Το Πολυτεχνείο Κρήτης αλλά και συνολικά τα Χανιά έμοιαζαν εγκλωβισμένα τα τελευταία χρόνια στο ζήτημα των κτιρίων στο Λόφο Καστέλι. Αιτία; Οι πολιτικές της Νέας Δημοκρατίας.

Όλα ξεκίνησαν στα μέσα του 2017 όταν είχε απασχολήσει έντονα την κοινή γνώμη των Χανίων η πληροφορία πως η – απερχόμενη τότε – Διοίκηση του πρύτανη (και πρώην βουλευτή της ΝΔ) Β. Διγαλάκη του Πολυτεχνείου Κρήτης σκόπευε να παραχωρήσει τα κτίρια της παλιάς Μεραρχίας Κρήτης, στο λόφο Καστέλι πάνω από το ενετικό λιμάνι για τη δημιουργία Τουριστικής Μονάδας. Η παραχώρηση έγινε λίγες ημέρες πριν την αποχώρηση Διγαλάκη, παρά το γεγονός ότι τα κτίρια είχαν παραχωρηθεί μετά από αγώνες του Χανιώτικου λαού από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ρητά για χρήση προς εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Πιο συγκεκριμένα, το άρθρο 109 του Συντάγματος απαγόρευση την αλλαγή σκοπού μιας κοινωφελούς δωρεάς. Τα κτίρια ανήκαν στον Ελληνικό Στρατό και είχαν παραχωρηθεί στο νεοσύστατο τότε Πολυτεχνείο Κρήτης επί Πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου με αντίτιμο (100.000.000 δρχ.) το οποίο είχε καταβάλλει τότε το Ελληνικό Δημόσιο. Γι΄ αυτό γίνεται λόγος για δωρεά με κοινωφελή σκοπό, δηλαδή την εξυπηρέτηση των εκπαιδευτικών αναγκών του Πολυτεχνείου Κρήτης, που δεν επιτρέπεται να μεταβληθεί. Βεβαίως, στην Ελλάδα ζούμε…

Αντιδράσεις υπήρξαν πολλές, από τοπικούς φορείς, μεγάλο μέρος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τους 4 βουλευτές, σημαντικές προσωπικότητες με καταγωγή από τα Χανιά και από μεμονωμένους συμπολίτες μας, που ήταν γνώστες τόσο των ιστορικών – αρχαιολογικών πλευρών του θέματος, όσο και της αρχιτεκτονικής και χωροταξικής διάστασής του.

Συστήθηκε “Πρωτοβουλία Πολιτών για τη Διάσωση των Μνημείων στο Λόφο Καστέλι”

Ο αρχαιολόγος Μιχάλης Ανδριανάκης που υπήρξε μέλος της Πρωτοβουλίας, σε συνέντευξη τύπου που είχε δοθεί είχε πει ότι για την περιοχή στο Λόφο Καστέλι υπάρχει σχεδιασμός και λέγεται “μελέτη Ρωμανού – Καλλιγά”, σύμφωνα με την οποία ο στόχος είναι η δημιουργία αρχαιολογικού πάρκου.

Ανέφερε πιο συγκεκριμένα για τη σημασία της περιοχής που η διοίκηση Διγαλάκη λίγο πριν την αποχώρησή της αποφάσιζε να ιδιωτικοποιήσει:

“Ο μινωικός οικισμός στο Λόφο Καστέλι είναι ο λόγος για τον οποίο επικαλούμαστε την ένταξη των Χανίων στην Unesco. Το κέντρο του Μινωικού Οικισμού είναι το Καστέλι …Αποφασίστηκε το 1977, ήμουν τότε 27 χρονών, και σήμερα 40 χρόνια μετά καθόμαστε και υπονομεύουμε ένα σχεδιασμό δεκαετιών. Διότι είναι υπονόμευση αν το 1/12 του Καστελιού με τα σημαντικότερα κτίρια χαθεί με αυτό τον τρόπο. Και αν θέλετε πιθανολογώ ότι μαζί θα χαθούν και ίσως οι σημαντικότερες αρχαιότητες γιατί όσο ανεβαίνουμε βλέπουμε ότι υπάρχει πλούτος. Αυτή τη στιγμή, αυτόν τον πλούτο, τον αποκόπτουμε και τον ιδιωτικοποιούμε”.

