Σε κρίσιμη καμπή για τη διαδοχή στην κορυφή των Ηνωμένων Εθνών, έντονες παρασκηνιακές διεργασίες και διπλωματικές πληροφορίες στην έδρα του οργανισμού στη Νέα Υόρκη φέρνουν στο προσκήνιο το όνομα του Βούλγαρου διπλωμάτη και πρώην ειδικού συντονιστή του ΟΗΕ για τη Μέση Ανατολή, Νικολάι Μλαντένοφ (Nickolay Mladenov), ως πιθανής συμβιβαστικής λύσης για το αξίωμα του Γενικού Γραμματέα.

Η εξέλιξη αυτή αναδύεται καθώς τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας (P5) αδυνατούν επί του παρόντος να καταλήξουν σε ομοφωνία γύρω από τους επίσημους υποψηφίους.

Εντούτοις, η προοπτική αυτή προκάλεσε την άμεση και σφοδρή αντίδραση του διακεκριμένου νομικού ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πρώην ανώτατου στελέχους του Οργανισμού, Κρεγκ Μόχιμπερ (Craig Mokhiber), ο οποίος προειδοποίησε ότι μια τέτοια επιλογή συνιστά «υπαρξιακή στιγμή» για τον ΟΗΕ, απειλώντας να επισφραγίσει τη μετατροπή του σε γεωπολιτικό εργαλείο και να οδηγήσει τους διεθνείς κανόνες δικαίου σε ιστορική αποσύνθεση.

Το αδιέξοδο των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας και το όνομα του Νικολάι Μλαντένοφ

Οι συζητήσεις στους διαδρόμους της Νέας Υόρκης εκκινούν από τη βαθιά θεσμική εμπλοκή που καταγράφεται ανάμεσα στα κράτη-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας με δικαίωμα αρνησικυρίας (P5 — ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ρωσία, Κίνα). Η αδυναμία σύγκλισης σε κάποιο από τα πρόσωπα που έχουν τεθεί έως τώρα υπό αξιολόγηση οδηγεί σε αναζήτηση εναλλακτικών επιλογών εκτός της κύριας λίστας.

Στο πλαίσιο αυτό διακινείται έντονα το όνομα του Νικολάι Μλαντένοφ, έμπειρου διπλωμάτη με μακρά διαδρομή σε διεθνείς αποστολές και πρώην υπουργού Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλγαρίας.

Ωστόσο, η τρέχουσα εμπλοκή του ως κορυφαίου στελέχους στο λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace) της αμερικανικής ηγεσίας του Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί το βασικό επίδικο των ενστάσεων που εγείρονται από κύκλους υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η παρέμβαση Κρεγκ Μόχιμπερ: Καταγγελίες για «κυριαρχία της ωμής ισχύος» και ατιμωρησία

Τη σφοδρότερη κριτική απέναντι στο ενδεχόμενο αυτό διατύπωσε δημόσια ο Κρεγκ Μόχιμπερ, δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακτιβιστής για τη διεθνή δικαιοσύνη και πρώην ανώτατο στέλεχος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ.

Επικαλούμενος τη θεμελιώδη αρχή της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ότι «όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα», ο κ. Μόχιμπερ χαρακτήρισε τον Μλαντένοφ «έναν πιστό ανώτερο απαρατσίκ στο εγκληματικό “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ».

Αναλύοντας τις επιπτώσεις ενός τέτοιου διορισμού, ο πρώην αξιωματούχος του ΟΗΕ υπογράμμισε:

«Ένας τέτοιος διορισμός θα εδραίωνε τον έλεγχο του ΟΗΕ από τον άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ, θα ενίσχυε περαιτέρω την ατιμωρησία για τα εγκλήματά τους, θα έβαζε στο ράφι τους νομικούς κανόνες και τα πρότυπα του οργανισμού προς όφελος της ωμής κρατικής ισχύος και θα επιτάχυνε σημαντικά τη διολίσθηση του ΟΗΕ στη λήθη».

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αποδοχή ενός υποψηφίου ταυτισμένου με μονομερείς πρωτοβουλίες ισχυρών κρατών θα αναιρούσε τη θεσμική αυτοτέλεια της γραμματείας του οργανισμού και θα ακύρωνε τον εποπτικό της ρόλο.

Το υπαρξιακό δίλημμα: Υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου ή αυτοδιάλυση

Επεκτείνοντας τον συλλογισμό του, ο κ. Μόχιμπερ τοποθέτησε το ζήτημα της διαδοχής σε ένα ευρύτερο, υπαρξιακό πλαίσιο για τη βιωσιμότητα του διεθνούς συστήματος, υποστηρίζοντας ότι τα Ηνωμένα Έθνη καλούνται να λάβουν μια ιστορική απόφαση για τον προσανατολισμό τους.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά:

«Αυτή είναι μια υπαρξιακή στιγμή για τον ΟΗΕ. Είτε θα υπερασπιστεί το διεθνές δίκαιο απέναντι στις καταστροφές της αυτοκρατορίας, είτε θα καταστεί απλή προέκταση αυτής της αυτοκρατορίας, σημείο στο οποίο θα μπορούσε να προωθήσει καλύτερα την ειρήνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ανάπτυξη αυτοδιαλυόμενος».

Η τοποθέτηση αυτή θέτει το ερώτημα κατά πόσο η κορυφαία θεσμική θέση του διεθνούς οργανισμού μπορεί να λειτουργήσει ως ανεξάρτητο αντίβαρο γεωπολιτικών πιέσεων ή εάν θα ενσωματωθεί στους στρατηγικούς σχεδιασμούς των ισχυρότερων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.