Η ΕΤΑΝΑΠ, η ιστορική εταιρεία λαϊκής βάσης που διαχειρίζεται το επιτραπέζιο νερό «Σαμαριά», προετοιμάζεται για μια θεμελιώδη αλλαγή στο ιδιοκτησιακό της καθεστώς. Η επικείμενη πώληση του πλειοψηφικού πακέτου μετοχών, το οποίο ελέγχεται από τη Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων, υπαγορεύεται από τις θεσμικές δεσμεύσεις που ανέλαβε το πιστωτικό ίδρυμα έναντι της Τράπεζας της Ελλάδος προκειμένου να λάβει την πανελλαδική του άδεια. Η εξέλιξη αυτή φέρνει στο προσκήνιο έναν μεγάλο εγχώριο επενδυτικό όμιλο, ανοίγοντας παράλληλα τη διαδικασία για τη συμμετοχή των μικρομετόχων στην εξαγορά με ιδιαίτερα υψηλό τίμημα, ενώ η διοίκηση διαβεβαιώνει ότι η παραγωγική δραστηριότητα και οι θέσεις εργασίας θα παραμείνουν ακέραιες στον τόπο τους.

Οι εποπτικές πιέσεις και η αποτίμηση της εύλογης αξίας

Η αναγκαιότητα της αποεπένδυσης προκύπτει από το νέο θεσμικό στάτους της Συνεταιριστικής Τράπεζας Χανίων, η οποία κατέχει το 28,5% των μετοχών της ΕΤΑΝΑΠ. Όπως εξήγησε ο πρόεδρος της τράπεζας, Μιχάλης Μαρακάκης, η λήψη της πανελλαδικής άδειας συνεπάγεται τη διαρκή πίεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη ρευστοποίηση των επιχειρηματικών συμμετοχών του Ομίλου.

Η υποχρέωση αυτή δεν περιορίζεται στην εταιρεία εμφιάλωσης, αλλά εκτείνεται στο σύνολο των δραστηριοτήτων της τράπεζας, στις οποίες περιλαμβάνονται η εταιρεία «Κρητικά Ακίνητα» με κεφάλαιο 40 εκατομμυρίων ευρώ και χιλιάδες στρέμματα γης, οι ιστορικές βιομηχανίες ΑΒΕΑ και Βιοχύμ που διασώθηκαν το 2013, το πρώην εργοστάσιο χαρτοποιίας Zymel κοντά στο αεροδρόμιο, καθώς και το ολοκληρωμένο Επιχειρηματικό Πάρκο στη Μαλάξα, έκτασης 515 στρεμμάτων με 12,5 χιλιόμετρα οδοποιίας.

Η ΕΤΑΝΑΠ, ωστόσο, αποτέλεσε την πλέον ελκυστική και εύκολα μεταβιβάσιμη οντότητα. Ο κ. Μαρακάκης αποκάλυψε ότι προ ενός έτους είχε κατατεθεί πρόταση εξαγοράς από μεγάλο επιχειρηματικό μέτωπο με προσφορά 10 ευρώ ανά μετοχή, τη στιγμή που η καθαρή θέση της εταιρείας βρισκόταν στα 6 ευρώ. Παρά τις παρατηρήσεις των εποπτικών αρχών για την καθυστέρηση αποδοχής, η τράπεζα, ως πολυμετοχικός οργανισμός με περισσότερους από 28.000 συνεταιριστές, επέλεξε να προχωρήσει σε ανεξάρτητο έλεγχο.

Αναφερόμενος στη διαδικασία αυτή, ο κ. Μαρακάκης επεσήμανε:

«Θέλω να επισημάνω, καθώς είμαι μέλος του διοικητικού συμβουλίου, ότι τέτοιες εταιρείες σαν την ΕΤΑΝΑΠ δεν υπάρχουν πολλές στην Ελλάδα, κάτι που αποδεικνύεται από τα εξαιρετικά της αποτελέσματα, τα οποία οφείλονται τόσο στη διοίκηση όσο και στην ίδια την επιχείρηση. […] Απάντησαν στις εποπτικές αρχές ότι δεν μπορώ να πουλήσω, παρόλο που η τιμή ήταν πολύ καλή, αν δεν δούμε πρώτα ποια είναι η εύλογη αξία της επιχείρησης. […] Αναθέσαμε λοιπόν στη Deloitte να αποτιμήσει την εύλογη αξία. Αυτό ανέφερα στην Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία πείστηκε ότι είχα δίκιο. Πράγματι, λίγες μέρες μετά, η έκθεση της Deloitte έδειξε ότι η εύλογη αξία της μετοχής ξεπερνά τα 14€.»

Οι όροι της συμφωνίας, οι μικρομέτοχοι και το μέρισμα

Η τελική συμφωνία προβλέπει την πώληση του πλειοψηφικού πακέτου (άνω του 50%) σε τιμή περίπου 2,5 φορές επάνω από την εσωτερική λογιστική αξία της εταιρείας, σημειώνοντας αύξηση κατά 50% με 60% σε σχέση με την περσινή αρχική προσφορά. Οι αγοραστές είναι μεγάλοι Έλληνες επενδυτές και όχι κάποιο ξένο fund, ωστόσο τα ονόματά τους παραμένουν προστατευμένα υπό δεσμευτικά σύμφωνα εμπιστευτικότητας μέχρι την έναρξη της μεταβίβασης των μετοχών την επόμενη εβδομάδα.

