Η διαχείριση και η προστασία του δημόσιου χώρου στις ελληνικές ακτές επανέρχεται με ένταση στο προσκήνιο της επικαιρότητας, με τη γνωστή παραλία Φαλάσαρνα στα Χανιά να αποτελεί το επίκεντρο νέων καταγγελιών.

Τρία χρόνια μετά τις μεγάλες κινητοποιήσεις των κινημάτων πολιτών για την προστασία των ακτών και τις κυβερνητικές εξαγγελίες περί αυστηροποίησης του πλαισίου λειτουργίας, η συλλογικότητα «savefalasarna» προχωρά σε δημόσια παρέμβαση.

Η οργάνωση καταγγέλλει εκτεταμένες παραβάσεις των ορίων κατάληψης του αιγιαλού, ηχορύπανση, υπέρβαση των ορίων στα θαλάσσια σπορ, αλλά και σημαντική καθυστέρηση στην έκδοση των επίσημων αδειών για την τρέχουσα θερινή περίοδο. Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει τη συζήτηση γύρω από την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών και την εφαρμογή των νόμων σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.

Η απουσία αδειών και η υπέρβαση των ορίων στις προστατευόμενες ζώνες

Η τρέχουσα κατάσταση στην κεντρική παραλία στα Φαλάσαρνα, όπως περιγράφεται από τη συλλογικότητα, χαρακτηρίζεται από σοβαρές θεσμικές ελλείψεις και υπερβάσεις των προβλεπόμενων ορίων.

Σύμφωνα με την καταγγελία, έως και το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου δεν είχαν εκδοθεί οι επίσημες άδειες για την τοποθέτηση ομπρελοκαθισμάτων στην παραλία, με μοναδική εξαίρεση τρεις μικρές συστάδες που ανήκουν στον Δήμο.

Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι η πλειονότητα των εγκαταστάσεων που έχουν τοποθετηθεί από ιδιωτικές επιχειρήσεις στερείται νομιμότητας. Παράλληλα, τίθεται σε ισχύ η νομοθεσία για τις περιοχές Natura, η οποία ορίζει ότι τα ομπρελοκαθίσματα δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το 30% της συνολικής έκτασης της παραλίας.

Στην ανακοίνωσή της, η συλλογικότητα «savefalasarna» επισημαίνει:

«Υπάρχει κράτος δικαίου στην χώρα μας; Διατυπώνουμε αυτό το ερώτημα, όσο και να προσπαθούμε να αποφύγουμε την κοινοτυπία, καθώς δεν έχουμε άλλο τρόπο να περιγράψουμε αυτό που αντιμετωπίζουν Χανιώτες, τουρίστες και άλλοι επισκέπτες της γνωστής παραλίας Φαλάσαρνα. […] Αυτήν την στιγμή οι επιχειρηματίες της κεντρικής παραλίας έχουν καταλάβει πάνω από το 80% της παραλίας, με αποτέλεσμα να έχει ελαχιστοποιηθεί ο χώρος που μπορούν οι επισκέπτες, Χανιώτες ή όχι, να χρησιμοποιήσουν για ένα μπάνιο χωρίς να πληρώσουν».

Καταγγελίες για ηχορύπανση, θαλάσσια σπορ και απουσία κυρώσεων

Πέραν του ζητήματος των ομπρελοκαθισμάτων, οι καταγγελίες των πολιτών επεκτείνονται και σε άλλες πτυχές της λειτουργίας της παραλίας. Στο βόρειο τμήμα της κεντρικής ακτής αναφέρονται συχνά περιστατικά έντονης ηχορύπανσης, τα οποία καταγγέλλονται τόσο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και απευθείας στην αστυνομία, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται ουσιαστική ανταπόκριση από τις αρμόδιες αρχές.

