Τα Αστερούσια μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο για την προσαρμογή της Κρήτης στην κλιματική αλλαγή, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας στις 17 Ιουνίου. Η πρωτοβουλία του Συμφώνου Αμοιβαίας Κατανόησης και Συνεργασίας, που υπογράφηκε στις 19 Μαΐου 2026 στην Περιφέρεια Κρήτης, θέτει τις βάσεις για ένα ολοκληρωμένο μοντέλο προστασίας του ορεινού όγκου.

Ο Αντιπεριφερειάρχης Κλιματικής Αλλαγής και Βιώσιμης Κινητικότητας Γιάννης Αναστασάκης επισήμανε πως η ερημοποίηση αποτελεί πραγματική απειλή για την Κρήτη και ιδιαίτερα για τα Αστερούσια. Σύμφωνα με το Περιφερειακό Σχέδιο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή (ΠεΣΠΚΑ) της Περιφέρειας Κρήτης, η μείωση των βροχοπτώσεων, η αύξηση των περιόδων ξηρασίας και η υποβάθμιση των εδαφών αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ερημοποίησης, με έμφαση στη νότια και ανατολική Κρήτη.

Επιστημονικές μελέτες που επικαλέστηκε ο κ. Αναστασάκης δείχνουν ότι η απώλεια φυσικής βλάστησης και η διάβρωση των εδαφών αποτελούν βασικούς παράγοντες που επιταχύνουν το φαινόμενο. Η πρωτοβουλία του Συμφώνου Αμοιβαίας Κατανόησης έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τις δενδροφυτεύσεις και τις παρεμβάσεις αποκατάστασης του τοπίου, αλλά κυρίως για το μοντέλο συνεργασίας που δημιουργεί.

Η σύμπραξη περιλαμβάνει πέντε Δήμους (Αρχανών – Αστερουσίων, Βιάννου, Γόρτυνας, Μίνωα Πεδιάδας και Φαιστού), την Περιφέρεια Κρήτης, την Αναπτυξιακή Ηρακλείου, το Πανεπιστήμιο Κρήτης – Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, την Τοπική Επιτροπή Διαχείρισης Αποθέματος Βιόσφαιρας Αστερουσίων (MAB/UNESCO), τις τοπικές κοινότητες, τους κτηνοτρόφους και τους αγρότες. «Τα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν λύνονται μόνο με πολιτικές αποφάσεις από πάνω προς τα κάτω ούτε μόνο με την επιστήμη. Λύνονται όταν η επιστημονική γνώση συναντά την εμπειρία των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται στον τόπο», τόνισε ο Αντιπεριφερειάρχης.

Ο Διευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, Καθηγητής Νίκος Πουλακάκης, υπογράμμισε πως η ένταξη των Αστερουσίων στο Παγκόσμιο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO συνιστά τεράστια ευθύνη για όλους και όχι απλώς τίτλο τιμής. «Τα Αστερούσια μπορούν να αποτελέσουν τον καθρέφτη και το οχυρό της Κρήτης απέναντι στην κλιματική αλλαγή», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Πουλακάκης προειδοποίησε πως η υποβάθμιση του εδάφους απειλεί την ταυτότητα, την οικονομία και το μέλλον της περιοχής. «Αν δεν στηρίξουμε τον τόπο με βιώσιμες πολιτικές και έργα, η ερημοποίηση θα είναι μη αναστρέψιμη», ανέφερε. Η αντιμετώπιση της ξηρασίας και η διατήρηση της βιοποικιλότητας των Αστερουσίων θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού για την προσαρμογή στην κλιματική κρίση, όσον αφορά την Κρήτη.

Η πρωτοβουλία αναδεικνύει την ανάγκη συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων μερών: της ακαδημαϊκής κοινότητας, των ερευνητικών φορέων, των κέντρων λήψης αποφάσεων και της ίδιας της κοινωνίας. Όπως επεσήμαναν τόσο ο κ. Αναστασάκης όσο και ο κ. Πουλακάκης, η αμοιβαία κατανόηση, η εμπιστοσύνη και η συνεργασία αποτελούν το πραγματικό κλειδί για να προστατευθούν τα Αστερούσια και να αναδειχθούν σε πρότυπο ανάπτυξης περιοχών υψηλής περιβαλλοντικής αξίας για ολόκληρη την Κρήτη.