Για λόγους δεοντολογίας, η τράπεζα έδωσε αρχικά προτεραιότητα στην Attica Group λόγω της ιστορικής σχέσης με την ΑΝΕΚ, με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο, κ. Μάγειρα, να προτρέπει τη διοίκηση να προχωρήσει, αναγνωρίζοντας το εξαιρετικά υψηλό τίμημα.

Η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα προστασίας για τους μικρομετόχους, στους οποίους δίνεται η δυνατότητα να πουλήσουν τις μετοχές τους στην ίδια ακριβώς τιμή. Η διαδικασία του νομικού, οικονομικού και φορολογικού ελέγχου (due diligence) αναμένεται να ολοκληρωθεί σε λίγες ημέρες και οι ενδιαφερόμενοι μικρομέτοχοι θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση μεταβίβασης θεωρημένη από το ΚΕΠ σε συνεργασία με το λογιστήριο, με την πίστωση των χρημάτων να υπολογίζεται εντός 15 ημερών. Επιπλέον, οι υφιστάμενοι μέτοχοι θα εισπράξουν κανονικά το εγκεκριμένο μέρισμα των 60 λεπτών ανά μετοχή.

Το ζήτημα της τοπικότητας και η επόμενη ημέρα της παραγωγής

Παρά τη θεσμική βεβαιότητα, η διοίκηση της ΕΤΑΝΑΠ αντιμετωπίζει τη μετάβαση με ρεαλισμό και επιφυλακτικότητα. Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Μανώλης Αποστολάκης, υπογράμμισε ότι η αλλαγή της ιδιοκτησίας είναι υποχρεωτική από τη στιγμή που χάνεται η πλειοψηφία, εκφράζοντας παράλληλα την πάγια θέση του για την προστασία των μικρών επενδυτών.

Ο κ. Αποστολάκης δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Εγώ προσωπικά, βέβαια, αν δεν πέσει η τελική υπογραφή, πάντα διατηρώ τις αμφιβολίες μου —έτσι είναι η φύση αυτών των συμφωνιών. […] Εμένα ένα πράγμα μόνο με ενδιαφέρει, μόνο ένα: η εταιρεία να συνεχίσει να λειτουργεί απρόσκοπτα και οι μικρομέτοχοι να πουλήσουν τις μετοχές τους στη σωστή, την εύλογη τιμή. Και αυτό το λέω γιατί αν κάποιος αποκτήσει πρώτα το πλειοψηφικό πακέτο, μετά δεν πρόκειται να ξαναδώσει τόσο υψηλή τιμή στους μικρούς μετόχους. Αυτό είναι που με νοιάζει και τίποτα άλλο.»

Απαντώντας σε προβληματισμούς σχετικά με τον κίνδυνο απώλειας της τοπικότητας και τη μεταφορά του management εκτός της χανιώτικης κοινωνίας, ο κ. Αποστολάκης εμφανίστηκε καθησυχαστικός, τονίζοντας τη φύση της παραγωγικής διαδικασίας:

«Ασφαλώς η διοίκηση θα αλλάξει, αλλά δεν πρόκειται για ένα εργοστάσιο που μπορείς απλώς να το σηκώσεις, να το πάρεις και να πας να το εγκαταστήσεις, για παράδειγμα, στη Δράμα. Η πρώτη ύλη βρίσκεται εδώ, στον τόπο μας. Εδώ θα χτυπάνε τη νύχτα οι μηχανές. Εδώ θα γίνεται η παραγωγή. Από εδώ θα φεύγουν τα φορτία. Μπορεί η έδρα της διοίκησης να μεταφερθεί στην Αθήνα ή οπουδήποτε αλλού, αλλά η ίδια η ζωή και η δραστηριότητα της επιχείρησης θα παραμείνουν εδώ.»

Η διοίκηση εκτιμά ότι δεν θα υπάρξει αρνητικός αντίκτυπος στην τοπική κοινωνία, καθώς οι Έλληνες επενδυτές είθισται να διατηρούν υγιή επαφή με το περιβάλλον και τους ανθρώπους της περιοχής. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Μαρακάκης σημείωσε ότι, αν και οι τελικές αποφάσεις ανήκουν στον νέο επενδυτή που τοποθετεί κεφάλαια ύψους 50-60 εκατομμυρίων ευρώ, κατά τις συζητήσεις εκφράστηκε η επιθυμία των αγοραστών να διατηρηθούν στο Διοικητικό Συμβούλιο στελέχη από τα Χανιά που γνωρίζουν την ιστορία της επιχείρησης.

Πάντως, όπως χαρακτηριστικά είπε:

“Αυτό, βέβαια, παραμένει δική τους επιλογή”.

Η μετάβαση σε ένα νέο επιχειρηματικό μοντέλο

Η εξαγορά της ΕΤΑΝΑΠ σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για ένα από τα πιο επιτυχημένα μοντέλα εταιρειών λαϊκής βάσης στην ελληνική περιφέρεια.

Η ανάγκη της Συνεταιριστικής Τράπεζας Χανίων να εναρμονιστεί με τους αυστηρούς κανόνες της Τράπεζας της Ελλάδος για τη λειτουργία της σε πανελλαδικό επίπεδο κατέστησε την αποεπένδυση νομοτελειακή εξέλιξη.

Η ιστορία της ΕΤΑΝΑΠ