Επιπλέον, καταγράφεται υπέρβαση του νόμου αναφορικά με τον αριθμό των σκαφών αναψυχής, καθώς ο αριθμός των jet ski φέρεται να ξεπερνά τα νόμιμα όρια, τα οποία ορίζουν αυστηρά τη λειτουργία έως 3 jet ski και ενός σκάφους ανά επιχείρηση. Παρά το γεγονός ότι ο νόμος προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για τους κατ’ εξακολούθηση παραβάτες —συμπεριλαμβανομένων προστίμων έως και τετραπλάσιων του ποσού της σύμβασης παραχώρησης και οριστικού λουκέτου σε περίπτωση δεύτερης καταγγελίας— οι ακτιβιστές υποστηρίζουν ότι στην πράξη δεν επιβάλλεται κανένα από τα προβλεπόμενα μέτρα.

Η σύγκριση με τη Γαύδο και η κριτική στα ψηφιακά εργαλεία ελέγχου

Η συλλογικότητα προχωρά σε μια σύγκριση της κρατικής αντίδρασης στα Φαλάσαρνα με άλλες περιπτώσεις παρεμβάσεων στην Περιφέρεια Κρήτης, αναδεικνύοντας αυτό που θεωρεί ως αντιφατική στάση της πολιτείας.

«Προκαλεί θυμηδία ότι το ίδιο κράτος που κουβάλησε διμοιρίες των ΜΑΤ σε μια απομακρυσμένη μικρή παραλία της ακριτικής Γαύδου για να ρίξει 3-4 ξύλινα καλυβάκια που δεν πείραζαν κανέναν, δεν μπορεί στα Φαλάσαρνα –δίπλα στα Χανιά – να κάνει τα στοιχειώδη. Πόσο μάλλον να εφαρμόσει τις δικές της υπουργικές αποφάσεις που μιλούν για γκρέμισμα των δύο οικοδομών – beach bar που βρίσκονται μέσα στην περιοχή Natura».

Παράλληλα, ασκείται έντονη κριτική στην αποτελεσματικότητα των ψηφιακών εφαρμογών, όπως το «MyCoast», το οποίο παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως το βασικό εργαλείο των πολιτών για την καταγγελία αυθαιρεσιών στις ακτές.

Οι εκπρόσωποι της οργάνωσης εκφράζουν την ανησυχία τους ότι η αδυναμία επιβολής ορίων σε τοπικό επίπεδο αντανακλά μια γενικότερη αδυναμία ελέγχου των μεγάλων αγορών, όπως των σούπερ μάρκετ ή της ενέργειας, μέσω παρόμοιων ψηφιακών εφαρμογών.

Η σημασία της κινητοποίησης των πολιτών ως ασπίδα προστασίας

Η κατάσταση που διαμορφώνεται φέτος στα Φαλάσαρνα αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στη θέσπιση αυστηρών νομοθετικών κανόνων και στην πρακτική εφαρμογή τους στο πεδίο. Όταν οι υποστελεχωμένες δημόσιες υπηρεσίες αδυνατούν να διεκπεραιώσουν εγκαίρως τις αδειοδοτήσεις ή να πραγματοποιήσουν αποτελεσματικούς ελέγχους, δημιουργείται μια γκρίζα ζώνη λειτουργίας, την οποία εκμεταλλεύονται επιχειρηματικές δραστηριότητες εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος και της περιβαλλοντικής ισορροπίας.

Η διασφάλιση του ελεύθερου χώρου στις ακτές και ο σεβασμός των προστατευόμενων περιοχών Natura αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών και των επισκεπτών της χώρας.

Η συλλογικότητα «savefalasarna» καταλήγει τονίζοντας ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, «οι καταγγελίες, οι δημόσιες παρεμβάσεις, η οργάνωση των πολιτών είναι η μόνη ασπίδα» για την προάσπιση των δημόσιων αγαθών και την αποτροπή της άναρχης εμπορευματοποίησης του φυσικού πλούτου της Κρήτης.