Μια ενιαία ψηφιακή «ταυτότητα οικονομικής αξιοπιστίας» θα αρχίζει να εφαρμόζεται για πολίτες και επιχειρήσεις, προκαλώντας νέο κύκλο καχυποψίας και φόβου για ένα «φακέλωμα» με σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Εισοδήματα, περιουσία, χρέη, ρυθμίσεις, καθυστερήσεις πληρωμών, ακόμη και πλειστηριασμοί, θα περνούν από αλγοριθμική επεξεργασία και θα συμπυκνώνονται σε μία βαθμολογία. Το νέο κρατικό credit score δεν αποτελεί ένα γενικευμένο σύστημα «κοινωνικής αξιολόγησης», αποτελεί όμως ένα σημαντικό βήμα προς την οικονομική κατηγοριοποίηση των πολιτών, με πιθανές επιπτώσεις σε δάνεια, πιστώσεις και άλλες συναλλαγές.
Το θεσμικό πλαίσιο τέθηκε με τον νόμο 4972/2022, ενώ οι λεπτομέρειες καθορίστηκαν με δύο υπουργικές αποφάσεις τον Ιούλιο του 2026. Η ψηφιακή υπηρεσία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μέσω του gov.gr, υπό τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Από το Ε1 και τον ΕΝΦΙΑ μέχρι τις κατασχέσεις
Το σύστημα θα αντλεί στοιχεία από διαφορετικές κρατικές βάσεις δεδομένων, δημιουργώντας μια συνολική εικόνα της οικονομικής κατάστασης και της προηγούμενης συμπεριφοράς κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου.
Μεταξύ άλλων, θα αξιοποιούνται:
- στοιχεία εισοδημάτων και δαπανών από τα έντυπα Ε1, Ε2 και Ε3,
- η περιουσιακή κατάσταση και οι πράξεις προσδιορισμού του ΕΝΦΙΑ,
- οι βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές,
- τα προγράμματα αποπληρωμής και η τήρηση των ρυθμίσεων,
- οι ασφαλιστικές οφειλές προς το ΚΕΑΟ,
- οι καθυστερήσεις και η συχνότητα εμπρόθεσμων πληρωμών,
- μέτρα αναγκαστικής είσπραξης,
- πτωχεύσεις, κατασχέσεις και πλειστηριασμοί.
Τα στοιχεία θα αφορούν κυρίως την οικονομική συμπεριφορά της τελευταίας διετίας. Ο πολίτης δεν θα εξετάζεται μόνο με βάση το εάν χρωστά σήμερα, αλλά και με βάση τη διαχρονική εξέλιξη της οικονομικής του εικόνας και τη σύγκρισή του με άλλους πολίτες αντίστοιχης κατηγορίας.
Τα φυσικά πρόσωπα θα κατανέμονται σε ομάδες όπως μισθωτοί, συνταξιούχοι, επιχειρηματίες, αγρότες, εισοδηματίες και πολίτες χωρίς δηλωμένο εισόδημα. Στη συνέχεια, ο αλγόριθμος θα επιχειρεί να υπολογίσει την «ικανότητα αποπληρωμής», την «πρόθεση αποπληρωμής» και την πιθανότητα μελλοντικής αθέτησης μιας υποχρέωσης.
Από το Α μέχρι το… D
Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπονται έξι τελικές βαθμίδες: Α, Α-, Β, Β-, C και D. Το Α αντιστοιχεί σε εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα, ενώ το D σε εξαιρετικά χαμηλή φερεγγυότητα. Για τις επιχειρήσεις προβλέπεται αναλυτικότερη κλίμακα δέκα βαθμίδων.
