Ηταν 8 Ιουνίου 2023, μόλις 13 ημέρες πριν από τις εκλογές, όταν ο καταδικασμένος για συμμετοχή στην εγκληματική οργάνωση Χρυσή Αυγή, Ηλίας Κασιδιάρης, ανακοίνωσε την υποστήριξή του στο κόμμα Σπαρτιάτες. Το μέχρι πρότινος άγνωστο κόμμα κατέλαβε την πέμπτη θέση με 4,68% και 12 βουλευτές. Οπως είχε παραδεχθεί λίγο αργότερα ο πρόεδρός του, Βασίλης Στίγκας, ο Κασιδιάρης λειτούργησε ως το «καύσιμο» που του έδωσε την απαραίτητη ώθηση για να εισέλθει στη Βουλή.

Έκτοτε, έχει κυλήσει πολύ νερό στο «αυλάκι». Τον Αύγουστο του 2023, ο Στίγκας έκανε λόγο για πρακτικές μαφίας, αναφερόμενος – εμμέσως πλην σαφώς – στον Κασιδιάρη ως «Ντον Κορλεόνε». Ακολούθησαν διαγραφές, ανεξαρτητοποιήσεις, αλλά και η έκπτωση από το βουλευτικό αξίωμα βουλευτών, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου, καθώς κρίθηκε από τον Αρειο Πάγο ότι πραγματικός – εν κρυπτώ – ηγέτης του κόμματος ήταν ο Κασιδιάρης, από το κελί του στις φυλακές Δομοκού.

Η ουσία είναι ότι σε μερικές εβδομάδες, ο άλλοτε εκπρόσωπος της Χρυσής Αυγής αναμένεται να αποφυλακιστεί, έχοντας εκτίσει τα 7 από τα 13,5 χρόνια της ποινής του. Τον Μάιο, ο ίδιος είχε δηλώσει ότι το πρώτο πράγμα που θα κάνει μετά την αποφυλάκισή του, θα είναι να επιστρέψει στην κεντρική πολιτική σκηνή με ένα «ισχυρό, εθνικό κόμμα που θα κάνει τη διαφορά μέσα στη Βουλή». Τον Ιούλιο, επίσης, στη διάρκεια άδειας που είχε λάβει, εγκαινίασε τα νέα γραφεία του επί της οδού Κλεισθένους στην Ομόνοια, μπροστά σε πλήθος – κυρίως νέων ανδρών – οπαδών του.

Το σύνθημα που επικράτησε τότε ήταν «Κούλη πονάς και φταίει ο Iλον Μασκ», αναφερόμενο στον Πρωθυπουργό και την πρόσφατη «στήριξη» που εξέφρασε ο επικεφαλής των SpaceX και Tesla στον Κασιδιάρη με ανάρτησή του. Ο καταδικασμένος Χρυσαυγίτης δεν άφησε την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη. «Η αναφορά του Μασκ δίνει κύρος στον Κασιδιάρη», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Σαμαράς, επίκουρος καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο πανεπιστήμιο King’s College του Λονδίνου, που ερευνά το φαινόμενο της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα.

Το μυστικό δίκτυο

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εύκολα βρίσκει κανείς θύλακες υποστηρικτών του Κασιδιάρη. Σε όλα τα βίντεο ενός αυτοαποκαλούμενου «χριστιανού εθνικιστή» influencer με 39.000 ακόλουθους στο Instagram, ένας λογαριασμός χωρίς αναρτήσεις ή άλλη δραστηριότητα κάνει – μηχανικά, πιθανότατα – δύο σχόλια: «Πρωθυπουργός 2027, Ηλίας Κασιδιάρης» και «Ηλίας Κασιδιάρης, η τελευταία ελπίδα αυτής της χώρας αδέρφια Ελληνες». Μάλιστα, δεν είναι λίγα τα βίντεο όπου τα εν λόγω σχόλια εμφανίζονται πρώτα, έχοντας συγκεντρώσει εκατοντάδες «likes».