Σύμφωνα με τον κ. Ανδριανάκη:

“Ο διάλογος που γίνεται τώρα έπρεπε να γίνει όταν αποφασίζανε στο Πολυτεχνείο να κάνουν αυτή την κίνηση, και όχι εκ των υστέρων όπως συμβαίνει τώρα, και με Αποφάσεις που βρίσκεται σε απόλυτη αντίθεση σε σχέση με προηγούμενες Αποφάσεις”.

Τη σύμβαση παραχώρησης στη Belvedere υπέγραψε η Πρυτανεία Διγαλάκη στις 4.8.2017.

Θυμίζομε ότι λίγο μετά εκδόθηκε η γνωστή απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) με την οποία κηρύχθηκε προστατευόμενος αρχαιολογικός χώρος ολόκληρος ο Λόφος Καστέλι, κάτι βεβαίως που δεν είχε αποτρέψει από την πραγματοποίηση έργων σε άλλες “υπό επένδυση” περιοχές…

Η προηγούμενη διοίκηση του Πολυτεχνείου κλήθηκε να διαχειριστεί αυτή την κακή κληρονομιά που άφησε η περίοδος Διγαλάκη και επέλεξε ουσιαστικά να μην κάνει τίποτα ουσιαστικό.

Αυτό που φανερώθηκε αργότερα ήταν ότι όλα αυτά δεν αφορούσαν μόνο τα κτίρια στο Λόφο Καστέλι και τη διαχείρισή τους από το Πολυτεχνείο Κρήτης αλλά ένα ευρύτερο πολιτικό σχέδιο της Νέας Δημοκρατίας που έβαζε στο στόχαστρο τις καταλήψεις και προωθούσε την ιδέα ότι το ζήτημα της υποχρηματοδότησης στα πανεπιστήμια θα μπορούσε να λυθεί με τη μετατροπή των πανεπιστημίων σε εταιρείες real estate.

Υπενθυμίζουμε ότι την ίδια ημέρα που είχε γίνει η εκκένωση της κατάληψης από το κτίριο της 5ης Μεραρχίας, στις 5 Σεπτέμβρη του 2020, ο τότε Υπουργός Ανάπτυξης της κυβέρνησης κ. Άδωνις Γεωργιάδης  είχε σημειώσει:

“Σήμερα η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έπραξε το αυτονόητο και η κατάληψη εκκενώθηκε και η επένδυση προχωρά”.

Να υπενθυμίζουμε ότι μόλις 3 μήνες πριν η διοίκηση Βασίλη Διγαλάκη υπογράψει τη σύμβαση με την Belvedere για την μετατροπή των ιστορικών κτιρίων της Μεραρχίας Κρήτης σε ξενοδοχεία ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε άρθρο του από τις 9 Ιουλίου του 2017 φανέρωνε το πόσο βαθιά επένδυε στην “αξιοποίηση” της περιουσίας των δημόσιων πανεπιστημιών. Το Πολυτεχνείο Κρήτης, ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα στον τόπο από όπου κατάγεται, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα παράδειγμα, το πειραματόζωο για αυτό που θα ακολουθούσε για όλα τα πανεπιστημιακά ιδρύματα.

Έλεγε λοιπόν στο άρθρο του:

H ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα έχει τρία «οφθαλμοφανή προβλήματα… Πρόβλημα πρώτο, η περιορισμένη χρηματοδότηση, κάτι που δεν συναρτάται μόνο με την κρατική επιχορήγηση, αλλά και με τη δυνατότητα των πανεπιστημίων να βρίσκουν οικονομικούς πόρους” και εκφράζει την πεποίθησή του ότι για το πρώτο πρόβλημα η λύση είναι «να ψάξουμε πόρους από την αγορά, αλλά και από την αξιοποίηση της περιουσίας των Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων». 

Και μετά πιο συγκεκριμένα:

“Τα πανεπιστήμια έχουν μεγάλη ακίνητη περιουσία την όποια πρέπει να εκμεταλλευτούν. Το παράδειγμα του Πολυτεχνείου Κρήτης δείχνει τον δρόμο αλλά αναδεικνύει ταυτόχρονα και τις απίστευτες αγκυλώσεις που τέτοιες προσπάθειες πρέπει να ξεπεράσουν.”