Η βαθμολογία δεν θα εξαρτάται μόνο από το εάν υπάρχουν χρέη. Θα λαμβάνει υπόψη το ύψος του εισοδήματος και της περιουσίας, το βάρος των υποχρεώσεων σε σχέση με τις οικονομικές δυνατότητες, τη συνέπεια στις πληρωμές και τη συμπεριφορά απέναντι σε παλαιότερες ρυθμίσεις. Η ίδια η υπουργική απόφαση προβλέπει, μάλιστα, αναβαθμίσεις ή υποβαθμίσεις της αρχικής βαθμίδας ανάλογα με το συνολικό ετήσιο εισόδημα του φυσικού προσώπου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος εκπαίδευσης των αλγορίθμων. Ως «ουσιώδες ληξιπρόθεσμο ποσό» χρησιμοποιείται για τα φυσικά πρόσωπα ποσό 100 ευρώ και για τα νομικά πρόσωπα 500 ευρώ, εφόσον η καθυστέρηση διατηρηθεί για 90 ημέρες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χρέος 100 ευρώ οδηγεί αυτομάτως στη χειρότερη βαθμίδα, δείχνει όμως πόσο χαμηλά τοποθετείται το κατώφλι των στοιχείων που θα επηρεάζουν την πρόβλεψη του συστήματος.
Η ένδειξη D θα αποδίδεται όταν υπάρχουν ουσιώδεις ληξιπρόθεσμες οφειλές για περισσότερες από 90 ημέρες, βάσει συγκεκριμένων ορίων, ή όταν κατά την τελευταία διετία έχει υπάρξει αίτηση πτώχευσης, διαδικασία εξυγίανσης ή διακήρυξη πλειστηριασμού. Οι σχετικές κλίμακες και η μεθοδολογία περιγράφονται αναλυτικά στο ΦΕΚ 4436/21.07.2026.
Η βαθμολογία θα εκδίδεται σε 24 ώρες
Ο πολίτης ή ο εκπρόσωπος μιας επιχείρησης θα εισέρχεται στην εφαρμογή με τους κωδικούς Taxisnet και θα υποβάλλει αίτηση για την έκδοση της πιστοληπτικής βαθμολόγησης. Θα πρέπει προηγουμένως να συναινεί στην άντληση των απαραίτητων οικονομικών στοιχείων.
Το αποτέλεσμα θα εκδίδεται μέσα σε 24 ώρες, θα αποστέλλεται στη θυρίδα πολίτη στο gov.gr και θα παραμένει σε ισχύ για τρεις μήνες. Η σχετική ενημέρωση θα περιλαμβάνει τη βαθμίδα, μια επεξήγηση του αποτελέσματος και τα δικαιώματα του ενδιαφερομένου.
Θα υπάρχει η δυνατότητα ηλεκτρονικής αίτησης για διόρθωση ή συμπλήρωση λανθασμένων δεδομένων και επανέκδοση του σκορ. Ωστόσο, η αντίρρηση ως προς την ορθότητα της ίδιας της βαθμολόγησης δεν θα ασκείται ηλεκτρονικά, αλλά μέσω ξεχωριστής διαδικασίας.
Η συναίνεση και ο κίνδυνος να γίνει υποχρεωτική στην πράξη
Τράπεζες και άλλοι ιδιωτικοί φορείς δεν θα μπορούν να αναζητούν ελεύθερα τη βαθμολογία κάποιου πολίτη. Για κάθε αίτημα θα απαιτείται ρητή και ξεχωριστή συναίνεσή του, καθώς και συγκατάθεση για την άρση του φορολογικού απορρήτου. Ο πολίτης θα ενημερώνεται για την ταυτότητα του φορέα που ζητά το σκορ και θα εγκρίνει ή θα απορρίπτει το αίτημα μέσω Taxisnet.
Τυπικά, επομένως, το νέο σύστημα δεν είναι υποχρεωτικό και δεν δημιουργείται μια δημόσια λίστα «καλών» και «κακών» οφειλετών. Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο αυτή η συναίνεση θα παραμείνει πραγματικά ελεύθερη.
Εάν μια τράπεζα, μια εταιρεία ή ένα κατάστημα ζητά την πιστοληπτική βαθμολογία ως προϋπόθεση για τη χορήγηση δανείου, την παροχή πίστωσης ή την αγορά προϊόντων με δόσεις, η άρνηση του πολίτη μπορεί να ερμηνεύεται αρνητικά. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με μια χαμηλή βαθμολογία, η οποία ενδέχεται να οδηγεί σε αποκλεισμό από τη συναλλαγή, αυστηρότερους όρους ή υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης.
