Ο βραβευμένος με Νόμπελ Σουηδός εξελικτικός γενετιστής Svante Pääbo θα βρεθεί στο Ηράκλειο ως κεντρικός ομιλητής της φετινής Διάλεξης «Φ. Καφάτος 2026», που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, στις 19:00, στις κεντρικές εγκαταστάσεις του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας στα Βασιλικά Βουτών.

Η εκδήλωση, που συνδιοργανώνεται από το Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του ΙΤΕ και τον Οργανισμό European Molecular Biology Laboratory (EMBL), εντάσσεται στο πλαίσιο της 15ης Επιστημονικής Διημερίδας του ΙΤΕ, η οποία διοργανώνεται με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης. Η διάλεξη θα φιλοξενηθεί στο Αμφιθέατρο Κόμβου Καινοτομίας και Προχωρημένης Εκπαίδευσης και είναι ανοιχτή στο κοινό.

Ο Svante Pääbo, τιμημένος με το Νόμπελ Φυσιολογίας/Ιατρικής το 2022, είναι ο επιστήμονας που άνοιξε τον δρόμο για την παλαιογονιδιωματική, το πεδίο μελέτης του αρχαίου DNA με στόχο τη διαφώτιση της εξέλιξης του ανθρώπου. Ως Διευθυντής στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck στη Λειψία, ηγήθηκε του Neandertal Genome Project, που πέτυχε την πρώτη πλήρη αλληλούχιση του γονιδιώματος Νεάντερταλ και αποκάλυψε ότι οι Νεάντερταλ διασταυρώθηκαν με τον σύγχρονο άνθρωπο. Η ομάδα του ανακάλυψε αργότερα, μέσω DNA που εξήχθη από ένα μικρό οστικό θραύσμα που βρέθηκε στη Σιβηρία, ένα άγνωστο έως τότε είδος ανθρωπιδών, τους Denisovans.

Η διάλεξη του διακεκριμένου Νομπελίστα φέρει τον τίτλο «A Neanderthal Perspective on Human Origins and Health: How Ancient DNA is Revealing New Insights into Disease and Biology» και θα διεξαχθεί στην αγγλική γλώσσα με ζωντανή μετάδοση. Ο Pääbo θα παρουσιάσει πώς το γενετικό υλικό που κληρονομήσαμε από τους εδώ και καιρό εξαφανισμένους συγγενείς μας προσφέρει βαθιά διορατικότητα στη βιολογία και την υγεία του ανθρώπου, επιχειρώντας να γεφυρώσει την αιχμή της γονιδιωματικής έρευνας με θεμελιώδη ερωτήματα για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

Οι Διαλέξεις Καφάτου διοργανώνονται ετησίως από το EMBL προς τιμήν του παγκοσμίου φήμης Έλληνα βιολόγου Φώτη Καφάτου, ιδρυτικού Διευθυντή του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ. Στόχος τους είναι να φέρουν την πρωτοποριακή και επίκαιρη έρευνα στις Επιστήμες Ζωής στο ευρύ κοινό, καθιστώντας την προσβάσιμη και αναδεικνύοντας τον καθημερινό της αντίκτυπο στην κοινωνία. Η φετινή διοργάνωση αποτελεί την 5η ετήσια Διάλεξη Καφάτου του EMBL.

Η εκδήλωση απευθύνεται στο ευρύ κοινό και μπορούν να την παρακολουθήσουν μαθητές και μαθήτριες Λυκείου, φοιτητές και φοιτήτριες, ακαδημαϊκοί και επαγγελματίες από τους κλάδους της αρχαιολογίας, της ανθρωπολογίας, της βιολογίας, της χημείας, της επιστήμης των υπολογιστών, αλλά και ενδιαφερόμενοι που δεν έχουν σχετικό επιστημονικό υπόβαθρο. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν περισσότερες πληροφορίες και να εγγραφούν μέσω της ιστοσελίδας embl.org.

Για πρώτη φορά φέτος, η Διάλεξη θα συνδυαστεί με το Διεθνές Συμπόσιο για το Αρχαίο DNA και τις Πρωτεΐνες, μια ειδική εκδήλωση που θα αναδείξει τις πρόσφατες εξελίξεις στην αρχαία βιομοριακή έρευνα και τη συμβολή της στην κατανόηση του ανθρώπινου παρελθόντος. Το συμπόσιο, που διοργανώνεται από το ΙΜΒΒ, φέρει τον τίτλο «Η ιστορία μας μέσα από τα αρχαία βιομόρια» και θα πραγματοποιηθεί νωρίτερα την ίδια ημέρα, από τις 15:00 έως τις 18:00.

Τέσσερις κορυφαίοι παγκοσμίως επιστήμονες θα παρουσιάσουν το έργο τους αναφορικά με το αρχαίο DNA και τις πρωτεΐνες. Το Συμπόσιο διοργανώνεται από τη Δρ. Ειρήνη Σκουρτανιώτη, νέα ερευνήτρια στο ΙΜΒΒ και επικεφαλής του Εργαστηρίου Αρχαίου DNA του Ινστιτούτου. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν περισσότερες πληροφορίες και να εγγραφούν μέσω της ιστοσελίδας ancient-biomolecules.gr.

Η διοργάνωση υποστηρίζεται από πλήθος χορηγών. Πλατινένιοι Χορηγοί είναι η ΕΚΤΕΡ και η Lab Supplies Scientific, ενώ Χρυσοί Χορηγοί αποτελούν η Eurobank και η ANTISEL. Την εκδήλωση στηρίζουν επίσης αργυροί και χάλκινοι χορηγοί, προμηθευτές και συνεργάτες του ΙΤΕ. Στο πλαίσιο του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR), οι διοργανωτές ενημερώνουν ότι η εκδήλωση θα βιντεοσκοπηθεί και θα ληφθούν φωτογραφίες για την προβολή της σε μέσα μαζικής ενημέρωσης.