Η διαδικτυακή παρουσία του Κασιδιάρη δεν είναι διόλου διακριτική. Διατηρεί λογαριασμό στο Χ, παραχωρεί συνεντεύξεις σε δημοσιογράφους (ακόμα και σε μέσα ευρείας απήχησης) και σε πρώην βουλευτές των Σπαρτιατών, ενώ συγκεκριμένα μίντια και διαδικτυακά φόρουμ αναδημοσιεύουν κάθε του τοποθέτηση. Κάτω από όλες τις σχετικές αναρτήσεις εμφανίζονται οι οπαδοί του, σε μάλλον πανηγυρικούς, αν όχι απειλητικούς τόνους. Παρ’ ότι δε η συμπεριφορά πολλών εξ αυτών παραπέμπει σε «bots», υπάρχουν και πολλοί «κανονικοί» λογαριασμοί.

Ο Γιώργος Σαμαράς εξηγεί ότι ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καμπάνια του Κασιδιάρη δεν είναι τυχαίος. Ο ίδιος πραγματοποίησε ένα πείραμα με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, έχοντας δημιουργήσει δύο νέα προφίλ στο Χ που δηλώνουν ενδιαφέρον για την πολιτική. Από το πείραμα προέκυψε ότι σε αμφότερα εκτίθεντο κυρίως άτομα του ακροδεξιού χώρου, ενώ περίπου το 10% των αναρτήσεων που εμφανίζονταν στην αρχική τους σελίδα ανήκαν στον Ιλον Μασκ.

«Στα social media έχει επικρατήσει η λογική “flood the zone”: η κεντρική σελίδα γεμίζει με παραπληροφόρηση που θολώνει την εικόνα» εξηγεί ο ερευνητής και εκτιμά ότι αν γινόταν σήμερα η δολοφονία του Παύλου Φύσσα από τη Χρυσή Αυγή, το μήνυμα θα «θόλωνε» γρήγορα και το έγκλημα δεν θα τύγχανε της ίδιας προσοχής.

Ο εκλογικός στόχος

«Ο Κασιδιάρης έχει μεγάλη επιτυχία στους νέους άντρες», σημειώνει ο Γιώργος Σαμαράς και προσθέτει πως το σχεδόν 5% των Σπαρτιατών στις εκλογές του 2023 είναι το αισιόδοξο σενάριο για το μόρφωμα που δηλώνει αποφασισμένος να δημιουργήσει μετά την αποφυλάκισή του, και εκτιμά ότι θα μπορούσε να φτάσει ακόμα και το 7-8%. «Θα έχει χρόνο να προετοιμαστεί μεταξύ Σεπτεμβρίου και άνοιξης, όταν αναμένεται να πραγματοποιηθούν οι εκλογές», λέει ο επίκουρος καθηγητής του King’s College και επισημαίνει ότι το κλίμα οργής και αντισυστημισμού που υπάρχει στην κοινωνία, καθώς και η διαφαινόμενη κατάρρευση του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού, δημιουργούν μια θετική συγκυρία για τον Κασιδιάρη.

Ερωτώμενος για το αν υπάρχουν διαφορές μεταξύ του Κασιδιάρη του 2012 και του 2026, ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η μόνη διαφορά που παρατηρείται αφορά το επίπεδο της επιθετικότητας του λόγου του και των συμβόλων που χρησιμοποιεί – αναδεικνύεται, δηλαδή, σε μια «πιο σοβαρή» έκδοση της Χρυσής Αυγής, όπως είχε κάποτε ειπωθεί. «Σήμερα, δεν χρειάζονται τα ναζιστικά σύμβολα», λέει χαρακτηριστικά και εξηγεί ότι έχει εμπεδωθεί στην κοινωνία ότι πρόκειται για έναν καταδικασμένο νεοναζί. «Το 4,7% των Σπαρτιατών ήταν μια επιβράβευση, ακριβώς επειδή είναι καταδικασμένος νεοναζί».

Σημειώνεται πως ο Κασιδιάρης διατηρεί και ηλεκτρονικό κατάστημα, στο οποίο πωλούνται τα βιβλία του, με θεματικές που ξεκινούν από τον Μέγα Αλέξανδρο, περνούν από την πανδημία της Covid-19 και καταλήγουν στη συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Τομέας Χ». Η ιστορία, βεβαίως, έχει δείξει ότι ο φασισμός μάλλον λειτουργεί υποστηρικτικά προς το όποιο «σύστημα», παρά το βλάπτει.