transcript, υποτιμούσε την αμερικανική κοινωνία, θεωρώντας τη διαιρεμένη και πολιτικά αδύναμη. Η πραγματική παραγωγική της δυνατότητα, όμως, ήταν τεράστια. Σε διάστημα πέντε ετών οι ΗΠΑ παρήγαγαν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, περισσότερα από 300.000 αεροσκάφη, 100.000 πλοία και εκατομμύρια οχήματα.

Οι Γερμανοί στρατιωτικοί σχεδιαστές γνώριζαν το πρόβλημα της απόστασης. Αναπτύχθηκαν σχέδια για το «Amerika Bomber», ένα αεροσκάφος πολύ μεγάλης ακτίνας δράσης που θα μπορούσε να πλήξει τη Νέα Υόρκη, καθώς και ιδέες για διηπειρωτικούς πυραύλους.

Το βασικό πρόβλημα όμως παρέμενε: η Γερμανία δεν διέθετε πρακτικό τρόπο μεταφοράς στρατού πέρα από τον Ατλαντικό για κατάληψη των Ηνωμένων Πολιτειών.

Για τον λόγο αυτό, η πιθανότερη μεταπολεμική εικόνα που παρουσιάζεται δεν είναι μια ναζιστική κατοχή της Αμερικής, αλλά ένας διαφορετικός Ψυχρός Πόλεμος: μια Ευρώπη υπό γερμανικό έλεγχο απέναντι σε ισχυρές, γεωγραφικά προστατευμένες Ηνωμένες Πολιτείες.

Το πυρηνικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ

Σε αυτή την υποθετική αντιπαράθεση, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διέθεταν αρχικά ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: τα πυρηνικά όπλα.

Το βίντεο υπενθυμίζει ότι Γερμανοί επιστήμονες πέτυχαν την πυρηνική σχάση το 1938, αλλά το γερμανικό πρόγραμμα δεν έφτασε στην ανάπτυξη ατομικής βόμβας. Το 1942, η ναζιστική ηγεσία είχε καταλήξει στην εκτίμηση ότι ένα τέτοιο όπλο δεν θα ήταν διαθέσιμο εγκαίρως ώστε να επηρεάσει τον πόλεμο και υποβάθμισε την προτεραιότητα του προγράμματος.

Μέχρι το 1948, σύμφωνα με την αφήγηση, οι ΗΠΑ διέθεταν περίπου 50 ατομικές βόμβες, ενώ ακόμη και σε ένα σενάριο γερμανικής νίκης η Γερμανία πιθανότατα δεν θα διέθετε αρχικά καμία.

Το αν οι ΗΠΑ θα τις χρησιμοποιούσαν εναντίον της Γερμανίας εξαρτάται, στο υποθετικό σενάριο του βίντεο, από τον χρόνο της γερμανικής νίκης. Μια πρώιμη επικράτηση πριν από την πλήρη αμερικανική εμπλοκή θα περιόριζε το κίνητρο χρήσης πυρηνικών. Αντίθετα, μια γερμανική νίκη μετά από χρόνια αμερικανικών απωλειών θα μπορούσε, σύμφωνα με τον δημιουργό, να οδηγήσει σε χρήση τους όπως συνέβη στην Ιαπωνία.

Ένα Ράιχ που ίσως θα κέρδιζε τον πόλεμο, αλλά όχι την ιστορία

Το τελικό συμπέρασμα του βίντεο δεν είναι ότι το Τρίτο Ράιχ θα μπορούσε να εγκαθιδρύσει μια σταθερή παγκόσμια αυτοκρατορία χιλίων ετών.

Αντίθετα, παρουσιάζει ένα καθεστώς που ακόμη και μετά από στρατιωτική νίκη θα βρισκόταν αντιμέτωπο με σοβαρές αντιφάσεις: μια οικονομία εξαρτημένη από την κατάκτηση, διαρκείς εξεγέρσεις στα κατεχόμενα εδάφη, εσωτερικές μάχες διαδοχής, μια πιθανή μελλοντική σύγκρουση με την Ιαπωνία και έναν αντίπαλο στις Ηνωμένες Πολιτείες τον οποίο η Γερμανία δεν μπορούσε εύκολα να προσεγγίσει στρατιωτικά.

Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι ένα τέτοιο Ράιχ πιθανότατα θα κατέρρεε κάποια στιγμή. Το χρονικό διάστημα, όμως, έχει καθοριστική σημασία.

«Θα μπορούσε να είναι δέκα χρόνια. Θα μπορούσε να είναι πενήντα χρόνια. Και αυτό το κενό σημαίνει δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς», καταλήγει η αφήγηση.

Η βασική ιδέα με την οποία κλείνει το ιστορικό μέρος είναι ότι η τελική ήττα του ναζισμού δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται εκ των υστέρων ως αναπόφευκτη. Κατά τη διατύπωση του βίντεο, «η ελευθερία δεν ήταν αναπόφευκτη»· το αποτέλεσμα κρίθηκε από συγκεκριμένες αποφάσεις και συγκεκριμένες ιστορικές στιγμές.