Εργαλείο αξιοπιστίας ή νέος ταξικός διαχωρισμός;
Η θετική ανάγνωση είναι ότι το σύστημα μπορεί να επιβραβεύσει έναν συνεπή πολίτη ή μια υγιή μικρή επιχείρηση, να περιορίσει την υπερχρέωση και να δώσει σε όσους δεν διαθέτουν επαρκές τραπεζικό ιστορικό τη δυνατότητα να αποδείξουν τη φερεγγυότητά τους.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά. Η οικονομική αδυναμία κινδυνεύει να μετατραπεί σε μόνιμη ψηφιακή ταυτότητα. Ο χαμηλόμισθος, ο άνεργος ή ο μικρός επαγγελματίας που βρέθηκε σε δυσκολία μπορεί να υποβαθμίζεται όχι επειδή είναι κατ’ ανάγκη ασυνεπής, αλλά επειδή διαθέτει χαμηλό εισόδημα και μικρότερη δυνατότητα αποπληρωμής. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: όποιος έχει μεγαλύτερη ανάγκη χρηματοδότησης μπορεί να αποκτά μικρότερη πρόσβαση σε αυτήν ή να την πληρώνει ακριβότερα.
Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι μόνο ότι το κράτος γνωρίζει ποιος χρωστά — αυτό ήδη συμβαίνει. Η μεγάλη αλλαγή είναι ότι πλέον μετατρέπει όλες αυτές τις πληροφορίες σε έναν αριθμό και ένα γράμμα, που θα συνοδεύουν τον πολίτη στις οικονομικές του συναλλαγές. Και όταν η ανθρώπινη οικονομική διαδρομή συμπυκνώνεται σε μια αλγοριθμική βαθμολογία, το ερώτημα δεν είναι απλώς πόσο ακριβής είναι ο υπολογισμός. Είναι και ποιος τελικά θα πληρώνει το τίμημα ενός χαμηλού σκορ.
Όλα αυτά σε μία χώρα που τα τελευταία 15 χρόνια λόγω των πολιτικών διαδοχικών κυβερνήσεων το ιδιωτικό χρέος έχει εκτοξευθεί.
Όταν η Κίνα αναγκάστηκε να αλλάξει το ίδιο σύστημα επειδή κατηγορήθηκε για βάναυση καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και απολυταρχία
Να σημειώσουμε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν πρωτοτυπεί. Από μία σπουδαία χώρα όπως η Κίνα, επέλεξε να αντιγράψει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και εν τέλει καταδικαστέα συστήματα που έχει εφαρμόσει. Το Σύστημα Κοινωνικής Πίστωσης (Social Credit System) προκάλεσε ευρεία εγχώρια και διεθνή κριτική από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομικούς και ξένες κυβερνήσεις:
Επέκταση σε Ολοκληρωτικό Κοινωνικό Έλεγχο: Οι επικριτές υποστήριξαν ότι το πλαίσιο δημιουργεί ένα ψηφιακό πανοπτικόν που μπορεί να εργαλειοποιηθεί για την καταστολή της διαφωνίας, τον περιορισμό της ελευθερίας του λόγου και την επιβολή πολιτικής νομιμοφροσύνης. Ακτιβιστές, δημοσιογράφοι και επικριτές της κυβέρνησης αντιμετώπισαν τον κίνδυνο επιβολής κυρώσεων ή ένταξης σε μαύρη λίστα υπό ασαφείς κατηγορίες, όπως «διάδοση φημών» ή «διατάραξη της κοινωνικής τάξης».
Δυσανάλογες και Εξωδικαστικές Τιμωρίες: Οι κυρώσεις συχνά επεκτείνονταν πολύ πέρα από το πλαίσιο των αρχικών παραβάσεων. Σε άτομα που είχαν ενταχθεί σε μαύρη λίστα απαγορεύτηκε η αγορά εισιτηρίων για αεροπλάνα και τρένα υψηλής ταχύτητας, η διαμονή σε πολυτελή ξενοδοχεία ή η λήψη δανείων, ακόμη και για μη ποινικές ή αστικές διαφορές πληρωμών.
