Πρωτοφανείς πολιτικούς κραδασμούς στο Βερολίνο και σε ολόκληρη τη Γερμανία προκαλεί το αποτέλεσμα των περιφερειακών εκλογών στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, όπου η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέγραψε ιστορικό θρίαμβο, αγγίζοντας το 46% των ψήφων.

Με καταμετρημένο το 80,2% των εκλογικών περιφερειών, η εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής μετατρέπεται σε βαρύτατο πλήγμα για την πολιτική εξουσία του ομοσπονδιακού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς (Friedrich Merz), καθώς το κεντροδεξιό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) κατέρρευσε στη δεύτερη θέση, χάνοντας πάνω από είκοσι ποσοστιαίες μονάδες.

Την ίδια ώρα, η πρωτοφανής απήχηση του AfD στα παραδοσιακά εργατικά στρώματα —όπου απέσπασε το 60,1% των ψήφων— φέρνει το κοινοβούλιο του Μαγδεμβούργου στα πρόθυρα της απόλυτης πλειοψηφίας, θέτοντας υπό ακραία πίεση το διαχρονικό πολιτικό «τείχος προστασίας» (firewall) με το οποίο τα συστημικά κόμματα απέκλειαν μέχρι σήμερα τη δεξιά παράταξη από τη διακυβέρνηση.

Η εκλογική συντριβή των Χριστιανοδημοκρατών και η κατανομή των δυνάμεων

Η ροή των επίσημων αποτελεσμάτων αποτυπώνει μια βαθιά αναδιάταξη του εκλογικού χάρτη στην ανατολική Γερμανία. Με την ενσωμάτωση στο 80,2%, το AfD εκτινάχθηκε στο 46,0%, σημειώνοντας θεαματική άνοδο κατά 25,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τις προηγούμενες εκλογές. Στον αντίποδα, το κυβερνών μέχρι πρότινος CDU του Φρίντριχ Μερτς περιορίστηκε στο 16,4%, καταγράφοντας καθίζηση κατά 20,7 μονάδες.

Σε μεγάλη απόσταση ακολουθούν οι υπόλοιποι πολιτικοί σχηματισμοί, με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) να συγκεντρώνουν 8,6% (+0,2%) και τους Πράσινους (GRÜNE) να φτάνουν επίσης στο 8,6% (+2,7%). Το κόμμα της Αριστεράς (Die Linke) υποχώρησε στο 8,3% (-2,7%), ενώ η νεοσύστατη Συμμαχία Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) πέτυχε την είσοδό της στο τοπικό κοινοβούλιο συγκεντρώνοντας 5,2%. Αντιθέτως, εκτός κοινοβουλίου μένουν οι Ελεύθεροι Δημοκράτες (FDP), οι οποίοι κατέρρευσαν στο 2,5% (-3,9%), καθώς και οι Ελεύθεροι Ψηφοφόροι (FW) με 1,1% (-2,0%).

Στον χώρο των μικρότερων κομμάτων, το Φιλοζωικό Κόμμα (Tierschutz) έλαβε 1,1% (-0,3%), το κόμμα Garten 0,6% (-0,2%), η Tierallianz 0,6% (+0,1%), το Volt 0,3%, η Die PARTEI 0,3% (-0,4%), το Κόμμα Προόδου (PdF) 0,2% και το Basis 0,1% (-1,4%).

Το πλέον καθοριστικό στοιχείο της ψηφοφορίας εντοπίζεται στην κοινωνική σύνθεση της εκλογικής βάσης: το AfD κυριάρχησε απόλυτα μεταξύ των εργαζομένων, αποσπώντας το 60,1% των ψήφων της εργατικής τάξης και εδραιώνοντας τη δυναμική του στα λαϊκά στρώματα του κρατιδίου.

Πανηγυρισμοί στο Μαγδεμβούργο: Οι ιστορικές αναφορές στο 1989 και το δίλημμα της εξουσίας

Στο στρατόπεδο των νικητών, η ατμόσφαιρα υπήρξε πανηγυρική, με την ηγεσία του κόμματος να κάνει λόγο για σταθμό στα μεταπολεμικά πολιτικά χρονικά της χώρας. Ο επικεφαλής υποψήφιος του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ (Ulrich Siegmund), δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Πετύχαμε ακριβώς αυτό που θέλαμε να πετύχουμε. Γράψαμε ιστορία σε αυτό το κρατίδιο».

