Όμοιος τον όμοιο και η κοπρά στα λάχανα, λέει μία σοφή παροιμία του λαού μας και δε θα μπορούσε να μην είναι πιο αληθινή από την στενή σχέση της Ουγγαρίας του Ορμπάν με το Ισραήλ του εγκληματία πολέμου Νετανιάχου… Η Ουγγαρία του Ορμπάν ήταν ο πιο στενός σύμμαχος του Ισραήλ – ακόμη και από την Γερμανία – στην Ευρώπη…

Συμπληρώνοντας πλέον έναν χρόνο από την ιστορική απόφαση της Ουγγαρίας να αποχωρήσει από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) τον Μάιο του 2025, και με το πολιτικό σκηνικό στη Βουδαπέστη να έχει μεταβληθεί ριζικά μετά την πρόσφατη εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν, η διεθνής κοινότητα αναστοχάζεται μια από τις πιο αμφιλεγόμενες περιόδους της ευρωπαϊκής διπλωματίας.

Η κίνηση της τότε ουγγρικής κυβέρνησης να έρθει σε ρήξη με τους διεθνείς θεσμούς προκειμένου να προστατεύσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, αποκάλυψε το βάθος μιας στρατηγικής συμμαχίας που υπερέβαινε τα γεωγραφικά σύνορα, ανατρέποντας την εικόνα του Όρμπαν ως ενός ηγέτη που απλώς «ορθώνει ανάστημα στο κατεστημένο».

Η στρατηγική «πρόσδεση» και η πλάνη του αντι-κατεστημένου

Στην Ελλάδα, η στάση της Ουγγαρίας στο ζήτημα του ρωσο-ουκρανικού πολέμου είχε οδηγήσει μέρος της κοινής γνώμης στην εκτίμηση ότι ο Βίκτορ Όρμπαν λειτουργούσε ως μια εναλλακτική φωνή απέναντι στις κυρίαρχες επιλογές των Βρυξελλών. Ωστόσο, η πραγματικότητα που διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια του 2025 κατέδειξε μια διαφορετική διάσταση. Η πολιτική του Όρμπαν χαρακτηρίστηκε από μια σταθερή και βαθιά πρόσδεση με την αμερικανική δεξιά του Ντόναλντ Τραμπ και την κυβέρνηση του Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Η σχέση αυτή δεν ήταν απλώς διπλωματική, αλλά δομική. Η Βουδαπέστη λειτούργησε ως ο κεντρικός ευρωπαϊκός πυλώνας ενός άξονα που αμφισβητούσε ευθέως τη δικαιοδοσία των διεθνών δικαστικών οργάνων. Η απόφαση για έξοδο από το ΔΠΔ ερμηνεύτηκε ως μια πράξη προσωπικής και πολιτικής αλληλεγγύης προς τον κ. Νετανιάχου, ο οποίος βρισκόταν αντιμέτωπος με διεθνή εντάλματα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου.

Η επίσκεψη Νετανιάχου και το θεσμικό ρήγμα με τη Χάγη

Το χρονικό της ρήξης κορυφώθηκε στις 3 Απριλίου 2025, όταν η ουγγρική κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να εγκαταλείψει το ΔΠΔ. Η ανακοίνωση συνέπεσε χρονικά με την άφιξη του Μπέντζαμιν Νετανιάχου στη Βουδαπέστη για επίσημη επίσκεψη —ένα σπάνιο ταξίδι του Ισραηλινού πρωθυπουργού στο εξωτερικό, δεδομένου του εντάλματος σύλληψης που εκκρεμούσε εις βάρος του. Η Ουγγαρία έγινε τότε μόλις η δεύτερη χώρα που τον υποδέχθηκε, μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους.

Η Ουγγαρία υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, έχοντας εγκρίνει την ιδρυτική συνθήκη από το 2001. Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση Όρμπαν εκμεταλλεύτηκε ένα θεσμικό κενό, καθώς ο σχετικός νόμος για τη δημοσίευση της συνθήκης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δεν είχε εκδοθεί ποτέ επίσημα. Αυτή η νομική ακροβασία επέτρεψε στη Βουδαπέστη να αγνοήσει την υποχρέωση σύλληψης και παράδοσης του Ισραηλινού ηγέτη, χαρακτηρίζοντας μάλιστα το ένταλμα ως «θρασύτατο».

Η σύγκρουση νομιμότητας και πολιτικής σκοπιμότητας

Η ρητορική που αναπτύχθηκε εκείνη την περίοδο ήταν ιδιαίτερα οξεία. Ο Βίκτορ Όρμπαν είχε δηλώσει πως το ΔΠΔ «δεν είναι πλέον ένα αμερόληπτο δικαστήριο, ένα δικαστήριο στο οποίο κυριαρχεί ο νόμος, αλλά μάλλον ένα πολιτικό δικαστήριο». Η τοποθέτηση αυτή ταυτίστηκε πλήρως με τις αιτιάσεις της ισραηλινής πλευράς, η οποία έκανε λόγο για «πολιτικά κίνητρα» και «αντισημιτισμό», υποστηρίζοντας ότι το δικαστήριο έχασε κάθε νομιμότητα στρεφόμενο κατά ενός εκλεγμένου ηγέτη που ασκεί το δικαίωμα της αυτοάμυνας.

«Στέκεστε μαζί μας στην ΕΕ, στέκεστε μαζί μας στον ΟΗΕ και μόλις πήρατε μια τολμηρή και με αρχές θέση για το ΔΠΔ… είναι σημαντικό για όλες τις δημοκρατίες να αντισταθούν σε αυτή τη διεφθαρμένη οργάνωση», είχε αναφέρει ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου απευθυνόμενος στον Όρμπαν κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του.

Η προεδρία της Συνέλευσης των κρατών-μελών του ΔΠΔ είχε εκφράσει τότε έντονη ανησυχία, υπενθυμίζοντας ότι ο ρόλος του Δικαστηρίου, που ιδρύθηκε πριν από δύο δεκαετίες, είναι ακριβώς η δίωξη εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας, ανεξαρτήτως της πολιτικής ισχύος των κατηγορουμένων.

Απολογισμός και η επόμενη ημέρα

Έναν χρόνο μετά, η απομάκρυνση του Βίκτορ Όρμπαν από την εξουσία θέτει το ερώτημα της επιστροφής της Ουγγαρίας στη διεθνή νομιμότητα. Η κληρονομιά της εξόδου από το ΔΠΔ παραμένει ένα «αγκάθι» στις σχέσεις της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους διεθνείς οργανισμούς. Η υπόθεση αυτή ανέδειξε ότι η αμφισβήτηση του «κατεστημένου» μπορεί συχνά να αποτελεί το προπέτασμα καπνού για την οικοδόμηση εναλλακτικών πόλων εξουσίας, οι οποίοι επιδιώκουν την αποδέσμευση από τους κανόνες της διεθνούς λογοδοσίας.

Η εμπειρία της Ουγγαρίας υπενθυμίζει ότι η ισχύς του διεθνούς δικαίου δεν εξαρτάται μόνο από τις συνθήκες, αλλά από την πολιτική βούληση των κρατών να τις εφαρμόσουν. Σήμερα, η Βουδαπέστη καλείται να αποφασίσει αν θα επανεκδώσει τον νόμο του 2001 ή αν θα παραμείνει εκτός του συστήματος της Χάγης, σε μια στιγμή που η ανάγκη για αμερόληπτη δικαιοσύνη σε παγκόσμιο επίπεδο φαντάζει πιο επιτακτική από ποτέ.