Η διαφύλαξη των ψηφιακών τεκμηρίων και η καταγραφή της δημόσιας ρητορικής κατά τη διάρκεια διεθνών κρίσεων αναδεικνύονται σε κρίσιμους παράγοντες για την ιστορική διαφάνεια και τη μελλοντική απόδοση ευθυνών.

Στα τέλη του 2023, στον απόηχο της έκρηξης της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, ξεκίνησε τη λειτουργία του το The Accountability Archive, ένα ψηφιακό συμμετοχικό εγχείρημα συλλογικής συνεισφοράς (crowd-sourced).

Η πλατφόρμα, η οποία δραστηριοποιείται στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσω του ιστοτόπου archivegenocide.com, έχει ως αντικείμενο τη συγκέντρωση και την αρχειοθέτηση δημόσιων τοποθετήσεων που αποτυπώνουν το κλίμα και τις επίσημες θέσεις γύρω από τις πολεμικές επιχειρήσεις.

Το εγχείρημα αυτό επιχειρεί να δημιουργήσει μια μόνιμη βάση δεδομένων, η οποία θα παραμείνει προσβάσιμη για μελλοντικές ακαδημαϊκές, ιστορικές και νομικές έρευνες σε διεθνές επίπεδο.

Ο πυρήνας του εγχειρήματος και η στόχευση στη δημόσια ρητορική

Η λειτουργία του The Accountability Archive εστιάζει στη δημιουργία ενός ασφαλούς ψηφιακού αποθετηρίου που αποσκοπεί στη διατήρηση ευάλωτων διαδικτυακών αποδεικτικών στοιχείων, τα οποία κινδυνεύουν να διαγραφούν. Όπως λέει και το σλόγκαν των δημιουργών της σελίδας “αρχειοθετούμε αυτά που οι άλλοι σβήνουν”.

Αναφορικά με τις μακροπρόθεσμες επιδιώξεις της πλατφόρμας, η επίσημη θέση των συντελεστών προσδιορίζει το πλαίσιο λειτουργίας της:

«Μακροπρόθεσμος στόχος είναι η οικοδόμηση ενός μόνιμου, μη επεξεργάσιμου συνόλου δεδομένων για μελλοντικούς ιστορικούς, ακαδημαϊκούς ερευνητές και νομικούς που αναζητούν υποστηρικτικά στοιχεία σε υποθέσεις διεθνούς δικαίου ή σε υποθέσεις δυσφήμησης.»

Η ακαδημαϊκή ομάδα πίσω από την πλατφόρμα

Η συγκρότηση και η έναρξη του αρχείου πραγματοποιήθηκαν από μια ομάδα ακαδημαϊκών και ερευνητών με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ανάμεσα στους συνιδρυτές περιλαμβάνεται ο Δρ. Φίλιπ Πράουντφουτ (Dr. Philip Proudfoot), ανθρωπολόγος και ερευνητικός εταίρος στο Ινστιτούτο Αναπτυξιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Σάσσεξ (University of Sussex), ο οποίος ειδικεύεται σε ζητήματα αναγκαστικής μετανάστευσης και ανθρωπισμού.

Μαζί του συμμετέχει ο Μάχντι Ζαϊντάν (Mahdi Zaidan), ερευνητής και υποψήφιος διδάκτωρ στο King’s College του Λονδίνου, ο οποίος διαθέτει προγενέστερη εμπειρία σε ανάλογες πρωτοβουλίες συλλογής δεδομένων και χαρτογράφησης κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου.

Την ιδρυτική ομάδα συμπληρώνει ο Άλεξ Φόλεϊ (Alex Foley), Βρετανός-Αμερικανός πολίτης, ο οποίος συνέβαλε στην αρχική εκκίνηση του αρχείου μέσω της χρήσης βασικών εργαλείων δημόσιας υποβολής στοιχείων.

Η ομάδα αυτή πλαισιώνεται από ένα συμβουλευτικό όργανο περίπου 20 εθελοντών, στο οποίο συμμετέχουν επαγγελματίες αρχειοθέτες, ειδικοί της τεχνολογίας, μεταφραστές και δικηγόροι ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η μεθοδολογία λειτουργίας και τα δεδομένα του αποθετηρίου

Λόγω της φύσης του διαδικτύου, όπου οι ψηφιακές αναρτήσεις μπορούν να απαλειφθούν άμεσα, το The Accountability Archive εφαρμόζει μια συγκεκριμένη διαδικασία τριών σταδίων για τη διασφάλιση των τεκμηρίων.

Η διαδικασία ξεκινά με τη Φάση Συλλογής, κατά την οποία το κοινό χρησιμοποιεί φόρμες υποβολής για να επισημάνει συνδέσμους, βίντεο και στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) από δηλώσεις δημόσιων προσώπων.

Ακολουθεί η Φάση Ανάλυσης και Μετάφρασης, όπου η ερευνητική ομάδα εξετάζει τα δεδομένα, μεταφράζει τις δηλώσεις που δεν είναι στην αγγλική γλώσσα και επαληθεύει τη γννησιότητα του υλικού, ώστε να αποκλειστούν παραποιημένα στοιχεία ή αναφορές που έχουν αποκοπεί πλήρως από το νόημά τους.

Η διαδικασία ολοκληρώνεται με τη Φάση Δημοσίευσης, η οποία στοχεύει στη δημιουργία μιας πλήρως αναζητήσιμης δημόσιας βάσης δεδομένων ανοιχτής πρόσβασης.

Μέχρι στιγμής, ο όγκος των δεδομένων που έχουν συγκεντρωθεί και είναι προσβάσιμα μέσω της ιστοσελίδας περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό στοιχείων:

• 64.537 βίντεο με δυνατότητα λήψης (download) για κάθε αρχείο ξεχωριστά.

• 17.905 φωτογραφίες.

• Αναζητήσιμο ευρετήριο και μια εξαντλητική λίστα πηγών που περιλαμβάνει περισσότερους από 300 δημοσιογράφους.

• Δεδομένα γεωεντοπισμού και ένας ζωντανός χάρτης (livemap) με ενημερώσεις λεπτό προς λεπτό.

• Λίστα θυμάτων της σύγκρουσης.

Δείτε τη σελίδα ΕΔΩ.