Παράπλευρες Απώλειες και Συλλογική Τιμωρία: Σε ορισμένες περιπτώσεις, σε γονείς που βρίσκονταν σε μαύρη λίστα απαγορεύτηκε να εγγράψουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία ή κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα, τιμωρώντας μέλη της οικογένειας που δεν είχαν διαπράξει καμία παράβαση.
Έλλειψη Διαφάνειας και Δίκαιης Διαδικασίας: Η ένταξη σε μαύρη λίστα και η αφαίρεση πόντων συχνά στερούνταν διαφανών κριτηρίων, σαφών αποδεικτικών προτύπων και προσβάσιμων μηχανισμών προσφυγής. Η διαγραφή από μια μαύρη λίστα αποδεικνυόταν συχνά γραφειοκρατική και δύσκολη από τη στιγμή που οι ποινές κοινοποιούνταν αυτόματα μεταξύ των υπηρεσιών.
Ενσωμάτωση με τη Μαζική Επιτήρηση: Η εξάρτηση του συστήματος από ενοποιημένες υποδομές μαζικών δεδομένων (big data), εκτεταμένα δίκτυα καμερών παρακολούθησης CCTV (Skynet / Sharp Eyes), αναγνώριση προσώπου και παρακολούθηση μέσω κινητών τηλεφώνων προκάλεσε βαθιές ανησυχίες για την ιδιωτικότητα σχετικά με την κρατική υπέρβαση εξουσίας στην καθημερινή προσωπική ζωή.
Αυθαίρετη Τοπική Γραφειοκρατική Υπέρβαση Εξουσίας: Τα δημοτικά πιλοτικά προγράμματα συχνά τιμωρούσαν ασήμαντες ή προσωπικές συμπεριφορές (όπως η μη τακτική επίσκεψη σε ηλικιωμένους γονείς, η βόλτα σκύλων χωρίς λουρί ή η παράνομη διάσχιση δρόμου) με βάση τη διακριτική ευχέρεια των τοπικών αξιωματούχων και όχι βάσει τυποποιημένης νομοθεσίας.
Σε απάντηση στις εγχώριες αντιδράσεις και τη νομική ασάφεια, οι κεντρικές αρχές της Κίνας εξέδωσαν τυποποιημένες κατευθυντήριες γραμμές στα τέλη του 2020 και μεταγενέστερα σχέδια νόμου για να περιορίσουν τα τοπικά πιλοτικά προγράμματα, απαγορεύοντας ρητά στις τοπικές κυβερνήσεις να τιμωρούν πολίτες ή να αφαιρούν πόντους εκτός των καθιερωμένων εθνικών θεσμοθετημένων νόμων.
Το ξέρουμε…
Το να βλέπετε αυτά τα μηνύματα μπορεί να είναι κουραστικό. Και να είστε σίγουροί ότι ούτε κι εμείς βρίσκουμε κάποια ευχαρίστηση από το να τα γράφουμε... Όμως αυτό το μήνυμα δεν αφορά εμάς. Αφορά κάτι πολύ πιο σημαντικό: την επιβίωση της ανεξάρτητης, μαχητικής δημοσιογραφίας στην Kρήτη.
Η στήριξη σας είναι σημαντική γιατί μας επιτρέπει να:
- - Κάνουμε ρεπορτάζ χωρίς φόβο και εξαρτήσεις. Κανείς δεν μας υπαγορεύει τι να πούμε ή τι να αποσιωπήσουμε.
- - Κρατάμε τη δημοσιογραφία μας προσβάσιμη σε όλους, ακόμη και σε αυτούς που δεν έχουν την ικανότητα να πληρώσουν. Χωρίς paywall, χωρίς προνόμια μόνο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα.
Η απλή αλήθεια είναι ότι τα έσοδα διαρκώς συρρικνώνονται. Αν πιστεύετε ότι μια πραγματικά ελεύθερη ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και τον έλεγχο της εξουσίας, τότε δώστε μας τη δύναμη να συνεχίσουμε.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