Ο κ. Ζίγκμουντ τόνισε ότι προτίθεται να απλώσει το χέρι σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις που είναι διατεθειμένες να επιφέρουν έναν θεμελιώδη πολιτικό μετασχηματισμό στο κρατίδιο, σπεύδοντας ωστόσο να ξεκαθαρίσει ότι το κόμμα του δεν πρόκειται να υποκύψει στις επιθυμίες των άλλων παρατάξεων.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η συμπρόεδρος του AfD, Άλις Βάιντελ (Alice Weidel), έκανε λόγο για ένα «ιστορικό» αποτέλεσμα που παρέχει «σαφή εντολή διακυβέρνησης», παρότι παραμένει ανοιχτό το εάν ο σχηματισμός θα καταφέρει τελικά να συγκροτήσει κυβέρνηση. Μεταδίδοντας από το Μαγδεμβούργο, ο ανταποκριτής του Al Jazeera, Ντόμινικ Κέιν (Dominic Kane), συνόψισε το κεντρικό πολιτικό διακύβευμα:

«Η πραγματικότητα είναι ότι το AfD πήρε τη μερίδα του λέοντος των ψήφων σε αυτές τις εκλογές, σύμφωνα με τα exit polls. Αλλά το ερώτημα είναι: αρκεί αυτό για να αποκτήσει τον έλεγχο του κρατιδίου; Αυτή τη στιγμή, δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα».

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των exit polls, το AfD φαίνεται να έχασε οριακά την αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία στο Μαγδεμβούργο, εξέλιξη που περιπλέκει τις διεργασίες.

Τη συναισθηματική φόρτιση των στελεχών αποτύπωσε ο 44χρονος τοπικός βουλευτής του AfD, Ντάνιελ Βαλντ (Daniel Wald), ο οποίος παρομοίασε τον ενθουσιασμό με τις μνήμες της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου:

«Αυτό ακριβώς το συναίσθημα —εκείνη η συγκίνηση που ένιωσα πίσω στο 1989, με δάκρυα στα μάτια και όλους τους ανθρώπους γύρω μου, την οικογένειά μου, να ζητωκραυγάζουν— αναδύθηκε ξανά όταν σταθήκαμε εκεί ψηλά και είδαμε το αποτέλεσμα. Και αυτό ακριβώς αισθάνεται ο κόσμος αυτή τη στιγμή… ότι πρόκειται για ένα νέο ξεκίνημα. Και, φυσικά, αυτό το πνεύμα προορίζεται να εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη χώρα».

Ανάλογο κλίμα επικρατούσε και στους ψηφοφόρους. Η 65χρονη συνταξιούχος Άνγκελα Μάικε (Angela Maike), γιορτάζοντας τη νίκη με φίλους, ανέφερε στο πρακτορείο AFP: «Πίστευα ότι το αποτέλεσμα θα ήταν γύρω στο 41%, αλλά είναι υψηλότερο. Προτιμώ πάντα να είμαι λίγο απαισιόδοξη εκ των προτέρων, ώστε να εκπλήσσομαι ευχάριστα εκ των υστέρων. Και αυτό ακριβώς συνέβη σήμερα». Η ίδια σημείωσε πως έδωσε όλες της τις δυνάμεις κατά την προεκλογική περίοδο, τοποθετώντας αφίσες και ξανακρεμώντας όσες είχαν σκιστεί.

Βαρύ πλήγμα για τον Φρίντριχ Μερτς και η δοκιμασία του «τείχους προστασίας»

Η εκλογική ετυμηγορία της Κυριακής συνιστά ευθεία αμφισβήτηση της πολιτικής επιρροής του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς. Η δημοτικότητα του επικεφαλής της ομοσπονδιακής κυβέρνησης καταγράφει συνεχή πτώση, καθώς η κυβέρνηση συνασπισμού στο Βερολίνο πασχίζει να επανεκκινήσει την οικονομική ανάπτυξη στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης.

Το κεντροδεξιό CDU βρέθηκε σε τεράστια απόσταση πίσω από την πρώτη θέση. Πλέον, ο τοπικός ηγέτης των Χριστιανοδημοκρατών στη Σαξονία-Άνχαλτ, Σβεν Σούλτσε (Sven Schulze), εναποθέτει τις ελπίδες του στην τελική καταμέτρηση των εδρών, επιδιώκοντας τη συγκρότηση ενός ετερόκλητου, πολυκομματικού συνασπισμού που θα αποτρέψει την άνοδο του AfD στην τοπική πρωθυπουργία.

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει με δραματικό τρόπο στο επίκεντρο τη λεγόμενη πολιτική του «τείχους προστασίας». Μέχρι σήμερα, το AfD δεν έχει συμμετάσχει ποτέ σε κυβέρνηση συνασπισμού σε κανένα από τα 16 ομόσπονδα κρατίδια ούτε σε ομοσπονδιακό επίπεδο, καθώς όλα τα παραδοσιακά κόμματα αρνούνται κατηγορηματικά οποιαδήποτε θεσμική συνεργασία μαζί του. Εντούτοις, με ένα ποσοστό της τάξης του 46%, ο πλήρης αποκλεισμός της πρώτης δύναμης απειλεί να καταστήσει τη συγκρότηση βιώσιμης πλειοψηφίας εξαιρετικά επισφαλή.