Ποιος ήταν  οι “απίστευτες αγκυλώσεις”;

Προφανώς οι αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας, η εναντίωση στην ιδιωτικοποίηση δημόσιων κτιρίων, το γεγονός ότι οι Χανιώτες δε θέλουν ένα τέτοιας ιστορικής αξίας κτίριο να μετατραπεί σε άλλο ένα ξενοδοχείο στο οποίο πρόσβαση θα έχουν μόνο οι εκλεκτοί…

Αγκυλώσεις για τον κ. Μητσοτάκη ήταν οι αντιστάσεις. Ήταν η ίδια η δημοκρατική βούληση όπως εκφράζεται μέσα από τις εκλεγμένες αρχές του νομού.

Σημειώνουμε ότι για το ζήτημα της αξιοποίησης της περιουσίας του Πολυτεχνείου Κρήτης και ειδικά των κτιρίων στο Λόφο Καστέλι ο σημερινός πρωθυπουργός είχε κάνει ακόμη μία εκτενή αναφορά μέσω facebook στις 29 Ιουνίου του 2017.

Εκεί σημείωνε σχετικά με την αξία της “επένδυσης ότι:

Τα έσοδα για το Πολυτεχνείο από την εκμίσθωση, ισοδυναμούν με τη δημόσια επιχορήγηση του Πολυτεχνείου για 8 έτη και αυξάνουν κατά 35% τις ετήσιες λειτουργικές δαπάνες του Ιδρύματος. Για να το πω με παραδείγματα: Καλύπτουν τις ετήσιες δαπάνες σίτισης 600 φοιτητών ή 360 υποτροφίες των 1.000 ευρώ προς φοιτητές του ιδρύματος.

Τώρα, η νέα διοίκηση του Πολυτεχνείου, υπό τον πρύτανη και καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Κωνσταντίνο-Αλκέτα Ουγγρίνη, λύνει το γόρδιο δεσμό για τα Χανιά που δημιούργησαν οι πολιτικές της Νέας Δημοκρατίας αφού το Πολυτεχνείο δεν ανανεώνει τη σύμβαση με την εταιρεία Belvedere και το σχέδιο για εμπορική αξιοποίηση του ακινήτου τελειώνει.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε ειδησεογραφικά πρακτορεία η νέα πρυτανική αρχή, υπό τον πρύτανη Κωνσταντίνο Αλκέτα Ουγγρίνη, σχεδιάζει την αξιοποίηση των χώρων με γνώμονα τις ανάγκες του ίδιου του Πανεπιστημίου. Οι πρώτες κατευθύνσεις κάνουν λόγο για τη δημιουργία υποδομών που θα ενισχύσουν την εκπαίδευση, την έρευνα, την καινοτομία και τη διεθνή εξωστρέφεια του Ιδρύματος, ενώ εξετάζονται και δυνατότητες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη φοιτητική μέριμνα.

Παράλληλα, η διοίκηση του Πολυτεχνείου Κρήτης επιδιώκει ο σχεδιασμός για το μέλλον του Λόφου Καστέλι να διαμορφωθεί μέσα από διάλογο και ευρύτερες συναινέσεις, με τη συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας, των τοπικών φορέων και της κοινωνίας των Χανίων.

Τέλος, αξίζει μία αναφορά και στην κατάληψη Rosa Nera η οποία χρησιμοποιήθηκε από τη Νέα Δημοκρατία ιδεολογικά, όμως έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να μην προχωρήσουν τα σχέδια για την ξενοδοχοποίηση, τόσο με τις πολύ μαζικές διαδηλώσεις που οργάνωσε υπέρ της κατάληψης και ενάντια στην ξενοδοχοποίηση όσο και με τις αποκαλύψεις που έκανε σε σχέση με τα σχέδια της εταιρείας που είχε παραχωρηθεί το κτίριο για κλειστής πρόσβαση ξενοδοχειακή μονάδα τύπου boutique hotel με πισίνα πάνω από τα αρχαία της Αρχαίας Κυδωνίας, αποκάλυψη που ώθησε ακόμη και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να αντιδράσει.