Την πρώτη ηχηρή παρέμβαση για την επιβολή εσωτερικής πειθαρχίας στην ΕΛΑΣ έκανε ο Αλέξης Τσίπρας, θέτοντας ουσιαστικά εκτός κόμματος τον Γιώργο Σιακαντάρη μετά τον θόρυβο που προκάλεσε η ανάρτησή του για τις πολιτικές συνεργασίες.

Η απομάκρυνση παρουσιάστηκε ως αποτέλεσμα «αμοιβαίας απόφασης» και όχι ως ευθεία διαγραφή. Στην πράξη, όμως, δύσκολα μπορεί να διαβαστεί διαφορετικά: πρόκειται για την πρώτη περίπτωση στελέχους το οποίο απομακρύνεται από το νεοσύστατο κόμμα έπειτα από μια δημόσια τοποθέτηση που δημιούργησε σοβαρή σύγχυση για την πολιτική γραμμή του.

Ερωτηθείς σχετικά κατά τη συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη, ο Αλέξης Τσίπρας ήταν κατηγορηματικός: «Ο κ. Σιακαντάρης δεν υπήρξε και δεν είναι μέλος της ΕΛΑΣ», προσθέτοντας ότι αυτό συνέβη με αμοιβαία απόφαση. Η διατύπωση είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Γιώργος Σιακαντάρης είχε εμφανιστεί επανειλημμένα ως στέλεχος του κόμματος – ήταν μέλος του Εθνικού Συμβουλίου – και είχε συμμετάσχει στις προγραμματικές διεργασίες γύρω από το νέο εγχείρημα. Όπως καταγράφηκε στη συνέντευξη Τύπου, ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ θέλησε να κλείσει το θέμα χωρίς περιστροφές, αλλά και χωρίς να ανοίξει δημόσια αντιπαράθεση με τον πρώην συνεργάτη του.

Η ανάρτηση που άνοιξε από το πουθενά θέμα συγκυβέρνησης

Είχε προηγηθεί η επίμαχη ανάρτηση του Γιώργου Σιακαντάρη, με αφορμή την εντυπωσιακή άνοδο της AfD στη Γερμανία. Ο ίδιος κάλεσε τους αναγνώστες του να φανταστούν ένα δίλημμα στο οποίο το SPD και η Die Linke θα έπρεπε είτε να συνεργαστούν με τον Φρίντριχ Μερτς είτε να επιτρέψουν στην Ακροδεξιά να καταλάβει την καγκελαρία, παρά τις αποφάσεις τους να μη συνεργαστούν με τη Δεξιά.

Η αναφορά στη Γερμανία διαβάστηκε αμέσως ως έμμεσο μήνυμα και για την Ελλάδα: Ότι, μπροστά σε έναν υποτιθέμενο μεγαλύτερο κίνδυνο, η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσαν να εγκαταλείψουν τις δεσμεύσεις τους και να συνεργαστούν ακόμη και με τη Νέα Δημοκρατία. Με μία ανάρτηση, δηλαδή, άνοιξε μια συζήτηση την οποία ούτε ο Αλέξης Τσίπρας είχε ανοίξει ούτε η ηγεσία της ΕΛΑΣ επιθυμούσε να κάνει μέρος της πολιτικής της ατζέντας.

Πιο αναλυτικά έγραψε:

Φανταστείτε να έμπαιναν στο διλημμα το SPD και το Die Linke να συνεργαστούν με τον Μερτς η να αφήσουν τη Γερμανία να πέσει στα χέρια του AFD; Και αυτοί να είχαν αποφασίσει στα συνέδρια τους πως δεν θα συνεργαστούν ποτέ με τη Δεξιά. Κάτι τετοιο έγινε πριν 93 χρόνια, αλλά τότε κανείς δεν ήθελε να συνεργαστεί με τον άλλο. Ενώ η Δεξιά και το Κέντρο θεωρούσαν πως θα μπορέσουν να χειραγώγησουν τον Χίτλερ

Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ ήταν σφοδρή. Η Χαριλάου Τρικούπη παρουσίασε τον Γιώργο Σιακαντάρη ως πρόσωπο που προωθεί ένα σενάριο συγκυβέρνησης ΝΔ και ΕΛΑΣ, επιχειρώντας να αξιοποιήσει την τοποθέτησή του ως απόδειξη ότι το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα δεν διαθέτει καθαρή γραμμή απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης επανήλθε την επόμενη ημέρα με διευκρινίσεις. Υποστήριξε ότι η αναφορά του αφορούσε αποκλειστικά τη γερμανική πολιτική πραγματικότητα και ότι δεν έκανε καμία προτροπή προς την ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ να συνεργαστούν με τη ΝΔ. Ξεκαθάρισε, μάλιστα, ότι η κυβέρνηση πρέπει να ηττηθεί και όχι να παραμείνει στην εξουσία «από την πίσω πόρτα». Όμως η πολιτική ζημιά είχε ήδη γίνει: η συζήτηση δεν αφορούσε πλέον το τι εννοούσε ο ίδιος, αλλά ποια είναι τελικά η γραμμή της ΕΛΑΣ για τις μετεκλογικές συνεργασίες.

Το μήνυμα προς όλους: Τα προσωπικά φάλτσα θα έχουν συνέπειες

Η αντίδραση του Αλέξη Τσίπρα δεν αφορούσε μόνο τον Γιώργο Σιακαντάρη. Ήταν πρωτίστως ένα μήνυμα προς το σύνολο των στελεχών του κόμματος, καθώς η ΕΛΑΣ επιχειρεί να αποκτήσει σαφές πολιτικό στίγμα και να πείσει ότι δεν αποτελεί μια πρόχειρη συνάθροιση προσώπων με διαφορετικές ή ακόμη και αντικρουόμενες στρατηγικές.

Το μήνυμα είναι ότι όποιος κάνει πολιτικά φάλτσα, προκαλεί θολούρα ή δίνει στους αντιπάλους τη δυνατότητα να εμφανίζουν την ΕΛΑΣ ως κόμμα χωρίς πυξίδα, δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη τη θέση του στο νέο εγχείρημα. Ιδίως όταν πρόκειται για πρόσωπα που εμφανίζονται δημοσίως ως σύμβουλοι ή στελέχη, οι προσωπικές απόψεις παύουν να αντιμετωπίζονται ως απολύτως προσωπικές και μετατρέπονται αυτομάτως σε πολιτικό βάρος για την ηγεσία.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε να βάλει τέλος στο θέμα με μια λιτή, αλλά απολύτως καθαρή φράση. Δεν μπήκε σε συζήτηση για το εάν η ανάρτηση παρερμηνεύτηκε ούτε επιχείρησε να υπερασπιστεί τις προθέσεις του Γιώργου Σιακαντάρη. Τον έθεσε εκτός κάδρου.

Το γεγονός ότι η αποχώρηση περιγράφηκε ως συναινετική μειώνει τους τόνους, όχι όμως και την πολιτική της σημασία. Η ουσία παραμένει ότι η πρώτη δημόσια απομάκρυνση στελέχους από την ΕΛΑΣ ήρθε αμέσως μετά μια παρέμβαση που δημιούργησε λάθος εντυπώσεις για πιθανή συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία και προσέφερε έτοιμη επιχειρηματολογία στο ΠΑΣΟΚ.

Σε ένα κόμμα που ακόμη διαμορφώνει ταυτότητα, μηχανισμό και ενιαία δημόσια φωνή, τα λάθη κοστίζουν περισσότερο. Ο Αλέξης Τσίπρας έδειξε με την περίπτωση του Γιώργου Σιακαντάρη ότι σκοπεύει να προστατεύσει το πολιτικό του μήνυμα ακόμη κι αν χρειαστεί να απομακρύνει πρόσωπα που συμμετείχαν στη διαμόρφωσή του. Και αυτή η πρώτη «κόκκινη κάρτα» δύσκολα θα περάσει απαρατήρητη από τα υπόλοιπα στελέχη της ΕΛΑΣ.