Οι αλβανικές εισαγγελικές αρχές κατά της διαφθοράς ερευνούν ένα έργο πολυτελούς θερέτρου που συνδέεται με τον γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ (Jared Kushner), καθώς οι διαμαρτυρίες πολιτών και περιβαλλοντικών οργανώσεων για την ανάπτυξη αυτή συνεχίζονται.

Το έργο περιλαμβάνει το ακατοίκητο νησί Σαζάν (Sazan) στην Αδριατική και αρκετές εκατοντάδες εκτάρια του προστατευόμενου τοπίου Αώου-Νάρτας (Vjosa-Narta), μιας ευαίσθητης παράκτιας υγροτοπικής περιοχής που φιλοξενεί φλαμίνγκο, φώκιες και θέσεις φωλιάσματος θαλάσσιων χελωνών.

Η SPAK, η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς της Αλβανίας, επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ότι είχε ξεκινήσει έρευνα για τις αμφιλεγόμενες αλλαγές στο καθεστώς προστασίας της περιοχής και την ιδιοκτησία της γης το 2024, οι οποίες άνοιξαν την πόρτα για την τουριστική ανάπτυξη. Το γραφείο του εισαγγελέα δεν απάντησε σε αίτημα για περαιτέρω σχολιασμό μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.

Ο Κούσνερ, ο οποίος ηγείται της εταιρείας ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων Affinity Partners, διαθέτει ένα ξεχωριστό χαρτοφυλάκιο ακινήτων που εκτιμάται σε δισεκατομμύρια δολάρια. Υπηρετεί επίσης ως ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για την ειρήνη και συμμετέχει σε διπλωματικές διαπραγματεύσεις για τη Γάζα, το Ιράν και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι επικριτές έχουν εγείρει ερωτήματα σχετικά με την επικάλυψη μεταξύ της επιχειρηματικής του αυτοκρατορίας και των πολιτικών του ρόλων.

Τον Αύγουστο του 2024, ο Κούσνερ αποκάλυψε σχέδια για την Affinity Partners να μετατρέψει την τοποθεσία σε πολυτελές θέρετρο και στις αρχές του 2026 επισκέφθηκε την περιοχή με τη σύζυγό του, Ιβάνκα (Ivanka). Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο POLITICO, ο Αλβανός Πρωθυπουργός Έντι Ράμα (Edi Rama) επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες μεταξύ της κυβέρνησης και του Κούσνερ για τη συμφωνία βρίσκονται σε εξέλιξη, η οποία αναμένεται να περιλαμβάνει 10.000 δωμάτια ξενοδοχείου.

Ο Κούσνερ και η Affinity Partners δεν απάντησαν αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό σχετικά με την έρευνα.

Μιλώντας σε Αλβανούς βουλευτές τη Δευτέρα, ο Ράμα αρνήθηκε ότι το έργο καταπατά ένα προστατευόμενο καταφύγιο άγριας ζωής και δήλωσε ότι η τελική πρόταση δεν έχει ακόμη υποβληθεί και η περιβαλλοντική μελέτη δεν έχει ολοκληρωθεί.

Η SPAK ιδρύθηκε με την υποστήριξη της ΕΕ και των ΗΠΑ ως μέρος της ευρείας μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης στη χώρα το 2019. Λειτουργεί ανεξάρτητα από την εθνική δικαιοσύνη και έχει ερευνήσει, διώξει και καταδικάσει έναν αριθμό υψηλόβαθμων αξιωματούχων και από τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος. Αυτή τη στιγμή είναι ο θεσμός με τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στη χώρα, σύμφωνα με αρκετές ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις.

Βίαιες διαμαρτυρίες

Οι διαμαρτυρίες που καθοδηγούνται από πολίτες και περιβαλλοντικές ΜΚΟ ξεκίνησαν προς τα τέλη Μαΐου, όταν τοποθετήθηκαν μεγάλοι φράχτες με αγκαθωτά σύρματα από τους κατασκευαστές στην προτεινόμενη τοποθεσία στο Ζβέρνετ (Zvernec), στη νότια Αλβανία, εμποδίζοντας τους ντόμιους και τους τουρίστες να έχουν πρόσβαση στην παραλία.

Το βράδυ της Κυριακής, διαδηλωτές, συμπεριλαμβανομένων πολιτών και διαφόρων περιβαλλοντικών οργανώσεων, συγκεντρώθηκαν έξω από κυβερνητικά γραφεία και απαίτησαν τον τερματισμό του έργου, την προστασία της περιοχής από την ανάπτυξη, ακόμη και την παραίτηση του πρωθυπουργού.

Μια άλλη διαμαρτυρία είναι προγραμματισμένη στα Τίρανα για το βράδυ της Δευτέρας, καθώς και κοντά στην προτεινόμενη τοποθεσία πλησίον του Αυλώνα (Vlora) στις 6 Ιουνίου, καθώς οι εκκλήσεις για δράση από την κοινωνία των πολιτών αυξάνονται.

Βίντεο ήρθε στο φως —μετά τις διαμαρτυρίες του Σαββάτου— που δείχνει ιδιωτικούς φύλακες ασφαλείας να επιτίθενται και στη συνέχεια να σέρνουν έναν διαδηλωτή κατά μήκος ενός γκρεμού, ενώ απειλούσαν άλλους διαδηλωτές που επιχειρούσαν να αφαιρέσουν φράχτες και να σταματήσουν την κατασκευή.

Οι αλβανικές αρχές ανακάλεσαν τις άδειες δύο ιδιωτικών εταιρειών ασφαλείας μετά το περιστατικό, και ένας φύλακας συνελήφθη και προφυλακίστηκε. Περίπου 15 διαδηλωτές έχουν επίσης κατηγορηθεί, ενώ ο τοπικός αρχηγός της αστυνομίας καθαιρέθηκε από τα καθήκοντά του.

«Θέλω να κάνω την Αλβανία μια χώρα που [θα είναι] ένας προορισμός που θα ζηλεύουν στην περιοχή, και αυτό το έργο είναι μέρος αυτής της προσπάθειας», δήλωσε ο Ράμα τη Δευτέρα.

Η Αλβανία έχει θέσει ως στόχο την ένταξή της στην ΕΕ έως το 2030 και έχει ανοίξει όλα τα διαπραγματευτικά κεφάλαια της ενταξιακής διαδικασίας στην ΕΕ. Οι 27 αρχηγοί κρατών του μπλοκ θα συναντηθούν την Παρασκευή στο Μαυροβούνιο για να συζητήσουν τη διεύρυνση της ΕΕ με ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων, συμπεριλαμβανομένου του Ράμα.

Η επενδυτική εταιρεία του Κούσνερ εγκατέλειψε μια ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας στη Σερβία το 2025, μετά από αντιπαραθέσεις σχετικά με το έργο και έρευνες από τις τοπικές αρχές κατά της διαφθοράς.